Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby - dieta, fitoterapia

Dieta zasobna w węglowodany, siedzący tryb życia, zażywanie leków, nadwaga, dyslipidemia oraz cukrzyca typu 2 to najczęstsze przyczyny niealkoholowego stłuszczenia tego organu.

Schorzenie to, określane też angielskim skrótem NAFLD (non-alcoholic fatty liver disease), polega na nadmiernym gromadzeniu się związków tłuszczowych w komórkach wątroby - hepatocytach. Nierzadko towarzyszy mu zapalenie organu, a jego kolejnym etapem może być zwłóknienie, a czasem nawet marskość wątroby. Ze statystyk wynika, że cierpi na nie ok. 6 mln Polaków, z czego aż 60% ma nadwagę lub jest otyłych.

Niestety też większość z nich nie zdaje sobie sprawy z tego, w jakim stanie jest ich wątroba, bowiem nie jest ona unerwiona i nie boli. Dyskomfort pod żebrami z prawej strony pojawia się, gdy znacząco zwiększy swoją objętość i zacznie uciskać inne organy.

Znacznie częstszymi symptomami stłuszczenia są: osłabienie, uczucie zmęczenia, bezsenność, a nawet depresja. Zwykłemu człowiekowi trudno je jednak powiązać z chorobą tego narządu.

NAFLD - dieta, aktywność fizyczna

Naukowcy cały czas spierają się, czy odwrócenie zmian jest możliwe, czy nie. Pewne pozostaje jedynie, że niealkoholowe stłuszczenie wątroby można w znacznym stopniu zmniejszyć. Aby to osiągnąć, konieczne są właściwa dieta, redukcja masy ciała o ≥3-5% (natomiast do poprawy w zakresie zmian mikroskopowych, czyli martwiczo-zapalnych, należy zrzucić do 10%) oraz regularna aktywność fizyczna1.

Dieta odciążająca wątrobę powinna być niskokaloryczna, uboga we fruktozę, gdyż - jak wykazały badania przeprowadzone na zwierzętach - jej zwiększona ilość w pożywieniu powoduje akumulację lipidów, powiększenie wątroby, jak również wzrost poziomu endotoksyn w krążeniu wrotnym.

W menu powinny natomiast znaleźć się nienasycone kwasy tłuszczowe. Ich najlepszym źródłem będą oleje roślinne, np. lniany, z awokado czy oliwa z oliwek. Istotne, by były spożywane na zimno. Ponadto - zgodnie z wynikami eksperymentów na myszach - na naszych talerzach powinny zagościć żółtka jaj, wątróbka oraz ryby, które są bogate w cholinę (substancję niezbędną do transportu tłuszczu z wątroby i zapobiegającą jego gromadzeniu się w tym narządzie) oraz aminokwas metioninę, normalizujący przemianę lipidów2.

Aktywność fizyczna jest bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na funkcjonowanie wątroby. Jak wynika z badań opublikowanych w Journal of Hepatology, osoby które regularnie ćwiczą, mogą liczyć na 20-30% spadek tłuszczu w wątrobie, nawet bez dużej utraty masy ciała. I bez znaczenia jest tu rodzaj uprawianego sportu. Korzystny wpływ mają zarówno ćwiczenia interwałowe, aerobowe, jak i oporowe3.

NAFLD - suplementy diety

Oprócz zmiany jadłospisu do zregenerowania wątroby niezbędna jest również odpowiednia suplementacja. Warto sięgać po preparaty zawierające tokotrienole oraz witaminy, które mają właściwości antyoksydacyjne (C i E) oraz fosfolipidy.

Przy stłuszczeniu i włóknieniu narządu niezwykle pomocne są suplementy z zawartością fosfatydydylocholiny. Związek ten stanowi budulec błon komórkowych. Kiedy zostają one uszkodzone na skutek zetknięcia z toksynami lub alkoholem, wątroba zaczyna gorzej pracować. By odwrócić ten proces i uzupełnić ubytki w błonie hepatocytów, szukaj preparatów zawierających np. wyciąg z nasion soi4.

