Aronia na choroby oczu

Jej cierpkie owoce to najlepsze rodzime źródło antyoksydantów, niezastąpione w profilaktyce chorób układu krążenia.

 

Metryczka

Występowanie spotykana równie często na terenach podmokłych, jak i bardzo suchych. Ma niewielkie wymagania glebowe, jest odporna na wiosenne przymrozki, szkodniki i choroby.

Surowiec leczniczy świeże lub suszone owoce (Aroniae fructus). Pora zbioru: przełom sierpnia i września, ale owoce zebrane w późniejszym terminie (nawet w październiku) są słodsze i mniej cierpkie. Odznaczają się też większą koncentracją antocyjanów, polifenoli i tanin.

Ważne choć w literaturze nie ma danych na temat jakichkolwiek niepożądanych i toksycznych skutków spożywania jej owoców, soku i ekstraktów, u niektórych osób aronia może powodować reakcje alergiczne, objawiające się zwłaszcza skurczami żołądka. Nie zaleca się jej również przy podwyższonej krzepliwości krwi i zbyt niskim ciśnieniu (hipotonii).

Aronia łączy w sobie zalety czerwonego wina i zielonej herbaty, zawiera bowiem zarówno antocyjany, jak i katechiny. Jej owoce należą wręcz do najbogatszych roślinnych źródeł fenoli, a ich szerokie spektrum działania wynika głównie z właściwości antyoksydacyjnych - to one gwarantują silnie ochronny wpływ aronii na wątrobę i żołądek, wyraźny efekt przeciwzapalny, działanie bakteriostatyczne, antywirusowe i antymutagenne1.

Jednak fenole to dopiero początek. W owocach znajdują się również duże ilości błonnika pokarmowego (ok. 5,6 g na 100 g suchej masy), białko, tłuszcz, witaminy (C, E, B1, B2, B3, B5, B6) oraz składniki mineralne (molibden, mangan, miedź, bor, jod i kobalt)2. Dodatkową zaletą jest fakt, że krzewy A. melanocarpa są odporne na działanie szkodników, dzięki czemu nie wymagają stosowania pestycydów, a ich owoce nie akumulują metali ciężkich3.

Aronia wspiera układ krążenia

Owoce aronii mają zdolność uszczelniania naczyń krwionośnych, zapewniają elastyczność oraz prawidłową przepuszczalność naczyń włosowatych, a dzięki temu wywierają korzystny wpływ na funkcjonowanie układu krążenia4. U pacjentów po zawale serca ekstrakt z aronii zmniejszał ryzyko kolejnych incydentów sercowych oraz znacznie obniżał ciśnienie tętnicze krwi5. Z kolei u mężczyzn spożywających szklankę soku z jej owoców dziennie przez 6 tygodni znacząco spadła zawartość cholesterolu całkowitego i LDL (tzw. "złego"), a wzrósł poziom HDL6.

Aronia kontra cukrzyca

U szczurów z cukrzycą, którym podawano sok aroniowy, hiperglikemia spadła się aż o 40%. Dodatkowo doszło do złagodzenia objawów towarzyszących, m.in. normalizacji masy ciała i zmniejszenia pragnienia7. Z kolei u pacjentów z insulinozależną cukrzycą picie 200 ml soku przez 3 miesiące przyczyniło się do obniżenia stężenia glukozy na czczo8. Dodatkowo aronia miała u nich pozytywny wpływ na poziom cholesterolu oraz hemoglobiny glikowanej HbA1c.

Aronia na przeziębienie i grypę

Sok z aronii jest tradycyjnie stosowany w profilaktyce i łagodzeniu objawów sezonowych infekcji oraz dla ogólnego podniesienia odporności. Badania potwierdzają, że jej owoce wykazują skuteczność in vitro i in vivo wobec różnych podtypów wirusów grypy, w tym szczepu opornego na lek oseltamiwir9. Te właściwości przypisano 2 składnikom aronii: kwasowi elagowemu oraz mirycetynie.

