Arcydzięgiel - właściwości lecznicze, zastosowanie

Anielski korzeń to rodzimy surowiec o intensywnym zapachu, który skutecznie łagodzi zaburzenia układu pokarmowego i bóle reumatyczne.

W ajurwedyjskim tekście "Chandaamshuka" Angelica archangelica została wymieniona jako jeden z roślinnych surowców znalezionych w górach, który pomaga kontrolować poważne choroby. Ale nie trzeba szukać tak daleko - arcydzięgiel, znany również jako dzięgiel litwor, angelika, dzięgiel lekarski, anielskie ziele lub anielski korzeń, także w rodzimej medycynie tradycyjnej zyskał uznanie.

Jego korzeń stosowano w stanach skurczowych przewodu pokarmowego, bólach brzucha, atonii jelit, dolegliwościach trawiennych, zawrotach głowy, braku apetytu i wzdęciach, zatruciach pokarmowych i alkoholowych, stanach wskazujących na wyczerpanie nerwowe, bezsenności oraz jako łagodny środek uspokajający1.

Z kolei obecny w korzeniu olejek jest wykorzystywany do nacierania przy nerwobólach i bólach reumatycznych. Wszystko dzięki zidentyfikowanym w dzięglu składnikom, takim jak beta-felandren (monoterpen), alfa-pinen, kumaryny, pentadekanolid nadający roślinie charakterystyczny zapach, kwas angelikowy, garbniki oraz flawonoidy2.

Właściwości lecznicze arcydzięgla

Arcydzięgiel na wirusy i grzyby

W kilku badaniach olejek eteryczny korzenia A. archangelica wykazywał znaczną aktywność przeciwdrobnoustrojową wobec takich szczepów jak Clostridium difficile, Clostridium perfringens, Enterococcus faecalis, Eubacterium limosum, Peptostreptococcus anaerobius i Candida albicans. Miał również słabsze działanie przeciwko bifidobakteriom3.

Arcydzięgiel chroni wątrobę

Działanie hepatoprotekcyjne arcydzięgla wykazano w testach na myszach, którym podawano etanol 70% w celu podniesienia poziomu aminotransferaz. Po 2 tygodniach stosowania roślinny surowiec znacznie zmniejszył toksyczny efekt i chronił komórki wątrobowe, prawdopodobnie głównie poprzez hamowanie produkcji wolnych rodników tlenowych, które powodowały peroksydację lipidów4.

Arcydzięgiel wspiera mózg

Od końca lat 90. XX w. trwają intensywne prace badawcze nad swoistymi, w pełni odwracalnymi inhibitorami esterazy acetylocholinowej, czyli enzymu rozkładającego jeden z acetylocholinę na cholinę i resztę kwasu octowego. Jego odnalezienie może mieć duże znaczenie w objawowym leczeniu choroby Alzheimera, głównie przez poprawę przekaźnictwa w układzie cholinergicznym ośrodkowego układu nerwowego. Badania pokazują, że etanolowe ekstrakty z nasion Angelica archangelica mogą być takim inhibitorem5.

Arcydzięgiel na wrzody

Anielski korzeń wykazał również skuteczne działanie przeciwko indukowanym indometacyną wrzodom żołądka u szczurów. Ta zależna od dawki aktywność była związana ze zmniejszoną produkcją kwasu i zwiększonym wydzielaniem mucyny, a także wzrostem uwalniania prostaglandyny E2 i spadkiem leukotrienów6.

Arcydzięgiel na stany zapalne

Na odpowiednich modelach in vitro przetestowano również skuteczność olejku eterycznego arcydzięgla pod względem właściwości przeciwzapalnych. Wyniki wykazały, że miał on m.in. zdolność obniżania poziomu interleukiny- 6 i cytokin prozapalnych w ludzkich komórkach śródbłonka pępowiny, w dodatku po poddaniu ich działaniu lipopolisacharydu (LPS) - jednego z najsilniejszych czynników prozapalnych7.

