Raport specjalny

Prawa pacjenta

Wszystkie artykuły
RODO - w przychodni bez nazwisk? Nie do końca.

RODO - w przychodni bez nazwisk? Nie do końca.

Lekarz staje w drzwiach gabinetu i, patrząc w kartę, mówi: "jako że w związku z RODO nie mogę używać nazwisk, zapraszam pana z hemoroidami" - tego typu anegdoty o tym, jak personel placówek medycznych radzi sobie z przepisami rozporządzenia o ochronie danych osobowych, krążą wśród pacjentów. Niestety czasami są niepokojąco bliskie prawdy. Zatem jak po wejściu w życie regulacji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) powinno wyglądać przetwarzaniem danych osobowych w placówkach medycznych. Co wolno rejestratorce, a co lekarzowi? I czego możemy się spodziewać w szpitalu?

Na długo przedtem, nim weszło RODO, w ustawie o prawach pacjenta zapisano, że może on oczekiwać poszanowania intymności oraz godności. Oznacza to, że należy ograniczyć ryzyko ujawnienia danych osobowych dotyczących chorego, a w szczególności informacji o jego stanie zdrowia, np. poprzez stosowanie parawanów, zachowanie odpowiedniej odległości między łóżkami lub od stanowiska rejestracji, ściszanie głosu w czasie rozmowy z pacjentem oraz unikanie omawiania jego stanu zdrowia w miejscach, w których przebywają osoby nieuprawnione.

Rejestracja

Po wejściu w życie Rozporządzenia placówki medyczne stanęły przed nie lada problem: jak zapewnić anonimowość pacjentów w trakcie rejestracji przed wizytą? Z jednej strony lecznice mają obowiązek ustalenia tożsamości osoby ubiegającej się o świadczenie, z drugiej powinny minimalizować ryzyko ujawnienia informacji o niej osobom postronnym, a zwłaszcza danych o stanie zdrowia. Dlatego w placówce powinno zostać wyznaczone miejsce, w którym przy okienku rejestratorki może znajdować się wyłącznie obsługiwany pacjent oraz ewentualnie osoba towarzysząca (przedstawiciel ustawowy, opiekun faktyczny lub członek rodziny/osoba bliska).

Pozostałe osoby, np. czekające w kolejce, powinny znajdować się w odpowiedniej odległości. Ponadto stanowiska do rejestracji telefonicznej, w ramach której czasami dochodzi do odczytywania danych osobowych, powinny być odizolowane od recepcji głównej.

Z dowodem, bez nazwiska

Osoba rejestrująca może poprosić pacjenta o okazanie dokumentu weryfikującego tożsamość, a jeżeli odmawia on jego okazania, może poprosić o podanie danych identyfikacyjnych, takich jak np. PESEL. Inną opcją, którą dopuszcza Rozporządzenie, jest zastosowanie formularzy, na których pacjent wpisuje wymagane dane identyfikacyjne. Muszą być one niszczone niezwłocznie po wprowadzeniu danych do systemu rejestracyjnego, w sposób uniemożliwiający odtworzenie zapisanej treści. W sytuacji, gdy nie ma możliwości ich natychmiastowego zniszczenia, powinny być składowane w bezpiecznym miejscu i niszczone niezwłocznie po zakończeniu pracy.

Wezwanie na wizytę

Modelowe rozwiązanie zakłada, że w czasie rejestracji pacjent otrzyma numer, który następnie wyświetli się nad drzwiami gabinetu. Jednak w rzeczywistości nie wszystkie placówki stać na wprowadzenie elektronicznego systemu identyfikacji, a na korytarzach wielu z nich roi się od chorych. W takiej sytuacji dopuszczalne jest poinformowanie pacjenta o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego, który następnie zostaje wpisany do jego dokumentacji medycznej. Wtedy lekarz zamiast nazwiskiem będzie wzywał go, używając przyznanego mu numeru. Inną opcją jest wywołanie po godzinie wizyty lub po imieniu.

Możliwe jest zastosowanie metody identyfikacji tożsamości z wykorzystaniem nazwiska bądź imienia i nazwiska oraz innych niezbędnych danych osobowych pacjenta w przypadku Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych, Izb Przyjęć pełniących funkcję SOR oraz jednostek ratownictwa medycznego, jak również w każdej sytuacji, w której istnieje zagrożenie zdrowia bądź życia, a nie jest możliwe zastosowanie metod wskazanych powyżej.

