Zaburzenia snu - pokonaj bez pomocy leków!

Pytanie:

Od jakiegoś czasu mam kłopoty z zasypianiem. Co gorsza niemal co noc budzę się punktualnie o 2 nad ranem. Po godzinie znowu zasypiam, jednak mimo to wstaję zmęczona, rozdrażniona, mam słabszy refleks. Zastanawiam się, czy ta bezsenność to wynik stresującego trybu życia? Przyjaciółka twierdzi, że takie regularne nocne pobudki wskazują na kłopoty z wątrobą. Gdy powiedziałam o tym lekarzowi, nie skomentował tego i zaproponował mi leki nasenne. Jednak wolałabym uniknąć ich zażywania. Co mogę zrobić, by w naturalny sposób poradzić sobie z bezsennością?

Odpowiedź:

Insomnię (czyli bezsenność) określa się jako subiektywne zaburzenie związane z trudnościami w zasypianiu, kontynuowaniu snu, wczesnym budzeniem się, snem przerywanym lub nieregenerującym. Może być ona objawem szeregu chorób somatycznych i psychicznych. Najczęstszymi jej przyczynami są zaburzenia lękowe i depresje różnych typów. Jednak zdarza się, że u jej podłoża leżą niewłaściwa higiena snu lub nadmierne spożycie napojów z kofeiną.

Z podobnymi kłopotami co Ty zmaga się co trzeci dorosły. W większości zaburzenia snu dotyczą kobiet - skarży się na nie aż 62% z nich i 29% mężczyzn. Być może ma to związek z wahaniami poziomu hormonów, które znacznie częściej (choćby z racji cyklu miesiączkowego, ciąży, okresu połogu czy klimakterium) dotykają płci pięknej. Naukowcy są zgodni, że brak snu może nie tylko powodować zmęczenie, ale wręcz sprawiać, iż ludzie stają się wybuchowi, ponieważ powoduje nadmierną aktywność ciała migdałowatego - części mózgu odpowiadającej za reakcje emocjonalne1.

To jednak nie wszystko. Utrzymująca się bezsenność w 25% przypadków jest podejrzewana o wywołanie depresji2. Nic więc dziwnego, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała ją za chorobę cywilizacyjną, wymagającą leczenia. Warto wspomnieć, że Twa przyjaciółka wskazała istotny trop. Nasza naturopatka Joanna Brejecka- Pamungkas nieraz wskazywała na fakt, że przeciążona wątroba daje o sobie znać przebudzeniami między 2 a 4 nad ranem.

Bezsenność mogą też powodować cukrzyca, nadczynność tarczycy, a nawet alergie pokarmowe. Z tego powodu, tropiąc jej przyczyny, nie należy lekceważyć badań diagnostycznych, które pozwolą wyeliminować potencjalnych winnych. Medycyna klasyczna w przypadku zaburzeń snu zaleca przyjmowanie tabletek nasennych. Jednak zażywaniu tych środków towarzyszy cały szereg groźnych efektów ubocznych, a nawet ryzyko zgonu.

Niektóre z leków nasennych działają jak neuroprzekaźniki i wpływają na komórki mózgowe uspokajająco. Badacze z Jackson Hole Center for Preventive Medicine w Wyoming i Scripps Clinic Viterbi Family Sleep Center w Kalifornii stwierdzili, że w grupie ponad 35 tys. osób biorących udział w badaniu te, którym regularnie przepisywano pigułki nasenne, były obciążone niemal pięciokrotnie wyższym ryzykiem zgonu w przeciągu 2,5 roku niż pacjenci ich niestosujący3.

Nie dość na tym, niektóre z leków nasennych mogą powodować działania niepożądane, takie jak amnezja, powtarzające się czynności kompulsywne, delirium, koszmary senne, halucynacje, przedawkowanie, uzależnienie, upadki, zaburzenia kognitywne oraz zagrażające życiu reakcje alergiczne4. Na szczęście prócz leków chemicznych, które może zlecić tylko lekarz, dostępne są bezpieczne i skuteczne preparaty roślinne na bazie ziół. Ponadto czasami modyfikacja trybu życia, diety oraz wieczornych nawyków sprawiają, że wreszcie można się wyspać.

