Nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu to znaczący i powszechnie występujący problem. Na całym świecie schorzenie to dotyka ponad 50 mln ludzi, w szczególności kobiety. Choć nie zagraża życiu, może jednak w znaczącym stopniu obniżyć jego komfort, negatywnie wpływając na fizyczne i psychiczne samopoczucie pacjentów. O tym, jak sobie radzić z problemem, rozmawiamy z dr n. med. Darią Chmielewską, fizjoterapeutką w placówce Med Holding S.A. NZOZ Szpital Specjalistyczny im. Prof. E. Michałowskiego w Katowicach.

OCL Poradniki zdrowotne piszą wiele o ćwiczeniach mięśni Kegla w profilaktyce nietrzymania moczu (NTM). Czy to rzeczywiście pomaga?

Dr n. med. Daria Chmielewska W rozwoju metod leczenia mięśni dna miednicy prekursorem był Arnold Kegel. Zastosował on metodę manometrii u pacjentek z wysiłkowym nietrzymaniem moczu. Metoda ta polegała na tym, że podczas skurczu mięśni dna miednicy wychylała się wskazówka tegoż manometru (umieszczonego w pochwie elastycznego balonika). Im większe to wychylenie, tym większa była siła mięśni dna miednicy. Gdy mięśnie rozluźniały się, wskazówka manometru opadała.

Opracowany w ten sposób system ćwiczeń, nazwany ćwiczeniami Kegla, ma na celu uaktywnienie i wzmocnienie mięśni dna miednicy, a także poprawę ukrwienia.

OCL Kto powinien wykonywać te ćwiczenia?

Dr n. med. Daria Chmielewska Trening mięśni dna miednicy Arnolda Kegla przede wszystkim opracowany został z myślą o kobietach, które mają problem z nietrzymaniem moczu. Jednak jest to metoda profilaktyczno-lecznicza, co oznacza, że ćwiczenia przynoszą również korzyści u pań, które jeszcze nie doświadczyły nietrzymania moczu, ale przygotowują się do ciąży czy porodu albo właśnie urodziły.

Zaletą tych ćwiczeń jest fakt, że mogą wykonywać je kobiety w każdym wieku, także te chore na schorzenia kardiologiczne lub inne.

OCL Wspomniała Pani, że taki trening ma działanie lecznicze. Czy to oznacza, że dzięki niemu można pozbyć się NTM?

Dr n. med. Daria ChmielewskaDr n. med. Daria Chmielewska

Dr n. med. Daria Chmielewska Europejskie Stowarzyszenie Urologii (EAU) zaleca (rekomendacja A) ćwiczenia mięśni dna miednicy trwające przez 3 miesiące jako metodę leczenia wysiłkowego i mieszanego nietrzymania moczu, od której należy rozpocząć terapię.

Dowodów na skuteczność ćwiczeń mięśni dna miednicy dostarczyły liczne badania kliniczne, wskazując także, że trening powinien być tak intensywny, jak to jest możliwe, w zależności od stanu zdrowia i kondycji pacjentki. Aby przyniosły zadowalające efekty, powinny być wykonywane regularnie przez okres przynajmniej 3 miesięcy.

OCL Znam wiele kobiet, które mówią, że ćwiczą mięśnie dna miednicy i im to wcale nie pomaga. Czy to możliwe? A jeśli tak, to dlaczego?

Dr n. med. Daria Chmielewska Z doświadczenia wiem, że często zdarza się tak, iż panie przychodzące na terapię mówią, że ćwiczą i nie zauważają poprawy, czyli zmniejszenia objawów nietrzymania moczu. Gdy jednak rozpoczynamy ćwiczenia od instruktażu, wyjaśnienia funkcji oraz rodzaju pracy mięśni dna miednicy, okazuje się, że to, co robiły do tej pory, było nieprawidłowe.

Czasami wystarczy jedno godzinne spotkanie, aby pacjentka nabyła umiejętności prawidłowego napinania mięśni, a czasami wymaga to kilku spotkań z terapeutą. Moje obserwacje wskazują na to, że warto poświęcić czas i wykorzystać spotkania z terapeutą, aby nauczyć się prawidłowo wykonywać ćwiczenia Kegla, gdyż jedynie poprawne i regularne ich wykonywanie gwarantuje powrót do zdrowia i życie bez problemu nietrzymania moczu.

