Trzustka - objawy choroby, dieta, zioła

Niezbędna do życia. Pracowita, wytrwała i lojalna - szwankuje, dopiero gdy została zniszczona w 90%. Bez niej prawidłowa przemiana materii w organizmie jest niemożliwa. Dlatego warto być dla niej dobrym.

Trzustka wszystkim kojarzy się z wytwarzaniem insuliny, która pomaga rozładować nadmiar glukozy w krwiobiegu. Jednak to tylko jedno z wielu zadań trzustki. Organ umiejscowiony w górnej części jamy brzusznej, za żołądkiem, jest jak mała fabryka - produkuje substancje, które umożliwiają trawienie węglowodanów, białek i tłuszczów. Choć waży ok. 100 g, w ciągu dnia jest w stanie wyprodukować 1-3 l soku trzustkowego, który zawiera enzymy trawienne, m.in. amylazę, lipazę i elastazę. Uwalnia je do dwunastnicy. To dzięki nim jesteśmy w stanie strawić niemal wszystko, co jemy1.

Z kolei milion jej wyspecjalizowanych komórek, występujących w skupiskach nazywanych wyspami Langerhansa (które w sumie ważą zaledwie ok. 2 g!), produkuje hormony. W obrębie tych wysp znajdują się 3 typy komórek: alfa, beta i delta. Pierwsze wytwarzają glukagon, który kontroluje przemianę cukrów, tłuszczów i białek. Beta odpowiedzialne są za wydzielanie insuliny. Natomiast ostatnie produkują somatostatynę - hormon, który reguluje wydzielanie glukagonu i insuliny.

Trzustka długo nie daje sygnałów, że coś jej dolega. Potrafi spełniać swoje funkcje nawet wtedy, gdy choruje. Jak dowiedziono, dopiero gdy aż 90% narządu ulegnie uszkodzeniu, dochodzi do upośledzenia jego funkcji zewnątrzwydzielniczych (czyli produkcji enzymów trawiennych). Z tego powodu choroby trzustki najczęściej wykrywane są późno.

Choroby trzustki - jakie objawy?

Ponad 50% przypadków przewlekłego zapalenia trzustki i 20% ostrych stanów jest spowodowane alkoholem i papierosami. Kolejnym jej wrogiem jest dieta ociekająca tłuszczem. Trzustce nie sprzyjają też choroby takie jak cukrzyca, mukowiscydoza lub kamica żółciowa (odpowiedzialna nawet za 80% ostrego zapalenia trzustki).

Uszkodzenie trzustki może też spowodować niegroźny uraz brzucha, np. w wyniku stłuczki samochodowej, szkolnej bijatyki czy niefortunngo upadku. W każdym z tych przypadków należy wybrać się na kontrolę do lekarza. Trzustka milczy jak dama. Nie skarży się, a jedynie daje dyskretne sygnały, że coś jest nie tak. Niestety najczęściej w zabieganiu bagatelizujemy je i pomijamy. Tym bardziej, że często są to wzdęcia po jedzeniu, nawracające bóle brzucha, a w przypadku choroby nowotworowej narządu też tzw. wędrujące zapalenie żył (nawracające bóle, obrzęki i zaczerwienienie w obrębie żył, zwykle kończyn dolnych).

Dopiero gdy poważna choroba już toczy gruczoł, pojawiają się dotkliwe dolegliwości. Silne, promieniujące bóle brzucha, nudności, wymioty, zatrzymanie stolca, gorączka powyżej 39ºC oraz wzrost poziomu cukru we krwi to najczęstsze objawy ostrego zapalenia trzustki. Poza przedawkowaniem alkoholu, urazem brzucha i kamicą żółciową doprowadzić do niego także zatrucie toksynami. Z kolei ból w nadbrzuszu (powyżej pępka), promieniujący do pleców lub obejmujący część żeber (często po lewej stronie) może wskazywać na przewlekłe zapalenie lub zmiany nowotworowe w obrębie organu. Wtedy też mogą pojawiać się nawracające wymioty i silne wzdęcia, szczególnie po zjedzeniu obfitego posiłku. Wśród charakterystycznych objawów obu tych schorzeń często wymienia się również utratę apetytu, spadek masy ciała, a także żółtaczkę i cukrzycę. Przewlekłemu zapaleniu trzustki często towarzyszą uporczywe cuchnące biegunki tłuszczowe.