Fazy snu

I NREM (non rapid eye movement) to pierwsza faza snu, nazywana snem wolnofalowym. Do krwi uwalniany jest wtedy hormon wzrostu, co przyspiesza gojenie się ran. Organizm regeneruje się. Faza NREM składa się z 3 stadiów:

1. Zasypiania - obniża się wtedy produkcja hormonów stresu, a wzrasta melatoniny i serotoniny, które ułatwiają zaśnięcie. Powoli zmniejsza się świadomość bodźców docierających ze otoczenia. Następuje rozluźnienie mięśni i zwolnienie oddechu.

2. Lekkiego snu - oczy nie poruszają się, oddech staje się równomierny, obniża się temperatura ciała i ciśnienie.

3. Snu głębokiego - wtedy w mózgu pojawiają się wolne fale nazywane falami delta.

II REM (rapid eye movement) to druga faza snu, nazywana też snem paradoksalnym, bo choć ciało śpi, mózg intensywnie pracuje. Właśnie wtedy najczęściej pojawiają się marzenia senne. W tej fazie następuje całkowite rozluźnienie mięśni, co określane jest paraliżem sennym. Wtedy też następuje zapamiętywanie informacji przyswojonych w ciągu dnia.

W fazie REM nadal pozostajemy w śnie głębokim, teraz zwiększa się ilość fal delta. A im jest ich więcej, tym mocniej śpimy. Człowiek zerwany wówczas ze snu jest absolutnie zdezorientowany.

Faza NREM zwykle trwa ok. 80-100 min. Po niej następuje faza snu REM trwająca ok. 15 min. U dorosłych tego typu cykl powtarza się 4 lub 5 razy. Wraz z długością snu rośnie czas trwania fazy REM, która pod koniec nocy zazwyczaj trwa ok. 40 min.

Źródło: Janusz Rybakowski, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: Psychiatria. Podstawy psychiatrii. T. 1. Wrocław: Elsevier, Urban & Parner, 2010

A może to uczulenie?

Jeśli poza bezsennością pojawiają się u Ciebie okresy depresji, zrób testy alergologiczne. Zdaniem doktora Haralda Gaiera może za tym stać niezdiagnozowana alergia lub nadwrażliwość pokarmowa. Przeciętnie należy liczyć ok. 6 godz. opóźnienia od zjedzenia pokarmu wyzwalającego niepożądaną reakcję do momentu, gdy nagle się budzisz - zazwyczaj na skutek uwolnienia hormonów tarczycowych i neuroprzekaźników5.

Pozbądź się ukrytych stymulantów

Sprawdź, czy w Twoim jadłospisie lub wśród farmaceutyków, które zażywasz, nie ma ukrytych środków pobudzających. Wiele leków dostępnych bez recepty, jak i tych przepisywanych przez lekarzy, zawiera kofeinę, a niektóre wzmacniające preparaty ziołowe mają w swoim składzie naturalne środki pobudzające. Kontroluj także, ile herbaty i kawy dziennie spożywasz, a po południu nie pij ich w ogóle. Zamiast nich sięgnij po herbatki owocowe lub ziołowe (ale nie zieloną herbatę, gdyż ona również zawiera kofeinę).

Jak pokazują badania, kofeina oddziałuje na mózg, a przy tym również na jakość snu, nawet do 6 godz. po spożyciu6! Ogranicz do minimum napoje energetyczne. Zawierają one kofeinę, taurynę, wyciąg z żeń-szenia i miłorzębu japońskiego, które mają działanie pobudzające. Zbyt częste picie "energizerów" może zaowocować brakiem snu.

