Ocet jabłkowy: panaceum z kuchennej szafki

Przez niektórych uważany jest za panaceum. Ma obniżać gorączkę, przeciwdziałać cukrzycy, wspomagać odchudzanie, zapobiegać starzeniu się skóry. Czy tak jest rzeczywiście? Które z mądrości ludowych potwierdzają badania naukowe?

Przygotowując się do pisania tekstu, znalazłam ok. 30 przypadłości, na które ma pomagać ocet jabłkowy. Niestety, biorąc pod uwagę liczbę twierdzeń na temat jego leczniczych mocy, znalazłam stosunkowo niewiele badań dotyczących używania octu jabłkowego do celów terapeutycznych.

Ocet towarzyszy nam od wieków. Jest wynikiem kulinarnej wpadki. Oszczędny gospodarz zbyt długo przechowywał słabo zapieczętowane wino. Na skutek dopływu tlenu trunek skwaśniał.

Wzmianki o jego leczniczym działaniu znaleziono w egipskich papirusach, zapiskach starożytnych Rzymian, a nawet w Starym Testamencie. Ponoć na trawienie pijała go sama Kleopatra, a Hipokrates przemywał nim rany i owrzodzenia. Co dziś zdradza nam o sobie w zaciszu uniwersyteckich laboratoriów?

Cukrzyca

Kiedy sięgnąć po ocet jabłkowy?

Zwolennicy octu jabłkowego twierdzą, że lista chorób, w których kuracja nim jest skuteczna, zaczyna się na A (alergie), a kończy na Z (zgaga). W poradnikach medycyny niekonwencjonalnej oraz w internecie octową terapię zaleca się w wielu przypadkach, niestety te zastosowania nie znalazły jeszcze potwierdzenia w nauce.

Ocet jabłkowy

1. Zwalcza ból gardła i infekcje.

2. Wspomaga leczenie anginy.

3. Pomaga obniżyć gorączkę.

4. Przeciwdziała astmie i alergiom.

5. Działa na czkawkę.

6. Niweluje objawy choroby lokomocyjnej.

7. Usuwa nieprzyjemny oddech - wystarczy jego roztworem wypłukać jamę ustną.

8. Pomaga na bezsenność.

9. Wspiera leczenie infekcji nerek.

10. Niweluje bezsenność.

11. Wzmacnia układ odpornościowy.

12. Dobroczynnie wpływa na układ limfatyczny.

13. Wspomaga trawienie i korzystnie wpływa na problemy z gazami (np. kolki).

14. Przeciwdziała zakażeniu drożdżakami - niszczy je.

15. Działa detoksykacyjnie.

16. Wzmacnia wątrobę.

17. Przyspiesza przemianę materii i wspomaga odchudzanie.

18. Pomaga w problemach ze stawami, bo rozpuszcza kwas moczowy, a kąpiele z jego dodatkiem łagodzą objawy zapalenia stawów.

19. Wspomaga leczenie stanów zapalnych dróg moczowych.

20. Spowalnia osteoporozę.

21. Zapobiega skurczom.

22. Oczyszcza skórę.

23. Walczy z trądzikiem.

24. Zwalcza egzemy i łuszczycę.

25. Uśmierza ból i świąd wywołane przez ukąszenia owadów.

26. Łagodzi poparzenia słoneczne.

27. Wspomaga gojenie się ran.

28. Pomaga usuwać brodawki.

29. Eliminuje nieprzyjemny zapach stóp.

30. Działa przeciwgrzybicznie.

31. Pomaga na zgagę.

32. Pity przed posiłkiem poprawia nastrój i powoduje wzrost energii.

33. Korzystnie działa na włosy, zapobiega ich wypadaniu i likwiduje łupież. Płukanie włosów w słabym roztworze octu pozwala dokładnie usunąć resztki piany oraz mydła i zapobiega przetłuszczaniu się włosów, sprawiając, że długo pozostają one świeże i błyszczące.

Do najlepiej zbadanych i zarazem obiecujących największe korzyści należy wpływ octu jabłkowego na cukrzycę typu 2. Choroba ta charakteryzuje się podwyższonym poziomem glukozy we krwi, zarówno w związku z opornością na działanie insuliny, jak i niezdolnością do jej wytwarzania.

W kilku badaniach stwierdzono, że ocet może obniżyć poziom glukozy we krwi. W 2004 r. 29 uczestników podzielono na 3 grupy: chorych ze zdiagnozowaną cukrzycą typu 2, osoby mające oznaki przedcukrzycowe i ludzi zdrowych.

Każda z grup przyjmowała okresowo ocet lub placebo. Eksperyment wykazał, że wszystkie miały lepsze odczyty glukozy we krwi po occie niż po placebo. Najwięcej korzyści odniosły osoby w stanie przedcukrzycowym - u nich ocet obniżył stężenie glukozy o prawie połowę. Z kolei diabetykom po octowej kuracji nawet o 25% poprawiły się parametry glukozy we krwi.