Choroby trzustki - jakie badania?

Jeżeli nic Ci nie dolega, raz na 2 lata przy okazji kontrolnych testów krwi, wykonuj badania enzymów trzustkowych i wątrobowych. Każdy internista powinien bez problemu wypisać skierowanie. Najistotniejsze jest stężenie amylazy, która odpowiada za trawienie węglowodanów. Zwykle to ona pierwsza odstaje od normy, gdy trzustka zaczyna mieć problemy.

Prawidłowy poziom amylazy to 25-125 U/l, a u osób powyżej 70. r.ż. 20-60 U/l. Inny enzym, który warto skontrolować. to rozkładająca trójglicerydy lipaza. Za prawidłową aktywność uznaje się 100-500 nmol/l/s zależnie od metody przeprowadzonej próby. Jeżeli cierpisz na schorzenia sprzyjające chorobom trzustki, warto zrobić USG jamy brzusznej. Pamiętaj przy tym, że oglądanie narządu może być niemożliwe, jeśli w jamie brzusznej jest zbyt dużo gazów. By tego uniknąć, przed badaniem należy pościć przynajmniej 6 godz, a już dobę wcześniej zacząć stosować preparaty, które wspomagają pozbycie się gazów.

W przypadku uzasadnionego podejrzenia zmian w trzustce wskazane są badanie tomograficzne, ultrasonografia endoskopowa oraz oznaczenie markera CA19-9. Osoby, w których najbliższej rodzinie ktoś cierpiał z powodu nowotworu tego organu, powinny o tym informować specjalistów przeprowadzających diagnostykę.

CBD a rak trzustki

Najczęściej rozwija się u osób po 60. r.ż. Choć jak pokazują przykłady Anny Przybylskiej czy Steva Jobsa, może też bezpardonowo zaatakować młodszych ludzi. Przyjmuje się, że czynnikami sprzyjającymi jego rozwojowi są używki (papierosy i nadmiar alkoholu), duża ilość tłuszczów zwierzęcych oraz węglowodanów w diecie. Jednak są też znane przypadki, gdy predyspozycje do choroby są dziedziczne. W takiej sytuacji, przy dodatkowo stwierdzonej mutacji w genie p16, prawdopodobieństwo wzrasta do 17%.

Rak trzustki to diagnoza odbierająca nadzieję. Ponad 96% chorych umiera w ciągu pół roku od rozpoznania choroby. Szanse na przeżycie 5 lat wynoszą zaledwie 1-5%, na przeżycie dekady – poniżej 1%. Dzieje się tak dlatego, że w 80% przypadków nowotwór zostaje wykryty w chwili, gdy już się rozsiał po organizmie13.

Dlatego szalenie istotne wydaje się odkrycie naukowców z Queen Mary University of London, którzy ustalili, że związek z grupy pozyskiwanych z konopi kannabinoidów, kannabidiol (CBD), może aż trzykrotnie wydłużyć życie myszom chorym na raka trzustki. Jeśli potwierdzi się to w testach na ludziach, będziemy mieli do czynienia z pierwszym od niemal pół wieku przełomem w leczeniu tego nowotworu. Brytyjczycy chore gryzonie podzielili na 2 grupy: jednej podawali standardową w leczeniu raka trzustki gemcytabinę, a drugiej lek w połączeniu z niewielkimi dawkami CBD.