Arcydzięgiel na złagodzenie stresu

Naukowcy sprawdzili również zasadność tradycyjnego stosowania surowca w łagodzeniu stanów lękowych. Wykazali, że przy stężeniu 30 mg/kg masy ciała (doustnie) ekstrakty mają istotne działanie przeciwlękowe i obniżające stres. Ponadto arcydzięgiel poprawiał zachowanie w teście interakcji społecznych, lęku oraz w teście odkrywczym eksploracji i aktywności ruchowej u szczurów8.

Arcydzięgiel - właściwości przeciwnowotworowe

Właściwości przeciwmutagenne wodnych i alkoholowych ekstraktów Angelica archangelica wykazano w mysich komórkach szpiku kostnego9. Inne badania pokazały, że arcydzięgiel działa cytotoksycznie w komórkach raka piersi i ochronnie przeciwko rozwojowi nowotworów in vivo10.

Zastosowanie arcydzięgla

Wszystkie części rośliny można wykorzystać jako przyprawę o ostrym, korzennym zapachu i lekko gorzkawym, piekącym smaku. Przykładowo świeże, posiekane listki nadają charakteru śmietankowym serkom, a wymieszane z liśćmi mięty, majonezem lub sosem vinegret tworzą świetną orzeźwiającą sałatkę.

Likier

Pokrój drobno i wrzuć do słoja 100 g korzenia arcydzięgla, 100 g świeżego korzenia imbiru i 100 g skórki pomarańczowej. Zalej 2 szklankami spirytusu, szczelnie zamknij i zostaw na 4 dni. Po tym czasie zlej i przefiltruj przez gazę. Zagotuj syrop z 500 g cukru i 3 szklanek wody i do gorącego dodawaj stopniowo spirytus z dzięglem, cały czas mieszając.

Przykryj całość i zostaw do ostygnięcia. Przelej do gąsiorka i odstaw na 10 dni, po czym rozlej wyklarowany likier do butelek i zakorkuj na kilka miesięcy.

Nalewka

Ok. 50 g korzeni oskrob, opłucz i osusz na ściereczce. Pokrój na mniejsze kawałki, włóż do słoja, dodaj kilka ziarenek kardamonu. Zalej 0,5 l wódki, szczelnie zamknij i zostaw w cieple na 10 dni, codziennie wstrząsając. Następnie zlej, przefiltruj i wlej do butelek - nalewka powinna stać w nich przynajmniej 2 miesiące.

Można pić ją 3 razy dziennie po łyżce rozcieńczonej w niewielkiej ilości wody (pobudza krążenie, rozgrzewa i ożywia) lub wcierać w obolałe stawy.

Konfitura

Wrzuć do garnka 3 szklanki pokrojonych i obranych ze skórki łodyg (zbieranych od połowy maja do połowy czerwca; tylko górna część), 2 pokrojone łodygi rabarbaru i 3 pokrojone w kostkę jabłka. Dodaj szklankę cukru i sok z 1 cytryny. Doprowadź do wrzenia i gotuj na bardzo małym ogniu przez ok. 45 min, co jakiś czas mieszając. Ostudź, przykryj garnek i zostaw na noc.

Następnego dnia ponownie podgrzewaj przez 30-45 min, a pod koniec dodaj startą skórkę z 1 cytryny i laskę wanilii (ziarenka). Gotową konfiturę przełóż do wyparzonych słoików i wstaw do piekarnika nagrzanego do 100°C na 10 min. Na koniec ustaw słoiki do góry dnem do całkowitego ostudzenia.

Herbatka

Płaską łyżkę świeżego lub suszonego korzenia arcydzięgla zalej szklanką wrzącej wody i parz ok. 20 min na maleńkim ogniu. Pij po posiłku, by poprawić trawienie. Według księdza Kneippa herbatka z korzenia arcydzięgla skutecznie likwiduje zgagę oraz działa leczniczo przy zapaleniu oskrzeli.

