Raport specjalny

ZADBAJ O SERCE

Wszystkie artykuły
Niebezpieczne nadciśnienie tętnicze

Niebezpieczne nadciśnienie tętnicze

Leczenie nadciśnienia to jedna z większych porażek medycyny. Do tej pory nie opracowała ona skutecznych terapii, a według statystyk liczba chorych rośnie w zatrważającym tempie!

W Polsce na nadciśnienie, zwane inaczej hipertensją, cierpi 32% osób, a kolejne 30% może mieć je nierozpoznane1. Oznacza to, że ok. 10,5 mln Polaków na pewno ma nadciśnienie, a drugie tyle po prostu jeszcze o tym nie wie. Spośród innych państw na niechlubnym czele pod względem liczby zachorowań znajdują się Stany Zjednoczone. Tylko w ciągu jednego dziesięciolecia odnotowano jej wzrost o 4%2.

Idąc dalej tym tropem, sytuacja globalna wcale nie wygląda lepiej. Już teraz co czwarty człowiek na Ziemi (ok. 26%) ma nadciśnienie, a zgodnie z przewidywaniami ekspertów w ciągu 15 lat liczba chorych wzrośnie do prawie 1,6 mld3.

Oczywiście - jak zwykle - natura nie obdziela chorobą wszystkich społeczności po równo. Nadciśnienie należy do tych dolegliwości, które dotyczą głównie mieszkańców bogatszych, zurbanizowanych krajów. Przykładowo badania wśród rdzennych populacji na Wyspach Salomona wykazały, że ich mieszkańców praktycznie w ogóle nie dotyczy ten problem4. Podobne wnioski płyną z analizy stanu zdrowia rolniczych plemion w Chinach.

Sama liczba zachorowań to jedno. Kolejną istotną - jeśli nie ważniejszą - kwestię stanowią długofalowe konsekwencje tak powszechnie występującego nadciśnienia. Już dziś ocenia się, że stało się ono dominującym czynnikiem ryzyka przedwczesnego zgonu w skali światowej, a jego powikłania powodują nawet 1 na 7 takich zgonów5. Co więcej ta swoista ekspansja hipertensji miała miejsce w ciągu ostatnich 25 lat.

Obecne normy ciśnienia w Polsce

Szemrane statystyki

Tyle liczb, które jednak budzą uzasadnione wątpliwości. Jak to się dzieje, że mimo deklarowanego nieustannego postępu medycyny i rozwoju farmakoterapii nie udaje się zatrzymać tej plagi nadciśnienia, która przybiera wręcz rozmiar epidemii? Stoją za tym zmienne wyznaczniki choroby. Próg traktowany niegdyś za prawidłowy, dziś uznaje się za niebezpieczny.

W latach 60. ub. wieku dopuszczalną górną granicą wartości ciśnienia skurczowego była suma liczby lat danego pacjenta i liczby 100. Oznaczało to, że np. u sześćdziesięciolatka mogła ona wynosić 160. Ale już 20 lat później uznano, że we wszystkich grupach wiekowych ciśnienie powyżej 160/100 mmHg jest za wysokie. W kolejnych latach dopuszczalny próg obniżono do 140/90 mmHg, a w 2014 - do 120/80 mmHg. Ta ostatnia zmiana dość szybko została jednak zweryfikowana.

W styczniu 2013 r. w USA nadciśnienie zdefiniowano jako wartość przekraczającą 150/90 mmHg u osób powyżej 60 r.ż. i 140/90 mmHg u pozostałych pacjentów6. Ten sam próg obowiązuje dziś w Polsce (patrz ramka).

Jak te zmienne standardy przekładają się na statystyki? Oczywiście im niższy próg nadciśnienia, tym więcej osób kwalifikuje się do leczenia - najlepiej farmaceutykami. Osoby, które kiedyś uznano by za zdrowe, dziś przekonuje się do terapii obniżającej ciśnienie.

Dalekie konsekwencje

Bibliografia

  1. Nadciśnienie Tętnicze 2014; t. 18, 1: 9-18
  2. JAMA 2003; 290: 199-206
  3. Lancet 2005; 365: 217-223
  4. Circulation 1974; 49: 1132-1146
  5. Lancet 2012; 380: 2224-2260
  6. JAMA 2013; doi: 10.1136/heartjnl-2013-304262
  7. Post. N. Med. 2011, t. XXIV, supl. 3
  8. Lancet 2002; 360: 1347-1360
  9. M.H. Niżankowska, Okulistyka. Podstawy kliniczne. PZWL, 2007, s. 440-441
  10. Am J Kidney Dis 1999, 34 (suppl 1): S1-S176
  11. Miner Electrolyte Metab 1999, 25: 65-68
  12. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym - 2015 rok. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, s. 12, https://goo.gl/aYoW5Z
  13. JAMA 2013; 289: 2560-2572
  14. Kardiol Pol. 2013; 71: 381-392
  15. JAMA 2002; 360: 1347-1360
  16. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym - 2015 rok. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, s. 8, https://goo.gl/a9OI8x

