Raport specjalny

Prawa pacjenta

Wszystkie artykuły
Błędy lekarskie

Błędy lekarskie

Każdy z nas słyszał to określenie, każdy też może przytoczyć jego przykłady. Dlatego zaskoczeniem może być informacja, że termin ten nie jest zdefiniowany ustawowo. Bo choć zarówno w języku potocznym, jak i prawnym funkcjonują określenia: błąd medyczny, błąd w sztuce lekarskiej, czy też błąd lekarski, to jednak Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta posługuje się sformułowaniem "zdarzenie medyczne".

Może ono dotyczyć tak zakażenia pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, jak i uszkodzenia jego ciała lub rozstroju zdrowia czy wręcz śmierci - jeśli było to skutkiem leczenia niezgodnego z aktualną wiedzą medyczną lub niewłaściwej diagnozy. Co w takiej sytuacji możemy zrobić?

Dokształcanie obowiązkowe

Zgodnie z Ustawą z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty osoby uprawiające te zawody mają obowiązek stałego doskonalenia zawodowego. W związku z tym jeśli np. posłużą się nieaktualną, uważaną za przestarzałą metodą leczenia, może być to uznane za błąd. Podobnie jak dobór określonej metody spośród kilku aktualnych, jeśli była niekorzystna dla danego pacjenta.

Błąd medyczny

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, iż błędem w sztuce lekarskiej jest czynność (zaniechanie) lekarza w zakresie diagnozy i terapii, niezgodna z nauką medyczną w zakresie dla lekarza dostępnym. Prawo zakłada dobrą wolę medyka, zatem uszkodzenia ciała będące następstwami zabiegów leczniczych, a więc czynności zmierzających również do ochrony życia i zdrowia ludzkiego, nie są za niego uznawane pod warunkiem dokonania zabiegu w sposób zgodny z powszechnie uznanymi zasadami wiedzy i sztuki lekarskiej. Ustalenie błędu w sztuce zależy od odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie lekarza w konkretnej sytuacji i z uwzględnieniem całokształtu okoliczności istniejących w chwili zabiegu, a zwłaszcza tych danych, którymi wówczas dysponował lub mógł dysponować, zgodne było z wymaganiami aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej.

Rodzaje błędów

Mogą mieć one charakter: diagnostyczny, terapeutyczny, techniczny oraz organizacyjny. Ich przyczyną mogą być

  • nieznajomość aktualnej wiedzy i nauki medycznej oraz powszechnie przyjętej praktyki lekarskiej;
  • przeoczenie objawów choroby lub dających się stwierdzić właściwości organizmu, w tym także z powodu niewykorzystania środków pomocniczych;
  • niewłaściwe przyporządkowanie danego przypadku określonym regułom;
  • niedbałe wykonywanie czynności leczniczych.

Błąd diagnostyczny

Może mieć charakter zaniechania - np. niezapoznania się z dokumentacją medyczną, zaniechania wywiadu - lub być wynikiem złego rozumowania (np. nietrafna, mylna interpretacja badań).

Takim błędem nazwiemy np. nierozpoznanie rzeczywistej choroby pacjenta, co prowadzi do pogorszenia jego stanu. Rozpatrując kwestię odpowiedzialności lekarza za popełniony błąd diagnostyczny, należy ustalić, czy błędne rozpoznanie było usprawiedliwione występującymi objawami, czy wynikało z przyczyn zawinionych przez lekarza, np. nieprzeprowadzenia koniecznych badań pomocniczych, braku odpowiednich analiz albo zaniechania konsultacji ze specjalistą etc. Warto przy tym wspomnieć, że błąd diagnostyczny często powiązany jest z błędem terapeutycznym. Wadliwa diagnoza może pociągać za sobą niewłaściwą metodę lub sposób leczenia, np. przeprowadzenie porodu siłami natury zamiast wymaganego cesarskiego cięcia.

Błąd terapeutyczny

O tego typu omyłce mówi się w przypadku wyboru niewłaściwej metody, niepoprawnego sposobu leczenia (np. złe dawkowanie leków), nienależycie dokonanego zabiegu lub pozostawienia świeżo zoperowanego pacjenta bez nadzoru. Za błąd terapeutyczny uznać można również sytuację, w której mimo przeciwwskazań lekarskich chirurg zdecydował się na przeprowadzenie zabiegu, co spowodowało, że pacjent poniósł szkodę.

