Szałwia lekarska - właściwości lecznicze, zastosowanie

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) - nie przez przypadek jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa salvus, czyli zdrowy. To jeden z ważniejszych surowców zielarskich, działający przeciwzapalnie, antyseptycznie, rozkurczowo i przeciwcukrzycowo.

W medycynie ludowej szałwię lekarską stosowano do leczenia różnego rodzaju zaburzeń, w tym napadów padaczkowych, wrzodów, dny, reumatyzmu, stanów zapalnych, zawrotów głowy, drżenia, porażenia, biegunki i hiperglikemii. W ostatnich latach roślina ta była przedmiotem intensywnych badań w celu udokumentowania jej tradycyjnego stosowania i znalezienia nowych właściwości. Badania te ujawniły szeroki zakres aktywności farmakologicznej S. officinalis1. Okazało się, że wyciągi z jej liści (bogatych w olejek eteryczny, garbniki, triterpeny, saponiny, flawonoidy, kwasy organiczne, witaminy B1, P i C, karoten, związki żywicowe i sole mineralne) działają antyseptycznie, ściągająco i przeciwzapalnie, rozkurczowo, żółciopędnie, przeciwcukrzycowo, tonizująco i uspokajająco, a także hamują wydzielanie potu.

Szałwia lekarska - właściwości lecznicze

Szałwia lekarska przy nadmiernej potliwości

Jeśli chodzi o naturalne zwalczanie tej przykrej dolegliwości, szałwia nie ma sobie równych. Badacze podejrzewają, że jej skuteczność wynika ze stymulującego działania na korę nadnerczy, co pobudza wydzielanie glikokortykosteroidów. W badaniu klinicznym obejmującym 30 kobiet w okresie menopauzy szałwia znacznie łagodziła poty nocne i uderzenia gorąca. Jego autorzy sugerowali, że szałwia prawdopodobnie bezpośrednio wpływa na układ dopaminergiczny2.

Szałwia na oparzenia skóry

W jednym z badań preparat zawierający 2% wyciąg z liści szałwii nakładano w postaci opatrunku na plecy 40 ochotników poddawanych wcześniej działaniu promieniowania ultrafioletowego w dawce wywołującej rumień skóry. Przed nałożeniem opatrunku oraz 48 godz. po nim mierzono stopień oparzenia - po zastosowaniu maści z szałwią był on niższy o 35% niż u osób nieleczonych3.

Dodatkowo szałwia działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i tonizująco, dzięki czemu przyspiesza gojenie.

Szałwia lekarska a cukrzyca

W badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą część pacjentów z cukrzycą typu 2, którzy nie osiągnęli wcześniej idealnej kontroli choroby, otrzymywała tabletki z ekstraktem z szałwii, a pozostali placebo. Okazało się, że u osób stosujących ziołowe wsparcie poziomy cukru we krwi i cholesterolu były znacznie niższe4. Inni naukowcy donoszą, że zastąpienie wody herbatą z szałwii przez 14 dni obniżyło poziom glukozy w osoczu na czczo u zdrowych myszy, co sugeruje, że zioło może również zapobiegać rozwojowi cukrzycy5.

W kolejnych eksperymentach stwierdzono, że tradycyjne stosowanie S. officinalis jako środka przeciwcukrzycowego jest uzasadnione, a wyciągi z tej rośliny wykazują zależną od dawki aktywność, która jest porównywalna ze standardowym lekiem glibenklamidem6.

Szałwia lekarska na poprawę nastroju 

Okazuje się, że po napary z szałwii powinny sięgać też osoby zestresowane i przepracowane. W badaniach wykazano bowiem, że olej z szałwii wyraźnie poprawia nastrój u młodych, zdrowych osób. W dawce 300 mg obniżał ich niepokój, a przy 600 mg - zwiększał czujność, spokój i zadowolenie7. Dobre efekty uzyskano również u starszych pacjentów (w wieku powyżej 65 lat). W badaniu kontrolowanym placebo stwierdzono, że szałwia powodowała u nich zwiększenie wydajności pamięci oraz wzrost zdolności skupiania uwagi8.

Szałwia lekarska przy demencji

Szałwia lekarska może być skuteczna nawet u pacjentów z łagodną i umiarkowaną chorobą Alzheimera. Za jej neuroochronnym działaniem przemawiają właściwości kwasu rozmarynowego, który m.in. hamuje powstawanie reaktywnych form tlenu i beta-amyloidu oraz fragmentację DNA, a w badaniach na myszach zapobiegał upośledzeniu pamięci gryzoni9.

Zastosowanie szałwii

Liście szałwii są używane przede wszystkim jako przyprawa dodawana do sałatek, mięsnych i drobiowych farszów, ale również ciast i deserów. Lekko gorzki smak szałwii doskonale komponuje się z daniami, których składnikami są pomidory, kapusta i groch. Przy okazji szałwia poprawia metabolizm oraz łagodzi umiarkowane zaburzenia trawienne objawiające się zgagą i wzdęciami. Istnieją jednak również inne zastosowania świeżej lub suszonej szałwii.

Napar

1 łyżkę rozdrobnionych liści szałwii zalej szklanką wrzącej wody i zaparzaj pod przykryciem 15 min. Przecedź. Pij napar 3 razy dziennie po 0,5 szklanki przy zaburzeniach trawiennych, bólu brzucha, a także w nieżytach górnych dróg oddechowych i nadmiernym poceniu się. Zewnętrznie możesz stosować go do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej, gardła i dziąseł, przy anginie, w pleśniawkach i zapaleniu migdałków. Z kolei przy trudno gojących się ranach, owrzodzeniach, oparzeniach, odmrożeniach oraz użądleniach sprawdzą się okłady z naparu.