Czy oznacza to, że problem hipertensji został wyolbrzymiony? Z pewnością nie. Nawet jeśli uznamy, że liczba chorych podawana w statystykach jest zawyżona, a w wielu przypadkach leczenie farmakologiczne wdraża się pochopnie, nie możemy bagatelizować zagrożeń wynikających z utrzymujących się wysokich wartości ciśnienia.

Nie ulega wątpliwości, że nadciśnienie tętnicze pozostaje największym czynnikiem globalnego ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. W istotny sposób zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia choroby wieńcowej, udaru mózgu, miażdżycy tętnic obwodowych, niewydolności serca oraz nerek7. Ryzyko rozwoju niewydolności serca rośnie nawet trzykrotnie. Ponadto ciśnienie wyższe niż 140/90 mmHg obserwuje się u 74% pacjentów z niewydolnością serca, 69% po pierwszym zawale mięśnia sercowego i 77% chorych z pierwszym udarem8.

Jednak oprócz powikłań ze strony układu sercowo-naczyniowego równie groźne mogą być inne, mniej znane następstwa nadciśnienia. Może ono prowadzić np. do powikłań w narządzie wzroku, które rozpoczynają się od zaburzenia ostrości widzenia. Najczęściej dochodzi do uszkodzenia naczyń siatkówki i samej siatkówki, czyli retinopatii nadciśnieniowej. W zależności od stadium może ona objawiać się nawet krwawieniami i ogniskami degeneracji w siatkówce9. Utrzymujące się nadciśnienie tętnicze może prowadzić także do uszkodzenia innych struktur oka: błony naczyniowej i nerwu wzrokowego.

Istnieje również związek pomiędzy nadciśnieniem tętniczym a chorobami nerek: w badaniach epidemiologicznych wykazano nawet, że jest ono jedną z najczęstszych przyczyn skrajnej niewydolności nerek10. Nowsze analizy podważają jednak ten pogląd. Ich autorzy twierdzą, że nadciśnienie nie jest pierwotną przyczyną, a objawem pogorszenia funkcji nerek (np. nefropatii nadciśnieniowej). Sugerują przy tym, że choroby nerek są wyrazem ogólnoustrojowych zmian zachodzących w naczyniach tętniczych, połączonych z czynnikami genetycznymi, metabolicznymi i środowiskowymi11.

Komu tabletkę, komu?

Wszystkie te niepokojące skutki nadciśnienia w oczywisty sposób rodzą pytanie o to, jak im zapobiegać. Medycyna próbuje dać na nie standardową odpowiedź: za pomocą leków hipotensyjnych, czyli obniżających ciśnienie. W pierwszej kolejności stosuje się te należące do jednej z 5 głównych grup: diuretyków tiazydowych, b-adrenolityków, antagonistów wapnia, inhibitorów konwertazy angiotensyny oraz leków blokujące receptor AT1 (sartanów)12.

Jak wskazują szacunki, ok. 70% pacjentów z hipertensją przyjmuje tego rodzaju farmeceutyki13. Jaka jest ich skuteczność? Tutaj statystyki nie są jednoznaczne. W Polsce badania NATPOL z 2011 r. pokazały, że odsetek pacjentów z prawidłowo kontrolowanym ciśnieniem w ciągu dekady wzrósł z 12 do 26%14. Ale czy ten podwójny wzrost może być imponujący, skoro nadal leczenie zaledwie co czwartego pacjenta okazuje się skuteczne? Na świecie jest nieco lepiej - założone wartości ciśnienia udaje się osiągnąć u niespełna połowy osób z nadciśnieniem15. Pozostałym proponuje się zazwyczaj leczenie skojarzone, czyli… jeszcze więcej leków, co znowu pomoże tylko połowie z nich.

Oczywiście nie oznacza to, że leki te są z definicji nieskuteczne czy zbędne - często niepowodzenie terapii wynika z nieprawidłowego ich doboru czy nieregularnego zażywania. Tak naprawdę jednak nie rozwiązują one problemu, ponieważ nie uderzają w przyczyny nadciśnienia. Jeśli uznamy, że chorobę indukuje przede wszystkim styl życia (zła dieta, brak aktywności fizycznej, stres czy używki), farmakologiczne substancje okażą się jedynie wątpliwej skuteczności próbą zamaskowania jego objawów.