Błąd rokowania

Jeśli lekarz pomyli się w ocenie długości życia chorego, to raczej nie należy się spodziewać, że zostanie ukarany. Jeżeli jednak mylna prognoza łączy się z błędem diagnostycznym, może wywołać poważne i nieodwracalne skutki w postaci pogorszenia stanu zdrowia, co już kwalifikuje się jako błąd medyczny.

Niestaranność

Do błędów medycznych nie zalicza się różnego rodzaju zaniedbań niefachowych. Ich katalog jest dość obszerny i dotyczy spraw związanych z pomyłkami i niedociągnięciami o charakterze technicznym, administracyjnym lub organizacyjnym, które w rezultacie doprowadziły do powstania u pacjenta szkody. Do najczęściej wskazywanych rodzajów tzw. zaniedbań niefachowych należą: błędna identyfikacja pacjenta, niezachowanie zasad aseptyki podczas zabiegów i operacji, przekroczenie czasu naświetlania promieniami RTG, pozostawienie w organizmie operowanego pacjenta ciał obcych.

Konsekwencje

Za błąd w sztuce medycznej medyk może odpowiadać zarówno na drodze cywilnej, jak i karnej. Odpowiedzialność cywilna dotyczy majątku - poszkodowany może domagać się odszkodowania, które będzie musiał pokryć szpital lub ubezpieczyciel. W przypadku gdy w wyniku błędu lekarskiego pacjent doznał uszczerbku psychicznego czy innych szkód niematerialnych, przysługuje mu zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. W niektórych sytuacjach może otrzymać od pomiotu leczniczego także rentę, np. z tytułu niezdolności do pracy, albo zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji. W ten sposób finansowo kompensuje się uszczerbek, którego doznał pokrzywdzony.

Jeśli chodzi o odpowiedzialność karną, błąd w sztuce najczęściej może wypełniać znamiona przestępstw takich jak narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu; naruszenie czynności narządu lub spowodowanie rozstroju zdrowia; czy też przestępstwa nieumyślnego spowodowania śmierci. Każde z tych przestępstw zagrożone jest karą pozbawienia wolności.

Kiedy kara

Należy jednak pamiętać, że błąd lekarski może być tylko wtedy uznany za karygodny, gdy jest widoczny, jeżeli można go było uniknąć przez zastosowanie zwykłych, a nie nadzwyczajnych środków oraz przy zwykłej zręczności i jeżeli doszło do niego w czasie działań rutynowych, a nie działania dorywczego, np. w nagłym przypadku. Lekarza może obciążać tylko taki błąd, który jest co najmniej skutkiem lekkomyślności lub niedbalstwa, a zatem jest przez niego zawiniony. Pokrzywdzony pacjent może pociągnąć medyka do odpowiedzialności karnej jedynie, gdy zostaną spełnione poniższe cztery przesłanki:

  • działanie lekarza będzie sprzeczne z powszechnie uznanymi zasadami wiedzy medycznej;
  • wystąpi skutek w postaci śmierci pacjenta, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, innego naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia;
  • zaistnieje związek przyczynowy między działaniem lekarza a skutkiem, weryfikowany poprzez ustalenie, czy skutek nastąpiłby, gdyby lekarz nie popełnił błędu;
  • wina lekarza.

Zasady odpowiedzialności zawodowej są podobne do karnej, z tym że w tym przypadku wystarczające jest zawinione popełnienie błędu medycznego.

Winny czy nie?

Tylko błąd zawiniony powodować może odpowiedzialność lekarza za wyrządzoną szkodę. Jak to ocenić? Należy porównać postępowanie medyka z wzorcem przeciętnego, starannego i pilnego lekarza, jeżeli zaś czynność wymagała wiedzy i umiejętności specjalistycznych - z wzorcem lekarza specjalisty. Gdy postępowanie lekarza odbiega od wskazanego modelu, można je uznać za zawinione.

