Rumianek lekarski - właściwości, zastosowanie, przepisy

To jedna z najpopularniejszych roślin leczniczych, wykorzystywana m.in. do zwalczania dolegliwości żołądkowo-jelitowych, przy stanach zapalnych skóry i w łagodzeniu zaburzeń na tle nerwowym.

Nazwa rumianek lekarski (chamomilla recutita) od greckich wyrazów chamos i melos, co oznacza "ziemne jabłko" i nawiązuje do charakterystycznego zapachu rumianku. Właśnie aromat pozwala łatwo odróżnić go od podobnych gatunków, pozbawionych działania leczniczego i wywołujących alergie, czyli bezwonnej maruny nadmorskiej oraz rumianu psiego o nieprzyjemnych zapachu. Jednak ważniejsze od aromatu są cenne właściwości lecznicze rumianku, wynikające z bogatego składu olejku eterycznego obecnego w jej koszyczkach.

To dzięki nim wykazuje właściwości rozkurczowe, przeciwalergiczne, bakterio- i grzybobójcze oraz uspokajające, pomaga przy różnego typu stanach zapalnych błon śluzowych i skóry, ranach, oparzeniach i owrzodzeniach, skurczach mięśni gładkich (przewodu pokarmowego, dróg rodnych) oraz przy wyczerpaniu i zdenerwowaniu. Amerykańscy badacze po przeanalizowaniu nawyków prawie 1,7 tys. osób po 65. r.ż. odkryli nawet, że u kobiet regularne picie naparu z rumianku o 29% zmniejsza ryzyko przedwczesnego zgonu, zwłaszcza z powodu chorób układu krążenia i nowotworów1.

Rumianek lekarski - właściwości

Przy problemach z trawieniem

Rumianek to doskonały sposób na takie problemy jak choroba Leśniowskiego-Crohna, biegunka i nietolerancje pokarmowe. Spożywany przed posiłkiem jako mocna herbata stymuluje apetyt, a po jedzeniu zmniejsza wzdęcia, gazy, zgagę i skurcze trawienne. Może również łagodzić kolki niemowlęce. U małych dzieci z ciężką biegunką rumiankowo-jabłkowy ekstrakt z pektyn powodował znaczącą poprawę2.

Z kolei w badaniach na szczurach wykazano, że ekstrakt z kwiatów rumianku działa przeciwwrzodowo oraz przyspiesza gojenie już powstałych zmian, wywołanych chemicznie3. Inny zespół odkrył, że wyizolowany z rumianku alfa-bisabolol zmniejsza nawet o 70% uszkodzenie błony śluzowej żołądka spowodowane toksycznym działaniem kwasu acetylosalicylowego4.

Przy bolesnych miesiączkach

Ponieważ zioło ma właściwości przeciwskurczowe, może łagodzić ból spowodowany napięciem mięśniowym, w tym zwalczać skurcze menstruacyjne. W jednym z badań po 2 miesiącach zarówno rumianek, jak i niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) przynosiły podobną redukcję bólu u kobiet z zespołem napięcia przedmiesiączkowego, przy czym w grupie leczonej ziołami objawy emocjonalne były znacząco mniej dotkliwe5.

Przy leczeniu ran i oparzeń

Rumianek moduluje stan zapalny i ma łagodne działanie przeciwbakteryjne, dzięki czemu świetnie nadaje się do leczenia ran, oparzeń i wysypek. W badaniach nasączone nim kompresy łagodziły świąd i dolegliwości znacząco szybciej niż maść z hydrokortyzonem6. Ponadto właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne rumianku są podobne do tych, które wykazują dostępne bez recepty płyny do płukania ust z chlorheksydyną, stosowane w leczeniu krwawienia dziąseł spowodowanego ich zapaleniem7. Najlepsze rezultaty przynosi zewnętrzne stosowanie olejku lub płynu do mycia z rumiankiem, a wewnętrznie - herbaty lub nalewki.

Przy stanach lękowych

Jednym z tradycyjnych zastosowań rumianku jest ułatwianie zasypiania i łagodzenie zaburzeń na tle nerwowym. Choć nie zidentyfikowano jak dotąd składników odpowiedzialnych za jego sedatywne działanie, wiadomo, że wykazuje właściwości przeciwdepresyjne i uspokajające. Być może to obecna w surowcu apigenina wiąże receptory GABA - w jednym z badań ta substancja wyizolowana z wodnego ekstraktu hamowała wiązanie frunitrazepamu (benzodiazepiny), dzięki czemu wywoływała efekt przeciwlękowy8.

Z kolei w randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu obserwowano 57 osób z łagodnymi lub umiarkowanymi uogólnionymi zaburzeniami lękowymi. W grupie, której podawano wyciąg z rumianku, wykazano znaczne zmniejszenie poziomu lęku, oszacowane na podstawie Skali Lęku Hamiltona (HAS)9.

Przy cukrzycy

Wyciągi etanolowe z rumianku lekarskiego działają również ochronnie na komórki beta trzustki oraz mają właściwości przeciwhiperglikemiczne, co wykazano w badaniach szczurach z cukrzycą. Udowodniono również, iż podanie wyciągów z rumianku zmniejsza u zwierząt stres oksydacyjny związany ze zbyt wysokim poziomem cukru we krwi10.