Tabliczka przy gabinecie

Szczęśliwie RODO nie pozbawia nas informacji o tym kto, gdzie i kiedy przyjmuje. Oznacza to, że w przychodniach i szpitalach pozostaną tabliczki z imieniem, nazwiskiem oraz specjalizacją lekarza na drzwiach gabinetów. Nadal obowiązuje również art. 36 ustawy o działalności leczniczej, na mocy którego osoby zatrudnione w szpitalu są obowiązane nosić w widocznym miejscu identyfikator zawierający imię i nazwisko oraz funkcję. Ponadto dane lekarza - imię, nazwisko, rodzaj i stopień posiadanej specjalizacji - zawarte są w rejestrze prowadzonym przez właściwą okręgową radę lekarską.

Porozmawiajmy o chorobie

Co zrobić, gdy pacjent leży w kilkuosobowej sali w szpitalu, a chciałby porozmawiać z lekarzem o swoich dolegliwościach? Zgodnie z RODO przekazywanie przez personel medyczny informacji ujawniających dane o stanie zdrowia na sali wieloosobowej powinny być ograniczone do minimum. Jednak dopuszczalna jest komunikacja związana z realizacją bieżącego monitorowania stanu zdrowia chorego.

Lekarz nie naruszy też przepisów, gdy będzie z nim rozmawiał o jego samopoczuciu, uzyskiwał lub przekazywał podstawowe informacje związane z procesem leczenia. Dotyczy to również czynności przeprowadzanych w ramach obchodu lekarskiego lub pielęgniarskiego. Możliwe jest przekazanie pacjentowi informacji o zmianie leków, planowanych badaniach itp. Jeżeli rozmowa lekarza z chorym nie dotyczy bieżących czynności medycznych lub obchodu, to powinna być przeprowadzona w miejscu, w którym nie przebywają inni pacjenci lub odwiedzający, czyli na osobności.

Za zgodą chorego może w niej uczestniczyć osoba bliska albo członek rodziny. W sytuacjach, w których stan pacjenta uniemożliwia przeprowadzenie takiej rozmowy poza salą chorych, pierwszeństwo uzyskuje prawo do otrzymania informacji o swoim stanie zdrowia. W czasie takiej rozmowy osoby odwiedzające powinny opuścić salę chorych. Jeżeli są wśród nich goście zainteresowanego, to mogą pozostać, o ile on wyrazi na to zgodę. Gdy w sali pozostają inni pacjenci, to przekazywanie informacji powinno odbywać się w jak najbardziej dyskretny sposób - z zastosowaniem parawanu oraz przyciszeniem głosu.

Co z obchodem?

W trakcie wykonywania bieżących czynności medycznych, czyli np. w trakcie obchodu lekarskiego/pielęgniarskiego, w sali mogą przebywać wyłącznie osoby uprawnione, tj. personel medyczny, opiekun faktyczny oraz opiekunowie ustawowi pacjenta małoletniego, całkowicie ubezwłasnowolnionego lub niezdolnego do świadomego wyrażenia zgody. Na życzenie chorego w trakcie udzielania świadczenia może być obecna osoba bliska, z zastrzeżeniem, że opuszcza salę w chwili, gdy omawiany jest stan zdrowia innej osoby. Należy jednak podkreślić, że w przypadku, gdy rozmowa o stanie zdrowia pacjenta związana jest bezpośrednio z ratowaniem życia bądź zdrowia i nieprzeprowadzenie jej w trybie natychmiastowym mogłoby narazić go na uszczerbek, możliwe jest przeprowadzenie jej w każdym miejscu.

Dopuszczalne formy

W sali chorych lekarz nie powinien do pacjenta zwracać się po imieniu i nazwisku. Może natomiast używać form grzecznościowych, takich jak Pan/Pani wraz z dodaniem imienia. Wyjątkiem są przypadki, gdy lekarz nie może zidentyfikować chorego w inny sposób niż poprzez użycie jego nazwiska, bądź gdy jest to konieczne dla podejmowania nagłych czynności ratowania życia bądź zdrowia.