Znajdź terapeutę i uzyskaj pomoc
Zgodnie ze swoimi potrzebami medycyny niekonwencjonalnej

Pozostałe artykuły

Gdy przychodzi śmierć

Gdy przychodzi śmierć

Co zrobić, gdy nasi najbliżsi odchodzą w domu albo w szpitalu? Jaki los czeka zmarłego? Jak długo bezpłatnie można przechować zwłoki w oczekiwaniu na pochówek? I co się dzieje, jeśli po śmierci pacjenta nie zgłosił się nikt z rodziny? Zasady postępowania w takich sytuacjach określone są w ustawach, jednak szczegółowe procedury zależą od szpitali i mogą nieco się różnić. Jeszcze inne są w przypadku sprowadzenia ciała z obcego państwa, a nawet miasta.

Ból - ocena nasilenia w stopniach

Ból - ocena nasilenia w stopniach

Aż 75% Polaków odczuwa ból, który uniemożliwia im normalne funkcjonowanie i wykonywanie codziennych obowiązków. Zgodnie z założeniami resortu już niebawem będą oni mogli skuteczniej walczyć z dolegliwościami, i to na każdym etapie choroby. Aby do tego doszło, Ministerstwo Zdrowia chce nałożyć na lekarzy placówek wszystkich szczebli obowiązek określania stopnia natężenia bólu, leczenia go oraz monitorowania skuteczności podejmowanych działań.

Triaż - sortowanie na szpitalnych oddziałach ratunkowych

Triaż - sortowanie na szpitalnych oddziałach ratunkowych

Dramatyczne historie 2 pacjentów, którzy umarli w placówce medycznej niemal na oczach lekarzy, po wielogodzinnym oczekiwaniu na udzielenie pomocy, wstrząsnęły całym krajem. I postawiły przed służbą zdrowia istotne pytanie: jak tego uniknąć w przyszłości? Na razie swoją propozycję przedstawiło Ministerstwo Zdrowia.

RODO - w przychodni bez nazwisk? Nie do końca.

RODO - w przychodni bez nazwisk? Nie do końca.

Lekarz staje w drzwiach gabinetu i, patrząc w kartę, mówi: "jako że w związku z RODO nie mogę używać nazwisk, zapraszam pana z hemoroidami" - tego typu anegdoty o tym, jak personel placówek medycznych radzi sobie z przepisami rozporządzenia o ochronie danych osobowych, krążą wśród pacjentów. Niestety czasami są niepokojąco bliskie prawdy. Zatem jak po wejściu w życie regulacji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) powinno wyglądać przetwarzaniem danych osobowych w placówkach medycznych. Co wolno rejestratorce, a co lekarzowi? I czego możemy się spodziewać w szpitalu?

E-skierowania i e-zwolnienia

E-skierowania i e-zwolnienia

18 lutego Minister zdrowia prof. Łukasz Szumowski oraz wiceminister zdrowia Janusz Cieszyński na konferencji prasowej w Centrum Olimpijskim w Warszawie opowiedzieli, jakie są zalety elektronicznego skierowania oraz jak szybko i prosto można je zrealizować.

Jak wezwać pomoc w górach?

Jak wezwać pomoc w górach?

Odpowiednie zaplanowanie wyprawy w góry i przygotowanie się do niej jest podstawą bezpiecznego przemierzania szlaków. Podobnie jak wybór trasy narciarskiej pod kątem własnych możliwości oraz warunków atmosferycznych. Czasem jednak zdarzają się nieprzewidziane wypadki - uraz, zmiana pogody, lawina. Wtedy ratownicy z Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego ruszają na pomoc. Wiele osób decyduje się też na zagraniczny wyjazd w czasie ferii lub wakacji. Gdzie w razie potrzeby szukać pomocy poza miejscem zamieszkania lub na obczyźnie? I z czym się liczyć?

Ustawa „Za życiem” - Na co może liczyć przyszła matka?

Ustawa „Za życiem” - Na co może liczyć przyszła matka?

