Borówka brusznica pomoże wątrobie

Jej zielone listki, tradycyjna dekoracja wielkanocnych koszyczków, odkażają drogi moczowe, a czerwone owoce poprawiają trawienie, łagodzą wzdęcia i działają lekko żółciopędnie.

Jagody borówki brusznicy (znanej także jako borówka czerwona) to obok jarzębiny jedne z nielicznych jesiennych owoców o tak intensywnej barwie. Choć w smaku są lekko cierpkie, wywierają zbawienny wpływ na organizm.

Brusznicowe przetwory

Syrop na zimno Zasyp świeże, opłukane kilka razy owoce cukrem w stosunku wagowym 1:1. Pozostaw na 60 dni w temperaturze ok. 20°C bez dostępu światła. Po tym czasie miazgę oddziel na sicie, a syropem napełnij wysterylizowane słoiki lub butelki. Zamknij je i przechowuj w chłodzie. Syrop sprawdzi się jako dodatek do ciast i deserów lub herbaty.

Dżem Ok. 1 kg czystych owoców wrzuć do gotującej się wody i blanszuj przez 1-2 min od momentu jej ponownego zagotowania. Przecedź. W rondlu zagotuj ok. 200 ml wody i dodaj 20 dag cukru. Podgrzewaj, cały czas mieszając, aż cukier się rozpuści. Wtedy dodaj brusznicę. Gotuj ok. 5 min na średnim ogniu, co jakiś czas mieszając i ściągając pianę. Zmniejsz płomień, dodaj 3 listki świeżej mięty i gotuj pod przykryciem jeszcze 15 min. Gorącą masę przelej do wygotowanych słoików, wyjmując wcześniej liście mięty. Postaw słoiki do góry dnem.

Zupa borówkowa Zagotuj ok. 1,5 l wody. Wrzuć do niej 0,5 l czystych owoców borówki, miąższ z 1 laski wanilii (lub 2 łyżeczki cukru wanilinowego), kilka goździków i szczyptę soli. Gotuj ok. 10 min, po czym dodaj łyżeczkę mąki ziemniaczanej wymieszanej z ½ szklanki śmietanki 18%, cały czas mieszając. Gdy całość ponownie się zagotuje, dopraw do smaku łyżeczką cynamonu i ewentualnie cukrem. Podawaj z makaronem.

Cumberland To tradycyjny angielski sos dodawany do zimnych mięs, głównie dziczyzny, przygotowywany na bazie brusznic lub czerwonych porzeczek. Utrzyj albo zmiksuj szklankę galaretki z borówki z 3 łyżeczkami ostrej musztardy. Dopraw szczyptą imbiru, soli i cukru. Dodaj 250 ml czerwonego wytrawnego wina, sok wyciśnięty z 2 pomarańczy i startą skórkę z 1 owocu. Przelej do sosjerki i udekoruj startą skórką pomarańczową. Podawaj na zimno do wędlin lub pasztetów (np. z królika).

Wywar Dwie łyżeczki suszonych liści brusznicy zalej szklanką gorącej wody i gotuj ok. 5 min na wolnym ogniu. Odstaw na kilka minut i odcedź. W razie problemów z układem moczowym pij 0,5 szklanki wywaru nie częściej niż 2-3 razy dziennie.

Stosowane w tradycyjnej medycynie surowce, czyli liście i owoce brusznicy, mają nieco odmienny skład i właściwości. Te pierwsze działają moczopędnie i odkażająco na drogi moczowe. Z kolei jagody wykorzystuje się przede wszystkim w dietetyce i poprawie funkcji układu pokarmowego (np. przy biegunkach i niestrawności). Owoce są również świetnym źródłem witaminy C oraz związków fenolowych (jak flawonoidy i taniny) o właściwościach antyoksydacyjnych1. Można w nich znaleźć także spore ilości błonnika, ale ponieważ gromadzi się on przede wszystkim w skórce, zdecydowanie większą jego koncentrację notuje się w borówkach dzikich (o mniejszych owocach) niż uprawnych2.

Wsparcie trawienia

Duża zawartość błonnika przyczynia się do aktywności borówki czerwonej w układzie pokarmowym. Wywary i przetwory z jagód działają przeciwzapalnie, przeciwwrzodowo i przeciwbiegunkowo, dlatego stosuje się je przy nieżytach żołądka i jelit oraz w leczeniu infekcji3. Sprawdzają się również przy niestrawności.

Istnieją nawet badania, które sugerują, że owoce mogą być skuteczne w walce z otyłością. Okazuje się, że zawarte w nich polifenole oddziałują na aktywność lipazy trzustkowej - enzymu uczestniczącego w trawieniu tłuszczów. W badaniach in vitro wykazano, że ekstrakty z owoców brusznicy hamują jego działanie i w ten sposób ograniczają metabolizm lipidów. Dzięki temu spada ich magazynowanie w postaci tkanki tłuszczowej4.

Dla naczyń krwionośnych

Z kolei obecne w brusznicy antocyjany zmniejszają przepuszczalność i kruchość naczyń krwionośnych, hamują agregację płytek krwi, poprawiają widzenie po zmierzchu i chronią siatkówkę oka przed uszkodzeniami5. Prawdopodobnie mają również właściwości antynowotworowe, ale badania w tym zakresie dopiero trwają.

