Pokrzywa w ziołolecznictwie i kosmetyce

Wydawałoby się, że pospolity chwast, który w dodatku nieprzyjemnie parzy, nie może kryć w sobie żadnych właściwości. Nic bardziej mylnego!

Lecznicze właściwości pokrzywy (czy też żgajki lub parzawki) opisali już Hipokrates i św. Hildegarda. A to dopiero początek. Przeprowadzone badania chemiczne dowiodły, że obecne w niej składniki mogą uzupełnić w organizmie deficyty witamin i biopierwiastków niezbędnych do prawidłowej przemiany materii¹.

Pokrzywa wspomaga układ moczowy

Podstawowym zastosowaniem korzeni pokrzywy jest leczenie chorób układu moczowego - Komisja Europejska zaleca jej wykorzystywanie w terapii pierwszego i drugiego stadium przerostu gruczołu krokowego (BPH), ponieważ spowalnia jego rozwój².

Pokrzywa sprawdza się też w zwalczaniu towarzyszących BPH stanów zapalnych i zakażeń bakteryjnych układu moczowego oraz zaburzeń oddawania moczu. Badania potwierdziły, że wyciąg z korzenia pokrzywy zmniejsza objętość moczu zalegającego w pęcherzu i bolesność jego oddawania³. W randomizowanych badaniach poprawę wykazano u 81% pacjentów stosujących wyciąg z korzenia pokrzywy w porównaniu do 16% w grupie placebo.

Pokrzywa obniża poziom cholesterolu i cukru

Metryczka

Występowanie: rośnie w wilgotnych lasach i zaroślach oraz na żyznych siedliskach ruderalnych.

Surowiec leczniczy: liść (Folium Urticae), ziele (Herba Utricae dioicae), korzeń (Radix Urticae), nasiona (Semen Utricae dioicae).

Pora zbioru: ziele i liście pokrzywy zrywa się, gdy są jeszcze młode, a roślina nie kwitnie (w kwietniu i maju). Korzenie i kłącza wykopuje się wczesną wiosną lub jesienią.

Ważne: ścinamy tylko szczytowe części pędów pokrzywy (długości ok. 5 cm) z 3-4 parami liści. Ponieważ pokrzywa absorbuje zanieczyszczenia, nie należy zrywać jej w okolicach zakładów przemysłowych i dróg.

Spożywanie ekstraktu z pokrzywy wpływa pozytywnie na poziom lipidów we krwi szczurów. W jednym z eksperymentów okazało się, że po 30 dniach podawania zwierzętom ekstraktu spadł u nich ogólny poziom cholesterolu oraz tzw. "zły" cholesterol (frakcja LDL)4. Ponadto liście i ziele pokrzywy nieznacznie obniżają poziom cukru we krwi, dlatego stosowane są jako pomocnicze metody kontrolowania cukrzycy typu 25. Potwierdzają to badania na gryzoniach, u których wywołano sztucznie cukrzycę i podano mieszaninę ekstraktów z 6 ziół (w tym pokrzywy) - już po 3 godzinach wzrósł u nich poziom insuliny we krwi.

Pokrzywa poprawia przemianę materii

Dzięki dużej zawartości witamin i pierwiastków śladowych pokrzywa wpływa na procesy przemiany materii, pobudzając aktywność gruczołów wydzielania wewnętrznego oraz przyspieszając proces eliminacji chlorków, mocznika i szkodliwych produktów metabolizmu. Przetwory z liści pokrzywy zmniejszają stany zapalne przewodu pokarmowego i przeciwdziałają słabym biegunkom6. Pobudzają również wydzielanie soku żołądkowego.

Pokrzywa leczy ból w reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS)

Badania kliniczne potwierdziły przeciwbólowe właściwości pokrzywy w chorobie zwyrodnieniowej stawów7. Okazało się, że wśród pacjentów ze zdiagnozowanymi stanami zapalnymi stawów i kości oraz bólami dysku i bólami wywołanymi urazami mechanicznymi podawanie pokrzywy łagodziło dolegliwości. Jedynym objawem niepożądanym była przemijająca wysypka.