Jako że zła praca wątroby bardzo często idzie w parze z insulinoopornością, dobrze jest przyjmować również berberynę, która wzmocniona działaniem cynamonu pomoże wyregulować gospodarkę cukrową organizmu5.

NAFLD - fitoterapia

Ziołolecznictwo jest szczególnie przydatne w leczeniu chorób wątroby i zapobieganiu im. Wystarczy choćby wspomnieć o tzw. synergizmie farmakologicznym, który wykazują substancje zawarte w roślinach. Klasycznym jego przykładem jest działanie witaminy C w obecności flawonoidów.

Okazuje się, że te ostatnie przedłużają i wzmacniają działanie kwasu askorbinowego, a przy tym chronią go przed rozpadem, hamują bowiem nadmierną aktywność oksydazy askorbinowej. W efekcie witamina C pochodząca z roślin dzięki flawonoidom działa 5-6 razy mocniej niż syntetyczna6.

W przypadku NAFLD najlepiej sprawdzają się ostropest, kurkuma, ziele karczocha, tarczycy, korzeń hakorośli oraz dziurawiec.

Owoc ostropestu (Silybi mariani fructus) zapobiega stłuszczeniu wątroby oraz chroni ją przed toksycznym uszkodzeniem. Związkiem czynnym jest w nim sylimaryna. Stwierdzono, że przyspiesza ona procesy regeneracyjne w uszkodzonych komórkach i hamuje włóknienie wątroby, wykazuje więc korzystne działanie we wszystkich przypadkach uszkodzeń organu. Dotyczy to zmian degeneracyjnych wywołanych przez organiczne związki chloru, tetracykliny i pestycydy, jak również leki.

Sylimaryna wchodzi w skład wielu gotowych preparatów dostępnych w aptekach. Często jest również łączona z wyciągiem z karczochów lub witaminami, co wzmacnia jej działanie7.

Liść karczocha (Cynarae folium) do niedawna zapomniany, teraz przeżywa swój renesans. Zawarte w nim kwasy, flawonoidy, fitosterole oraz garbniki mają duży potencjał ochronny wobec wątroby. Pobudzają regenerację hepatocytów oraz mają właściwości odtruwające i antyoksydacyjne.

Dodatkowo obniżają stężenie lipidów, cholesterolu oraz cukru we krwi, a także regulują perystaltykę jelit i zapobiegają bolesnym skurczom pęcherzyka żółciowego. Dwuletnie badania prowadzone w OBR LNB Poland na zwierzętach (drobiu oraz trzodzie chlewnej) dowiodły, że wyciąg z karczocha w połączeniu z sylimaryną i fitosterolami efektywnie zapobiega stłuszczeniu i marskości wątroby, nerek i serca.

Kłącze ostryżu (Curcumae rhizoma) jest istotnym źródłem kurkuminy, wykazującej silne działanie żółciopędne i żółciotwórcze oraz przeciwzapalne. Wyciągi z kurkumy przywracają prawidłową kurczliwość pęcherzyka żółciowego, poprawiają proces trawienia i ułatwiają rozpuszczanie złogów. Liczne badania udowodniły też hepatoprotekcyjne działanie przyprawy.

Korzeń hakorośli (Harpagophyti radix) ma działanie przeciwzapalne, żółciotwórcze i żółciopędne. Wyciągi z czarciego pazura od dawna stosuje się w leczeniu przewlekłych stanów zapalnych wątroby.

Ziele tarczycy (Scutellariae herba) to źródło bajkaliny i bajkaleiny, które hamują rozwój wielu bakterii, wspomagają leczenie przewlekłych stanów zapalnych, a także działają żółciopędnie i rozkurczowo.

Ziele dziurawca (Hyperici herba) ze względu na dużą zawartość hiperycyny zalecane jest w terapii wirusowego zapalenia wątroby. Jak się jednak okazuje, dobrze radzi sobie również z kamicą żółciową oraz pobudzaniem regeneracji wątroby. Jak podkreślają zielarze, wyciąg olejowy ze świeżych lub suszonych kwiatów dziurawca na oliwie łączy w sobie właściwości żółciotwórcze i żółciopędne obu składników, co przynosi widoczne rezultaty terapeutyczne6.

