Smaczne i zdrowe przetwory z dzikiej róży

Okazuje się, że ta powszechnie występująca roślina jest najpotężniejszym źródłem witaminy C, dzięki czemu ma ogromny potencjał leczniczy.

Jeden z najpopularniejszych składników herbat owocowych kryje w sobie liczne właściwości zdrowotne. Badania wykazały, że ze względu na obecność galaktolipidu, związków fenolowych, witamin i składników mineralnych dzika róża może być skutecznym środkiem w profilaktyce i leczeniu wielu schorzeń.

Różane przetwory

Choć podczas obróbki termicznej owoców dzikiej róży możemy stracić nawet 50-70% witaminy C, nadal będą one zawierały znaczne jej ilości, przyswajalne dużo lepiej niż syntetyczna postać. Dlatego warto wypróbować kilka przepisów, by cieszyć się smakiem i właściwościami owoców aż do kolejnych zbiorów. Najpierw należy je jednak odpowiednio przygotować - odciąć szypułki, przekroić wzdłuż i usunąć z wnętrza pestki z włoskami (najlepiej za pomocą nożyka lub łyżeczki).

Po wydrylowaniu i umyciu owoców część z nich warto zasuszyć, by później przygotowywać napar łagodzący gorączkę i objawy przeziębienia - łyżkę suszu wystarczy zalać wrzątkiem i zaparzać pod przykryciem przez kwadrans. Z pozostałych możemy przyrządzić smaczne i zdrowe przetwory.

Konfitura

Do garnka wlej szklankę wody i ok. 1-1,3 kg cukru (w zależności od tego, jak bardzo słodkie konfitury lubisz). Gotuj, aż całość zacznie gęstnieć i dodaj 1 kg przygotowanych wcześniej owoców. Zagotuj i odstaw na 12 godz., po czym ponownie podgrzej i gotuj na wolnym ogniu przez 15 min. Znowu odstaw na 12 godz. i następnie gotuj - tym razem przez ok. 30 min (aż owoce staną się szkliste). Gotową konfiturę przełóż do wysterylizowanych i suchych słoików.

Dżem

2 kg owoców gotuj przez ok. 30 min, a następnie przetrzyj przez sitko. Do przecieru dodaj 0,5 kg cukru i 2 łyżki soku z cytryny. Całość ponownie zagotuj, a po 10 min przełóż do słoików.

Syrop

Rozdrobnij 1 kg owoców dzikiej róży w mikserze. Zagotuj ok. 1,5 l wody, dodaj do wrzątku 1 kg cukru i zmiksowane owoce. Gotuj na wolnym ogniu przez 30 min, następnie przecedź i przelej do czystych, wyparzonych butelek.

Nalewka

Rozgnieć 0,5 kg owoców dzikiej róży i zalej je litrem wódki. Następnie dodaj ok. 150 g miodu, delikatnie wymieszaj i odstaw na 2 tygodnie w ciepłe miejsce. Po tym czasie zlej nalewkę, przecedź i rozlej do butelek.

Pasta różana

W kuchni można również wykorzystać płatki Rosa canina. Zalej ich 3 garście łyżką gorącej przegotowanej wody i wymieszaj całość w blenderze z 3 łyżkami stołowymi miodu. Tak powstałą masę dodaj do twarogu lub gęstego jogurtu (w proporcji, która będzie odpowiadać Ci smakowo). Pastą możesz smarować kanapki lub grzanki.

Zawiera zarówno makro- (sód, potas, wapń, fosfor, magnez, siarka), jak i mikroelementy (żelazo, cynk, miedź, mangan), dzięki którym wykazuje właściwości wpływające na prawidłowy wzrost i rozwój całego organizmu: od gospodarki wodnej, przez prawidłowe skurcze mięśni i wytrzymałość zębów, po transport i magazynowanie tlenu w mięśniach oraz prawidłowy rozwój tkanki kostnej. Jeśli dodać do tego dużą dawkę witamin - głównie C - nie dziwi wpływ dzikiej róży na odporność i stany zapalne.