Podpisane leki

Produkty lecznicze mogą być oznaczone imieniem i nazwiskiem pacjenta ze względu na ograniczenie ryzyka pomyłek. Dotyczy to wszystkich produktów leczniczych (w tym podawanych w kroplówkach), wyrobów medycznych oraz innych środków przeznaczonych dla chorych.

Artykuł ukazał się w wydaniu papierowym O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą MAJ 2019

Znajdź terapeutę i uzyskaj pomoc
Zgodnie ze swoimi potrzebami medycyny niekonwencjonalnej

Pozostałe artykuły

Gdy przychodzi śmierć

Gdy przychodzi śmierć

Co zrobić, gdy nasi najbliżsi odchodzą w domu albo w szpitalu? Jaki los czeka zmarłego? Jak długo bezpłatnie można przechować zwłoki w oczekiwaniu na pochówek? I co się dzieje, jeśli po śmierci pacjenta nie zgłosił się nikt z rodziny? Zasady postępowania w takich sytuacjach określone są w ustawach, jednak szczegółowe procedury zależą od szpitali i mogą nieco się różnić. Jeszcze inne są w przypadku sprowadzenia ciała z obcego państwa, a nawet miasta.

Ból - ocena nasilenia w stopniach

Ból - ocena nasilenia w stopniach

Aż 75% Polaków odczuwa ból, który uniemożliwia im normalne funkcjonowanie i wykonywanie codziennych obowiązków. Zgodnie z założeniami resortu już niebawem będą oni mogli skuteczniej walczyć z dolegliwościami, i to na każdym etapie choroby. Aby do tego doszło, Ministerstwo Zdrowia chce nałożyć na lekarzy placówek wszystkich szczebli obowiązek określania stopnia natężenia bólu, leczenia go oraz monitorowania skuteczności podejmowanych działań.

Triaż - sortowanie na szpitalnych oddziałach ratunkowych

Triaż - sortowanie na szpitalnych oddziałach ratunkowych

Dramatyczne historie 2 pacjentów, którzy umarli w placówce medycznej niemal na oczach lekarzy, po wielogodzinnym oczekiwaniu na udzielenie pomocy, wstrząsnęły całym krajem. I postawiły przed służbą zdrowia istotne pytanie: jak tego uniknąć w przyszłości? Na razie swoją propozycję przedstawiło Ministerstwo Zdrowia.

E-skierowania i e-zwolnienia

E-skierowania i e-zwolnienia

18 lutego Minister zdrowia prof. Łukasz Szumowski oraz wiceminister zdrowia Janusz Cieszyński na konferencji prasowej w Centrum Olimpijskim w Warszawie opowiedzieli, jakie są zalety elektronicznego skierowania oraz jak szybko i prosto można je zrealizować.

Jak wezwać pomoc w górach?

Jak wezwać pomoc w górach?

Odpowiednie zaplanowanie wyprawy w góry i przygotowanie się do niej jest podstawą bezpiecznego przemierzania szlaków. Podobnie jak wybór trasy narciarskiej pod kątem własnych możliwości oraz warunków atmosferycznych. Czasem jednak zdarzają się nieprzewidziane wypadki - uraz, zmiana pogody, lawina. Wtedy ratownicy z Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego ruszają na pomoc. Wiele osób decyduje się też na zagraniczny wyjazd w czasie ferii lub wakacji. Gdzie w razie potrzeby szukać pomocy poza miejscem zamieszkania lub na obczyźnie? I z czym się liczyć?

Ustawa „Za życiem” - Na co może liczyć przyszła matka?

Ustawa „Za życiem” - Na co może liczyć przyszła matka?

Ustawa "Za życiem" określa uprawnienia ciężarnych i ich rodzin do wsparcia w zakresie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej i diagnostyki prenatalnej, zapewnienia odpowiednich świadczeń w okresie ciąży, porodu i połogu, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej oraz w sytuacji niepowodzeń położniczych, jak również pomocy zarówno zdrowotnej, jak i socjalnej. Bez względu na przebieg ciąży wszystkie przyszłe matki mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Skrining i badania przesiewowe

Skrining i badania przesiewowe

Najczęściej prowadzone są w ramach programów profilaktyki i leczenia konkretnych chorób. Nazywane są też skriningowymi (od angielskiego słowa screening). Mogą obejmować całą populację lub, co zdarza się znacznie częściej, jedynie grupy wysokiego ryzyka (dotyczy to, m.in. profilaktyki cukrzycy i nowotworów piersi).