Aronia łagodzi wrzody żołądka

Wyciąg z Aronia melanocarpa wykazał znaczące właściwości ochronne przed wywołanym etanolem uszkodzeniem żołądka u szczurów. Mechanizmy odpowiedzialne za to działanie obejmowały m.in. zmniejszenie procesu zapalnego i aktywności cytokin zapalnych oraz zwiększenie ilości przeciwutleniaczy10. Wcześniejsze badania wykazały również przeciwwrzodowy wpływ aronii u szczurów z ubytkami wywołanymi indometacyną (środek z grupy NLPZ). Sok z owoców podawano gryzoniom doustnie na godzinę przed podskórną iniekcją leku, co wyraźnie zmniejszało ilość oraz obszar występujących uszkodzeń błony śluzowej żołądka11. Należy jednak pamiętać, że choć obecne w aronii taniny są skuteczne w leczeniu zatruć oraz choroby wrzodowej, w dużych ilościach mogą drażnić przewód pokarmowy.

Aronia ochroni trzustkę

Przeciwzapalne właściwości aronii mają dużo szerszy zakres niż zwalczanie wrzodów. Antocyjany izolowane z jej owoców wywierają silny wpływ antyoksydacyjny i zapobiegają rozwojowi stanu zapalnego trzustki, a u pacjentów już chorujących - zmniejszają objawy kliniczne i zmiany patologiczne w obrębie narządu12. Pozytywne efekty obserwowano również u szczurów ze stanem zapalnym wątroby.

Aronia na choroby oczu

Stres oksydacyjny odgrywa istotną rolę w rozwoju niektórych kłopotów ze wzrokiem, jak zaćma, jaskra i zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD), stąd aronia, jako bogate źródło antyoksydantów, może skutecznie im zapobiegać lub hamować ich rozwój. Wykazano również, że obecne w niej antocyjany wpływają korzystnie na prawidłowe funkcjonowanie siatkówki13. Jej owoce zawierają też dużo karotenu, który chroni komórki przed uszkodzeniem, a oczy przed powstaniem zaćmy.

Aronia kontra nowotwory

Zarówno owoce aronii, jak i pozyskiwane z nich ekstrakty mają właściwości antyproliferacyjne oraz ochronne w przypadku raka wątroby i jelita grubego (zmniejszają wzrost jego komórek nawet o 60%). Mogą również wpływać na wzrost niektórych typów nowotworu piersi i okrężnicy, ponieważ hamują sulfotransferazę - enzym zaangażowany w dezaktywację estrogenów14. Antocyjany z aronii ograniczają także skutki uboczne alkilujących leków przeciwnowotworowych15.

Aronia chroni przed UV

Związki aronii mogą wchodzić w skład preparatów dermatologiczno-kosmetycznych. Jak wykazano w badaniach doświadczalnych, ich miejscowe stosowanie, np. w postaci żelu, chroni skórę przed szkodliwym działaniem promieni UV16.

Zastosowanie aronii

Herbatka Jeśli zmagasz się z przeziębieniem, zalej 4 łyżki suszonych owoców i kwiatów aronii litrem gorącej wody, przykryj i odstaw na 4 godz. w ciemne miejsce. Pij powoli małymi łykami co 1,5 godz. Możesz posłodzić herbatkę miodem.

Sok Przełóż do garnka i rozgnieć tłuczkiem do ziemniaków ok. 2 kg owoców aronii. Dodaj 350 ml wody, ok. 300 g cukru i sok wyciśnięty z dużej cytryny. Gotuj ok. 25-30 min, często mieszając. Odcedź sok przez gęste sito i przelej do wyparzonych słoiczków. Pasteryzuj 15 min. Pij sok jako dodatek do herbaty lub wody.