Bomba witaminowa

Dzika róża to przede wszystkim nieocenione źródło witaminy C - jej zawartość w owocu wynosi 0,3-1,7%, a czasem dochodzi nawet do 12% (ok. 300-1200 mg na 100 g)1. Nic dziwnego, że zaledwie 3 owoce wystarczą, by pokryć dzienne zapotrzebowanie na witaminę C. Trzeba jednak pamiętać, że długotrwałe suszenie powoduje straty tego składnika, a w miarę przechowywania witamina C przechodzi w formę utlenioną, czyli kwas dehydroksyaskorbowy2.

W dzikiej róży występują także inne witaminy, takie jak B1, B2, B3 (PP), A, E i K3. Surowiec stanowi zatem prawdziwą bombę witaminową, dzięki czemu jego działanie farmakologiczne polega głównie na ogólnym wzmacnianiu organizmu. Z drugiej strony owoc dzikiej róży i jego przetwory mogą skutecznie uzupełniać niedobory. Dlatego wskazane jest stosowanie ich przy rekonwalescencji, stanach ogólnego osłabienia, zmęczenia, stresu, a także w okresie ciąży i karmienia piersią4.

Zapalenie stawów pod kontrolą

Przeprowadzone w ostatnich latach badania kliniczne wykazały, że wyciągi wodno-alkoholowe z owoców i nasion dzikiej róży mają właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne, dzięki czemu leczą zapalenie kości i stawów, uszkodzenia mięśni szkieletowych oraz reumatoidalne zapalenie stawów. Jak odkryli naukowcy, za działanie to odpowiada substancja aktywna o nazwie galaktolipid (GOPO), która m.in. hamuje napływ białych krwinek do stawów, a przez to zmniejsza wydzielanie mediatorów stanu zapalnego.

W badaniach klinicznych przeprowadzonych na dużej grupie pacjentów udowodniono, że aż 80% z nich odczuwa znaczącą poprawę (obniżenie obrzęku stawu, zmniejszenie odczuwania bólu, ustąpienie porannej sztywności) już po 3-5 tygodniach stosowania preparatu zawierającego galaktolipid5. W innym badaniu przyjmowanie sproszkowanych owoców róży (0,5 g/dzień) po 4 miesiącach spowodowało polepszenie ruchomości stawów i złagodzenie bólu, a u 65% uczestników nawet ustąpienie symptomów ostrego zwyrodnienia stawów6.

Kwiat dzikiej różyFot. FreeImages.com / Sister Rahel

Choroba wrzodowa

Wstępne badania wykazały, że wyciąg wodno-alkoholowy z owoców dzikiej róży wykazuje właściwości ochronne w odniesieniu do błony śluzowej żołądka u szczurów poddanych działaniu 96% alkoholu etylowego. Okazało się, że dożołądkowe podanie wyciągu z róży (w dawce 200 mg/kg masy ciała zwierząt) chroniło błonę śluzową tego narządu przed uszkadzającym działaniem etanolu o ok. 25% lepiej niż placebo. Oceny dokonywano na podstawie badań histopatologicznych7. Zdaniem autorów badania te stwarzają nadzieję na praktyczne wykorzystanie wyciągu wodno-alkoholowego z owoców dzikiej róży w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Profilaktyka nowotworowa

Obecne w owocach dzikiej róży składniki, przede wszystkim witamina C i flawonoidy, wykazują również właściwości antyoksydacyjne i przeciwnowotworowe. Naukowcy z North Carolina State University sprawdzili w laboratorium, jak Rosa canina działa w praktyce. Oddziaływali na komórki potrójnie ujemnego raka piersi (jedna z najbardziej agresywnych form, która nie reaguje na chemioterapię) zahamowała rozwój nowotworu nawet o 45%8. Teraz naukowcy zamierzają rozpocząć badania na zwierzętach, by sprawdzić, czy rzeczywiście dokonali przełomowego odkrycia w profilaktyce nowotworowej.

Metryczka

Występowanie: naturalnie w prawie całej Europie, Azji Mniejszej i Północnej Afryce. W Polsce najłatwiej spotkać ją na obrzeżach lasów, w zaroślach lub przy drogach.

Surowiec leczniczy: owocostany (Fructus Cynosbati).

Pora zbioru: dojrzałe owoce zbiera się od września do późnej jesieni.