Przy alergiach

Azuleny zawarte w olejku eterycznym pozyskiwanym z rumianku wykazują silne działanie antyalergiczne i przeciwhistaminowe11. Z kolei inne składniki modulują odpowiedź immunologiczną organizmu po kontakcie z alergenem. To synergistyczne działanie sprawia, że wyciągi z rumianku mają skuteczność porównywalną do oksatomidu (leku przeciwhistaminowego pierwszej generacji)12.

Rumianek lekarski - zastosowanie

Napar

Zalej szklanką wrzącej wody 3 łyżki suszonego rumianku i zaparzaj pod przykryciem 10 min. Odcedź i pij po szklance 3 razy dziennie między posiłkami, by uspokoić nerwy i uregulować wydzielanie soków żołądkowych, co pomoże przy zgadze, refluksie i nadkwasocie.

Okład

Łyżeczkę koszyczków zalej wrzątkiem i odczekaj kwadrans. Po przestygnięciu używaj tak przygotowanego naparu z rumianku do przemywania oczu albo jako okład. Złagodzi zapalenie spojówek i przyniesie ulgę przy zmęczeniu wzroku.

Płukanka

Koszyczki rumianku są bogate w pochodne azulenów, które łagodzą stany zapalne sromu i pochwy, podrażnienia i zaczerwienienia. Aby przygotować płukankę, 3 łyżki rumianku zalej szklanką wrzątku, przykryj i pozostaw do przestudzenia. Następnie całość przecedź. Przed użyciem naparu wymieszaj go z ciepłą wodą (ok. 5 łyżek rumianku na 0,5 szklanki). Przecieraj okolice intymne nasączoną w nim szmatką - najlepiej bawełnianą.

Do przemywania

Jeśli cierpisz na nadpotliwość, zalej 3 łyżki suszonych koszyczków rumianku litrem wody w temperaturze pokojowej i odstaw na godzinę. Powstałą mieszaninę przecedź i pocieraj nią skórę pach.

Inhalacje

Już samo wdychanie zapachu rumianku (np. w kominku aromaterapeutycznym) może działać uspokajająco. Olejek eteryczny łagodzi również stany zapalne dróg oddechowych, dlatego w okresach zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) warto przygotować inhalację z naparu.

Rumianek lekarski - metryczka

Występowanie: rośnie na terenach Europy, Azji, Ameryki i Australii. W Polsce można spotkać go głównie na łąkach, polach i nieużytkach, ale jest również uprawiany.

Surowiec: kwiaty złożone ze świeżych lub suszonych koszyczków (Chamonillae anthodium).

Pora zbioru: pozyskuje się świeżo rozwinięty kwiatostan rumianku, gdy kwiaty języczkowe jeszcze nie zwisają. Zbiory należy przeprowadzać od maja do sierpnia, systematycznie, wraz z rozwijaniem się kolejnych koszyczków.

Ważne: równoczesne przyjmowanie rumianku i warfaryny może zwiększać ryzyko krwawienia. Prawdopodobnie wodne wyciągi wchodzą również w interakcje z lekami antykoncepcyjnymi oraz stosowanymi w ramach hormonalnej terapii zastępczej (wykazują właściwości podobne do selektywnych modulatorów receptora estrogenowego).

Bibliografia

  1. The Gerontologist 2016; 56 (6):1146-1152
  2. Arzneimittelforschung 2006;56:387-93
  3. Planta Med 1979;35:218-27
  4. Pharmazie 1995;50(2):141-3
  5. Complement Ther Clin Pract 2014;20:81–8
  6. Ostomy Wound Manage, 2011; 57:28–36
  7. Complement Ther Clin Pract, 2014;20: 93–8
  8. Planta Med 1995;61:213-16
  9. J. Clin. Psychopharmacol.2009;29:378
  10. Nat. Med. 2008;62:284
  11. Arzneimittelforsch,1957; 9:543
  12. Phytomed. 2003;10:657

Zobacz także

Na obniżenie cholesterolu - jabłka zamiast statyn

Na obniżenie cholesterolu - jabłka zamiast statyn

Jeśli chodzi o profilaktykę chorób kardiologicznych, popularne owoce dają lepsze efekty niż kontrowersyjne leki, a przy tym ich jedzenie jest wolne od skutków ubocznych.

Lipa - właściwości lecznicze, zastosowanie, przepisy

Lipa - właściwości lecznicze, zastosowanie, przepisy

Na całym świecie kwiaty tego drzewa stosowane są w leczeniu przeziębień, stanów lękowych oraz kłopotów żołądkowych.

Problemy z tarczycą - jak pokonać stres i zmęczenie?

Problemy z tarczycą - jak pokonać stres i zmęczenie?

Marilyn Devonish cierpiała na skrajne zmęczenie, zaniki pamięci i inne związane z tarczycą problemy - dopóki nie odkryła mocy połączenia między ciałem a umysłem.

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement należy wybrać, by mieć pewność, że dobrze się on przyswoi?

Borelioza - nowe metody diagnostyki

Borelioza - nowe metody diagnostyki

Naukowcy nie zaprzestają badań nad jedną z najbardziej tajemniczych chorób, opracowując nowe metody diagnostyki. Dzięki temu krętki będzie można wykrywać dużo wcześniej i skuteczniej niż do tej pory.

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Raport specjalny

Schudnij na lato!

Schudnij na lato!

Nowości

MIKROplastik, MAKRO zagrożenie

MIKROplastik, MAKRO zagrożenie

23 sierpień 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store