Prawdopodobnie skuteczność pokrzywy w chorobach reumatycznych wynika z tego, że pozwala ona wydalić z organizmu złogi moczowe odkładające się w przebiegu tych schorzeń w tkankach okołostawowych.

Pokrzywa a pielęgnacja

Pokrzywa stosowana jest jako naturalny składnik licznych kosmetyków: kremów, maseczek, toników i szamponów stosowanych w pielęgnacji skóry i włosów skłonnych do przetłuszczania się8. Włosy można płukać samodzielnie robionym roztworem: wystarczy posiekać ok. 100 g liści pokrzywy, zalać je 0,5 l gorącej wody, a po ostudzeniu dodać 0,5 l octu. Taka regularna kuracja zapobiega wypadaniu włosów i pomaga zwalczyć łupież. Zewnętrzne stosowanie pokrzywy może jednak powodować reakcje alergiczne.

Bibliografia

  1. Ożarowski A, Rumińska A, Suchorska K i wsp. Leksykon roślin leczniczych. PWRiL, Warszawa 1990.
  2. Blumenthal M, Busse WR, Goldberg A i wsp. The Complete German Commission E Monographs. Austin, TX: American Botanical Council; Boston: Integr Med Com 1998
  3. Różański H. Pokrzywa - Urtica w fitoterapii. Poznań - Swarzędz 2007
  4. Fitoter 2006; 77: 183-188
  5. Eliza Lamer-Zarawska, Barbara Kowal-Gierczak, Jan Niedworok (red.): Fitoterapia i leki roślinne. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 220.
  6. Teresa Lewkowicz-Mosiej: Rośliny lecznicze. Warszawa: Świat Książki, 2012, s. 256.
  7. Complement Ther Med, 1999, 7(3): 126-131
  8. Phytomedicine 2007, 14(6): 423-435

Zobacz też:

Polecamy

Zobacz także

Szybka diagnostyka? Tylko z Mezatorem

Szybka diagnostyka? Tylko z Mezatorem

Profesjonalny sprzęt diagnostyczny pozwala znacząco skrócić czas konieczny na rozpoznanie problemu zdrowotnego. Dzięki temu szybciej można wdrożyć odpowiednią terapię, co pozwoli na skuteczniejsze leczenie choroby.

Amnezja - co to jest i jakie są jej przyczyny?

Amnezja - co to jest i jakie są jej przyczyny?

Amnezja jest zaburzeniem, które powstaje na skutek uszkodzenia pewnej części mózgu. Inną przyczyną jest szok emocjonalny bądź nagła zmiana temperatury. Osoba z tym schorzeniem nie potrafi sobie przypomnieć części faktów z własnego życia.

"Łagodna ośmiornica", czyli polipy w organizmie

Wyglądem przypominają małe baloniki. Wyrastają w miejscach, gdzie występuje śluzówka - nosie, przełyku, macicy. Czy mogą zaszkodzić?

Smaczne i zdrowe przetwory z dzikiej róży

Smaczne i zdrowe przetwory z dzikiej róży

Okazuje się, że ta powszechnie występująca roślina jest najpotężniejszym źródłem witaminy C, dzięki czemu ma ogromny potencjał leczniczy.

Progeria. Czy rapamycyna pomoże?

Progeria. Czy rapamycyna pomoże?

Strach przed starzeniem się spędza sen z powiek tysiącom osób na całym świecie. Co jednak, kiedy problem ten wynika z choroby genetycznej, a siedmioletnie dziecko wygląda jak sześćdziesięciolatek?

Raport specjalny

Niebezpieczne kosmetyki

Niebezpieczne kosmetyki

Nowości

Mleko niskotłuszczowe a choroba Parkinsona

Mleko niskotłuszczowe a choroba Parkinsona

21 wrzesień 2017