Akupunktura: terapia przyszłości stosowana od wieków

Artykuł pochodzi z magazynu

Holistic Health styczeń - luty 2018

Kup ten numer

Wiele schorzeń i dolegliwości, jak np. stany lękowe po traumatycznym przeżyciu, nie poddaje się standardowemu leczeniu. W przypadku Krystiana i Nicolasa pomogła dopiero akupunktura. Co ciekawe, badania naukowe potwierdzają, że skuteczność tej metody jest zaskakująco wysoka mimo problemów ze standaryzacją jej procedur w odniesieniu do poszczególnych schorzeń. A może właśnie dlatego? W końcu każdy pacjent jest inny!

Przypadek Nicolasa

Akupunktura usuwa lęk i dolegliwości fizyczne

Nicolas został przyprowadzony do kliniki przez swego teścia1. Miał zaledwie 35 lat, ale z powodu ataków lęku i bólów pleców utrzymujących się od jego powrotu w 2010 r. z wojny w Iraku, na której doznał licznych złamań kości i wstrząśnienia mózgu, czuł się jak starzec. Wspomnienia traumatycznych wydarzeń z tamtego okresu doprowadziły do rozwoju zespołu stresu pourazowego, przejawiającego się lękiem, bezsennością, koszmarami, poirytowaniem i napadami złości.

Do tego dołączyły bóle mięśni, pleców, ramion i w klatce piersiowej. Odczuwał ponadto chroniczne zmęczenie, miał nudności i znacznie schudł. Mimo tych dolegliwości, utrudniających w znacznym stopniu codzienne funkcjonowanie, Nicolas nie zgadzał się na przyjmowanie leków, gdyż obawiał się skutków ubocznych i uzależnienia. Badaniem przedmiotowym stwierdzono występowanie licznych bolesnych miejsc na ciele i przyspieszony puls.

W ramach leczenia akupunkturą stymulowano punkty służące uśmierzaniu bólu. Do pobudzania punktów pomagających usuwać lęki wykorzystano natomiast 30-minutowe zabiegi elektroakupunktury. Zaplanowano sześć sesji w odstępach tygodniowych. Po dwóch tygodniach pacjent stwierdził, że sypia znacznie lepiej, rzadziej dręczą go koszmary senne, a bóle mięśni wyraźnie zelżały. Po miesiącu (4 sesje) koszmary występowały tylko sporadycznie, podobnie jak dolegliwości bólowe, utrzymywał się jednak lęk społeczny - pacjent unikał wychodzenia z domu. Zdecydowano w związku z tym, że postępowanie terapeutyczne zostanie przeprowadzone do końca, zgodnie z planem. Dwa lata później w przeprowadzonym wywiadzie stwierdzono, że pacjent powrócił do normy zarówno pod względem fizycznym, jak i psychicznym. Podjął pracę, a ostatnio nawet awansował na stanowisko dyrektora.

Przypadek Krystiana

Na straży hormonów

W badaniach na zwierzętach i ludziach wykazano, że akupunktura wpływa na poziom neurohormonów i neuroprzekaźników: endorfin, serotoniny, noradrenaliny i hormonu adrenokortykotropowego.

W stanach lęku stwierdza się podwyższenie poziomu i aktywności dopaminy i noradrenaliny. Obniżeniu ulega zaś poziom serotoniny. Stymulowane przez akupunkturę zwiększone uwalnianie serotoniny w centralnym układzie nerwowym może prowadzić do złagodzenia lęku i objawów depresji. W badaniach na szczurach stwierdzono, że po zastosowaniu elektroakupunktury także poziom hormonów stresu uległ znacznemu obniżeniu2.

W ostatnich latach do badania mechanizmu działania akupunktury u ludzi zastosowano nowoczesne techniki neuroobrazowania (PET, fMRI, MEG, EEG). Za ich pomocą wykazano, że stymulacja określonych punktów prowadzi do pobudzenia rejonów mózgu odpowiedzialnych za powstawanie lęków: kory mózgowej płata czołowego, nadoczodołowego i skroniowego oraz układu limbicznego: podwzgórza, hipokampa, jądra migdałowatego i obręczy półkuli mózgu.

Akupunktura oczyszcza umysł

Po skończeniu siedemdziesiątki Krystian zaczął odczuwać uporczywy lęk, uskarżał się również na napady paniki. W ciągu dwóch miesięcy niemal co noc budził się około północy, odczuwając kołatanie serca, ucisk w klatce piersiowej i trudności z oddychaniem. Był na zmianę pobudzony i zmęczony. Podobne sensacje wystąpiły u niego przed 15 laty. Był wtedy leczony paroksetyną.

Krystian od kilku tygodni przyjmował witaminy, preparaty wapniowe i olej rybi. Unikał środków pobudzających, takich jak kawa i czekolada. Próbował też medytacji i rozmaitych zajęć poprawiających nastrój, ale bez widocznego skutku. Nie chciał jednak wracać do leczenia farmakologicznego, które nie najlepiej znosił - stąd pomysł, by skorzystać z akupunktury. W badaniu przedmiotowym stwierdzono ogólnie dobry stan fizyczny, elektrokardiogram był prawidłowy, jedynie puls wykazywał maleńkie odchylenia od normy.