Kolacja bez białka

Wieczorem unikaj produktów wysokobiałkowych: mięsa, ryb, drobiu, owoców morza. Zadbaj też, by ostatni posiłek był lekki. W przeciwnym razie organizm zamiast przygotowywać się do odpoczynku, będzie się zmagał z jego strawieniem. To zaś podniesie temperaturę ciała i opóźni sen. Osoby mające problemy z zasypianiem powinny też zrezygnować z alkoholu. Choć drink pomaga zasnąć, to jednak przeszkadza w spaniu - powodując wiele króciutkich przebudzeń przerywających głęboką fazę snu.

Warto nieco zmodyfikować dietę i wprowadzić do niej produkty bogate w tryptofan - aminokwas, który ułatwia zasypianie. Znajdziesz go w bananach, orzechach, nasionach, miodzie, jajkach oraz produktach mlecznych. Zadbaj też, by towarzyszyły im węglowodany o niskim indeksie glikemicznym, czyli takie, które będą trawione powoli, ale długo. W ten sposób podniesiesz poziom tryptofanu. Zatem na kolację zjedz jogurt z płatkami albo kromkę z serem.

Poszukiwana: melatonina

Ten hormon szyszynki reguluje rytm snu. Jest pochodną tryptofanu. Aminokwas ten przekształca się w serotoninę, która z kolei wpływa na wzrost stężenia melatoniny w organizmie. By wspomóc produkcjęmelatoniny, pij przed snem sok wiśniowy (zawiera tryptofan). Przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych badania wykazały, że osoby, które piły szklankę tego soku 2 razy dziennie przez tydzień, spały o pół godziny dłużej i o wiele spokojniej od pozostałych7.

Jednak najwięcej melatoniny organizm wyprodukuje, gdy przed snem zjesz trochę malin. Już 1 g tych owoców pozwoli na produkcję 387 nanogramów hormonu. Warto wiedzieć, że produkcja przyspiesza, gdy robi się ciemno. Zatem ekspozycja organizmu w porze snu na oświetlenie powoduje znaczne zmniejszenie syntezy i uwalniania melatoniny. To właśnie dlatego jakość snu zależy od tego, czy śpimy w jasnym, czy w ciemnym pomieszczeniu8. Melatoninę możesz kupić również w postaci suplementów. Naukowcy z Izraela zbadali grupę osób z zaburzeniami snu. Uczestnicy mieli powyżej 70 lat. Okazało się, że nie pomagały im leki, natomiast melatonina już w niewielkich dawkach była w stanie przywrócić prawidłowy rytm dobowy i wyraźnie poprawić długość nocnego wypoczynku9.

Pij ziółka

Jak dotąd badania kliniczne udowodniły działanie nasenne i uspokajające połączenia korzenia kozłka lekarskiego (waleriany) oraz szyszek chmielu. Preparaty zawierające łączone wyciągi z tych 2 ekstraktów skracają I fazę snu, zaś wydłużają II i III fazę, co przekłada się na uzyskanie bardziej regenerującego, odprężającego i pełniejszego nocnego wypoczynku. Jednak praktyka zielarska oraz medycyna ludowa wskazują również na inne zioła pomocne w pokonaniu bezsenności.

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) dzięki zawartości substancji czynnych wykazuje działanie uspokajające oraz rozkurczające. Najnowsze badania pokazują, że składniki zawarte w roślinie wpływają na aktywność przemiany materii komórek nerwowych, a także stymulują te same receptory co kawa. Rezultat jest jednak przeciwny - uspokajają zamiast pobudzać. Ponadto waleriana osłabia stany niepokoju oraz uczucie strachu i zagrożenia, poprawia jakości snu, zmniejsza częstotliwość przebudzeń.

Uwaga! Kozłka nie wolno stosować łącznie z benzodiazepinami i alkoholem. Raczej unikaj też przyjmowania preparatów z jego korzenia, ponieważ zawierają walepotriaty. Chociaż zioło to z ich powodu ma złą prasę, to ograniczenie się tylko do stosowania liści, w których nie ma walepotriatów, pomaga w 9 przypadkach na 10 i w dodatku nie ma działań niepożądanych10. Gdy zaczniesz sypiać normalnie, możesz powoli odstawić walerianę.

