Raport specjalny

Prawa pacjenta

Wszystkie artykuły
Opieka psychiatryczna oraz leczenie uzależnień

Opieka psychiatryczna oraz leczenie uzależnień

Aż 8 mln dorosłych Polaków cierpi na różnego rodzaju problemy i zaburzenia psychiczne. To aż 1/4 mieszkańców! Gdyby w statystykach uwzględnić dzieci i młodzież, wówczas liczba ta wzrosłaby do 12 mln.

Jedna osoba na 10 ma depresję, 7% cierpi na bezsenność, natomiast uzależnienia dotykają 4%. Rocznie ok. 1,5 mln z nich trafia do szpitali psychiatrycznych - pod tym względem jesteśmy w europejskiej czołówce. Wobec takich danych warto zorientować się, jakie możliwości leczenia oferuje Narodowy Fundusz Zdrowia oraz kto i na jakich warunkach może z nich skorzystać. Chorym przysługuje bowiem nie tylko konsultacja z lekarzem specjalistą, ale także pomoc w różnych formach: od psychoterapii po farmakologię, wyjazdy na turnusy rehabilitacyjne i odwykowe, jak również w niektórych przypadkach leczenie substyucyjne.

Dla kogo?

Opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień są skierowane do osób z zaburzeniami psychicznymi oraz do uzależnionych i ich rodzin. W zależności od potrzeb i stanu pacjenta leczenie może przebiegać w odizolowaniu (w specjalnie do tego przeznaczonych placówkach (np. szpitalach psychiatrycznych, ośrodkach leczenia uzależnień, odwykowych), w trybie dziennym (np. w półsanatoriach) lub odbywać się w warunkach ambulatoryjnych (wizyty w poradniach zdrowia psychicznego, a także leczenie domowe).

Co przysługuje bezpłatnie w ramach tej opieki?

W warunkach stacjonarnych pacjent może liczyć na świadczenia terapeutyczne, objęcie programem terapeutycznym, niezbędne badania diagnostyczne, konsultacje specjalistyczne, leki, wyroby medyczne (m.in. przedmioty ortopedyczne) oraz wyżywienie.

W warunkach dziennych oferta NFZ obejmuje świadczenia terapeutyczne, programy terapeutyczne, niezbędne badania diagnostyczne, leki i wyżywienie.

W warunkach ambulatoryjnych zaś chorzy otrzymają jedynie świadczenia terapeutyczne, potrzebne badania diagnostyczne oraz leki, które są niezbędne w stanach nagłych. W każdym ze wspomnianych wariantów rodzinie pacjenta przysługują konsultacje oraz edukacja na temat schorzenia, na które cierpi.

Turnus rehabilitacyjny

Osoby z zaburzeniami psychicznymi lub uzależnione raz w roku mogą również wyjechać na turnus rehabilitacyjny. Może on zostać zorganizowany w ramach:

  • świadczeń psychiatrycznych dla osób dorosłych, rehabilitacji psychiatrycznej oraz leczenia zaburzeń nerwicowych u dorosłych, dzieci i młodzieży - udzielanych w warunkach stacjonarnych psychiatrycznych;
  • świadczeń rehabilitacyjnych dla uzależnionych od substancji psychoaktywnych oraz dla uzależnionych od substancji psychoaktywnych ze współistniejącymi zaburzeniami psychotycznymi - udzielanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień;
  • świadczeń gwarantowanych - udzielanych w warunkach dziennych psychiatrycznych;
  • świadczeń gwarantowanych leczenia uzależnień od alkoholu i substancji psychoaktywnych - udzielanych w warunkach dziennych leczenia uzależnień;
  • świadczeń gwarantowanych psychiatrycznych ambulatoryjnych dla dorosłych, dzieci i młodzieży, leczenia nerwic oraz świadczeń gwarantowanych dla osób z autyzmem dziecięcym lub innymi całościowymi zaburzeniami rozwoju - udzielanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego);
  • świadczeń gwarantowanych leczenia uzależnień od alkoholu i substancji psychoaktywnych i programu substytucyjnego - udzielanych w warunkach ambulatoryjnych.

Leczenie substytucyjne

To farmakologiczna metoda terapii osób uzależnionych od opioidów, która w połączeniu z opieką socjalną, medyczną oraz psychologiczną daje największe prawdopodobieństwo skuteczności spośród wszystkich innych dostępnych form leczenia.

Na czym polega?