Akupunktura

Zastosowano elektroakupunkturę skóry głowy na liniach pomiędzy punktami yintang (M-HN-3) i shenting (DU-24) oraz shangxing (DU-23), a także pomiędzy taiyang (M-HN-9), shuaigu (GB-8) i tianchong (GB-9). Zabiegi odbywały się raz w tygodniu, trwały po 45 minut. Sesje akupunktury miały się odbywać do czasu stwierdzenia poprawy. Zgodnie z zasadami klasycznej akupunktury chińskiej punkty taiyang i yintang nakłuwa się w celu uspokojenia ducha i oczyszczenia umysłu, punkty shenting i shangxing - by usunąć lęk, strach i pobudzenie, a shuaigu i tianchong - w celu ustabilizowania umysłu i leczenia zaburzeń psychicznych.

Już podczas pierwszego zabiegu Krystian zapadł w krótką drzemkę, po której, jak twierdził, poczuł się spokojny i zrelaksowany. W tygodniu poprzedzającym drugą wizytę nocne ataki paniki występowały dwukrotnie rzadziej, ale lęk pojawiał się w ciągu dnia. W trakcie trzeciej wizyty pacjent poinformował lekarza, że do ataków paniki w nocy dochodzi już sporadycznie, jednak lęk związany z relacjami interpersonalnymi niechętnie nawiązywał rozmowę - na samą myśl o jej zainicjowaniu przenikały go dreszcze.

Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, lekarz postanowił, że kuracja będzie kontynuowana, ale zadecydował o wprowadzeniu 2-tygodniowych przerw pomiędzy sesjami elektroakupunktury. Okazało się, że już po kolejnej z nich ataki paniki nocnej zupełnie ustały. Pacjent ani razu nie odczuł też lęku w ciągu dnia. Potwierdził to również w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej po miesiącu.

Skąd się bierze lęk i jak na nas oddziałuje?

Lęk jest jednym z najpowszechniej występujących zaburzeń psychicznych. Większość ludzi doświadcza go okazjonalnie, w sytuacjach silnie stresogennych, i jest w stanie nad nim zapanować, ale u niektórych osób przeradza się on w stan trwały, prowadzący do najrozmaitszych zaburzeń fizycznych (np. pracy serca), poznawczych (myślenie negatywne), behawioralnych (nadpobudliwość, napady agresji) i emocjonalnych (strach).

Akupunktura kontra lęki

Podział zaburzeń lękowych w zależności od objawów jest następujący:

  • lęk uogólniony (uporczywy, przesadny i niczym nieuzasadniony lęk przed nieszczęściem, np. chorobą czy problemami finansowymi);
  • panika (atak lęku, któremu towarzyszą takie objawy somatyczne jak zaburzenia krążenia, nadmierne pocenie, uczucie gorąca lub zimna, bladość, drżenie, duszności czy mdłości);
  • lęk społeczny (związany z relacjami interpersonalnymi);
  • zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (nerwica natręctw objawiająca się występowaniem nawracających, uporczywych myśli i/lub czynności, którym trudno się oprzeć);
  • zespół stresu pourazowego (obejmuje zaburzenia psychiczne wynikające np. z tortur, agresywnego napadu, gwałtu, ataku terrorystycznego, walki frontowej czy katastrofy komunikacyjnej);
  • lęk okołooperacyjny i związany z chorobami;
  • fobie (uporczywy lęk przed określonymi zjawiskami, sytuacjami lub przedmiotami, związany z unikaniem przyczyn go wywołujących).

Zaburzenia lękowe powstają z różnych powodów i wymagają odmiennego podejścia terapeutycznego. Na ich rozwój mogą wpływać m.in. czynniki genetyczne i typ osobowości, a nawet pochodzenie etniczne i środowisko kulturowe. Dochodzi do nich wskutek silnego stresu, pojawiających się zagrożeń, wydarzeń z teraźniejszości i traumatycznych wspomnień z przeszłości.

Stosowane obecnie leczenie farmakologiczne ma wiele niepożądanych skutków ubocznych, do których należą, w zależności od przyjmowanych środków: uzależnienie, zespół odstawienia, zawroty i bóle głowy, zmęczenie, senność, nadpobudliwość, przybieranie na wadze. Leki zaleca się w związku z tym dopiero w przypadkach nieskuteczności innych metod lub niechęci pacjenta, by z nich skorzystać. Przypadek Nicolasa i Krystiana pokazuje, że takie postępowanie ma sens. Obaj mężczyźni powrócili do zdrowia bez stosowania farmaceutyków.

Akupunktura ucha - najbardziej skuteczna

W opublikowanej w 2007 r. analizie doniesień o zastosowaniu akupunktury w stanach lękowych i terapii lęku autorzy dokonali przeglądu wszystkich publikacji, jakie można było znaleźć w najważniejszych medycznych bazach danych (MEDLINE, EMBASE, CINAHL, Cochrane), i doniesień zebranych w archiwach placówek zajmujących się medycyną alternatywną, nigdzie dotąd niepublikowanych.