Melisa (Melissa officinalis) zwiększa w mózgu stężenie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) - głównego neuroprzekaźnika, który działa wyciszająco i ułatwia odprężenie. Co istotne w przeciwieństwie do leków nasennych, które bezpośrednio łączą się z receptorami GABA, picie melisy nie uzależnia i nie powoduje porannego odurzenia11. Uważa się, iż melisa "nosi w sobie moce 15 innych ziół".

Ziele męczennicy cielistej (Passiflora incarnata) Zawarte w niej pochodne kumaryny oraz flawonoidy są pomocne w wyciszaniu stanów napięcia i niepokoju. Dlatego zalecana jest przy problemach z zaśnięciem na tle nerwowym.

Ziele serdecznika pospolitego (Leonurus cardiaca) - jak wykazały badania na zwierzętach - wydłuża czas snu.

Lawenda (Lavandula) Jej kwiaty pomagają przezwyciężyć trudności w zasypianiu oraz bezsenność, a także stany lękowe i niepokój. Najpopularniejszym sposobem na złagodzenie tych problemów jest przyjmowanie naparu z lawendy.

Szyszki chmielu zwyczajnego (Humulus lupulus) zawierają lotną substancję - butenol metylowy. Ma on działanie silnie uspokajające oraz hamujące czynność kory mózgowej i usposabiające do snu.

Uzupełnij niedobory

Witamina B3, znana także jako nikotynamid lub niacynamid, może Ci pomóc w zaśnięciu. Dr Gaier sugeruje przeprowadzenie analizy krwi, aby sprawdzić, czy masz niedobór tej ważnej witaminy. Jeśli tak jest, powinnaś przyjmować 50 mg B3 tuż przed pójściem spać, w połączeniu z 200 mg magnezu. Rano warto także zażywać witaminę B6.

Aromaterapia

Odpowiednio dobrane olejki eteryczne pomogą uśmierzyć ból, rozluźnić mięśnie i ułatwią zasypianie. Najlepiej dodać je do wody w czasie wieczornej kąpieli. Wybierz lawendowy, rozmarynowy, mandarynkowy lub z drzewa sandałowego. Możesz też pod poduszkę włożyć mały woreczek z suszoną lawendą. Badanie kliniczne przeprowadzone na 64 pacjentach cierpiących na chorobę niedokrwienną serca w szpitalach Al-Zahra i Chamran dowiodło, że jakość snu u osób poddanych aromaterapii olejkiem lawendowym uległa znacznej poprawie w porównaniu do grupy kontrolnej12.

Spróbuj igieł lub ucisku

Wpływ akupunktury na bezsenność stanowił przedmiot licznych badań, których wyniki często były naprawdę imponujące. Terapia ta nie tylko okazała się bardziej efektywna niż brak leczenia czy akupunktura pozorowana - w której pacjent przekonany jest, że poddaje się zabiegom, ale w rzeczywistości igły wkuwane są nieprawidłowo lub w niewłaściwe miejsca - ale też przewyższyła skutecznością leki hipnotyczne o silnym działaniu nasennym.

W pewnym trwającym 6 tygodni eksperymentu, opublikowanym na łamach czasopisma naukowego Evidence Based Complementary and Alternative Medicine, naukowcy porównali efekty prawdziwej akupunktury, akupunktury placebo oraz leku hipnotycznego o nazwie estazolam u 180 pacjentów z bezsennością.

Osobom, u których zastosowano akupunkturę lub leki, zasypianie zaczęło przychodzić o wiele łatwiej, przy czym tylko pierwsza grupa odnotowała wzrost energii towarzyszący poprawie jakości snu oraz odczuwała mniej senności i problemów z funkcjonowaniem w ciągu dnia. Natomiast pacjentom przyjmującym estazolam codzienne czynności zaczęły sprawiać jeszcze więcej trudu. Dodatkową zaletą akupunktury był fakt, że jej efekty utrzymywały się przez dłuższy czas.

