Kalina koralowa - właściwości, zastosowanie, przepisy

Nawet późną zimą na krzewach można dostrzec jej czerwone owoce, które nie tylko zdobią, ale i leczą.

Kalina koralowa (Viburnum opulus) to roślina znana i stosowana w celach leczniczych już w starożytności. Jej właściwości przeciwskurczowe wykorzystywano w medycynie ludowej zarówno w Europie, na Dalekim Wschodzie, jak i w Ameryce Północnej.

Często nazywano ją lekiem kobiecym, ponieważ wykazuje najszersze działanie w problemach charakterystycznych dla płci pięknej: łagodzi dolegliwości przy menstruacji, zapobiega poronieniom i krwawieniom związanym z klimakterium, a podczas ciąży także kurczom nóg, wymiotom i zaburzeniom nerwowym.

Do tego ekstrakty z kory mają właściwości przeciwskurczowe (zwłaszcza przy bolesnych skurczach macicy), uspokajające, przeciwbólowe i przeciwkrwotoczne, a owoce działają lekko moczopędnie i wzmacniają mięsień sercowy. Przetwory z kaliny stosowane są przy przeziębieniach, skurczach jelit oraz krwawieniach, a odwar z kwiatów ma poprawiać trawienie i zalecany jest w źródłach rosyjskich przy biegunkach oraz jako środek wykrztuśny i napotny.

Kalina koralowa - właściwości

Wśród gatunków rodzaju Viburnum głównie kalina koralowa i śliwolistna były przedmiotem badań. W ich korze wykryto szereg glikozydów irydoidowych (głównie patrynozyd i jego pochodne), triterpeny, związki kumarynowe, biflawonoid - amentoflawon, a także salicynę, kwasy fenolowe (salicylowy, chlorogenowy i izochlorogenowy) oraz garbniki.

Z kolei owoce kalin bogate są w antocyjany, procyjanidyny, flawonoidy (pochodne kwercetyny) i sole potasu. Rzadziej w lecznictwie wykorzystuje się liście i kwiaty, w których wykryto obecność związków flawonoidowych1.

Naturalny antyoksydant

Bogaty skład sprawia, że kalina koralowa okazuje się kolejnym silnym wymiataczem wolnych rodników. Aktywność antyoksydacyjną wykazują zarówno wodne ekstrakty z kory gałązek, jak i wyciągi wodne z liści i owoców. W innych badaniach udowodniono, że najsilniejsze właściwości mają w tym zakresie kora i liście, co prawdopodobnie związane jest z obecnością dużej ilości związków fenolowych, w tym kwasu chlorogenowego i amentoflawonu2.

Kalina koralowa - działanie

Aktywność rozkurczowa

Jednym z najczęstszych zastosowań kaliny jako tradycyjnego środka ziołowego są skurcze menstruacyjne. Wiadomo, że pomaga złagodzić nawet ciężkie dolegliwości, którym towarzyszą nudności, wymioty i dreszcze. Badania in vitro potwierdzają, że wodny wyciąg z kory kaliny koralowej w dawce 250 mg/kg nie tylko działa spazmolitycznie na izolowane mięśnie macicy szczura, ale i przeciwbólowo3. Właściwości przeciwskurczowe wpływają również na fakt, że soki i napary z owoców poleca się w przypadku kaszlu towarzyszącego przeziębieniu.

Przy endometriozie

Ponieważ kalina to tradycyjny środek na dolegliwości kobiece, badacze postanowili sprawdzić, czy może być pomocna w łagodzeniu dolegliwości endometriozy. W jednym z eksperymentów zwierzętom ze sztucznie wywołaną chorobą przez 4 dni podawano ekstrakty z wysuszonych i sproszkowanych owoców tej rośliny. Już po tak krótkim czasie zaobserwowano u nich wyraźną poprawę (w porównaniu do grupy placebo), potwierdzoną w badaniach histopatologicznych, co autorzy tłumaczą przede wszystkim obecnością w surowcu kwasu chlorogenowego oraz innych związków fenolowych4.