Dżem Umyj i przełóż do rondla ok. 1 kg owoców, a następnie zasyp je cukrem (ok. 50 dag) i podgrzewaj kilkanaście minut na małym ogniu. Wlej 0,5 szklanki wody (lub soku z aronii) i dalej gotuj, aż masa zyska odpowiednią konsystencję. Tak powstały dżem przełóż do wyparzonych słoiczków, dokładnie je zakręć, a na koniec odwróć do góry dnem do wystygnięcia.

Aroniówka Umyj i osącz ok. 1 kg owoców aronii. Wysyp je na papierowy ręcznik i starannie usuń ogonki oraz szypułki. Dodaj 0,5 kg cukru, laskę wanilii, kawałek imbiru i zalej 1l wódki 40% (możesz dodatkowo wlać 250 ml spirytusu). Odstaw w ciepłe, ciemne miejsce na 3-4 tygodnie. Przecedź, po tygodniu przefiltruj, przelej do butelek, zakorkuj i postaw w chłodzie na pół roku.

Bibliografia

  1. Folia Med (Plovdiv) 2006; 48 (2): 11-7
  2. Planta Med 2008; 74: 1625-1634; J Jpn Soc Food Sci Techno 2001; 48: 606-610
  3. I. Wawer, Aronia. Polski paradoks, Agropharm, Warszawa 2005
  4. Bromat Chem Toksykol 2009; 42 (1): 10-17
  5. Atherosclerosis 2007; 194: 179-184
  6. Żywn Nauka Technol Jakość 2012; 6 (85): 21-30
  7. J Med Food 2010; 13 (2): 255-269; Farm Pol 2001; 57 (15): 719-721
  8. Folia Med (Plovdiv) 2002; 44 (3): 20-3
  9. Biochem Biophys Res Commun 2013; 440 (1): 14-9, doi: 10.1016/j.bbrc.2013.08.090
  10. Int J Mol Sci. 2017; 18 (6): 1195
  11. Exp Toxicol Pathol. 2005; 56 (6): 385-92
  12. Med. Biol., 1997; 4: 114; Acta Clin. Morph. 1999; 2 (45): 33
  13. Farm. Pol. 2001; 57: 719
  14. J. Agric. Food Chem. 2002; 50: 7449; Phytother Res 2010; 24: 1107-1114; J Med Food 2010; 13 (2): 255-269; Planta Med 2008; 74: 1625-1634
  15. Farm Pol 2001; 57 (15): 719-721
  16. Folia Med 2006; 48: 11-17

Zobacz też:

Zobacz także

Ból w klatce piersiowej - czy to zawał?

Ból w klatce piersiowej - czy to zawał?

Nie zawsze ból w klatce piersiowej oznacza martwicę mięśnia sercowego. Jakie jeszcze problemy zdrowotne mogą dawać podobne objawy?

Dysplazja ektodermalna: brak włosów i paznokci

Dysplazja ektodermalna: brak włosów i paznokci

Rodzą się bez włosów i paznokci. Nie mogą się pocić, przez co nieustannie zagraża im udar. Często nie mają zębów. Czy istnieje sposób, by poprawić jakość życia chorych na dysplazję ektodermalną?

Retinopatia niejedno ma imię

Retinopatia niejedno ma imię

Retinopatia, kojarzona zwykle z cukrzycą, to nazwa kilku chorób. Łączy je jedno: wszystkie uszkadzają naczynia krwionośne oczu.

Aronia na choroby oczu

Aronia na choroby oczu

Jej cierpkie owoce to najlepsze rodzime źródło antyoksydantów, niezastąpione w profilaktyce chorób układu krążenia.

Zespół Retta: stopić neurolodowiec

Zespół Retta: stopić neurolodowiec

Postępująca choroba układu nerwowego właśnie trafiła na silnego przeciwnika. Czy nowe terapie ocalą życie setek dziewczynek zwanych "milczącymi aniołami"?

Raport specjalny

Prawa pacjenta

Prawa pacjenta

 

 

Nowości

Odkryto geny powiązane z ADHD

Odkryto geny powiązane z ADHD

11 grudzień 2018

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store