Jak donoszą autorzy badania, "poprawa jakości i wydajności snu, długości czasu przespanego w nocy oraz funkcjonowania w ciągu dnia, jaką osiągnięto u pacjentów z grupy [akupunkturowej], miała charakter długotrwały, natomiast rezultaty uzyskane przy użyciu placebo oraz estazolamu nie utrzymały się po zakończeniu eksperymentu"13. Natomiast shiatsu lub akupresura - w których punkty akupresurowe poddaje się silnemu uciskowi bez użycia igieł - są szczególnie pomocne w przypadku osób starszych14.

Homeopatia

W leczeniu bezsenności skutecznych jest wiele homeopatycznych remediów, jednak najlepszym i wypróbowanym są krople Passiflora Lehning Drops - mieszanka złożona z Avena sativa, Passiflora incarnata, Atropa belladonna, Secale cornutum i Valeriana officinalis w niskich potencjach homeopatycznych. Gdy mieszankę tę porównano ze zwyczajowym lekiem podawanym kobietom cierpiącym z powodu bezsenności o podłożu lękowym, okazało się, że już po miesiącu krople Passiflora nie miały sobie równych, m.in. wywołując najdłuższy sen15.

Preparat ten możesz kupić w aptekach homeopatycznych oraz internetowych. Należy przyjmować 4 razy dziennie 20 kropli w małej ilości wody, poza porami posiłków.

Ruszaj się!

Regularnie uprawiaj umiarkowanie intensywne ćwiczenia - potrzebujesz codziennego 30-40 minutowego spaceru, unikaj jednak wzmożonej aktywności fizycznej tuż przed zaśnięciem. Codzienne podniesienie tętna o ok. 50% na co najmniej 20 min, nawet w przypadku osób powyżej 70. r.ż., znacząco poprawia jakość snu16.

Zmień nawyki

Wykazano, że modyfikacja wieczornych przyzwyczajeń pozwala łatwiej się odprężyć. Późnym wieczorem zjedz lekką przekąskę, ponieważ gwałtowny spadek cukru we krwi może sprawiać, że obudzisz się wcześniej niż to konieczne. Możesz też wypić filiżankę herbatki z rumianku, posłuchać uspokajającej muzyki, opisać swoje zmartwienia w pamiętniku, a gdy zacznie robić się późno - wyłącz główną lampę, a pozostaw oświetlenie punktowe. Upewnij się, że Twoje zasłony w sypialni nie przepuszczają światła z ulicy. Umożliwi to organizmowi odnalezienie jego własnego cyklu snu i czuwania.

Rewolucja w sypialni

Czasem powodem bezsenności mogą być po prostu niewygodne łóżko czy zbyt wysoka albo niska temperatura w sypialni. Gdy jest zbyt ciepło, budzimy się zmęczeni i osłabieni. Nadmierny chłód z kolei utrudnia zasypianie. Dlatego też najlepiej utrzymywać temperaturę ok. 20-21°C. Dobrze jest też przewietrzyć pomieszczenie przed snem. Jak wykazują badania, zanieczyszczenia powietrza w domu są znacznie większe niż za oknem - unoszą się w nim kurz, pyłki, sierść, domowe produkty czyszczące meble, farby, chemikalia i kosmetyki, jak lakier do włosów czy dezodoranty...

Naukowcy z Harvard School of Public Health odkryli, że zanieczyszczenie powietrza ma wpływ na jakość snu. Okazuje się bowiem, że zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń oddychania podczas snu, w tym bezdechu sennego. Nie dość na tym, zdaniem badaczy jest to również powiązane ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Akademicy wykorzystali dane dotyczące 3 tys. osób. Były one obserwowane podczas snu, aby ocenić m.in. jego przebieg oraz saturację krwi. Zdaniem specjalistów wzrost zanieczyszczenia powietrza wpływał u nich na niski poziom tlenu we krwi i zmniejszenie jakości nocnego wypoczynku17.