Arcydzięgiel - metryczka

Występowanie: W Polsce podgatunek typowy rośnie w Sudetach i Karpatach, a podgatunek nadbrzeżny występuje w pasie wybrzeża i dolinach rzek. Dzięgiel lubi miejsca wilgotne, gleby żyzne, próchnicze i przepuszczalne.

Surowiec: korzeń (Angelicae archangelicae radix).

Pora zbioru: w październiku następnego roku po wysiewie.

Ważne: ze względu na zawartość furanokumaryn surowiec działa fototoksycznie (zwiększa wrażliwość na światło) i może powodować stany zapalne skóry. W przypadku stanów zapalnych kłębuszków nerkowych lub wyrostka robaczkowego przed zastosowaniem preparatów z arcydzięglem należy skonsultować się z lekarzem.

Roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną, ale z powodzeniem można uprawiać ją w ogrodzie.

Bibliografia

  1. Nat Sci 2009;7: 76-82; D. Rybak, Rośliny lecznicze. Atlas, Warszawa 1993: Wydawnictwo „Arkady”, s. 58, ISBN 83-213- 3634-5
  2. Chemija. 2005; 16:51-54; J. Med. Food. 2014; 17:1043-1047; J. Essent. Oil Res. 2005; 17:373-377
  3. J. Med. Food. 2014; 17:1043-1047; Plant Biosyst. 2016; 150:558-563
  4. Pharmacology 2003; 68:70-3
  5. Z Naturforsch C. 2007; 62(9-10):689-93
  6. Arzneimittelforschung 2001;51:545-53
  7. J Med Food. 2018 Aug 29. doi: 10.1089/ jmf.2018.0017. [Epub ahead of print]
  8. Pharmacol. Biochem. Behav. 2004;79: 377-382; Pharmacol. Biochem. Behav. 2005; 81:838-842
  9. Biull Eksp Biol Med 1993;115:371-2
  10. J Integr Med. 2019; 17(2):132-140
Znajdź terapeutę i uzyskaj pomoc
Zgodnie ze swoimi potrzebami medycyny niekonwencjonalnej

Zobacz także

Przełyk Barreta - groźne powikłanie choroby refluksowej

Przełyk Barreta - groźne powikłanie choroby refluksowej

Problemy żołądkowe często przypisywane chorobie refluksowej mogą tak naprawdę być objawem nowotworu przełyku

Leki, które szkodzą

Leki, które szkodzą

Leki ratują nasze zdrowie, a niekiedy nawet życie, zapobiegają chorobom, zwalczają ich przykre objawy, wspomagają metabolizm lub odpowiednio go modyfikują. To prawda, ale czy zdajemy sobie sprawę z zagrożeń związanych z farmakoterapią? Jak uniknąć pułapek wynikających z przyjmowania leków i bezpiecznie walczyć z każdą chorobą?

Awocado - właściwości lecznicze

Awocado - właściwości lecznicze

Gdy w XVI wieku hiszpański konkwistador Hernán Cortés podbijał tereny dzisiejszego Meksyku, nie przypuszczał nawet, że stanie się poniekąd odkrywcą owocu, który obecnie jest symbolem źródła zdrowia i młodości. Chodzi o smaczliwkę wdzięczną, czyli doskonale znane nam awokado.

Na straży hormonów tarczycy

Na straży hormonów tarczycy

Coraz większą uwagę zwraca się na suplementację pierwiastkami śladowymi w przebiegu chorób tarczycy. Podstawowym czynnikiem wpływającym na prawidłową pracę tego gruczołu pozostaje spożycie jodu, ale rosnące znaczenie przypisuje się również selenowi.

Od hemoroidów do anemii

Od hemoroidów do anemii

Ignorowanie problemu guzków krwawniczych może prowadzić do częstych krwawień, w wyniku których spada stężenie hemoglobiny i może rozwinąć się niedokrwistość.

Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Raport specjalny

Bezpieczny dom

Bezpieczny dom

Nowości

Witamina A chroni przed rakiem skóry

Witamina A chroni przed rakiem skóry

4 grudzień 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store