W publikacji na łamach Diabetes Care Foundation opisującej przebieg i rezultaty badania naukowcy potwierdzili, że użycie octu przed posiłkiem znacząco zwiększa wrażliwość na insulinę i dramatycznie zmniejsza piki insuliny i glukozy, które występują po posiłku1.

Badanie kontynuacyjne, mające na celu sprawdzenie długoterminowych efektów stosowania octu, spowodowało nieoczekiwane, ale przyjemne działanie uboczne - mianowicie umiarkowaną utratę wagi. Uczestnicy łykający 2 łyżki octu przed dwoma posiłkami dziennie stracili średnio 2 kg w ciągu 4 tygodni.

W 2007 r. inne badanie z udziałem 11 osób z cukrzycą typu 2 wykazało, że 2 łyżki octu jabłkowego przed snem obniżają poziom glukozy rano o 4-6%2.

Poznaj przepis na ocet jabłkowy

Jak dowodzą akademicy, ocet jabłkowy poprawia wrażliwość na insulinę podczas posiłku o dużej zawartości węglowodanów o 19-34%, a przez to znacznie obniża poziom glukozy i insuliny we krwi, jak również obniża poziom cukru we krwi o 34% po spożyciu 50 g białego chleba3.

Wiele innych badań, zarówno na zwierzętach, jak i na ludziach wykazało, że ocet może zwiększyć wrażliwość na insulinę i znacznie zmniejszać skoki poziomu cukru podczas posiłków4,5.

Wrzodziejące jelito

Kilka miesięcy temu naukowcy z Chin odkryli, że hamując stan zapalny i apoptozę, ocet chroni przed wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Lu Yu, Bo Liu i ich zespół oceniali wpływ octu i kwasu octowego na rozwój wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u myszy.

Okazało się, że zarówno roztwór octu, jak i roztwór kwasu octowego znacząco zmniejszały u nich wskaźnik aktywności choroby, poprawiały ocenę histopatologiczną, a także ograniczały spadek wagi.

Analizy wykazały, że ocet hamował stan zapalny, tłumiąc reakcje dwóch subpopulacji limfocytów Th (Th1 i Th17) oraz powstawanie kompleksów białkowych - inflammasomów NLRP3. Zapobiegał też apoptozie komórek.

Badania kału gryzoni przyniosły też ważną informację - otóż podawanie octu korzystnie zmieniało skład mikrobiomu: zwiększało liczebność bakterii produkujących kwas mlekowy lub octowy (z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium) i zmniejszało liczebność pałeczek okrężnicy (Escherichia coli). Teraz Chińczycy przymierzają się do kolejnych badań, by określić wpływ octu na wrzodziejące zapalenie jelita grubego u ludzi6.

Choroby serca

Schorzenia układu krążenia (serca, naczyń krwionośnych oraz udary mózgu) są obecnie najczęstszą przyczyną śmierci na świecie. Jak dotąd jedynie w oparciu o wyniki eksperymentów na zwierzętach możemy przypuszczać, iż spożywanie octu jabłkowego może zmniejszyć czynniki ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.

W jednym z badań w 2006 r. wykazano, że ocet jabłkowy mógłby obniżyć poziom cholesterolu i trójglicerydów u szczurów laboratoryjnych7,8. Zawiera on przeciwutleniający kwas chlorogenowy, który chroni cząstki cholesterolu LDL przed utlenieniem, co jest kluczowym etapem w procesie choroby serca9. W kolejnym stwierdzono, że kwas octowy ma wpływ również na obniżenie ciśnienia krwi (jeden z głównych czynników ryzyka)10.

Jedynym dowodem na to, że ocet korzystnie oddziałuje na zdrowie serca u ludzi, jest badanie obserwacyjne z udziałem kobiet, przeprowadzone na Harvardzie. Dowiodło ono, że u pań, które stosowały do sałatek sosy zawierające ocet, ryzyko chorób serca było zmniejszone11.

33 zastsowania octu jabłkowego

Nowotwory

Istnieje kilka dających nadzieję studiów wstępnych, które sugerują, że ocet jabłkowy może pomóc zapobiec rakowi. W badaniach laboratoryjnych na wyizolowanych komórkach stwierdzono, że ocet może zabijać komórki nowotworowe lub spowolnić ich wzrost12. Jednakże badania epidemiologiczne obejmujące ludzi przyniosły rozbieżne rezultaty. W jednym z nich stwierdzono, że przyjmowanie octu skutkuje mniejszym ryzykiem raka przełyku. Inne zaś wykazało, że niesie ze sobą zwiększone ryzyko raka pęcherza moczowego13,14.

