Raport specjalny

Prawa pacjenta

Wszystkie artykuły
Gdy przychodzi śmierć

Gdy przychodzi śmierć

Co zrobić, gdy nasi najbliżsi odchodzą w domu albo w szpitalu? Jaki los czeka zmarłego? Jak długo bezpłatnie można przechować zwłoki w oczekiwaniu na pochówek? I co się dzieje, jeśli po śmierci pacjenta nie zgłosił się nikt z rodziny? Zasady postępowania w takich sytuacjach określone są w ustawach, jednak szczegółowe procedury zależą od szpitali i mogą nieco się różnić. Jeszcze inne są w przypadku sprowadzenia ciała z obcego państwa, a nawet miasta.

Niektórym z nas dane jest wybrać się w ostatnią podróż w otoczeniu rodziny i w komfortowych warunkach, jakie daje swojskie otoczenie własnego mieszkania.

Jak postępować w przypadku śmierci bliskiej osoby w domu?

Najpierw należy zawiadomić Pogotowie Ratunkowe, dzwoniąc z telefonu stacjonarnego pod numer 999, a z komórki - 112. Po przybyciu karetki lekarz lub inny uprawniony pracownik medyczny bada wskazaną osobę i stwierdza zgon, a następnie wypisuje protokół.

Od tego momentu bliscy mają ok. 4 godz. na ubranie i pożegnanie zmarłego. W tym też czasie powinni zwrócić się do wybranego zakładu pogrzebowego z prośbą o zabranie osoby zmarłej do kostnicy.

Gdy to nastąpi, członek rodziny z protokołem zgonu musi udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który ostatnio leczył zmarłego, po kartę zgonu. Dokument ten należy kilkakrotnie skserować, gdyż będzie potem potrzebny przy sprawach spadkowych, w bankach oraz instytucjach ubezpieczeniowych.

Potem z kartą zgonu, dowodem osobistym zmarłego (albo paszportem lub książeczką wojskową) trzeba wybrać się do Urzędu Stanu Cywilnego na terenie tej gminy, w której nastąpił zgon. Kierownik USC na podstawie przedstawionych dokumentów wystawia 3 akty zgonu (ich wyrobienie można też zlecić zakładowi pogrzebowemu), dziurkuje też dowód, paszport lub książeczkę osoby, która odeszła. Dopiero teraz można zająć się pochówkiem.

Z aktem i kartą zgonu trzeba wybrać się do parafii zmarłego oraz biura cmentarza, na którym ma się odbyć ceremonia pogrzebowa.

Co się dzieje, gdy członek rodziny umrze w szpitalu?

Gdy lekarz stwierdzi zgon pacjenta w szpitalu, pielęgniarka wypełnia kartę skierowania zwłok do chłodni, a na dłoni, stopie lub klatce piersiowej zmarłego umieszcza identyfikator wykonany z tasiemki, płótna lub tworzywa sztucznego, który zawiera jego imię i nazwisko, numer PESEL, a w przypadku jego braku serię i numer dokumentu stwierdzającego tożsamość, oraz datę i godzinę zgonu.

W tym czasie lekarz zawiadamia wskazaną przez pacjenta osobę lub instytucję.

W przypadku, gdy konieczna jest sekcja zwłok, stwierdzenie przyczyny zgonu następuje po jej przeprowadzeniu.

Zwłoki osoby zmarłej mogą zostać przewiezione najwcześniej po upływie 2 godz. od czasu zgonu, który wpisano do dokumentacji. W tym czasie powinny być przechowywane w specjalnie przeznaczonym do tego celu pomieszczeniu, a w razie jego braku - w innym miejscu, z zachowaniem godności należnej zmarłemu. Jest to jednocześnie czas, w którym zawiadomieni najbliżsi mogą się z nim pożegnać.

Przewiezienie zwłok do prosektorium

Szpital może przechowywać ciało pacjenta przez 3 dni (72 godz. licząc od godziny jego śmierci), chyba że w związku ze zgonem zostało wszczęte dochodzenie lub śledztwo, a prokurator nie zezwolił na pochówek. Za przechowywanie ich w tym czasie nie jest pobierana żadna opłata.

