Zdrowy styl życia

Zdrowe dziecko

Choroby przyzębia - wierzchołek góry lodowej

Choroby przyzębia - wierzchołek góry lodowej

Jest coraz więcej dowodów na to, że zły stan zębów i dziąseł może być główną przyczyną mnóstwa chorób – od zaburzeń serca i cukrzycy po nowotwory.

Lekarze od lat łączą choroby serca i dziąseł, jednak w najnowszych badaniach wykazano, że w przypadku kobiet stan jamy ustnej może również w znacznym stopniu warunkować rozwój raka piersi.

Nowe dowody odkryte przez naukowców z Nowojorskiego Uniwersytetu Stanowego w Buffalo, Akademii Stomatologicznej w Houston oraz Uniwersytetu Michigan wskazują na to, że kobiety, u których zdiagnozowano choroby przyzębia (w przebiegu których pod wpływem płytki nazębnej dochodzi do infekcji i stanów zapalnych dziąseł) są bardziej narażone na wystąpienie raka piersi. Ryzyko zachorowania jest szczególnie podwyższone w przypadku tych, które przeszły menopauzę.

Naukowcy oparli swoje odkrycia na danych uzyskanych od prawie 74 tys. uczestniczek badania obserwacyjnego Women's Health Initiative (WHI). W momencie rozpoczęcia projektu kobiety te były zdrowe. W ciągu siedmioletniego okresu obserwacji¹ ok. 26% z nich zgłosiło wystąpienie choroby przyzębia, a przed końcem badania u ponad 2 tys. uczestniczek rozwinął się nowotwór.

 

Zdrowe zęby to nie tylko ładny uśmiech, ale i mniejsze ryzyko wystąpienia wielu chorób

Fot. Flickr.com

Kiedy naukowcy przyjrzeli się bliżej obu schorzeniom, odkryli, że kobiety z zaburzeniami w obrębie przyzębia były o 14% bardziej narażone na wystąpienie raka piersi.

Jeśli w dowolnym okresie poprzedzających 20 lat paliły papierosy, były o 12% bardziej narażone na wystąpienie choroby nowotworowej. Ryzyko to rosło jeszcze bardziej, jeśli wciąż były palaczkami. Zespół naukowców z Buffalo odkrył, że nawet te kobiety, które 20 lat wcześniej rzuciły palenie, były o 36% bardziej narażone na wystąpienie raka piersi, podczas gdy uczestniczki, które tego nie zrobiły - o 32%¹.

Są to tylko najnowsze odkrycia łączące raka ze złym stanem jamy ustnej. Na podstawie wcześniejszych badań powiązano choroby przyzębia z nowotworami przełyku, szyi, głowy, trzustki i płuc.

Rak płuc

W odrębnym badaniu - Buffalo Osteo-Perio Study - w którym wzięły udział kobiety z rakiem płuc, ten sam zespół naukowców z Buffalo odkrył, że kobiety, które paliły najwięcej i najdłużej, były bardziej narażone na to, że rozwiną się u nich choroby przyzębia². Wśród uczestniczek WHI badacze również zauważyli, że połączenie problemów zdrowotnych w obrębie jamy ustnej i intensywności palenia papierosów podnosiło prawdopodobieństwo rozwoju raka płuc. Obecność obu tych czynników powodowała, jak napisali naukowcy, wzrost ryzyka "powyżej oczekiwanego, będącego sumą oddziaływania każdego z nich oddzielnie"³.

Problemy w jamie ustnej w połączeniu z paleniem papierosów zwiększają ryzyko wystąpienia raka płuc

Fot. Flickr.com

Zaledwie jednomilimetrowy ubytek wysokości dziąseł faktycznie prawie dwukrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia raka płuc. Dla kontrastu - nigdy niepalących kobiet z dziąsłami w złym stanie nie dotyczyło podwyższone prawdopodobieństwo rozwoju tego rodzaju nowotworu².

Mężczyzn z niezdrowymi dziąsłami dotyczy podobne ryzyko nowotworowe. Imperial College w Londynie przeprowadził rozległą analizę wpływu chorób przyzębia na rozwój różnych rodzajów nowotworów.