Dobrowolne ubezpieczenie w ramach NFZ

Dobrowolne ubezpieczenie w ramach NFZ

Ukończenie studiów albo utrata pracy etatowej automatycznie wiążą się z brakiem prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, a co za tym idzie do możliwości korzystania z leków refundowanych oraz szeroko pojętej pomocy medycznej. Co zatem zrobić, jeśli właśnie zakończyło się naukę, a o pracy na etacie można tylko pomarzyć?

Czym jest tajemnica lekarska?

Czym jest tajemnica lekarska?

Przedostatni akapit przysięgi Hipokratesa głosi: "cokolwiek bym podczas leczenia, czy poza nim, z życia ludzkiego ujrzał, czy usłyszał, czego nie należy na zewnątrz rozgłaszać, będę milczał, zachowując to w tajemnicy".

Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP)

Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP)

Chcesz odtworzyć historię swoich wizyt u lekarza? A może sprawdzić swoje zrealizowane recepty? Wszystkie te dane znajdziesz w Zintegrowanym Informatorze Pacjenta (ZIP). To wygodne internetowe narzędzie dla pacjentów.

Zwrot kosztów leczenia w ramach dyrektywy transgranicznej

Zwrot kosztów leczenia w ramach dyrektywy transgranicznej

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej powstała w celu ulepszenia funkcjonowania usług medycznych.

Skierowanie lekarskie - kiedy jest potrzebne?

Skierowanie lekarskie - kiedy jest potrzebne?

Prawo określa, do jakich specjalistów możemy się wybrać bez skierowania. Prócz lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) są to m.in. ginekolog, dentysta oraz psychiatra. W 2015 r. listę lekarzy, których możemy odwiedzić bez skierowania, zawężono, wyłączając z niej dermatologów i okulistów.

Rejestracja wizyty w placówce medycznej krok po kroku

Rejestracja wizyty w placówce medycznej krok po kroku

Syn, będący już studentem, poszedł do lekarza rodzinnego. Jednak w systemie e-WUŚ wyświetlił się na czerwono (to oznacza, że nie znajduje się wśród osób ubezpieczonych - przyp. red.) i odmówiono mu przyjęcia na wizytę w ramach NFZ. Syn jest zgłoszony do ubezpieczenia przez mojego pracodawcę, więc sprawa wydała mi się dziwna. Sprawdziłam w kadrach, jednak tam wszystko było w porządku i syn był zgłoszony do ubezpieczenia. Jednak gdy zadzwoniłam do ZUS, dowiedziałam się, że nie jestem płatnikiem składki, więc nie mogę otrzymać informacji - napisała do nas Anna z Wodzisławia.

Błędy lekarskie

Błędy lekarskie

Każdy z nas słyszał to określenie, każdy też może przytoczyć jego przykłady. Dlatego zaskoczeniem może być informacja, że termin ten nie jest zdefiniowany ustawowo. Bo choć zarówno w języku potocznym, jak i prawnym funkcjonują określenia: błąd medyczny, błąd w sztuce lekarskiej, czy też błąd lekarski, to jednak Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta posługuje się sformułowaniem "zdarzenie medyczne".

Uzdrowisko - jak przygotować się na wyjazd?

Uzdrowisko - jak przygotować się na wyjazd?

Wyjazd jest kontynuacją leczenia specjalistycznego lub szpitalnego. Jego celem jest rehabilitacja, terapia chorób przewlekłych oraz szeroko pojęta profilaktyka. W uzdrowisku można to robić na 3 sposoby: w sanatorium, w szpitalu sanatoryjnym albo ambulatoryjnie.

Opieka psychiatryczna oraz leczenie uzależnień

Opieka psychiatryczna oraz leczenie uzależnień

Aż 8 mln dorosłych Polaków cierpi na różnego rodzaju problemy i zaburzenia psychiczne. To aż 1/4 mieszkańców! Gdyby w statystykach uwzględnić dzieci i młodzież, wówczas liczba ta wzrosłaby do 12 mln.