Zwłoki wraz z kartą skierowania i identyfikatorem są przewożone do chłodni w prosektorium. Gdy tożsamość pacjenta nie jest znana, w dokumentach i na identyfikatorze umieszcza się oznaczenie „NN” z podaniem przyczyn i okoliczności uniemożliwiających ustalenie tożsamości. Przeniesienie zwłok powinno odbywać się specjalnie do tego przeznaczonym środkiem transportu - szczelnie zamkniętym (w kapsule), umożliwiającym jego mycie i dezynfekcję - wyznaczonymi ciągami komunikacyjnymi na terenie szpitala. Transport między piętrami musi odbywać się przystosowaną do tego windą.

Identyfikacja

Zwłoki w szpitalu mogą zostać wydane osobie lub instytucji do tego uprawnionej po tym, jak dokonają one identyfikacji zmarłego w specjalnie do tego celu przeznaczonym pomieszczeniu. Rozpoznanie odbywa się w obecności uprawnionego pracownika szpitala i musi być udokumentowana w świadectwie identyfikacyjnym.

Wydanie zwłok ze szpitala

Ciało należy przygotować poprzez umycie i okrycie z zachowaniem godności należnej osobie zmarłej. Czynność ta nie obejmuje jednak ubrania zmarłego. Tym winny zająć się osoby bliskie lub firma świadcząca usługi pogrzebowe. Co istotne, personel szpitalny często zniechęca do zrobienia tego na miejscu i proponuje, by zostawić to pracownikom zakładu. Warto jednak wiedzieć, że gdy nastąpi stężenie pośmiertne, czasami by ubrać zmarłego, konieczne jest połamanie mu kości.

Kto może odebrać ciało?

Tę kwestię reguluje ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Prawo pochowania nieboszczyka mają przede wszystkim: pozostały małżonek, dzieci, rodzice, krewni boczni do VI stopnia pokrewieństwa oraz powinowaci w linii prostej do I stopnia.

Prawo pochowania żołnierzy zmarłych w czynnej służbie wojskowej przysługuje właściwym organom wojskowym, w myśl przepisów wojskowych. Prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec państwa i społeczeństwa mają organy państwowe, instytucje i organizacje społeczne.

Co ma zrobić rodzina?

  • Udać się do działu statystyki w szpitalu, by odebrać kartę zgonu wystawioną przez lekarza oraz kartę potwierdzenia odbioru zwłok (w niektórych placówkach dokumenty wręczane są rodzinie na miejscu);
  • Z kartą zgonu i dowodem osobistym osoby zmarłej należy iść do Urzędu Stanu Cywilnego w miejscowości, w której nastąpił zgon, w celu uzyskania aktu zgonu;
  • Z kartą potwierdzenia odbioru zwłok oraz odzieżą zmarłego należy udać się do prosektorium (na terenie szpitala).
  • W miarę możliwości jeszcze tego samego, względnie następnego dnia, należy wybrać zakład pogrzebowy i omówić z jego pracownikami wszelkie kwestie związane z ceremonią pogrzebową oraz jej przebiegiem.

Śmierć w tragicznych okolicznościach

Gdy zgon nastąpił w wyniku wypadku, samobójstwa lub gdy podejrzewane jest morderstwo, wezwane pogotowie zawiadamia policję, ta zaś prokuraturę.

Ciało trafia do Zakładu Medycyny Sądowej (ZMS) na sekcję zwłok, która pozwoli ustalić przyczynę zgonu.

W tym czasie rodzina zmarłego musi udać się do prowadzącego sprawę prokuratora po zezwolenie na wydanie ciała zmarłego po przeprowadzonej sekcji, gdyż bez tego dokumentu Zakład Medycyny Sądowej nie wyda nikomu ciała. W ZMS bliscy denata otrzymają kartę zgonu. Z nią muszą udać się do Urzędu Stanu Cywilnego po akt zgonu (musi to być urząd, któremu podlega obszar, gdzie doszło do wypadku).