Akupunktura ucha  

Jedynie 12 z nich spełniało kryteria, czyli przebiegały z udziałem grupy kontrolnej. Wszystkie badania z tej niewielkiej grupy dotyczyły uogólnionych zaburzeń lękowych lub lęków okołooperacyjnych i we wszystkich wykazano pozytywny wpływ akupunktury, porównywalny z leczeniem farmakologicznym. Dodajmy jednak, że poprawa stanu zdrowia była oceniana na podstawie subiektywnych odczuć poszczególnych pacjentów. Stwierdzono także, że najlepsze rezultaty dawała akupunktura ucha3. Zastrzeżenia w odniesieniu do metodologii badań nad skutecznością akupunktury powtarzają się regularnie - zarzuca się im brak lub niedostateczną liczebność grup kontrolnych i znaczną rozmaitość stosowanych metod akupunktury, wybranych punktów i czasu trwania zabiegów, co uniemożliwia przeprowadzenie jakiejkolwiek standaryzacji proponowanych terapii.

Mimo tych zastrzeżeń generalnie można stwierdzić, że akupunkturę i terapię kognitywno-bahawioralną cechuje podobna skuteczność4. Wydaje się, że akupunktura jest obiecującym sposobem terapii w zespole stresu pourazowego. Pacjentów, u których go stwierdzono, podzielono losowo w jednym z badań na trzy grupy: w pierwszej stosowano akupunkturę, w drugiej terapię kognitywno-behawioralną, a trzecia była grupą kontrolną - stanowili ją pacjenci oczekujący na terapię. Oceny objawów stresu pourazowego (na podstawie wywiadów z pacjentami) dokonano przed rozpoczęciem terapii, tuż po jej zakończeniu i po trzech miesiącach od jej zaprzestania. Akupunktura okazała się równie skuteczna, jak terapia kognitywno-behawioralna, w dodatku jej stosowanie jest prostsze i mniej czasochłonne5.

Jakie punkty stymulować?

Na uchu znajduje się ponad 200 punktów akupunkturowych, każdy z nich jest związany z narządami występującymi w organizmie. Zarówno nakłuwanie tych punktów, jak i ich masowanie pomaga w usuwaniu dolegliwości. Według tradycyjnej medycyny chińskiej ucho jest odbiciem naszego organizmu, przypomina płód w łonie matki w prawidłowym ułożeniu, czyli głową w dół, dlatego np. punkty głowy znajdują się na płatku małżowiny usznej. Do pokonania lęków służy punkt nerek. 

Punkty akupunkturowe wykorzystane w terapii Krystiana Akupunktura oczyszcza umysł

 

Bibliografia

  1. Yuxin Che, Jia Chen, Zimei Pan, Zhou Ying Scalp Acupuncture Treatment Protocol for Anxiety Disorders, gahmj, 2014, 3(4)
  2. Eshkevari L., 2013, J.Endocrinol. 217(1)
  3. Pilkington K. i wsp. 2007, Acupuncture in Medicine, 25 (1–2)
  4. Errington-Evans N., 2011, CNS Neurosc.Therap. 18(4)
  5. Hollifield M. i wsp. 2007, J.Mental.Nerv.Dis. 195 (6)
Holistic Health styczeń - luty 2018

Zobacz także

Jeżyny - właściwości lecznicze, zastosowanie

Jeżyny - właściwości lecznicze, zastosowanie

Te ciemnofioletowe owoce to prawdziwa skarbnica składników przeciwzapalnych, przeciwutleniających i przeciwwirusowych, które poprawiają też trawienie i samopoczucie.

Jak żyć po udarze?

Jak żyć po udarze?

To druga co do częstości przyczyna śmierci, a główna trwałego kalectwa i niepełnosprawności dorosłych. Na szczęście, jak dowodzą wyniki nowych badań, mózg ma niebywałe zdolności do regeneracji. Dlatego warto to wykorzystać, by po udarze jak najszybciej wrócić do zdrowia.

5 sposobów na migrenę

5 sposobów na migrenę

Migrena to trzecia najczęstsza choroba na świecie, i 7. najbardziej utrudniająca codzienne funkcjonowanie1. Oprócz silnego bólu głowy do jej objawów należą nudności, wymioty, ból brzucha oraz nadwrażliwość na światło i dźwięki.

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement należy wybrać, by mieć pewność, że dobrze się on przyswoi?

Unikanie słońca może być szkodliwe

Unikanie słońca może być szkodliwe

Przez lata przekonywano nas, że trzeba unikać słońca, ponieważ nadmierne opalanie może powodować raka skóry. Tymczasem unikanie ekspozycji na promieniowanie słoneczne nie jest wskazane, a nawet bywa szkodliwe.

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Raport specjalny

Schudnij na lato!

Schudnij na lato!

Nowości

Dlaczego alzheimer woli kobiety?

Dlaczego alzheimer woli kobiety?

30 wrzesień 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store