Mimo to lekarze sięgają po nie zbyt często, podczas gdy nawet wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia mówią wprost, by "u osób młodych z izolowanym nadciśnieniem skurczowym 1. stopnia ograniczyć leczenie nadciśnienia do zmian stylu życia, z uwagi na brak dowodów na korzyści terapii hipotensyjnej w tej grupie wiekowej". Mało tego - przy wszystkich przypadkach hipertensji 1. stopnia (czyli do 159/99 mmHg) należy "wdrożyć postępowanie niefarmakologiczne, a decyzja o rozpoczęciu leczenia farmakologicznego powinna zostać podjęta po dokonaniu pełnej stratyfikacji ryzyka pacjenta (...)"16.

Według wszelkich analiz to modyfikacja stylu życia może zapobiec nadciśnieniu albo przynajmniej opóźnić jego wystąpienie. Przede wszystkim jednak pozwala uniknąć farmakoterapii, której skuteczność pozostaje wątpliwa.

Pozostałe artykuły

Zdrowe serce z koenzymem Q10

Zdrowe serce z koenzymem Q10

Procesy starzenia, a nawet niektóre leki stosowane w chorobach układu krążenia, odbierają komórkom serca paliwo niezbędne do produkcji energii - a to jej niedobór może być najważniejszym czynnikiem prowadzącym do rozwoju zakłóceń jego pracy oraz niewydolności.

Uniknij kolejnego zawału

Uniknij kolejnego zawału

Jeśli masz już za sobą atak serca, te proste zmiany stylu życia pomogą zmniejszyć ryzyko jego ponownego wystąpienia.

Nadciśnienie: alternatywne metody obniżania zbyt wysokiego ciśnienia krwi

Nadciśnienie: alternatywne metody obniżania zbyt wysokiego ciśnienia krwi

Według nowych amerykańskich wytycznych połowa wszystkich dorosłych ma niebezpiecznie wysokie ciśnienie tętnicze, wymagające dożywotniej farmakoterapii. Lynne McTaggart i Bryan Hubbard oferują alternatywy dla tych zaleceń.

9 przyczyn chorób serca

9 przyczyn chorób serca

Chociaż lekarze wciąż utrzymują, że przyczynę chorób serca stanowi dieta wysokotłuszczowa, najbardziej aktualne dowody wskazują na 9 innych czynników, które prawdopodobnie odpowiadają za ich rozwój.

Aspiryna w profilaktyce udaru mózgu: manipulacja, nie nauka

Aspiryna w profilaktyce udaru mózgu: manipulacja, nie nauka

Każdego roku na całym świecie w celu przeciwdziałania chorobom serca i udarowi zażywa się
ok. 100 mld tabletek kwasu acetylosalicylowego - prawdopodobnie zupełnie niepotrzebnie.

Naturalne metody leczenia kardiologicznego

Naturalne metody leczenia kardiologicznego

Wiele niekonwencjonalnych metod to o wiele silniejsze narzędzia w zwalczaniu chorób serca niż wszystkie środki medycyny tradycyjnej razem wzięte.

3 diety najlepsze dla serca

3 diety najlepsze dla serca

Wbrew negatywnemu nastawieniu tradycyjnej medycyny, trwała zmiana nawyków żywieniowych może zredukować ryzyko chorób serca. Jednak kluczem nie są wcale kalorie i produkty niskotłuszczowe.

7 składników diety, które wzmacniają serce

7 składników diety, które wzmacniają serce

Jeśli któryś organ wymaga szczególnej uwagi, to jest nim serce. Dopiero, gdy zaczyna dokuczać, zdajemy sobie sprawę, że należy o nie zadbać. A czy nie lepiej prostymi metodami zapobiegać niż leczyć?

Zdrowy styl życia dla serca

Zdrowy styl życia dla serca

Regularna aktywność fizyczna to najskuteczniejszy lek, w dodatku bez skutków ubocznych!

Operacyjne leczenie chorób serca

Operacyjne leczenie chorób serca

Lekarze uparcie twierdzą, że wszczepienie bypassów lub angioplastyka to zabiegi niezbędne, ale często nie informują o ich negatywnych aspektach.

Cholesterol a choroby serca - FAKTY i MITY

Cholesterol a choroby serca - FAKTY i MITY

Mity na temat tłuszczów i cholesterolu.

Jedzenie, które obniża ciśnienie: 10 produktów

Jedzenie, które obniża ciśnienie: 10 produktów

Oto 10 pokarmów, które wyróżniają się wśród wszystkich innych i obiecująco zapowiadają jako silne środki samodzielnie obniżające ciśnienie krwi. Niektóre z nich są nawet tak skuteczne, jak leki hipotensyjne, a nie dotyczy ich długa lista poważnych objawów niepożądanych.