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)

Przezorny zawsze ubezpieczony - mówi stare porzekadło i nie kłamie. Jeśli planujesz wyjechać zimą np. na narty w Alpach, koniecznie zadbaj o ubezpieczenie zdrowotne, w razie potrzeby które pozwoli Ci skorzystać z bezpłatnej wizyty u lekarza.

Zasady refundacji leków

Zasady refundacji leków

Jakie są zasady wpisywania na listę leków refundowanych, czyli takich, do których dopłaca nam Narodowy Fundusz Zdrowia? Kto może je kupić? Jak powstaje istotny dla polskich pacjentów wykaz leków, za które płacimy niższe kwoty?

Sieć szpitali

Sieć szpitali

System podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ), popularnie określany siecią szpitali, zaczął obowiązywać 1 października 2017 r. Na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia można znaleźć wykaz szpitali, które zakwalifikowały się do sieci w poszczególnych regionach. Jakie zmiany niesie to dla pacjentów?

Prawa honorowego krwiodawcy

Prawa honorowego krwiodawcy

Krwiodawstwo jest oparte na zasadzie dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi. Jednak aby docenić poświęcenie tych osób, państwo lub podmioty prywatne przyznają im różnego rodzaju przywileje.

Prawa kobiet w ciąży

Prawa kobiet w ciąży

Bez względu na to, czy przed zajściem w ciążę posiadałaś ubezpieczenie zdrowotne, czy nie, podczas oczekiwania na dziecko możesz liczyć na pełną opiekę medyczną oraz przywileje w przychodniach i aptekach.

Wizyty lekarskie poza miejscem zamieszkania

Wizyty lekarskie poza miejscem zamieszkania

Każdy ubezpieczony wybiera swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, wypełniając odpowiednią deklarację. Z oczywistych względów to do niego udajemy się na wizytę w razie nagłego zachorowania, urazu czy konieczności przepisania leków. Co jednak zrobić, kiedy potrzebujemy pomocy medycznej w czasie wakacyjnego wyjazdu?

Pozostałe raporty

Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store

Zdrowie publiczne

Czym jest zdrowie publiczne? Jeżeli interesują cię ciekawe zagadnienia związane ze zdrowiem i zdrowym stylem życia, to koniecznie powinieneś śledzić na bieżąco nasz dział, w którym publikujemy raporty specjalne, których tematem jest zdrowie publiczne.

Nasze zdrowie jest czymś, o czym zwykle nie myślimy za dużo, a dopiero kiedy pojawia się kłopoty, to reagujemy. Tymczasem wielu codziennym dolegliwościom można zapobiec, jeżeli posiadać będziemy przynajmniej podstawową wiedzę na temat różnych zagrożeń.

Wiedz więcej!

Wśród najciekawszych tekstów, które warto przeczytać, z pewnością znajdują się te poświęcone zagadnieniom chorób nowotworowych, długości życia bądź też sposobów przeciwdziałania osteoporozie. Osoby, które fascynują się zagadnieniem możliwości wydłużania ludzkiego życia, z pewnością zaciekawi artykuł pokazujący przyszłościowe możliwości rozwoju technologii, dzięki którym możliwe będzie przeniesienie ludzkiej pamięci na urządzenie komputerowe bądź badania związane z kriogeniką. Oprócz informacji, związanych z prób wydłużenia życia przy pomocy inżynierii genetycznej w raporcie znaleźć można także informację o zdrowych nawykach, które charakteryzują mieszkańców tak zwanych niebieskich stref, czyli obszarów, gdzie ludzie żyją dłużej niż przeciętnie.

Kobiety, zwłaszcza w okolicach pięćdziesiątego roku życia koniecznie powinny zapoznać się z artykułami dotyczącymi osteoporozy, gdyż dzięki tym tekstom rozwiać można wiele mitów związanych z tą chorobą, a także poznać sposoby, które pomogą się przed nią uchronić. Osteoporoza jest zmorą dzisiejszych czasów, jednak przy pomocy odpowiedniej dawki ruchu oraz prawidłowego odżywiania można spowolnić postępowanie osteoporozy, co gwarantuje lepszą jakość życia w starszym wieku.