Nalewka

Do odpowiedniej wielkości słoja wrzuć 100 g rozdrobnionych, suchych liści szałwii. Zalej je 0,5 l spirytusu lub wódki. Po dokładnym zamknięciu odstaw całość do maceracji na co najmniej 2 tygodnie, co jakiś czas wstrząsając słojem. Po tym czasie dokładnie wyciśnij zioła do powstałej nalewki, przecedź i rozlej do ciemnych butelek. Nalewkę najlepiej jest przechowywać w lodówce. Zażywaj 2-3 razy dziennie po 1 łyżeczce w 1/4 szklanki wody. Nalewkę możesz też wcierać w zmiany skórne w okolicach ust, w dziąsła i w miejsca ukąszeń owadów.

Kąpiel ziołowa

5 łyżek szałwii zalej 1 l wrzącej wody. Zaparzaj pod przykryciem przez ok. 15 min, a następnie przecedź. Wlej napar do wanny. Taka ziołowa kąpiel przyniesie ulgę w chorobach reumatycznych oraz schorzeniach skóry, np. egzemie, świądzie lub oparzeniu.

Kąpiel parowa

Zalej garść suszonych liści wrzątkiem i przez kilka minut pochylaj głowę nad parującym ekstraktem. Możesz zarzucić na głowę ręcznik, by parówka była intensywniejsza. Taki zabieg oczyszcza skórę i reguluje produkcję sebum, dlatego polecany jest szczególnie przy cerze tłustej i trądzikowej.

Maseczka

Jeśli masz podrażnioną cerę, przygotuj po łyżeczce suszonych i dobrze zmielonych ziół szałwii oraz rumianku. Zalej je 2-3 łyżkami wrzącej wody i dokładnie wymieszaj. Tak przygotowaną papką posmaruj podrażnioną skórę. Po 15-30 min zmyj twarz letnią wodą.

Szałwia lekarska - metryczka

Występowanie: pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego, ale jest uprawiana w większości krajów.

Surowiec: ziele (Salviae herba), liść (Salviae folium).

Pora zbioru: gdy rośliny osiągnęły już pełnię wzrostu liści, ale jeszcze przed kwitnieniem. W pierwszym roku uprawy okres ten przypada najczęściej w sierpniu, w kolejnych zbiór przeprowadza się w maju i ponownie w sierpniu.

Przeciwwskazanie: szałwia lekarska jest przeciwwskazana w ciąży (składniki jej olejku mają działanie toksyczne na płód). U dzieci można stosować ją tylko zewnętrznie. Nie poleca się naparów w ostrym nieżycie żołądka oraz stosowania nadmiernych ilości alkoholi z dodatkiem ekstraktów szałwiowych, ponieważ mogą one spowodować zatrucie tujonem.

Artykuł ukazał się w wydaniu papierowym O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą Sierpień 2019>>>

Bibliografia

  1.  J Tradit Complement Med. 2017;7(4):433-440
  2. Biosci. Biotechnol.Biochem. 1999;63:2236-2239
  3. Planta Med 2007;73: 1190-1191
  4. J Renal Inj Prev.2013; 2(2):51-54
  5. Br J Nutr. 2006;96(2):326-33
  6. Diabetes & Metabolic Syndrome:Clinical Research& Reviews 2009;3(1):40-44
  7. Neuropsychopharmacol 2006;31(4):845-52
  8. Psychopharmacol2008; 198(1):127-39
  9. J Pharmacol Exp Ther 2006;317(3):1143-9;Behav Brain Res2007; 180(2):139-45
Znajdź terapeutę i uzyskaj pomoc
Zgodnie ze swoimi potrzebami medycyny niekonwencjonalnej

Zobacz także

Znów na własnych nogach

Znów na własnych nogach

Gdy Lauren Vaknine tuż przed drugimi urodzinami spuchły kostki, lekarz rodzinny zbagatelizował to jako objaw wzrostu. Jednakże po kilku kolejnych wizytach i skierowaniu do szpitala specjalistycznego postawiono znacznie poważniejszą diagnozę: młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (JIA). 

6 sposobów na zespół niespokojnych nóg

6 sposobów na zespół niespokojnych nóg

Objawy niepokoju ruchowego oraz nieprzyjemne doznania czuciowe (parestezje) w kończynach (mrowienie, cierpnięcie, drętwienie, rzadziej ból) mogą oznaczać zespół niespokojnych nóg (restless legs syndrome, RLS). To zaburzenie ruchowe, na które cierpi mniej więcej 5-15% populacji. 

Arcydzięgiel - właściwości lecznicze, zastosowanie

Arcydzięgiel - właściwości lecznicze, zastosowanie

Anielski korzeń to rodzimy surowiec o intensywnym zapachu, który skutecznie łagodzi zaburzenia układu pokarmowego i bóle reumatyczne.

Szafran zamiast leków przeciwdepresyjnych

Szafran zamiast leków przeciwdepresyjnych

Ekstrakty z krokusa uprawnego pomagają zmniejszyć napięcie ze skutecznością zbliżoną do imipraminy i fluoksetyny.

Osteopatia - holistyczne leczenie bólu. Co to jest i na co pomaga?

Osteopatia - holistyczne leczenie bólu. Co to jest i na co pomaga?

Osteopatia, choć jej nazwa może to sugerować, nie jest chorobą. Nie ma również nic wspólnego z osteoporozą. To holistyczny sposób leczenia, dobrze znany w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej, ale u nas dopiero odkrywany.

Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Raport specjalny

Bezpieczny dom

Bezpieczny dom

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store