Okazało się, że u tych, które potraktowano podwójną terapią, namnażanie komórek rakowych zostało zahamowane. W efekcie były w stanie przeżyć z chorobą aż 3 razy dłużej niż myszy z grupy kontrolnej. Jak dotąd wiadomo było, że CBD pomaga opanować efekty uboczne chemioterapii, takie jak mdłości czy wymioty. Inne badania, przeprowadzone na gryzoniach z cukrzycą, wykazały, że podawanie im kannabidiolu w postaci olejku z konopi zatrzymało rozwój choroby. Działo się tak dlatego, że CBD zapobiega wydzielaniu się cytokiny IL-12, dzięki czemu układ immunologiczny myszy nie został osłabiony, co z kolei hamowało rozwój cukrzycy aż u 70% z nich2.

Choroby trzustki - dieta 

W przypadku osób zdrowych gruczoł nie wymaga specjalnego jadłospisu, chociaż warto pamiętać, że najbardziej lubi, gdy menu jest zbilansowane i nie ma w nim zbyt wielu tłuszczów nasyconych. U osób, które przeszły ostre zapalenie trzustki, konieczny jest ścisły reżim dietetyczny. Posiłki nie mogą być obfite, smażone, pieczone ani tłuste (dotyczy to nawet ryb).

Trzeba unikać wszelkich potraw wzdymających oraz cebuli, kapusty i warzyw strączkowych. Obowiązuje też zakaz picia alkoholu. Z kolei cierpiący na przewlekłe zapalenie narządu powinni stosować dietę niskotłuszczową. Niejednokrotnie obowiązują ich również te same zasady żywieniowe, co diabetyków, bowiem choroba ta często przyczynia się do rozwoju cukrzycy.

W każdym przypadku należy wystrzegać się ciężkostrawnych potraw, ostrych przypraw (np. chili), żywności puszkowanej oraz kawy i kakao2. Choć na wiele rzeczy nie mamy wpływu, to jednak możemy zadbać o trzustkę i poprzez umiejętne skomponowanie swojego jadłospisu oraz stosowanie ziół wzmacniać ją i tym samym zapobiegać jej schorzeniom.

Ogranicz tłuste potrawy

Unikaj smażonych potraw i tłustych sosów na bazie masła, śmietany i majonezu. Zamiast tego gotuj na parze lub piecz.

Jedz ryby

Zawarte w nich kwasy omega-3 działają ochronnie na trzustkę. Tłuste czerwone mięsa jadaj raz w tygodniu. Zastąp je drobiem3.

Stosuj przyprawy

Sprawdzą się zwłaszcza te mające działanie przeciwzapalne, np. kurkuma i imbir. Eksperyment chińskich badaczy dowiódł, że substancja czynna kurkumy jest w stanie zmniejszyć uszkodzenia trzustki oraz unormować podwyższone wartości amylazy w surowicy chorych na ostre zapalenie trzustki myszy. W przypadku gryzoni korzystny wpływ zaobserwowano przy codziennym podawaniu 50 mg kurkuminy na każdy kilogram masy ciała zwierzęcia. Naukowcy zauważyli też, że kurkumina zapobiega ostremu zapaleniu gruczołu poprzez hamowanie uwalniania zapalnej cytokiny TNF-α4.

Postaw na zielone warzywa

Eksperci dowodzą, że zawarta w szpinaku sekretyna chroni trzustkę przed rozwojem nowotworów. Warto przy okazji wspomnieć, że związek ten pobudza trzustkę do produkcji soku5.

Jedz tofu 

Tofu to doskonałe niskotłuszczowe źródło białka.

Jedz kolorowo

Wiśnie, borówki i winogrona zawierają przeciwutleniacze oraz alkohol perillylowy, które zapobiegają rakowi trzustki. Ananas i papaja - będące odpowiednio źródłami bromeliny i papainy - ułatwiają trawienie białek i tłuszczu oraz działają przeciwzapalnie6. Z kolei cytrusy, aronia, papryka i dzika róża są bogate w witaminę C, a z kolei brokuły, marchew, kalarepa i brukselka dostarczają błonnika. Jeśli wierzyć uczonym, oba te składniki poprawiają pracę trzustki7.

