Szansa dla chorych na stwardnienie zanikowe boczne

Artykuł pochodzi z magazynu

Holistic Health maj - czerwiec 2019

Kup ten numer
Dodano: 14 maj 2019

Poszukiwania leku na stwardnienie zanikowe boczne (ALS, SLA) weszły w nową fazę, do czego przyczynili się również polscy naukowcy. Według ekspertów zastosowanie komórek macierzystych może spowolnić lub nawet zatrzymać rozwój tej choroby.

Świat zwrócił uwagę na problemy osób chorych na stwardnienie zanikowe boczne kilka lat temu za sprawą "ice bucket challenge", wyzwania polegającego na oblaniu się lodowatą wodą, co służyło zachęceniu do finansowego wsparcia badań nad tą śmiertelną chorobą. Niestety do tej pory ani nie wynaleziono skutecznego leku, ani nie stworzono terapii, która byłaby dla chorych wyzwoleniem. A statystyki są bezlitosne: stwardnienie zanikowe boczne zabija w ciągu 3-5 lat od postawienia diagnozy. Wyjątkiem od tej reguły był przypadek Stephena Hawkinga, wybitnego astrofizyka, który przeżył ponad 50 lat uwięziony w sparaliżowanym przez ALS ciele.

Stwardnienie zanikowe boczne jest chorobą postępującą, atakuje wybiórczo neurony ruchowe zarówno w rdzeniu kręgowym, jak i zlokalizowane w jądrach nerwów czaszkowych oraz w drodze piramidowej, prowadząc do stopniowego pogarszania się sprawności ruchowej i w konsekwencji paraliżu.

Chory traci władzę nad swoim ciałem, podczas gdy umysłowo nadal pozostaje w pełni sprawny. ALS nieuchronnie prowadzi do śmierci wskutek niewydolności oddechowej, będącej wynikiem porażenia mięśni oddechowych.

W badaniach prowadzonych przez polskich naukowców we współpracy z zagranicznymi ośrodkami wykorzystano komórki mezenchymalne znajdujące się w galarecie Whartona. Jest to szczególny rodzaj tkanki łącznej, występującej w sznurze pępowinowym, która dla naukowców jest doskonałym źródłem dojrzałych komórek macierzystych. Komórki mezenchymalne pobrane z pępowiny mają zdolność przekształcania się m.in. w neurony, czyli komórki nerwowe1.

Zanim jednak pomyślano o badaniach klinicznych z udziałem ludzi, wiele ośrodków na świecie wykorzystywało w eksperymentach modele zwierzęce. W badaniach na myszach prowadzonych na uniwersytecie w Michigan (USA) w 2015 r. wykazano, że podanie tego rodzaju komórek bezpośrednio do komór mózgu wydłużało długość życia zwierząt cierpiących na stwardnienie zanikowe boczne. Naukowcy uznali, że było to efektem zwiększenia wydzielania przeciwzapalnych cytokin oraz czynników neuroprotekcyjnych. Z kolei wstrzyknięcie myszom zagałkowo (do splotu naczyniowego znajdującego się za gałką oczną) preparatu zawierającego komórki macierzyste spowodowało wzrost stężenia we krwi śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGF) i czynnika wzrostu fibroblastów (FGF), które pobudzając astrocyty (komórki glejowe), poprawiają przewodnictwo w neuronach ruchowych aż o 30%.

Z kolei komórki macierzyste podane dożylnie opóźniały rozwój ALS o 15%, wydłużając jednocześnie życie chorych gryzoni o 20-25%.

W badaniach prowadzonych na Uniwersytecie Medycznym w Hanowerze (Niemcy) myszom we wczesnym stadium stwardnienia zanikowego bocznego podano zaś komórki macierzyste pochodzące z galarety Whartona bezpośrednio do rdzenia kręgowego. Zaobserwowano u nich znaczącą poprawę sprawności ruchowej oraz zatrzymanie degeneracji neuronów2. Polscy naukowcy chcą opracować terapię, która zahamuje postęp choroby i przez to wydłuży życie pacjentom. Brak pogorszenia już będzie dużym sukcesem, ponieważ leki, które są obecnie zarejestrowane, niestety nie zatrzymują postępującej degeneracji nerwów.

Celem badań jest również opracowanie odpowiednich metod diagnostycznych, pomocnych w określeniu, którzy pacjenci mogą być leczeni z wykorzystaniem komórek macierzystych.

Jeśli badania kliniczne zakończą się sukcesem, chorzy otrzymają szansę na długie życie.

Komórki macierzyste wykorzystuje się obecnie w leczeniu kilkudziesięciu chorób, w tym białaczek, niedokrwistości aplastycznej, chłoniaków, ziarnicy, chorób metabolicznych, chorób fagocytów i histiocytów, dziedzicznych chorób układu immunologicznego i niektórych nowotworów złośliwych.

Jednym z najlepszych źródeł komórek macierzystych jest krew pępowinowa. Można ją pobrać podczas narodzin dziecka i przechowywać przez wiele lat w wyspecjalizowanych bankach krwi pępowinowej. Pozyskane komórki mogą być wykorzystane do leczenia nie tylko dziecka, od którego pochodzą, ale także jego rodzeństwa oraz rodziców. Medycyna regeneracyjna, zajmująca się - najogólniej mówiąc - zastępowaniem w organizmie uszkodzonych komórek nowymi, jest jedną z najszybciej rozwijających się obecnie gałęzi medycyny, dlatego przechowywanie krwi pępowinowej może okazać się jedną z najlepszych inwestycji w nasze zdrowie.

Kamila Makowska-Serkis

Zobacz także

Niebezpieczne e-hulajnogi

Niebezpieczne e-hulajnogi

Jazda na elektrycznej hulajnodze może kosztować zdrowie, a nawet życie.

Leki zawierają alergeny

Leki zawierają alergeny

Niemal każdy lek zawiera co najmniej 1 substancję powodującą działania niepożądane lub mogącą wywołać ostrą reakcję alergiczną.

Wierzysz w szczepionki? Unikaj fast foodów!

Wierzysz w szczepionki? Unikaj fast foodów!

Mimo kontrowersji wiążących się ze składem i efektywnością szczepionek, wiele osób decyduje się na wakcynację siebie i najbliższych. Okazuje się jednak, że to, co jemy, ma wpływ na ich działanie.

Siedzący tryb życia szkodliwy jak papierosy

Siedzący tryb życia szkodliwy jak papierosy

50 tys. - tyle osób umiera co roku przedwcześnie z powodu siedzącego trybu życia tylko na terenie Wielkiej Brytanii.

Witamina C skraca pobyt w szpitalu

Witamina C skraca pobyt w szpitalu

Lista cudownych zastosowań wysokich dawek kwasu askorbinowego wydłuża się. Właśnie okazało się, że wspomaga on powrót do zdrowia pacjentów szpitalnych - również na oddziałach intensywnej terapii.

Pestka awokado - samo zdrowie!

Pestka awokado - samo zdrowie!

Nikt nie poddaje w wątpliwość mocy drzemiącej w awokado. Pora sprawdzić, co kryje się w jego pestce.

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Poznaj moc spiruliny

Poznaj moc spiruliny

Mikroalga z odległych Hawajów wspiera odtruwanie wątroby, przeciwdziała...

Raport specjalny

Schudnij na lato!

Schudnij na lato!

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store