Twoi sprzymierzeńcy

Warzywa i owoceBurak to dobre źródło glutationu - najpotężniejszego i najskuteczniej oczyszczającego przeciwutleniacza w organizmie - oraz betaniny, która wspomaga wątrobę w pozbywaniu się toksyn. Nic więc dziwnego, że sok z tego warzywa nazywany jest tonikiem oczyszczającym ten narząd.

Granat Jedno z badań przeprowadzonych na zwierzętach potwierdziło, że sok z tego owocu może zapobiegać rozwojowi niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby.

Grejpfrut zawiera naryngeninę i narynginę - przeciwutleniacze, które - jak wykazał pewien eksperyment na zwierzętach - chronią komórki wątroby, a nawet mogą zmniejszyć rozwój jej zwłóknienia.

Badanie przeprowadzone na myszach pokazało, że naryngenina zmniejsza ilość tłuszczu w wątrobie, a także zwiększa poziom enzymów niezbędnych do jego spalania. Z kolei naryngina poprawia zdolność metabolizowania alkoholu, a więc przeciwdziała negatywnym skutkom spożywania wysokoprocentowych trunków.

Cytryna silnie pobudza wytwarzanie enzymów w wątrobie.

Imbir wspomaga trawienie tłuszczu, odchudzanie, ma również silne działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe (porównywalne do takich leków jak ibuprom).

Chlorella bogata jest w chlorofil, który chroni wątrobę przed toksynami, oraz sporopoleinę, skutecznie wiążącą metale ciężkie. Z kolei źródłem wspominanej już kilkakrotnie, chroniącej organ przed stłuszczeniem choliny są żółtka jaj, orzechy oraz warzywa strączkowe (soczewica, soja i groch) i zielone (np. szpinak i kapusta). Substancja ta zapewnia właściwą strukturę błony komórkowej hepatocytów, odpowiedni metabolizm tłuszczów oraz cyrkulację kwasów żółciowych w organizmie.

Warto zatem zadbać, aby wyżej opisane warzywa i owoce stanowiły bazę napojów wspierających regenerację wątroby, a dodatkowo wzbogacać je 1-2 łyżkami chlorelli oraz imbirem. Wszystkie soki należy wyciskać tuż przed wypiciem, inaczej zawarte w nich witaminy, substancje czynne oraz enzymy stracą wartość.

NAFLD - przepisy na soki

Na oczyszczanie

300 g marchwi, 90 g świeżego ogórka i 90 g buraka.

Warzywa umyj, obierz i wrzuć do wyciskarki. Możesz też zamiennie do marchwi dodać 30 g selera oraz 60 g pietruszki. Pij litr takiego soku dziennie.

Na stłuszczoną wątrobę

2 liście kapusty, 2 marchwie, ząbek czosnku lub plaster czerwonej cebuli o grubości 5 cm, ½ szklanki natki pietruszki, ½ cytryny, plaster buraka o grubości 5 cm. Warzywa obierz i umyj. Natkę posiekaj, a liście kapusty podrzyj na mniejsze kawałki. Następnie po kolei dodawaj do wyciskarki.

Pij 2-3 małe szklanki dziennie przez 2-3 tygodnie. Zabieg powtórz po miesiącu. Możesz też wypróbować inny zestaw: pół cytryny lub grejpfrut, 2 marchewki, garść kiełków czosnku lub ćwierć czerwonej cebuli, garść kiełków kopru, ćwierć buraka i 2 listki mniszka lekarskiego, kapusty lub garść kiełków rukoli.

Wszystko umyj i osusz. Następnie obierz cytrusy, cebulę i buraka. Pokrój i wrzuć do wyciskarki.

Sok wspierający regenerację hepatocytów

3 jabłka, garść świeżej pietruszki, garść kiełków lucerny - umyj i po kolei włóż do sokowirówki. Możesz też przygotować zielony sok z 2 liści jarmużu, 6 liści szpinaku, buraka wraz z liśćmi, świeżego korzenia mniszka lekarskiego oraz 2 łyżeczek melasy.