Ustawa "Za życiem" określa uprawnienia ciężarnych i ich rodzin do wsparcia w zakresie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej i diagnostyki prenatalnej, zapewnienia odpowiednich świadczeń w okresie ciąży, porodu i połogu, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej oraz w sytuacji niepowodzeń położniczych, jak również pomocy zarówno zdrowotnej, jak i socjalnej. Bez względu na przebieg ciąży wszystkie przyszłe matki mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Skrining i badania przesiewowe

Skrining i badania przesiewowe

Najczęściej prowadzone są w ramach programów profilaktyki i leczenia konkretnych chorób. Nazywane są też skriningowymi (od angielskiego słowa screening). Mogą obejmować całą populację lub, co zdarza się znacznie częściej, jedynie grupy wysokiego ryzyka (dotyczy to, m.in. profilaktyki cukrzycy i nowotworów piersi).

Dobrowolne ubezpieczenie w ramach NFZ

Dobrowolne ubezpieczenie w ramach NFZ

Ukończenie studiów albo utrata pracy etatowej automatycznie wiążą się z brakiem prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, a co za tym idzie do możliwości korzystania z leków refundowanych oraz szeroko pojętej pomocy medycznej. Co zatem zrobić, jeśli właśnie zakończyło się naukę, a o pracy na etacie można tylko pomarzyć?

Czym jest tajemnica lekarska?

Czym jest tajemnica lekarska?

Przedostatni akapit przysięgi Hipokratesa głosi: "cokolwiek bym podczas leczenia, czy poza nim, z życia ludzkiego ujrzał, czy usłyszał, czego nie należy na zewnątrz rozgłaszać, będę milczał, zachowując to w tajemnicy".

Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP)

Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP)

Chcesz odtworzyć historię swoich wizyt u lekarza? A może sprawdzić swoje zrealizowane recepty? Wszystkie te dane znajdziesz w Zintegrowanym Informatorze Pacjenta (ZIP). To wygodne internetowe narzędzie dla pacjentów.

Zwrot kosztów leczenia w ramach dyrektywy transgranicznej

Zwrot kosztów leczenia w ramach dyrektywy transgranicznej

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej powstała w celu ulepszenia funkcjonowania usług medycznych.

Skierowanie lekarskie - kiedy jest potrzebne?

Skierowanie lekarskie - kiedy jest potrzebne?

Prawo określa, do jakich specjalistów możemy się wybrać bez skierowania. Prócz lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) są to m.in. ginekolog, dentysta oraz psychiatra. W 2015 r. listę lekarzy, których możemy odwiedzić bez skierowania, zawężono, wyłączając z niej dermatologów i okulistów.

Rejestracja wizyty w placówce medycznej krok po kroku

Rejestracja wizyty w placówce medycznej krok po kroku

Syn, będący już studentem, poszedł do lekarza rodzinnego. Jednak w systemie e-WUŚ wyświetlił się na czerwono (to oznacza, że nie znajduje się wśród osób ubezpieczonych - przyp. red.) i odmówiono mu przyjęcia na wizytę w ramach NFZ. Syn jest zgłoszony do ubezpieczenia przez mojego pracodawcę, więc sprawa wydała mi się dziwna. Sprawdziłam w kadrach, jednak tam wszystko było w porządku i syn był zgłoszony do ubezpieczenia. Jednak gdy zadzwoniłam do ZUS, dowiedziałam się, że nie jestem płatnikiem składki, więc nie mogę otrzymać informacji - napisała do nas Anna z Wodzisławia.

Uzdrowisko - jak przygotować się na wyjazd?

Uzdrowisko - jak przygotować się na wyjazd?

Wyjazd jest kontynuacją leczenia specjalistycznego lub szpitalnego. Jego celem jest rehabilitacja, terapia chorób przewlekłych oraz szeroko pojęta profilaktyka. W uzdrowisku można to robić na 3 sposoby: w sanatorium, w szpitalu sanatoryjnym albo ambulatoryjnie.

Opieka psychiatryczna oraz leczenie uzależnień

Opieka psychiatryczna oraz leczenie uzależnień

Aż 8 mln dorosłych Polaków cierpi na różnego rodzaju problemy i zaburzenia psychiczne. To aż 1/4 mieszkańców! Gdyby w statystykach uwzględnić dzieci i młodzież, wówczas liczba ta wzrosłaby do 12 mln.