Przy nadciśnieniu

Składniki wyizolowane z kaliny działają hipotensyjnie, a w dawkach wyższych niż 1 mg/kg obniżają również częstość akcji serca - przynajmniej u zwierząt. W przeprowadzonych dotąd eksperymentach ciśnienie skurczowe spadało u nich o 24,2%, a rozkurczowe - o ponad 36%5. Wykazano również, że ekstrakty z kory kaliny koralowej chronią naczynia krwionośne, a wodne wyciągi z kory, liści i owoców wzmacniają akcję serca6. Te efekty najprawdopodobniej wynikają z działania przeciwskurczowego na mięśnie gładkie.

Ochrona żołądka

Ze względu na fakt, że składniki kaliny wpływają wieloczynnikowo na błony śluzowe przewodu pokarmowego, naukowcy sprawdzili również, czy mogą działać ochronnie na żołądek i dwunastnicę. Okazało się, że proantocyjanidyny wyizolowane z suszonych owoców kaliny koralowej u szczurów zapobiegały wywoływanym przez stres uszkodzeniom błony śluzowej żołądka. Podawany zwierzętom surowiec m.in. działał antyoksydacyjnie i regulował produkcję kwasu żołądkowego7.

Przy kamieniach nerkowych

W Turcji z owoców kaliny koralowej przygotowuje się sok gilaburu, który ze względu na zawartość cytrynianów sodu i potasu (znacznie wyższą niż w soku cytrynowym) oraz kwasów organicznych stosowany jest w chorobach nerek, szczególnie jako środek zapobiegający powstawaniu kamieni nerkowych.

Badania potwierdzają, że liofilizowany sok z owoców V. opulus zapobiega tworzeniu kamieni moczowych u szczurów, którym wstrzykiwano 70 mg/kg szczawianu sodu8. Właściwości te przypisano działaniu moczopędnemu oraz hamowaniu produkcji szczawianów i wolnych rodników. Zastosowanie szczawianów i wolnych rodników.

Kalina koralowa - zastosowanie

Galaretka

Świeże owoce kaliny sparz wrzątkiem i zmiksuj pół na pół z miodem lub trzcinowym cukrem. Wlej do wyparzonych słoików. Połóż pod nakrętkę krążek zamoczony w spirytusie i odstaw w ciemne, chłodne miejsce. Zażywaj po małej łyżeczce do kawy 3 razy dziennie, zwłaszcza przy nadciśnieniu i przeziębieniach.

Napar

Pół łyżeczki suszonych owoców zalej szklanką wrzątku i trzymaj pod przykryciem 30 min. w okresie klimakterium pij 3-4 razy dziennie po 2 łyżki między posiłkami.

Sok

Zbierz owoce kaliny, a jeśli nie przemarzły na drzewie, wsadź je na kilka dni do zamrażalki. Następnie oddziel od szypułek, rozgnieć i wyciśnij z nich sok. Gotuj na małym ogniu, doprowadzając do wrzenia. Gorący sok z kaliny przelej do szklanych butelek, a następnie pasteryzuj przez ok. 15 minut. Będzie dobrym środkiem na przeziębienie i kaszel.

Konfitura z jabłkiem

Obierz i pokrój ok. 2 kg jabłek. Rozgotuj je na płynną masę, a następnie dodaj 1 kg owoców kaliny. Gotuj na małym ogniu, delikatnie mieszając aż do zgęstnienia. Dodaj kilka łyżek miodu, trochę cynamonu, goździki, imbir lub suszoną miętę do smaku.

Odstaw do następnego dnia, a później ogrzej, mieszając starannie. Masa powinna miękkimi płatami odpadać z łyżki. Gdy uzyskasz pożądaną konsystencję, przenieś gorącą konfiturę do słoiczków.

