Bylica piołun: 6 mocnych stron

To pełne goryczy zioło wykorzystywano w rytuałach oczyszczających i ochronnych, a produkowany na jego bazie absynt w XIX w. podbijał serca francuskiej bohemy.

Bylica piołun należy do najbardziej kontrowersyjnych roślin wykorzystywanych w ziołolecznictwie. Z jednej strony udowodniono jej liczne właściwości, a z drugiej - głównie ze względu na obecność trującego tujonu - w nieodpowiednich dawkach może wywoływać poronienia i poważne zatrucia. Te ostatnie były zresztą dość powszechne na przełomie XIX i XX w. - zwłaszcza we Francji, gdzie spożywano spore ilości absyntu produkowanego na bazie piołunu. Właśnie ze względu na obecność tujonu ten wysokoprocentowy napój alkoholowy miał wykazywać działanie psychodeliczne, a wywoływane przez niego omamy opisywano jako zielonkawą postać kobiecą (stąd potoczna nazwa absyntu: Zielona Wróżka).

Zastosowanie piołunu

Napar Zalej łyżkę ziela szklanką wrzątku i trzymaj pod przykryciem 30 min. Odstaw do naciągnięcia na 10 min i odcedź. Spożywaj łyżeczkę naparu na godzinę przed posiłkami, jednak nie dłużej niż przez kilka dni. Napar poleca się przy braku apetytu, zgadze, wzdęciach, niestrawności, przewlekłych nieżytach żołądka i jelit oraz zmniejszonym wydzielaniu soków trawiennych i żółci.

Odwar Wsyp do małego garnka 2 łyżeczki ziela i zalej szklanką wody. Po doprowadzeniu do wrzenia gotuj ok. 5 min, a następnie przestudź i odcedź. Odwar najczęściej stosuje się zewnętrznie przy owrzodzeniach i ranach oraz do zwalczania pasożytów skóry, takich jak wszy. Możesz też dodać go do kąpieli, co pomaga zwalczyć dolegliwości reumatyczne.

Kąpiel bylicowa tonizuje też skórę, działa łagodząco i relaksująco oraz wspomaga zwalczanie infekcji grzybiczych. By ją przygotować, gotuj jednak nieco większą ilość ziela - ok. garści.

Wino piołunowe 3-5 łyżek rozdrobnionego ziela zalej 1/2 szklanki alkoholu etylowego 40% i pozostaw na 24 godz. Następnie dodaj litr białego wina, odstaw do następnego dnia i przesącz. Przy braku apetytu pij 3 razy dziennie po 1 łyżeczce na 30 min przed posiłkiem. Intrakt 2-3 świeżo ścięte gałązki (pędy z pączkami kwiatowymi) rozdrobnij tłuczkiem do mięsa, włóż do litrowej butelki i zalej gorącym alkoholem 40-60% (najlepsze proporcje to 1 część ziela na 3-5 części alkoholu). Odstaw na 4 tygodnie, a następnie przecedź. Zażywaj 1-3 razy dziennie po 5-10 ml, by pobudzić pracę układu pokarmowego i przemianę materii, jednak nie dłużej niż przez 2 tygodnie.

Naukowcy z czasem obalili tezę o halucynogennych właściwościach absyntu, wyjaśniając, że wywoływane przez niego wrażenia są efektem zatrucia alkoholowego1. Nastąpiło to jednak wiele lat po tym, jak większość krajów po I wojnie światowej zabroniła jego sprzedaży i produkcji. Dziś w Unii Europejskiej jest zwykle legalny (m.in. w Polsce), pod warunkiem, że stężenie tujonu nie przekracza w nim 10 mg/l w napojach powyżej 25% zawartości alkoholu i 35 mg/kg w gorzkich wódkach2.

Bylica piołun: lekarstwo czy trucizna?

Burzliwa historia piołunu to najlepszy dowód na to, że dawka czyni truciznę. Jeśli będzie odpowiednia, Artemisia absinthium może przynieść liczne korzyści dla zdrowia. Jest w końcu źródłem cennych składników odżywczych - przede wszystkim goryczy odpowiedzialnych za wyjątkowo gorzki smak piołunu, takich jak absyntyna, artabsyna i anabsyntyna. Oprócz nich ziele zawiera flawonoidy (np. artemetynę), garbniki, sole mineralne (zwłaszcza potas) i kwasy organiczne. Obok związków gorzkich głównym czynnym składnikiem jest olejek eteryczny, zawierający zwykle kilkadziesiąt składników, spośród których najbardziej typowe to tujon i tujol - związki wykazujące działanie neurotoksyczne i psychoaktywne3.

Bylica piołun na wzdęcia i niestrawność

Składniki bylicy piołun, zwłaszcza olejek, substancje gorzkie oraz flawonoidy i garbniki, działają żółciotwórczo, żółciopędnie, przeciwskurczowo, antyseptycznie i przeciwpasożytniczo. Najważniejszy wydaje się wpływ zioła na układ pokarmowy. W badaniach na zwierzętach wykazano, że działa ono protekcyjnie na żołądek, chroniąc jego śluzówki przed uszkodzeniami wywoływanymi zarówno przez niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), jak i alkohol oraz bakterie Helicobacter pylori4. Naukowcy wskazują, że to obecne w piołunie pektyny i antyoksydanty stabilizują poziom glutationu i obniżają poziom cytokin prozapalnych, wzdęciach, zgadze czy odbijaniu. Jednak w przypadku ostrych stanów zapalnych przewodu pokarmowego nie należy stosować piołunu wewnętrznie.