OCL Słyszałam, że w Państwa szpitalu oprócz ćwiczeń Kegla stosuje się nową, bezinwazyjną metodę leczenia, która pomaga zlikwidować problem NTM. Na czym ona polega?

Dr n. med. Daria Chmielewska W skrócie rzecz ujmując, staramy się wyleczyć NTM za pomocą fizjoterapii. W Polsce fizjoterapia w nietrzymaniu moczu jest metodą nową, zyskującą jednak coraz szersze grono zwolenników zarówno w środowiskach medycznych, jak i wśród pacjentów.

Wychodząc naprzeciw potrzebom chorych, postanowiliśmy wprowadzić do kanonu leczenia NTM fizjoterapię jako metodę nieinwazyjną. Jest ona szczególnie polecana ze względu na wysoką skuteczność, niskie koszty oraz brak skutków ubocznych (co często się zdarza w przypadku leczenia np. farmakologicznego oraz zazwyczaj bywa przyczyną przerwania terapii przez pacjentów).

W przygotowanym przez nas programie leczenia znajdują się rzecz jasna omówione wcześniej ćwiczenia mięśni dna miednicy, metody sEMG biofeedback, feedback, elektrostymulacji, ETS. Należy dodać, że dobór metod nie jest przypadkowy, lecz odbywa się w oparciu o dokładny wywiad i badanie chorego. Wsparcie w pracy fizjoterapeuty zapewniają lekarze placówki.

OCL Wymienia Pani różne obco brzmiące nazwy, jak sEMG biofeedback czy ETS. Co się za nimi kryje?

Dr n. med. Daria Chmielewska Trening sEMG biofeedback za pomocą urządzeń elektronicznych lub mechanicznych zapewniających informację zwrotną o aktywności neuromięśniowej wywiera wpływ na obecne reakcje organizmu oraz modyfikuje jego przyszłe zachowania.

Ćwiczenie mięśni Kegla

Pomiar potencjałów elektrycznych mięśni, nazywany elektromiografią (EMG), jest stosowany zarówno jako narzędzie diagnostyczne, jak i narzędzie oceny i terapii pacjentów. Ich połączenie pozwala pacjentom uzyskać poprawę funkcji mięśniowych przez zwiększenie świadomości mięśni. Ta funkcja jest szczególnie przydatna w przypadku terapii grup mięśniowych niewidocznych dla pacjenta, jak np. mięśnie dna miednicy.

Tak poprowadzona reedukacja mięśni pozwala choremu na odzyskanie kontroli mięśniowej. Doświadczenia dowiodły, że osoby stosujące biofeedback EMG wykazują szybszy i większy rozwój siły mięśniowej w porównaniu z tradycyjnymi metodami fizjoterapii.

Trening sEMG biofeedback stosuje się u pacjentów z NTM wysiłkowym, mieszanym oraz naglącym parciem. Podczas treningu możliwa jest obserwacja na monitorze komputera reakcji swoich mięśni. Ułatwia to naukę świadomego napinania i relaksacji mięśni dna miednicy. Podobnie jak w przypadku innych metod zachowawczego leczenia nietrzymania moczu czas terapii powinien wynosić około 3 miesiące, aby uzyskać zmniejszenie dolegliwości.

Inną metodą stosowaną w fizjoterapii jest elektrostymulacja. Polega ona na pobudzeniu do skurczu mięśni dna miednicy przez krótki, niebólowy impuls elektryczny pochodzący z urządzenia. Metoda ta ma zastosowanie u pacjentów z wysiłkowym nietrzymaniem moczu oraz z naglącym parciem. Dzięki niej uzyskuje się wzmocnienie mięśni dna miednicy, zwieracza cewki moczowej także wtedy, gdy przyczyną nietrzymania moczu jest zaburzenie unerwienia.

Pierwsze pozytywne efekty elektrostymulacji widoczne są już po 4 tygodniach, natomiast terapię należy kontynuować jeszcze przez 3 miesiące. Nowoczesną formą elektroterapii jest tzw. ETS, która pozwala wywołać stymulację elektryczną poprzez aktywność własną mięśni dna miednicy u pacjenta. Wpływa to na zwiększenie efektywności terapii.

Zobacz też:

Raport specjalny

Niebezpieczne kosmetyki

Niebezpieczne kosmetyki

Nowości

Inne spojrzenie na sól

Inne spojrzenie na sól

23 październik 2017