Jedną trzecią życia spędzamy, śpiąc, dlatego niezwykle ważne jest podłoże, na którym wypoczywamy. Materac nie może być ani zbyt miękki, ani zbyt twardy. Najlepiej, aby dopasowywał się do ciała. Poza tym wymaga regularnego czyszczenia. Dlatego warto wybrać taki, który ma zdejmowany pokrowiec (łatwiej go wyprać). Materac, który ma więcej niż 5 lat, zwiększa ryzyko problemów z kręgosłupem na skutek osłabienia sprężyn, pianki itp. Z tego powodu warto pomyśleć o jego wymianie18. Zadbaj też o dobrą poduszkę. Ma ona podpierać szyjny odcinek kręgosłupa, tak by tworzył linię prostą. Dzięki temu unikniesz rano napięcia mięśni i bólu karku.

Na koniec wyrzuć z sypialni komputer i telewizor. Wytwarzają one pole elektromagnetyczne. Duże natężenie fal elektromagnetycznych może powodować bezsenność, bóle głowy, problemy z koncentracją, zaburzenia przemiany materii oraz zmiany stężeń hormonów. Długie godziny spędzone przed telewizorem utrudniają zaśnięcie. Gdy zasypiasz przy włączonym laptopie, światło ekranu dociera do siatkówki, to zaś sprawia, że do mózgu wysyłany jest sygnał hamujący uwalnianie melatoniny19.

Dobry sen

Najlepszą porę na sen wyznacza wewnętrzny zegar biologiczny. Jedni należą do skowronków i lubią wstawać skoro świt, inni to tzw. nocne marki, które zarywają część nocy, a potem śpią do południa. Zgodnie z zaleceniami dobry sen powinien trwać 6-8 godz. Jednak jak coraz częściej podkreślają specjaliści - nie chodzi o to, by spać długo, ale by był to sen efektywny, czyli zgodny z naszym zegarem biologicznym. Napoleon Bonaparte sypiał ok. 5 godz. na dobę, natomiast Einstein potrzebował aż 11, by się porządnie wyspać.

Bibliografia

  1. Curr Biol, 2007; 17: R877–8
  2. Clin Cornerstone, 2003; 5: 5–15
  3. BMJ Open, 2012; 2: e000850
  4. Altern Med Rev, 2000; 5: 249-59; ClinToxicol [Phila], 2007; 45: 179-81; ClinNeuropharmacol, 2000; 23: 54-8; Drug Saf, 2009; 32: 735-48; BMJ, 2005; 331: 1169
  5. Paediatrics, 1985; 76: 880–4
  6. https://goo.gl/ymhD4T
  7. Eur J Nutr DOI 10.1007/s00394-011- 0263-7
  8. Piotr Skałba, Wojciech Szanecki, Katarzyna Cieślik. Melatonina – stale odkrywany hormon. „Ginekologia Praktyczna”. Nr 4/2006.
  9. https://goo.gl/eTQ9dm
  10. Pharmacol Biochem Behav, 1989; 32: 1065–6
  11. Zdrowie w pigułce 4/5 Bezsenność,ISSN 0867-8723, Warszawa 2011, s.47
  12. https://goo.gl/Jx60Ea
  13. Evid Based Complement Alternat Med, 2013; 2013: 163850
  14. Forsch Komplementarmed, 1999; 6 Suppl 1: 29–31; J Gerontol A Biol Sci Med Sci, 1999; 54: M389–94
  15. Carion V et al. Study of the action of Passiflora Lehning on insomnia: A statistical analysis (transl from French). Metz: Editions Lehning, 1992: 1–16
  16. Arch Gen Psychiatr, 1981; 38: 752–8; Biofeedback Self-Regul, 1982; 7: 223–35
  17. https://goo.gl/Fqg6Py
  18. https://goo.gl/nko3i1
  19. https://goo.gl/xCeR5T