Bylica piołun przeciw nowotworom

Ekstrakty z bylicy piołun wykazują silne działanie antyoksydacyjne, co przekłada się na ich potencjalny efekt antynowotworowy. W badaniach wykazano, że, zwiększając wewnątrzkomórkową ilość wolnych rodników w komórkach nowotworowych, Artemisia absinthium powoduje uszkodzenia ich DNA, co w konsekwencji prowadzi do apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci5.

Bylica piołun: ulga dla stawów

Piołun jest często składnikiem gotowych preparatów stosowanych w przypadku dolegliwości stawowych. W podwójnie zaślepionym, randomizowanym badaniu z udziałem 90 pacjentów w wieku 30-70 lat wykazano, że zewnętrzne stosowanie maści z Artemisia absinthium może mieć korzystne działanie w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów6. Preparat na bazie zioła przede wszystkim skutecznie zmniejszał dolegliwości bólowe i stan zapalny.

Bylica piołun: broń na komary

W jednym z eksperymentów oceniono larwobójczy potencjał olejku eterycznego Artemisia absinthium - pozyskanego metodą destylacji wodnej liści - przeciwko 6 kluczowym gatunkom komarów. Okazało się, że olejek miał toksyczny wpływ na larwy każdego z nich7.

Bylica piołun: wróg pasożytów

Jednym z tradycyjnych zastosowań piołunu jest zwalczanie pasożytów - systematycznie pity napar ma likwidować m.in. glisty ludzkie, nicienie czy owsiki. Badania rzeczywiście potwierdzają, że ekstrakty z ziela zmniejszają namnażanie m.in. wiciowców z rodzaju Leishmania, wywołujących leiszmaniozę (grupa chorób pasożytniczych występujących głównie na Bliskim Wschodzie i nad Morzem Śródziemnym)8. Najnowsze badania na szczurach sugerują z kolei, że piołun skutecznie zwalcza tasiemce9.

Bylica piołun: szansa dla diabetyków

Piołun może również wykazywać działanie przeciwcukrzycowe, głównie poprzez stabilizację poziomu cukru we krwi. Systematyczny przegląd badań opublikowanych w latach 2000-2017 wykazał, że we wszystkich przeprowadzonych eksperymentach zarówno wodne, jak i alkoholowe ekstrakty wywoływały znaczące hipoglikemiczne działanie u zwierząt i ludzi z cukrzycą (w porównaniu ze standardowymi lekami)10.

Metryczka

Występowanie Piołun to roślina ruderalna, która rośnie zwykle w miejscach suchych i nasłonecznionych, na kamienistych zboczach, przydrożach, rumowiskach i terenach kolejowych.

Surowiec leczniczy liście (Absinthii folium), ziele (Absinthii herba).

Pora zbioru od lipca do września.

Ważne W dużych dawkach zioło wykazuje działanie toksyczne, dlatego nie należy stosować go długotrwale (powyżej 4 tygodni) ani przekraczać dawek. U osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych może powodować reakcje alergiczne. Ciężarne i karmiące matki w ogóle nie mogą stosować piołunu. Nie zaleca się go również osobom z padaczką, zaburzeniami nerek, ostrymi stanami zapalnymi układu pokarmowego oraz żylakami.

Bibliografia

  1. Forensic Sci Int 2006; 158 (1): 1-8
  2. https://goo.gl/3VBQYn
  3. Panacea nr 4/1 (57/58), listopad 2016-marzec 2017: 34-35
  4. Int J Biol Macromol 2018; 107 (Pt B): 2395-2403; J Gastroenterol Hepatol 2008; 23 (6): 976-984; Pathophysiology 2018; 25 (1): 63-69
  5. Cell Mol Biol (Noisy-le-grand) 2018; 64 (3):25-34
  6. Iran J Med Sci 2017; 42 (6): 524-531
  7. Parasitol Res. 2016; 115 (12): 4649-4661
  8. J Parasit Dis 2016 Sep;40(3):735-40;
  9. J Helminthol 2018; 92 (3): 298-308
  10. Anc Sci Life 2017; 36 (4): 175-181

Zobacz też:

Zobacz także

Ból w klatce piersiowej - czy to zawał?

Ból w klatce piersiowej - czy to zawał?

Nie zawsze ból w klatce piersiowej oznacza martwicę mięśnia sercowego. Jakie jeszcze problemy zdrowotne mogą dawać podobne objawy?

Dysplazja ektodermalna: brak włosów i paznokci

Dysplazja ektodermalna: brak włosów i paznokci

Rodzą się bez włosów i paznokci. Nie mogą się pocić, przez co nieustannie zagraża im udar. Często nie mają zębów. Czy istnieje sposób, by poprawić jakość życia chorych na dysplazję ektodermalną?

Retinopatia niejedno ma imię

Retinopatia niejedno ma imię

Retinopatia, kojarzona zwykle z cukrzycą, to nazwa kilku chorób. Łączy je jedno: wszystkie uszkadzają naczynia krwionośne oczu.

Aronia na choroby oczu

Aronia na choroby oczu

Jej cierpkie owoce to najlepsze rodzime źródło antyoksydantów, niezastąpione w profilaktyce chorób układu krążenia.

Zespół Retta: stopić neurolodowiec

Zespół Retta: stopić neurolodowiec

Postępująca choroba układu nerwowego właśnie trafiła na silnego przeciwnika. Czy nowe terapie ocalą życie setek dziewczynek zwanych "milczącymi aniołami"?

Raport specjalny

Prawa pacjenta

Prawa pacjenta

 

 

Nowości

Odkryto geny powiązane z ADHD

Odkryto geny powiązane z ADHD

11 grudzień 2018

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store