Wzmacniaj odporność

Pomocne w tym będą probiotyki zawierające żywe kultury bakterii, obecne w kefirze, maślance i naturalnych jogurtach. Jak dowodzą badania, wskazane są również przy przewlekłym zapaleniu trzustki, bowiem pomagają złagodzić jego objawy.

Pij zieloną herbatę

Wyniki jednego ze studiów przeprowadzonych przez amerykańskich akademików sugerują, że może to zapobiegać rakowi trzustki. Naukowcy doszli do wniosku, że picie naparu zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania na raka trzustki o 50% u kobiet i 37% u mężczyzn8. Potwierdzają to badania przeprowadzone w Szanghaju. Tamtejsi eksperci przyjrzeli się nawykom picia zielonej herbaty. Zwrócili uwagę na fakt, że niższa temperatura napoju korelowała ze zmniejszonym ryzykiem raka trzustki zarówno u panów, jak i pań, niezależnie od ilości pochłanianych filiżanek9.

To możesz jeść

W łatwostrawnej, niskotłuszczowej diecie dla trzustki dopuszczalne są następujące produkty:
- jasne i czerstwe pieczywo;
- drobne kasze, makarony, biały ryż;
- chude ryby, chude, białe mięsa i wędliny;
- warzywa poddane obróbce termicznej (gotowane, duszone lub pieczone bez dodatku tłuszczu), w tym ziemniaki;
- owoce w niewielkiej ilości (ze względu na zawartą w nich fruktozę), ananas i papaja jako wsparcie trawienia (lub ekstrakty z nich);
- niskotłuszczowy nabiał;
- ograniczone ilości masła, oliwy z oliwek, oleju słonecznikowego i rzepakowego, podawane na surowo, jako dodatek do dań;
- niewielkie ilości dżemów.

Życie bez trzustki?

Resekcję organu (czyli usunięcie) wykonuje się w ostateczności, gdy jest całkowicie zniszczony, np. w wyniku urazu, zaatakowany przez raka i ryzyko przerzutów jest bardzo wysokie lub lekarze chcą ulżyć cierpieniu terminalnie chorego. Po zabiegu kluczowe jest uzupełnienie hormonów oraz enzymów produkowanych przez gruczoł, bowiem bez substancji powstających w trzustce, nie da się trawić pokarmów ani odżywiać komórek organizmu.

Przeszczep narządu jest dostępny jedynie dla niektórych diabetyków. Osoby cierpiące na raka trzustki nie mogą na niego liczyć, gdyż wśród przeciwwskazań do transplantacji obok otyłości, żółtaczki, chorób krążenia i płuc oraz przebytego udaru znajduje się również nowotwór tego narządu.

Alkohol jest przyczyną ponad połowy przewlekłych zapaleń trzustki i ponad 20% ostrych stanów organu.

Choroby trzustki - zioła 

Zioła nie tylko chronią organ, ale i usprawniają jego pracę. Przede wszystkim należy wybierać te, które działają przeciwzapalnie. W porozumieniu z lekarzem lub naturopatą można również stosować rośliny pobudzające pracę gruczołu.

Glistnik jaskółcze ziele ma działanie żółciopędne. Jednak należy stosować się do zaleceń i nie przedłużać kuracji, gdyż może oddziaływać toksycznie na ustrój.

Mniszek lekarski obniża ryzyko powstawania zastojów żółci oraz pobudza czynność wydzielniczą trzustki. Nagietek lekarski również indukuje wytwarzanie soku trzustkowego i żółci, a przy tym działa rozkurczowo.

Pokrzywa zwyczajna stymuluje wydzielanie enzymów trzustkowych oraz zapobiega występowaniu kamicy żółciowej. Kurację należy prowadzić interwałowo (np. 3 tygodnie picia naparu, a potem 3 tygodnie przerwy).