Prawie osiemnastoletniej obserwacji pod tym kątem poddano ponad 48 tys. mężczyzn. U blisko 6 tys. uczestników zarejestrowano przypadki raka. Ci spośród nich, u których wystąpiły choroby przyzębia, mieli o 14% wyższe ogólne prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu (takie samo ryzyko jak w przypadku raka piersi u kobiet). Pięcioma nowotworami, które pojawiały się w badanej populacji najczęściej, były: czerniaki, nowotwory odbytu, płuc, prostaty oraz pęcherza.

Najbardziej radykalny wzrost ryzyka był związany ze schorzeniami dziąseł. Dotyczył on m.in. raka trzustki (o 54%), nerki (o 49%), płuca (o 36%) oraz nowotworów krwi, takich jak białaczka (o 30%).

Co więcej, ryzyko wystąpienia raka płuc zwiększała również utrata uzębienia. W przypadku osób z 16 zębami lub ich mniejszą liczbą wzrosło ono - w porównaniu do tych, które miały ich 25 lub więcej - o 70%. W przeciwieństwie do kobiet mężczyźni z dziąsłami w złym stanie byli bardziej narażeni na choroby onkologiczne, nawet jeśli nigdy nie palili papierosów. Same zaburzenia w obrębie przyzębia powodowały w ich przypadku wzrost ogólnego prawdopodobieństwa wystąpienia nowotworu o 21%4.

W innych, wcześniej przeprowadzonych badaniach, również odkryto powiązania pomiędzy kiepskim stanem zębów i dziąseł a rakiem trzustki5.

Paradontoza

Ryzyko choroby serca

O ile związek pomiędzy zdrowiem dziąseł a nowotworami wciąż pozostaje stosunkowo nowym odkryciem, zaburzenia w obrębie jamy ustnej i chorobę niedokrwienną serca naukowcy łączą od co najmniej dekady.

W ramach trwającego harwardzkiego badania - Health Professionals Follow-Up Study -  przeprowadzono narodową ankietę wśród ponad 44 tys. mężczyzn, spośród których ponad połowa była dentystami. Ci, którzy mieli 10 lub mniej zębów i uprzednio zmagali się z chorobą przyzębia, byli o 67% bardziej narażeni na wystąpienie zaburzeń pracy serca. Zależność ta miała również niewielki związek z ich dietą6.

W dodatku badanie przeprowadzone przez Harwardzką Akademię Stomatologiczną wykazało powiązanie pomiędzy utratą uzębienia a zwiększeniem ryzyka udaru mózgu7. Koreańscy naukowcy podobnie odkryli, że choroby przyzębia czterokrotnie podnoszą prawdopodobieństwo wystąpienia udaru niedokrwiennego (powodowanego przez zakrzepy). Pacjenci z problemami w obrębie jamy ustnej są więc narażeni na tego rodzaju incydenty mózgowo-naczyniowe w równym stopniu co osoby z nadciśnieniem tętniczym oraz 2 razy bardziej niż diabetycy8.

Higiena jamy ustnej zapobiega rozwojowy chorób przyzębia

 Fot. Flickr.com 

Stan dziąseł może być nawet źródłem problemów z płodnością. Naukowcy z Uniwersytetu Australii Zachodniej przeprowadzili pod tym kątem badanie z udziałem prawie 4 tys. kobiet. Odkryli, że tym zmagającym się z chorobami dziąseł zajście w ciążę zajmowało co najmniej 7 miesięcy - o 2 dłużej niż w przypadku zdrowych uczestniczek9.

Dokładny biologiczny mechanizm łączący choroby przyzębia ze wszystkimi powyższymi problemami zdrowotnymi do dziś pozostaje dla naukowców tajemnicą. Od dawna wskazywano na związek pomiędzy nimi a miażdżycą - utwardzeniem i zwężeniem tętnic przez złogi tłuszczowe - który potwierdzono w przeglądzie 31 opublikowanych wyników badań10. U pacjentów z blaszką miażdżycową podobnie odkryto znacząco gorszy stan dziąseł niż u tych bez zmian w obrębie naczyń krwionośnych11.