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)

Przezorny zawsze ubezpieczony - mówi stare porzekadło i nie kłamie. Jeśli planujesz wyjechać zimą np. na narty w Alpach, koniecznie zadbaj o ubezpieczenie zdrowotne, w razie potrzeby które pozwoli Ci skorzystać z bezpłatnej wizyty u lekarza.

Zasady refundacji leków

Zasady refundacji leków

Jakie są zasady wpisywania na listę leków refundowanych, czyli takich, do których dopłaca nam Narodowy Fundusz Zdrowia? Kto może je kupić? Jak powstaje istotny dla polskich pacjentów wykaz leków, za które płacimy niższe kwoty?

Sieć szpitali

Sieć szpitali

System podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ), popularnie określany siecią szpitali, zaczął obowiązywać 1 października 2017 r. Na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia można znaleźć wykaz szpitali, które zakwalifikowały się do sieci w poszczególnych regionach. Jakie zmiany niesie to dla pacjentów?

Prawa honorowego krwiodawcy

Prawa honorowego krwiodawcy

Krwiodawstwo jest oparte na zasadzie dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi. Jednak aby docenić poświęcenie tych osób, państwo lub podmioty prywatne przyznają im różnego rodzaju przywileje.

Prawa kobiet w ciąży

Prawa kobiet w ciąży

Bez względu na to, czy przed zajściem w ciążę posiadałaś ubezpieczenie zdrowotne, czy nie, podczas oczekiwania na dziecko możesz liczyć na pełną opiekę medyczną oraz przywileje w przychodniach i aptekach.

Wizyty lekarskie poza miejscem zamieszkania

Wizyty lekarskie poza miejscem zamieszkania

Każdy ubezpieczony wybiera swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, wypełniając odpowiednią deklarację. Z oczywistych względów to do niego udajemy się na wizytę w razie nagłego zachorowania, urazu czy konieczności przepisania leków. Co jednak zrobić, kiedy potrzebujemy pomocy medycznej w czasie wakacyjnego wyjazdu?

Pozostałe raporty

Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store

Zdrowie publiczne

Czym jest zdrowie publiczne? Jeżeli interesują cię ciekawe zagadnienia związane ze zdrowiem i zdrowym stylem życia, to koniecznie powinieneś śledzić na bieżąco nasz dział, w którym publikujemy raporty specjalne, których tematem jest zdrowie publiczne.

Nasze zdrowie jest czymś, o czym zwykle nie myślimy za dużo, a dopiero kiedy pojawia się kłopoty, to reagujemy. Tymczasem wielu codziennym dolegliwościom można zapobiec, jeżeli posiadać będziemy przynajmniej podstawową wiedzę na temat różnych zagrożeń.

Wiedz więcej!

Wśród najciekawszych tekstów, które warto przeczytać, z pewnością znajdują się te poświęcone zagadnieniom chorób nowotworowych, długości życia bądź też sposobów przeciwdziałania osteoporozie. Osoby, które fascynują się zagadnieniem możliwości wydłużania ludzkiego życia, z pewnością zaciekawi artykuł pokazujący przyszłościowe możliwości rozwoju technologii, dzięki którym możliwe będzie przeniesienie ludzkiej pamięci na urządzenie komputerowe bądź badania związane z kriogeniką. Oprócz informacji, związanych z prób wydłużenia życia przy pomocy inżynierii genetycznej w raporcie znaleźć można także informację o zdrowych nawykach, które charakteryzują mieszkańców tak zwanych niebieskich stref, czyli obszarów, gdzie ludzie żyją dłużej niż przeciętnie.

Kobiety, zwłaszcza w okolicach pięćdziesiątego roku życia koniecznie powinny zapoznać się z artykułami dotyczącymi osteoporozy, gdyż dzięki tym tekstom rozwiać można wiele mitów związanych z tą chorobą, a także poznać sposoby, które pomogą się przed nią uchronić. Osteoporoza jest zmorą dzisiejszych czasów, jednak przy pomocy odpowiedniej dawki ruchu oraz prawidłowego odżywiania można spowolnić postępowanie osteoporozy, co gwarantuje lepszą jakość życia w starszym wieku.