Tymianek właściwy pobudza wydzielanie soków trzustkowego, żołądkowego, jelitowego oraz żółci, ułatwiając trawienie10.

Choroby trzustki a palenie tytoniu i alkohol

Zespół badawczy z Uniwersytetu w Auckland w Nowej Zelandii przeprowadził badania, z których wynika, że palenie tytoniu jest najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju chorób trzustki i zwiększa je aż o 22% w porównaniu do osób, które nigdy nie paliły11. Gruczołowi nie sprzyja również regularne picie dużej ilości drinków. Nadmierne dawki alkoholu niszczą bowiem struktury trzustki12.

Artykuł ukazał się w wydaniu papierowym O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą MAJ 2019

Bibliografia

  1. Gajewski P, Szczeklik A. Interna Szczeklika 2013. Podręcznik chorób wewnętrznych. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2013. 993-1008
  2. Piel Zdr Publ. 2013; 3(3): 303-310
  3. Jarosz M. (red.): Praktyczny podręcznik dietetyki. IŻŻ, Warszawa 2010.
  4. Indian J Med Res. 2011 Nov; 134(5): 717-724
  5. Biochimica et Biophysica Acta, vol. 1830, no. 3, pp.2517-2525, 2013;
  6. Pakistan Journal of Nutrition 7 (4): 513-520, 2008
  7. Anticancer Drugs. 2018 Apr; 29(4): 373-379; Antioxidants (Basel). 2018 Jul; 7(7): 89
  8. J Berry Res. 2017; 7(3): 147–16
  9. Cancer Epidemiol. 2012 Dec; 36(6): e354–e358.
  10. Lamer-Zarawska E., Kowal-Gierczak B., Niedowork J.: Fitoterapia i leki roślinne. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2007
  11. Med J Aust 2019; 210 (5): 213-220
  12. Lancet. 2004;363:1049-57
  13. 1. Lancet. 2011 Aug 13; 378(9791): 607-620
Znajdź terapeutę i uzyskaj pomoc
Zgodnie ze swoimi potrzebami medycyny niekonwencjonalnej

Zobacz także

Awocado - właściwości lecznicze

Awocado - właściwości lecznicze

Gdy w XVI wieku hiszpański konkwistador Hernán Cortés podbijał tereny dzisiejszego Meksyku, nie przypuszczał nawet, że stanie się poniekąd odkrywcą owocu, który obecnie jest symbolem źródła zdrowia i młodości. Chodzi o smaczliwkę wdzięczną, czyli doskonale znane nam awokado.

Na straży hormonów tarczycy

Na straży hormonów tarczycy

Coraz większą uwagę zwraca się na suplementację pierwiastkami śladowymi w przebiegu chorób tarczycy. Podstawowym czynnikiem wpływającym na prawidłową pracę tego gruczołu pozostaje spożycie jodu, ale rosnące znaczenie przypisuje się również selenowi.

Od hemoroidów do anemii

Od hemoroidów do anemii

Ignorowanie problemu guzków krwawniczych może prowadzić do częstych krwawień, w wyniku których spada stężenie hemoglobiny i może rozwinąć się niedokrwistość.

Jak przetrwać radioterapię?

Jak przetrwać radioterapię?

Dzięki prostym interwencjom można zwiększyć skuteczność leczenia onkologicznego, a przede wszystkim zminimalizować jego dokuczliwe skutki uboczne

Sean Codling i zesztywnieniowe zapalenie stawów kręgosłupa

Sean Codling i zesztywnieniowe zapalenie stawów kręgosłupa

Sean Codling odzyskał zdrowie i powrócił do aktywnego życia, kiedy odkrył, że u podłoża zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, które odbierało mu sprawność, leżą bakterie w jelicie

Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Raport specjalny

Bezpieczny dom

Bezpieczny dom

Nowości

Witamina A chroni przed rakiem skóry

Witamina A chroni przed rakiem skóry

4 grudzień 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store