Zielone warzywa umyj i osusz, natomiast buraka i korzeń mniszka obierz. Na koniec do wyciśniętego soku dodaj melasę.

Inny wariant: weź po jednym buraku, granacie i grejpfrucie różowym, 1-2 cm imbiru oraz pół cytryny. Pozbądź się skóry z cytrusów, wyjmij ziarenka granatu, a buraka pokrój na kawałki. Wkładaj składniki jeden po drugim do wyciskarki wolnoobrotowej.

Jeśli sok jest dla Ciebie zbyt kwaśny, wyciśnij dodatkowo pomarańczę.

Na rozpuszczenie kamieni żółciowych

Cytryna, 2 liście mniszka lekarskiego lub kapusty lub garść kiełków rukoli, ćwierć buraka, jabłko, 2 brukselki, pomidor i 0,5 cm korzenia imbiru.

Umyj wszystko. Cytrynę, buraka i korzeń imbiru obierz, po czym wszystko włóż do sokowirówki lub wyciskarki.

Bibliografia

  1. Rozpoznawanie i leczenie niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby. Podsumowanie wytycznych American Gastroenterological Association, American Association for the Study of Liver Diseases i American College of Gastroenterology 2012.
  2. Nowiny lekarskie 2010, 79, 5, s. 410-418
  3. Journal of Hepatology October 2017 Volume 67, Issue 4, Pages 829-846
  4. Ginekologia Polska 2011, nr 1 (82), s. 26-31
  5. Z. T. Nowak, Zioła na kłopoty z wątrobą i niestrawnością, Szczecinek 2014, s. 28-31
  6. http://espz.pl/materialy/hepar.pdf
  7. „Postępy fitoterapii” 2004, nr 4, s. 189-190

Zobacz także

Na produkcję żółci - krwawnik zamiast cynaryny

Na produkcję żółci - krwawnik zamiast cynaryny

Ziołowy wyciąg może poprawiać trawienie skuteczniej od popularnych tabletek.

Kozłek lekarski - właściwości lecznicze, zastosowanie

Kozłek lekarski - właściwości lecznicze, zastosowanie

Popularna waleriana to coś więcej niż naturalny środek nasenny - łagodzi bóle menstruacyjne i objawy menopauzy oraz działa korzystnie na serce.

Rumianek lekarski - właściwości, zastosowanie, przepisy

Rumianek lekarski - właściwości, zastosowanie, przepisy

To jedna z najpopularniejszych roślin leczniczych, wykorzystywana m.in. do zwalczania dolegliwości żołądkowo-jelitowych, przy stanach zapalnych skóry i w łagodzeniu zaburzeń na tle nerwowym.

Neuroborelioza - borelioza układu nerwowego

Neuroborelioza - borelioza układu nerwowego

Pierwsza, druga, trzecia diagnoza, stosowanie kolejnych leków lub nowych terapii, a jednocześnie ciągłe narastanie objawów neurologicznych i pełne powątpiewania spojrzenia lekarzy i bliskich - to koszmar wielu pacjentów. Często dopiero po latach udaje się postawić właściwe rozpoznanie: to neuroborelioza powoduje drżenie mięśni, kłopoty z koncentracją, zawroty głowy i zaburzenia nastroju.

Stawianie baniek - profilaktycznie i w chorobie

Stawianie baniek - profilaktycznie i w chorobie

Lecznicze właściwości baniek znane były już ponad 3 tys. lat temu na Dalekim Wschodzie. Stosowano je tam przeciwzapalnie, przeciwbólowo, jako formę wzmocnienia i odtrucia organizmu. Teraz znów wracają do łask.

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Poznaj moc spiruliny

Poznaj moc spiruliny

Mikroalga z odległych Hawajów wspiera odtruwanie wątroby, przeciwdziała...

Raport specjalny

Schudnij na lato!

Schudnij na lato!

Nowości

Letnie zagrożenia dla skóry

Letnie zagrożenia dla skóry

14 czerwiec 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store