W rezultacie naukowcy ukuli teorię, według której bakterie z jamy ustnej przylegają do złogów tłuszczowych w całym organizmie, w szczególności w tętnicach wieńcowych. Utrudniają w ten sposób przepływ krwi i hamują transport niezbędnych składników odżywczych potrzebnych do utrzymania zdrowych dziąseł.

Jak poprawnie myć zęby?

Drugi mikrobiom

Inna prawdopodobna teoria sugeruje, że bakterie z jamy ustnej powodują nie tylko zapalenie dziąseł, ale także – ponieważ rozchodzą się po całym organizmie - ogólnoustrojowy stan zapalny, który obecnie wiąże się z tak różnorodnymi schorzeniami, jak artretyzm, cukrzyca i choroba Alzheimera. Pogląd ten umacniają wyniki pewnego włoskiego badania, które wykazują, że pacjenci nawet z łagodnymi zaburzeniami w obrębie dziąseł mają wysoki poziom markerów zapalnych w tętnicach szyjnych oraz pogrubione ściany naczyń krwionośnych, co stanowi objaw utwardzenia arterii12.

Utrata uzębienia to jeden z czynników zwiększających ryzyko rozwinięcia się raka płuc Fot. Flickr.com

Coraz częściej naukowcy, jak chociażby zespół z Buffalo, zajmują się rolą pewnych chorobotwórczych drobnoustrojów z drugiej najważniejszej lokalizacji mikrobiomu organizmu - ustnego odpowiednika bakteryjnej flory jelitowej. Skupiają się w szczególności na takich potencjalnie szkodliwych rodzajach bakterii przyzębowych, jak tzw. kompleks pomarańczowy (Fusobacterium nucleatum, Prevotella intermedia i Campylobacter rectus) i czerwony (Porphyromonas gingivalis i Tannerella forsythia).

Patogeny te występują w kolorach sygnalizacji świetlnej: zielonym, pomarańczowym i czerwonym. Czerwone bakterie są związane z krwawieniem dziąseł przy delikatnym zgłębnikowaniu - ważnym badaniu klinicznym oceniającym stopień degeneracji przyzębia. Patogeny z czerwonego kompleksu dostały od naukowców zielone światło. Badacze z Uniwersytetu w Buffalo odkryli za to "graniczne" powiązania pomiędzy chorobotwórczymi drobnoustrojami z kompleksu pomarańczowego a ogólnym ryzykiem nowotworowym i prawdopodobieństwem wystąpienia raka płuc. Niemniej jednak szybko zwracają uwagę na to, że w ramach swego badania mieli do czynienia jedynie z niewielką liczbą pacjentów onkologicznych i mogli oceniać tylko 5 wymienionych wyżej rodzajów bakterii13.

Oczywiste jest jednak to, że kondycja jamy ustnej to ważny wyznacznik stanu zdrowia całego organizmu. Dlatego też utrzymywanie zębów i dziąseł w znakomitej formie staje się istotniejsze niż kiedykolwiek.

Dziąsła pod ochroną

Poniższe czynniki, obok unikania alergenów i węglowodanów, wspomagają leczenie chorób przyzębia.

Bibliografia

  1. Altern Med Rev, 1996; 1: 11–7
  2. http://goo.gl/Of21uS; http://goo.gl/OtF3mh
  3. Evidence Based Complement Alternat Med,2011; 2011: 750249
  4. J Indian Soc Periodontol, 2011; 15: 18–22

Suplementacja koenzymem Q10, którego niedobory powiązano z chorobami przyzębia i serca. Istnieją dowody na to, że praktycznie u każdego pacjenta z zaburzeniami w obrębie dziąseł poziom tego związku utrzymuje się poniżej normy1. Zalecana dawka dobowa:  50 mg, chociaż niektóre badania wykazują poprawę stanu pacjentów po co najmniej dwumiesięcznej suplementacji dawką 150 mg na dobę.