Kalina koralowa - metryczka

  • Występowanie: rośnie powszechnie na terenie kraju, głównie w lasach, nad rzekami (łęgi) i jeziorami oraz w polnych zaroślach drzewiasto-krzewiastych. Kalina koralowa uprawiana jest również jako roślina ozdobna w parkach i ogrodach.
  • Surowiec leczniczy: kora (Viburni cortex), kwiat (V. flos) i owoc (V. fructus).
  • Pora zbioru: kwiaty powinny być pozyskiwane w maju (w czasie kwitnienia), kora w kwietniu, a owoce – we wrześniu i październiku lub po pierwszych przymrozkach, kiedy stracą gorycz.
  • Ważne: surowa kalina może wywoływać zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bolesną biegunkę oraz bóle głowy, dlatego konieczne jest jej zagotowanie.
  • Przeciwwskazania: Na zawarte w owocach trujące saponiny wrażliwe są szczególnie dzieci, przy czym objawy zatrucia występują po spożyciu dużych ilości. Również osoby wrażliwe na aspirynę nie powinny sięgać po ten surowiec.

Bibliografia

  1. Intern J of Food Sci Technol 2006; 41: 1011-1015; Chem Biodiver 2008; 5: 1879-1899
  2. Int. J. of Food Science and Nutrition 2008; 59(3): 175-80; J. Pharm. Chem. 2004;38:548-50; J. of Medicinal Food 2011;14(4):434-40
  3. J. Ethnopharm. 1999;66:71-73
  4. J Ethnopharmacol. 2016 Dec 4;193:450-455
  5. Proc Soc Exp Biol Med. 1972 Jun;140(2):457-61
  6. Planta Med. 1977;31: 228-31
  7. J Physiol Pharmacol.2006;57 Suppl 5:155-67
  8. Evid Based Complement Alternat Med. 2014; 2014:578103

Zobacz także

Na produkcję żółci - krwawnik zamiast cynaryny

Na produkcję żółci - krwawnik zamiast cynaryny

Ziołowy wyciąg może poprawiać trawienie skuteczniej od popularnych tabletek.

Kozłek lekarski - właściwości lecznicze, zastosowanie

Kozłek lekarski - właściwości lecznicze, zastosowanie

Popularna waleriana to coś więcej niż naturalny środek nasenny - łagodzi bóle menstruacyjne i objawy menopauzy oraz działa korzystnie na serce.

Rumianek lekarski - właściwości, zastosowanie, przepisy

Rumianek lekarski - właściwości, zastosowanie, przepisy

To jedna z najpopularniejszych roślin leczniczych, wykorzystywana m.in. do zwalczania dolegliwości żołądkowo-jelitowych, przy stanach zapalnych skóry i w łagodzeniu zaburzeń na tle nerwowym.

Neuroborelioza - borelioza układu nerwowego

Neuroborelioza - borelioza układu nerwowego

Pierwsza, druga, trzecia diagnoza, stosowanie kolejnych leków lub nowych terapii, a jednocześnie ciągłe narastanie objawów neurologicznych i pełne powątpiewania spojrzenia lekarzy i bliskich - to koszmar wielu pacjentów. Często dopiero po latach udaje się postawić właściwe rozpoznanie: to neuroborelioza powoduje drżenie mięśni, kłopoty z koncentracją, zawroty głowy i zaburzenia nastroju.

Stawianie baniek - profilaktycznie i w chorobie

Stawianie baniek - profilaktycznie i w chorobie

Lecznicze właściwości baniek znane były już ponad 3 tys. lat temu na Dalekim Wschodzie. Stosowano je tam przeciwzapalnie, przeciwbólowo, jako formę wzmocnienia i odtrucia organizmu. Teraz znów wracają do łask.

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Poznaj moc spiruliny

Poznaj moc spiruliny

Mikroalga z odległych Hawajów wspiera odtruwanie wątroby, przeciwdziała...

Raport specjalny

Schudnij na lato!

Schudnij na lato!

Nowości

Letnie zagrożenia dla skóry

Letnie zagrożenia dla skóry

14 czerwiec 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store