Układ moczowy

Zielone listki rośliny zawierają sole mineralne, garbniki i arbutynę. Ta ostatnia w wodnym, zasadowym środowisku uwalnia hydrochinon - substancję odkażającą drogi moczowe. Działa ona zabójczo na bakterie, pierwotniaki i wirusy. Dlatego borówka brusznica jest często składnikiem ziołowych preparatów stosowanych w leczeniu zakażeń nerek, moczowodów i pęcherza moczowego. Wytwarzający się w alkalicznym moczu pacjentów hydrochinon nie tylko eliminuje samo zakażenie, ale również zapobiega wytrącaniu się w układzie moczowym tzw. kamieni struwitowych, które są z kolei niedostępnym dla antybiotyków siedliskiem dla bakterii6.

Skóra problemowa

Arbutyna - obecna zarówno w liściach, jak i owocach brusznicy - wykazuje również silne działanie na skórę. W doświadczeniach na ludzkich komórkach erytrocytów i fibroblastów wykazano, że ma ona silne właściwości antyoksydacyjne, wymiatając wolne rodniki7. Ponadto arbutyna jest środkiem rozjaśniającym zmiany pigmentacyjne - hamuje syntezę melaniny (barwnika obecnego w skórze właściwej i naskórku, odpowiadającego za zabarwienie skóry), co w badaniach na hodowanych ludzkich komórkach zaobserwowano już po 5 dniach8. Dzięki temu preparaty roślinne z arbutyną mogą być przydatne u osób zmagających się ze zmianami pigmentacyjnymi w trądziku, reakcjach alergicznych, przy bliznach, przebarwieniach czy stanach zapalnych.

Substancja jest również składnikiem dermokosmetyków do cery problemowej. Trzeba jednak pamiętać, że u osób wrażliwych może powodować reakcje alergiczne. Ponadto należy ją stosować jedynie w kwaśnym środowisku (pH >7), ponieważ w zasadowym przekształca się w hydrochinon - o ile działa on korzystnie na drogi moczowe, o tyle w przypadku melanocytów (stosowany bezpośrednio na cerę) może powodować uczulenie, podrażnienie, a nawet zwiększone ryzyko raka skóry. Dlatego na terenie Unii Europejskiej zakazano jego stosowania w kosmetykach, a w Stanach Zjednoczonych dopuszczalna zawartość hydrochinonu wynosi 2%.

Oczywiście zawartość w borówce czerwonej arbutyny, która potencjalnie może przekształcić się w hydrochinon, nie jest na tyle wysoka, by przy racjonalnym sięganiu po jej przetwory spodziewać się negatywnych skutków. Dopiero duże dawki wyciągów z brusznicy stosowane przez dłuższy czas mogą powodować zatrucie.

Potencjał pestek

Naukowcy sprawdzili również, jakie substancje kryją się w pestkach borówki brusznicy. Okazało się, że są one bogatym źródłem steroli, głównie sitosterolu9. Ta grupa związków roślinnych obniża cholesterol, hamuje syntezę testosteronu oraz zapobiega stłuszczeniu wątroby i rozwojowi miażdżycy.

Metryczka

Występowanie: powszechnie w suchych iglastych lasach, szczególnie sosnowych i świerkowych, na porębach, wrzosowiskach oraz w górach, zwykle na glebie próchniczo-kwaśnej.

Surowiec leczniczy: owoce (Vitis idaeae fructus), liście (Vitis ideae folium).

Pora zbioru: owoce zbiera się w październiku i listopadzie, przed pierwszymi przymrozkami, natomiast liście - od czerwca do sierpnia.

Ważne: duże dawki wyciągów z brusznicy stosowane przez dłuższy czas mogą powodować zatrucie hydrochinonem, które objawia się wymiotami, stanem pobudzenia, kurczami, bólem brzucha i niedokrwistością hemolityczną.

Bibliografia

  1. J Agric Food Chem 2001; 49: 4076-4082
  2. Bromatol Chem Toksykol 2008; 41 (3): 303-307
  3. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość 2011; 4 (77): 24-35
  4. Food Chem 2009; 115: 193-199
  5. Plant Science 1998; 131: 95-103
  6. Przegl Urol 2010; 2 (60): 16-20
  7. Free Radical Research 2010; 44 (4): 473-478
  8. Pigment Cell Research 1998; 11 (4): 206-212
  9. Eur Food Res Technol 2003; 216: 34-38

Zobacz też:

Zobacz także

Medycyna konwencjonalna i niekonwencjonalna: 5 wspólnych terapii

Medycyna konwencjonalna i niekonwencjonalna: 5 wspólnych terapii

Metody leczenia trudno gojących się ran, które do tej pory uznawano za niekonwencjonalne, dziś coraz częściej stają się normami postępowania.

Cykoria podróżnik na cholesterol i wątrobę

Cykoria podróżnik na cholesterol i wątrobę

Jedna z najpowszechniejszych roślin od wieków ceniona jest jako lekko przeczyszczający i hepatoochronny składnik mieszanek ziołowych.

Choroby tarczycy: spadek po Czarnobylu?

Choroby tarczycy: spadek po Czarnobylu?

Czy choroby tarczycy mogą być skutkiem ubocznym skażenia, do jakiego doszło 32 lata temu?

Serce i depresja

Serce i depresja

Depresja okazuje się niezależnym czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia. Co więcej, kiedy pojawia się u pacjentów kardiologicznych, znacząco pogarsza rokowania, a nawet podnosi ryzyko zgonu.

Dieta kontra łuszczyca. 7 przyjaciół i 7 wrogów

Dieta kontra łuszczyca. 7 przyjaciół i 7 wrogów

Przez ponad 10 lat łuszczyca czyniła piekło z życia Wendy Hope - aż kobieta znalazła naturalny sposób na pokonanie przewlekłej choroby.

Raport specjalny

Prawa pacjenta

Prawa pacjenta

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store