Stany zapalne

Kwas octowy może eliminować niektóre szczepy bakterii. Teorię tę potwierdzają badania przeprowadzone na University of North Carolina w USA. Wynika z nich, że ocet jabłkowy zapobiega namnażaniu się patogenów, a także pomaga w ich eliminacji, w tym bakterii15. W medycynie ludowej używany jest do dezynfekcji oraz leczenia brodawek, grzybicy paznokci, a nawet infekcji uszu. Jednak nie znalazłam doniesień naukowych, które by to potwierdziły.

Odchudzanie

Jeśli wziąć pod uwagę fakt, że ocet obniża poziom cukru i insuliny we krwi, naturalne wydaje się, że będzie się również przyczyniał do utraty nadmiernych kilogramów. Przeprowadzone w 2009 r.badania wykazały, że spożywanie octu jabłkowego pobudza geny odpowiedzialne za utlenianie kwasów tłuszczowych w wątrobie.

To powoduje zahamowanie nadmiernej akumulacji tkanki tłuszczowej. Ocet jabłkowy skutecznie przyspiesza jej spalanie, jednocześnie sprawiając, że ten proces nie przebiega zbyt gwałtownie. Wspomaga też wydzielanie soków żołądkowych, a przyjmowany razem z posiłkiem zawierającym wysoką ilość węglowodanów zwiększa uczucie sytości. Uczestnicy eksperymentu jedli mniej o 200-275 kalorii do końca dnia16.

Usunie pestycydy

Każdy ocet jest doskonałym naturalnym środkiem do usuwania niektórych pestycydów i bakterii ze świeżych produktów. Gayle Povis Alleman, zaleca przygotowanie kąpieli w proporcjach 10% octu do 90% wody. Wystarczy umieścić w niej warzywa lub owoce, obrócić je wokół i dokładnie spłukać. Nie sprawdzi się to w przypadku jagód - są zbyt delikatne. 

Potwierdza to inny eksperyment, w którym ludzie otyli codzienne przez 12 tygodni spożywali ocet jabłkowy. Po tym czasie nastąpiło zmniejszenie tkanki tłuszczowej w obrębie brzucha, obniżenie stężenia trójglicerydów we krwi oraz nieznaczna utrata masy ciała (o ok. 1,5 kg)17.

Wielki mit

- Zwolennicy octu jabłkowego twierdzą, że jego lecznicza moc pochodzi z obfitości składników odżywczych, które pozostają w nim po fermentacji jabłek. Ich zdaniem ma on obfitować w minerały, witaminy, błonnik, pektyny, aminokwasy i korzystne enzymy. Jednak standardowe analizy żywieniowe wykazują, że jest odwrotnie - dowodzi dr Joseph Mercola. Ocet jabłkowy to słabe źródło większości z tych substancji odżywczych18.

Okazuje się, że nie zawiera mierzalnej ilości pektyn, witamin A, C, E oraz z grupy B.

- I tak samo brakuje w nim aminokwasów. A jednak od tysięcy lat jesteśmy świadkami jego prozdrowotnego działania. Co je napędza? Najprawdopodobniej zawarty w nim kwas octowy (odpowiada za kwaśny smak i ostry zapach). Może on zwiększać wchłanianie przez organizm ważnych składników mineralnych z żywności, którą jemy. Naukowcy podejrzewają też zawarte w jabłkach, jeszcze niezidentyfikowane fitochemikalia, jak obecnie określa się korzystne związki pochodzenia roślinego - tłumaczy dr Mercola.

Ocet jabłkowy

Własna produkcja

Ocet jest wodnym roztworem kwasu octowego, często z dodatkiem aromatów i barwników, który powstaje w procesie fermentacji z udziałem bakterii octowych obecnych w powietrzu. Ma charakterystyczny jabłkowy zapach i bursztynowy kolor. Najzdrowszy jest niepasteryzowany, niefiltrowany - naturalnie mętny, bowiem wtedy zawiera tzw. "matkę" - naturalną zawiesinę.

Bibliografia

  1. Diabetes Care 27January, 281-282
  2. WebMD, Weight Loss & Diet Plans, Apple Cider Vinegar
  3. https://goo.gl/1GTBk4
  4. https://goo.gl/WIJHpZ
  5. https://goo.gl/a35u2P Doi 10.1111/1750-3841.12434
  6. https://goo.gl/DROFKz
  7. British Journal of Nutrition May, 95(5):916-924
  8. https://goo.gl/hvdMKG
  9. https://goo.gl/3g70LQ
  10. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry, 65(12): 2690-2694
  11. https://goo.gl/LRC1fm
  12. Mimura A. Biofactors, 2004;22(1-4):93-7
  13. Asian Pac J Cancer Prev. 2003 Apr-Jun;4(2):119-24
  14. Radosavljević V., Tumori. 2004 Mar-Apr;90(2):175-80
  15. Infect Control Hosp Epidemiol. 2000 Jan;21(1):33-8
  16. Eur J Clin Nutr. 2005 Sep;59(9):983-8
  17. https://goo.gl/RQv8G7
  18. Discover Fit & Health, Health Benefits of Vinegar Overview

Jak go zdobyć? Na półkach sklepowych trudno będzie znaleźć produkt spełniający te wymagania, dlatego zamiast marnować na to czas i pieniądze, warto zrobić go samodzielnie. Przepisów jest niemal tyle, ile producentów. Tu podajemy najprostszy.