Ważne: oprócz dzikiej róży surowca leczniczego dostarczają też inne gatunki: Rosa cinnamonea, Rosa gallica i Rosa centifolia. Najwcześniej - na przełomie sierpnia i września - dojrzewają owoce róży jabłkowatej (Rosa villosa), które można zbierać jedynie w pierwszej połowie września. Owocostany są twarde, błyszczące i przeważnie pomarszczone, a owoce mają kolor pomarańczowy lub pomarańczowoczerwony.

Olejek różany

Z płatków i nasion róży otrzymuje się olejek różany, stosowany w aromaterapii, kosmetyce, perfumerii oraz jako dodatek pobudzający łaknienie. Charakteryzuje się złożonym składem chemicznym, a przede wszystkim silnym i przyjemnym zapachem. Wykazuje działanie moczopędne, uspokajające, przeciwmigrenowe, antyseptyczne i przeciwbakteryjne9. Z kolei w kosmetologii wykorzystuje się właściwości składników mineralnych i nienasyconych kwasów tłuszczowych (głównie linolowego i a-linolenowego, ale też oleinowego, palmitynowego i stearynowego), które decydują o ochronnym wpływie olejku różanego na skórę10.

Poleca się go osobom z cerą wrażliwą i naczynkową lub narażonym na działanie promieni słonecznych. Olejek różany różnymi dawkami ekstraktu z dzikiej róży. Okazało się, że dawka 1 mg chroni, rozjaśnia, uelastycznia, odżywia i hamuje procesy starzenia.

 

Bibliografia

  1. Matławska I. Farmakognozja, Poznań 20067; s. 72-75
  2. Kohlmünzer S., Farmakognozja, Warszawa 2000; s. 536-537
  3. Acta Hort 2005; 690: 253-257
  4. Inflammopharmacol 1999; 7: 63-68
  5. Osteoarthritis and Cartilage 2008; 1 (16): S5-S7
  6. Curr Ther Res 2003; 64: 21-31
  7. J. Ethnopharmacol 2011, 137: 880-885
  8. Poster presentation at the Experimental Biology 2015 annual meeting, 29 March 2015, Boston, Massachusetts
  9. Z Naturforch 2005; 60c: 369-378; Am-Euras J Sust Agric 2009; 3: 24-28
  10. Acta Soc Bot Pol 2005; 74: 229-235

 

Zobacz także

Unikanie słońca może być szkodliwe

Unikanie słońca może być szkodliwe

Przez lata przekonywano nas, że trzeba unikać słońca, ponieważ nadmierne opalanie może powodować raka skóry. Tymczasem unikanie ekspozycji na promieniowanie słoneczne nie jest wskazane, a nawet bywa szkodliwe.

Jak wzmocnić mięśnie całego ciała?

Jak wzmocnić mięśnie całego ciała?

Prawidłowo rozwinięte i funkcjonujące muskuły potrafią uchronić przed urazem, a jeśli już do niego doszło, są w stanie kompensować braki.

Bernie Siegal - Miłość uzdrawia

Bernie Siegal - Miłość uzdrawia

Gdy pacjent nie jest w stanie myśleć pozytywnie, trudno prowadzić terapię, zwłaszcza w przypadku chorób onkologicznych. W XXI wieku znaczenia stanu psychiki w walce z chorobą nie kwestionują ani lekarze, ani psychoterapeuci.

Szałwia lekarska - właściwości lecznicze, zastosowanie

Szałwia lekarska - właściwości lecznicze, zastosowanie

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) - nie przez przypadek jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa salvus, czyli zdrowy. To jeden z ważniejszych surowców zielarskich, działający przeciwzapalnie, antyseptycznie, rozkurczowo i przeciwcukrzycowo.

Choroba Wilsona - przyczyny, objawy, leczenie

Choroba Wilsona - przyczyny, objawy, leczenie

Lekarz dostrzegł wokół tęczówek Iwony złotobrązowe pierścienie. To odkrycie uratowało jej życie, bowiem postępujące zwyrodnienie soczewkowo-wątrobowe już zbierało swoje żniwo…

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Raport specjalny

Schudnij na lato!

Schudnij na lato!

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store