Podniesienie poziomu witaminy C. Niską podaż tej superwitaminy powiązano z chorobami przyzębia. Wiadomo również, że jest ona pomocna w leczeniu zarówno zaburzeń serca, jak i nowotworów. Nawet niewielkie ilości witaminy C (70 mg na dobę) mogą doprowadzić do znacznej poprawy stanu pacjentów. Zalecana dawka dobowa: 1-3 g.

Przyjmowanie kwasów tłuszczowych omega-3. Badania wykazują, że im wyższy poziom tych dobroczynnych tłuszczów o znanych właściwościach przeciwzapalnych, tym niższa częstość występowania chorób przyzębia. Zalecana dawka dobowa: co najmniej 1 g w przypadku mężczyzn i 600 mg w przypadku kobiet; jedno z badań sugeruje, że korzystne zmiany w obrębie dziąseł zapewnia dawka 2 g dziennie2.

Im wyższy poziom kwasów tłuszczowych omega-3, tym niższa częstość występowania chorób przyzębia Fot. Flickr.com

Czyszczenie jamy ustnej propolisem. Istnieją pewne dowody na to, że stosowanie tego lepkiego wosku produkowanego przez pszczoły z żywic roślinnych w zaledwie 3 miesiące rozwiązuje problemy płytki nazębnej i stanów zapalnych3.

Picie zielonej herbaty zawierającej antybakteryjne antyoksydanty, zwane katechinami, które niszczą chorobotwórcze bakterie w jamie ustnej4.

Unikanie borowania i amalgamatowych wypełnień. Badania wykazują, że wiertło może uszkodzić otaczające ubytek dziąsła i zęby, podobnie jak amalgamatowe wypełnienia.

Najnowsze dowody wskazują, że próchnica jest właściwie odwracalna. Przed wstawieniem plomb warto więc wypróbować inne metody jej leczenia.

Bibliografia

  1. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev, 2015;Dec 21; doi:10.1158/1055-9965.EPI-15-0750
  2. Cancer Causes Control, 2015Dec 10 (Epubahead of print)
  3. Cancer Causes Control, 2014;25: 1045–53
  4. Lancet Oncol, 2008; 9: 550–8
  5. J Natl Cancer Inst, 2007; 99: 171–5
  6. J Dent Res, 1996; 75: 1631
  7. Stroke, 2003; 34: 47–52
  8. J Periodontol, 2008; 79: 1652–8
  9. Hum Reprod, 2012; 27: 1332–42
  10. Ann Periodontol, 2003; 8: 38–63
  11. Atherosclerosis, 2010; 213: 263–7
  12. FASEB J, 2009; 23: 1196–204
  13. J Periodontol, 2015; Oct 29: 1–18 (Epub ahead of print)

Polecamy

Zobacz także

Niebezpieczne e-papierosy

Niebezpieczne e-papierosy

E-papierosy miały być bezpiecznym sposobem odzwyczajania się od tytoniu. Tymczasem, jak dowiedziała się Cate Montana, tzw. wapowanie niesie ze sobą szereg nowych zagrożeń.

Pogodne życie seniora?

Pogodne życie seniora?

Poczucie odrzucenia i braku akceptacji to najtrudniejszy psychologiczny aspekt procesu starzenia się.

Niezdrowa dieta i antybiotyki, czyli przepis na raka

Niezdrowa dieta i antybiotyki, czyli przepis na raka

Chirurdzy zamierzali amputować zajętą nowotworem nogę Grega, istniało jednak lepsze wyjście.

Dzieci w wirtualnym świecie

Dzieci w wirtualnym świecie

Tablet, komputer czy telewizor to nieodłączne elementy życia współczesnej młodzieży. Jednak im młodsze dziecko, tym większe ryzyko negatywnego wpływu tej technologii na jego prawidłowy rozwój.

Nowalijki - jeść czy nie?

Nowalijki - jeść czy nie?

Pełne witamin czy chemii? Lepiej się ich wystrzegać, czy też można bezpiecznie cieszyć się ich smakiem?

Raport specjalny

Wszystko o skórze

Wszystko o skórze