Najpierw wybierz jabłka. Najlepsze są te zimowe, ponieważ zawierają najwięcej cukrów. Powinny być niepryskane. Umyj je i usuń z nich gniazda nasienne, pozostawiając skórkę. Pokrój i rozbij, np. przy użyciu praski do ziemniaków albo tłuczka do mięsa.

Włóż do dużego słoja do wysokości 2/3 i zalej wodą. Słój przykryj gazą i odstaw na 3-4 tygodnie w nasłonecznione ciepłe miejsce, w którym temperatura ma 16-20°C.

Po kilku dniach rozpocznie się fermentacja i cukry przekształcą się w alkohol. Następna fermentacja sprawi, że zmieni się on w kwasy octowy i jabłkowy. Gdy procesy w słoju ustaną, odcedź pulpę jabłczaną, a płyn zlej do butelek.

Stosowanie

Najlepszym sposobem na włączenie go do swojej diety jest zastosowanie octu w codziennej kuchni do sałatek, ryb, mięs i sosów. Można go również rozcieńczyć w wodzie z dodatkiem miodu i pić jako napój. To ważne, bo sam ocet może uszkodzić szkliwo zębów oraz tkanki jamy ustnej i gardła.

Dawki wahają się od 1-2 łyżeczek od herbaty (5-10 ml) do 1-2 łyżek stołowych (15-30 ml) dziennie rozpuszczonych w szklane wody. Nie należy ich przekraczać, gdyż może to w dłuższym okresie grozić spadkiem poziomu potasu oraz zmniejszeniem gęstości kości.

Osoby zażywające leki na cukrzycę lub choroby układu krążenia, a także diuretyki i środki przeczyszczające, powinny skonsultować przyjmowanie octu, ponieważ może wchodzić z nimi w reakcje.

 

Polecamy

Zobacz także

Historia nieśmiertelnej rośliny - odkryj tajemnice aloesu

Historia nieśmiertelnej rośliny - odkryj tajemnice aloesu

Aloes to roślina znana i ceniona już w czasach starożytnych. Wykazuje silne właściwości przeciwzapalne, antybakteryjne i przeciwgrzybicze, ponadto zawiera wiele cennych aminokwasów, składników odżywczych, witamin, minerałów oraz składników aktywnych. Obecnie aloes można spotkać przede wszystkim w suplementach diety oraz kosmetykach, warto jednak pamiętać, że aloes - wbrew pozorom - nie jest tworem współczesności.

HLHS, czyli życie z połową serca

HLHS, czyli życie z połową serca

Zniekształcony mięsień sercowy można zmusić do pracy, dając dzieciom z wrodzoną wadą HLHS szansę na dorosłe życie.

Idealne urządzenie dla dietetyków? Mezator Quantum!

Idealne urządzenie dla dietetyków? Mezator Quantum!

Otyłość przestała być problemem marginalnym - przyjmuje już postać epidemii. Z drugiej strony coraz więcej pacjentów dostrzega, jak negatywny wpływ na zdrowie ma współczesny styl życia i decyduje się zadbać o swój organizm. Z pomocą przyjdzie im dietetyka - aby jednak można było rozpocząć skuteczną terapię, konieczna jest precyzyjna diagnoza.

Biofeedback, czyli mózg na siłowni

Biofeedback, czyli mózg na siłowni

Człowiek używa między 5 a 10% potencjału mózgu. Naucz się wykorzystywać siłę umysłu przy pomocy sprzężenia zwrotnego. Taki trening zwiększa zdolność uczenia się, przyswajania nowych umiejętności i zapamiętywania.

Woda - najważniejszy suplement diety. Jaką wodę pić i dlaczego?

Woda - najważniejszy suplement diety. Jaką wodę pić i dlaczego?

O konieczności picia wody słyszymy stosunkowo często. W prasie i internecie pojawiają się artykuły zachęcające nas do nawadniania. Paradoksalnie, mimo wielu przypomnień, picie wody jest wciąż niedoceniane i niewystarczające.

Raport specjalny

Niebezpieczne kosmetyki

Niebezpieczne kosmetyki