Najprościej rzecz ujmując, do leczenia wykorzystuje się substancję o właściwościach i działaniu podobnym do narkotyku, który spowodował uzależnienie. Taką substancję określa się mianem agonisty. Narkotyk zastępowany jest agonistą w celu osiągnięcia przez pacjenta bardziej kontrolowanej formy uzależnienia. Umożliwienie pacjentowi zaprzestania używania substancji nielegalnej ma ogromne znaczenie z uwagi na ograniczenie ryzyka szkód związanych z nałogiem. Obecnie podstawowymi lekami stosowanymi w substytucji są metadon i buprenorfina.

Zasada leczenia zastępczego polega na tym, że środki substytucyjne powodują ciągłą stymulację receptorów opioidowych, która może być całkowita (w przypadku metadonu, pełnego agonisty) lub częściowa (w przypadku buprenorfiny, agonisty częściowego). Podawanie tych substancji zapobiega występowaniu objawów zespołu abstynencyjnego, redukuje głód psychiczny opiatów oraz redukuje skutki zdrowotne i społeczne związane z uzależnieniem.

W jakim celu stosuje się leczenie substytucyjne?

Założeniem terapii jest:

  • poprawa stanu zdrowia somatycznego i psychicznego pacjenta;
  • reintegracja społeczna uzależnionych;
  • redukcja zgonów wskutek przedawkowania;
  • ograniczenie rozprzestrzeniania zakażeń HIV, HCV, HBV i innych zakażeń przenoszonych drogą krwiopochodną;
  • redukcja zachowań ryzykownych i/lub przestępczych;
  • rozwiązywanie problemów związanych z używaniem narkotyków;
  • ułatwienie korzystania z innych form pomocy;
  • redukcja prawdopodobieństwa wystąpienia nawrotu przyjmowania narkotyków;
  • poprawa funkcjonowania w aspekcie osobistym, społecznym i rodzinnym.

Fot. FreeImages / Marcello eM

Jaka jest skuteczność terapii?

Leczenie substytucyjne osób uzależnionych od opioidów zostało poddane gruntownej ewaluacji, w związku z czym jest metodą leczenia o potwierdzonej skuteczności - zarówno dla pacjenta, jak i całego społeczeństwa.

Jak długo może trwać leczenie?

Uzależnienie od opiatów jest rozpatrywane jako stan przewlekle nawracający, a zatem również leczenie powinno mieć charakter stały, tak jak w przypadku innych przewlekłych chorób (cukrzycy, nadciśnienia czy schizofrenii), w leczeniu których stosowane są środki farmakologiczne. Mimo iż niektóre osoby przestają odczuwać potrzebę korzystania z leków stosowanych w substytucji, większość jednak potrzebuje długiego czasu leczenia. Należy pokreślić, iż badania naukowe wskazują, że im głębsze uzależnienie - tym wyższe powinny być dawki, a leczenie musi trwać dłużej.

Jak długo pacjent otrzymuje leki?

W leczeniu substytucyjnym przepisuje się farmaceutyki tak jak w każdym innym. Odpowiednią dawkę i czas stosowania ustala się na podstawie relacji lekarz - pacjent, przy uwzględnieniu medycznej oceny indywidualnych (metabolicznych) potrzeb oraz innych uwarunkowań i prowadzonych terapii.

Jaka jest dostępność tej formy kuracji W Polsce?

Na terenie kraju działa 25 programów leczenia substytucyjnego (24 realizowane w publicznych i niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej i 1 realizowany w jednostkach penitencjarnych). W 2017 r. z terapii korzystało ok. 2 600 osób. To zaledwie 17% uzależnionych. Wedle szacunkowych danych liczba osób wymagających tego typu leczenia waha się między 10 444 a 19 794.

Nie są to zadowalające dane. Uzależnieni mieszkańcy 2 województw (podkarpackiego i podlaskiego) nie mają w ogóle dostępu do substytucji lekowej. Natomiast na Śląsku jest on znacznie utrudniony.

Pozostałe artykuły

Dobrowolne ubezpieczenie w ramach NFZ

Dobrowolne ubezpieczenie w ramach NFZ

Ukończenie studiów albo utrata pracy etatowej automatycznie wiążą się z brakiem prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, a co za tym idzie do możliwości korzystania z leków refundowanych oraz szeroko pojętej pomocy medycznej. Co zatem zrobić, jeśli właśnie zakończyło się naukę, a o pracy na etacie można tylko pomarzyć?

Czym jest tajemnica lekarska?

Czym jest tajemnica lekarska?

Przedostatni akapit przysięgi Hipokratesa głosi: "cokolwiek bym podczas leczenia, czy poza nim, z życia ludzkiego ujrzał, czy usłyszał, czego nie należy na zewnątrz rozgłaszać, będę milczał, zachowując to w tajemnicy".

Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP)

Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP)

Chcesz odtworzyć historię swoich wizyt u lekarza? A może sprawdzić swoje zrealizowane recepty? Wszystkie te dane znajdziesz w Zintegrowanym Informatorze Pacjenta (ZIP). To wygodne internetowe narzędzie dla pacjentów.

Zwrot kosztów leczenia w ramach dyrektywy transgranicznej

Zwrot kosztów leczenia w ramach dyrektywy transgranicznej

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej powstała w celu ulepszenia funkcjonowania usług medycznych.

Kiedy potrzebne jest skierowanie?

Kiedy potrzebne jest skierowanie?

Prawo określa, do jakich specjalistów możemy się wybrać bez skierowania. Prócz lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) są to m.in. ginekolog, dentysta oraz psychiatra. W 2015 r. listę lekarzy, których możemy odwiedzić bez skierowania, zawężono, wyłączając z niej dermatologów i okulistów.

Rejestracja wizyty w placówce medycznej krok po kroku

Rejestracja wizyty w placówce medycznej krok po kroku

Syn, będący już studentem, poszedł do lekarza rodzinnego. Jednak w systemie e-WUŚ wyświetlił się na czerwono (to oznacza, że nie znajduje się wśród osób ubezpieczonych - przyp. red.) i odmówiono mu przyjęcia na wizytę w ramach NFZ. Syn jest zgłoszony do ubezpieczenia przez mojego pracodawcę, więc sprawa wydała mi się dziwna. Sprawdziłam w kadrach, jednak tam wszystko było w porządku i syn był zgłoszony do ubezpieczenia. Jednak gdy zadzwoniłam do ZUS, dowiedziałam się, że nie jestem płatnikiem składki, więc nie mogę otrzymać informacji - napisała do nas Anna z Wodzisławia.

Błędy lekarskie

Błędy lekarskie

Każdy z nas słyszał to określenie, każdy też może przytoczyć jego przykłady. Dlatego zaskoczeniem może być informacja, że termin ten nie jest zdefiniowany ustawowo. Bo choć zarówno w języku potocznym, jak i prawnym funkcjonują określenia: błąd medyczny, błąd w sztuce lekarskiej, czy też błąd lekarski, to jednak Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta posługuje się sformułowaniem "zdarzenie medyczne".

Uzdrowisko - jak przygotować się na wyjazd?

Uzdrowisko - jak przygotować się na wyjazd?

Wyjazd jest kontynuacją leczenia specjalistycznego lub szpitalnego. Jego celem jest rehabilitacja, terapia chorób przewlekłych oraz szeroko pojęta profilaktyka. W uzdrowisku można to robić na 3 sposoby: w sanatorium, w szpitalu sanatoryjnym albo ambulatoryjnie.

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)

Przezorny zawsze ubezpieczony - mówi stare porzekadło i nie kłamie. Jeśli planujesz wyjechać zimą np. na narty w Alpach, koniecznie zadbaj o ubezpieczenie zdrowotne, w razie potrzeby które pozwoli Ci skorzystać z bezpłatnej wizyty u lekarza.

Zasady refundacji leków

Zasady refundacji leków

Jakie są zasady wpisywania na listę leków refundowanych, czyli takich, do których dopłaca nam Narodowy Fundusz Zdrowia? Kto może je kupić? Jak powstaje istotny dla polskich pacjentów wykaz leków, za które płacimy niższe kwoty?

Sieć szpitali

Sieć szpitali

System podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ), popularnie określany siecią szpitali, zaczął obowiązywać 1 października 2017 r. Na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia można znaleźć wykaz szpitali, które zakwalifikowały się do sieci w poszczególnych regionach. Jakie zmiany niesie to dla pacjentów?

Prawa honorowego krwiodawcy

Prawa honorowego krwiodawcy

Krwiodawstwo jest oparte na zasadzie dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi. Jednak aby docenić poświęcenie tych osób, państwo lub podmioty prywatne przyznają im różnego rodzaju przywileje.

Prawa kobiet w ciąży

Prawa kobiet w ciąży

Bez względu na to, czy przed zajściem w ciążę posiadałaś ubezpieczenie zdrowotne, czy nie, podczas oczekiwania na dziecko możesz liczyć na pełną opiekę medyczną oraz przywileje w przychodniach i aptekach.

Wizyty lekarskie poza miejscem zamieszkania

Wizyty lekarskie poza miejscem zamieszkania

Każdy ubezpieczony wybiera swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, wypełniając odpowiednią deklarację. Z oczywistych względów to do niego udajemy się na wizytę w razie nagłego zachorowania, urazu czy konieczności przepisania leków. Co jednak zrobić, kiedy potrzebujemy pomocy medycznej w czasie wakacyjnego wyjazdu?

Pozostałe raporty

Zobacz też:

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store