Zobacz także

Ból brzucha - przyczyny, naturalnie metody leczenia

Ból brzucha - przyczyny, naturalnie metody leczenia

Gdy ostatnio córka zostawiła u nas wnuczka na święta, zaczął go boleć brzuch. Lekarka, z którą się skonsultowałam, powiedziała, że to może być zakażenie wirusem rota i trzeba obserwować i uzupełniać płyny, żeby się nie odwodnił. Tak też zrobiliśmy. Jednak w nocy skurcze były coraz mocniejsze, dziecko miało dreszcze. Wezwaliśmy pogotowia. Jej obsługa poinstruowała nas surowo, że do bólu brzucha nie wzywa się karetki. Tymczasem lekarz w szpitalu stwierdził, że to może być zapalenie wyrostka robaczkowego i nakrzyczał na nas, że zbyt długo zwlekaliśmy. Koniec końców okazało się, że było to zapalenie żołądka i jelit wywołane przez jakąś bakterię. Zastanawiam się, jak w przyszłości mam rozróżnić, co jest bólem brzucha wymagającym kontroli lekarskiej, a co nie? I jak sobie radzić z tymi mniej groźnymi dolegliwościami? Nie ukrywam, że bardzo mnie przestraszyła sytuacja z wnuczkiem i chciałabym uniknąć podobnej w przyszłości.

Naturalne sposoby na dolegliwości ciążowe

Naturalne sposoby na dolegliwości ciążowe

Po roku bezowocnych starań w końcu udało mi się zajść w ciążę. Teraz najważniejsze jest dla mnie zdrowie dziecka. Wiem, że większość leków może mieć negatywny wpływ na jego rozwój, ale z drugiej strony obawiam się o własne samopoczucie - co robić, gdy pojawią się ataki migreny (z którą się zmagam), nudności czy zaparcia, by nie zaszkodzić dziecku? I jak uniknąć groźnych komplikacji, takich jak niedokrwistość?

Parkinsonizm (zespół parkinsonowski) - objawy, leczenie niekonwencjonalne, dieta

Parkinsonizm (zespół parkinsonowski) - objawy, leczenie niekonwencjonalne, dieta

Mój dziadek chorował na parkinsona. Teraz również ojciec zaczyna mieć problemy z poruszaniem się i drżeniem rąk. Obawiam się, że na razie dość dyskretne objawy staną się coraz silniejsze, ale lekarz twierdzi, że nie jest to choroba Parkinsona, a parkinsonizm. Nie bardzo rozumiem, na czym polega różnica? I co możemy robić, aby choroba taty nie postępowała, a ominęła mnie i moje dzieci?

Cholestaza (zastój żółci) - profilaktyka, leczenie ziołami

Cholestaza (zastój żółci) - profilaktyka, leczenie ziołami

Jakiś czas temu zaczęłam mieć problemy z trawieniem, zwłaszcza tłustych potraw. Z czasem pojawiły się kłopoty z wypróżnieniami, a później dziwne swędzenie skóry. Lekarz rodzinny podejrzewa, że to cholestaza, choć usg nie wykazało żadnych kamieni w pęcherzyku. Czy to możliwe, że mimo braku złogów mam zastój żółci? A jeśli tak, to co robić, by usprawnić jej przepływ?

Siniaki - przyczyny, domowe sposoby na krwiaki

Siniaki - przyczyny, domowe sposoby na krwiaki

Od dziecka miałam dość wrażliwą skórę i łatwo nabijałam sobie siniaki. Teraz podobną przypadłość obserwuję u swojej córki. Martwi mnie jednak, że zmiany na ciele pojawiają się u niej nawet przy mocniejszym dotknięciu. Czy może to oznaczać jakiś większy problem zdrowotny? I co robić, kiedy po kilkunastu dniach siniak nadal nie chce zniknąć?

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Raport specjalny

Schudnij na lato!

Schudnij na lato!

Nowości

Bieg długodystansowy odmładza ciało

Bieg długodystansowy odmładza ciało

17 wrzesień 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store