Kiedy serce woła o pomoc

Kiedy serce woła o pomoc

Najgorszy moment to ten, gdy pacjent jest unoszony na noszach. Ani on, ani rodzina nie wiedzą, co ich czeka. Liczą na pomoc i boją się tego, co będzie...

Zdrowe serce w 5 krokach

Zdrowe serce w 5 krokach

Choć choroby układu sercowo-naczyniowego w pewnym stopniu zależą od czynników genetycznych, w ich profilaktyce najważniejsze są nasze codzienne zachowania.

Nadciśnienie: fakty i mity

Nadciśnienie: fakty i mity

Życie z nadciśnieniem nie jest łatwe: nie wolno pić kawy, latać samolotem... Czy na pewno? Przedstawiamy fakty i mity dotyczące życia z nadciśnieniem tętniczym.

Skuteczne leczenie nadciśnienia tętniczego

Skuteczne leczenie nadciśnienia tętniczego

Tylko trwała zmiana nawyków może skutecznie zredukować nadciśnienie, a tym samym zapobiec jego groźnym powikłaniom.

Nadciśnienie: 5 kroków do obniżenia ciśnienia krwi

Nadciśnienie: 5 kroków do obniżenia ciśnienia krwi

Na podwyższone ciśnienie krwi znaczący wpływ ma wysokosodowa dieta. Sól obecna jest w niemal każdym produkcie. Znajdziesz ją w serach, chlebie, wędzonkach, a nawet... w ketchupie.

Nadciśnienie tętnicze: 11 zmian, które warto wprowadzić

Nadciśnienie tętnicze: 11 zmian, które warto wprowadzić

Zgodnie z kryteriami Joint National Comitee stan przednadciśnieniowy lub nadciśnienie tętnicze ma aż 62% Polaków. Tymczasem wystarczy miesiąc, by wyraźnie obniżyć jego wysokość.

Statyny - pomagają czy szkodzą?

Statyny - pomagają czy szkodzą?

Wygląda na to, że farmaceutyki przynoszące koncernom miliardowe zyski dla wielu ludzi są zabójcze, a pomagają jedynie niewielkiej grupie pacjentów.

Cholesterol na zdrowie?

Cholesterol na zdrowie?

Cholesterol (C27H46O) to lipid z grupy steroidów. Jest niezbędny dla zdrowia. Potrzebuje go każda komórka naszego ciała, ponieważ stanowi budulec błon komórkowych, chroniąc ich zawartość.

Pozostałe raporty

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store

Zdrowie publiczne

Czym jest zdrowie publiczne? Jeżeli interesują cię ciekawe zagadnienia związane ze zdrowiem i zdrowym stylem życia, to koniecznie powinieneś śledzić na bieżąco nasz dział, w którym publikujemy raporty specjalne, których tematem jest zdrowie publiczne.

Nasze zdrowie jest czymś, o czym zwykle nie myślimy za dużo, a dopiero kiedy pojawia się kłopoty, to reagujemy. Tymczasem wielu codziennym dolegliwościom można zapobiec, jeżeli posiadać będziemy przynajmniej podstawową wiedzę na temat różnych zagrożeń.

Wiedz więcej!

Wśród najciekawszych tekstów, które warto przeczytać, z pewnością znajdują się te poświęcone zagadnieniom chorób nowotworowych, długości życia bądź też sposobów przeciwdziałania osteoporozie. Osoby, które fascynują się zagadnieniem możliwości wydłużania ludzkiego życia, z pewnością zaciekawi artykuł pokazujący przyszłościowe możliwości rozwoju technologii, dzięki którym możliwe będzie przeniesienie ludzkiej pamięci na urządzenie komputerowe bądź badania związane z kriogeniką. Oprócz informacji, związanych z prób wydłużenia życia przy pomocy inżynierii genetycznej w raporcie znaleźć można także informację o zdrowych nawykach, które charakteryzują mieszkańców tak zwanych niebieskich stref, czyli obszarów, gdzie ludzie żyją dłużej niż przeciętnie.

Kobiety, zwłaszcza w okolicach pięćdziesiątego roku życia koniecznie powinny zapoznać się z artykułami dotyczącymi osteoporozy, gdyż dzięki tym tekstom rozwiać można wiele mitów związanych z tą chorobą, a także poznać sposoby, które pomogą się przed nią uchronić. Osteoporoza jest zmorą dzisiejszych czasów, jednak przy pomocy odpowiedniej dawki ruchu oraz prawidłowego odżywiania można spowolnić postępowanie osteoporozy, co gwarantuje lepszą jakość życia w starszym wieku.