Przewożenie zwłok

Niejednokrotnie w celu wykonania ostatniej woli zmarłego co do miejsca pochówku konieczne jest przetransportowanie jego ciała z miasta do miasta, a nawet sprowadzenie go z zagranicy. Przewożenie zwłok i szczątków w granicach państwa może być dokonywane bez uzyskania zezwolenia na odległość nie większą niż 60 km, a na obszarze gmin, na terenie których nastąpił zgon, bez względu na odległość. Natomiast w obrębie państwa transport na odległość dalszą niż 60 km, koleją, samolotami oraz statkami lub wywożenie poza jego granice może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia właściwego inspektora sanitarnego.

Z kolei sprowadzenie zwłok albo szczątków ludzkich z obcego państwa wymaga pozwolenia, które wydaje starosta właściwy dla miejsca, w którym mają być pochowane, w porozumieniu z państwowym powiatowym inspektorem sanitarnym. Wydanie zezwoleń następuje na pisemny wniosek osób uprawnionych do dokonania pochówku. Starosta musi wydać decyzję administracyjną nie później niż w terminie 3 dni od dnia otrzymania dokumentu. Wniosek taki nie podlega opłacie i powinien zawierać następujące dane:

  • nazwisko, imię lub imiona, adres zamieszkania wnioskodawcy,
  • nazwisko, imię lub imiona, nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, ostatnie miejsce zamieszkania osoby zmarłej,
  • datę i miejsce zgonu,
  • miejsce, z którego zwłoki lub szczątki ludzkie zostaną przewiezione,
  • środek transportu, którym zostaną przewiezione,
  • miejsce pochówku,
  • czasem wymagana jest również informacja o tym, kto ponosi koszt pochówku, np. rodzina, pracodawca,
  • oświadczenie osób uprawnionych do pochowania zwłok albo szczątków ludzkich, czy zgon nastąpił na skutek choroby zakaźnej wymienionej w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. W przypadku śmierci na skutek choroby zakaźnej, wymienionej w wykazie ustalanym przez ministra właściwego do spraw zdrowia zezwolenie na przewóz zwłok nie może być udzielone przed upływem 2 lat od dnia zgonu. Wyjątki od tej zasady może stosować minister właściwy do spraw zdrowia, który może te uprawnienia przekazać wojewódzkim inspektorom sanitarnym.

Na sprowadzenie popiołów (które przewozi się w urnie) z obcego państwa również należy uzyskać zezwolenie starosty właściwego dla miejsca, w którym zwłoki i szczątki mają być pochowane, działającego w porozumieniu z właściwym inspektorem sanitarnym. Przewóz spopielonych zwłok ludzkich może odbywać się dowolnym środkiem transportu, w sposób zapewniający poszanowanie dla tych zwłok.

Znajdź terapeutę i uzyskaj pomoc
Zgodnie ze swoimi potrzebami medycyny niekonwencjonalnej

Pozostałe artykuły

Ból - ocena nasilenia w stopniach

Ból - ocena nasilenia w stopniach

Aż 75% Polaków odczuwa ból, który uniemożliwia im normalne funkcjonowanie i wykonywanie codziennych obowiązków. Zgodnie z założeniami resortu już niebawem będą oni mogli skuteczniej walczyć z dolegliwościami, i to na każdym etapie choroby. Aby do tego doszło, Ministerstwo Zdrowia chce nałożyć na lekarzy placówek wszystkich szczebli obowiązek określania stopnia natężenia bólu, leczenia go oraz monitorowania skuteczności podejmowanych działań.

Triaż - sortowanie na szpitalnych oddziałach ratunkowych

Triaż - sortowanie na szpitalnych oddziałach ratunkowych

Dramatyczne historie 2 pacjentów, którzy umarli w placówce medycznej niemal na oczach lekarzy, po wielogodzinnym oczekiwaniu na udzielenie pomocy, wstrząsnęły całym krajem. I postawiły przed służbą zdrowia istotne pytanie: jak tego uniknąć w przyszłości? Na razie swoją propozycję przedstawiło Ministerstwo Zdrowia.

RODO - w przychodni bez nazwisk? Nie do końca.

RODO - w przychodni bez nazwisk? Nie do końca.

Lekarz staje w drzwiach gabinetu i, patrząc w kartę, mówi: "jako że w związku z RODO nie mogę używać nazwisk, zapraszam pana z hemoroidami" - tego typu anegdoty o tym, jak personel placówek medycznych radzi sobie z przepisami rozporządzenia o ochronie danych osobowych, krążą wśród pacjentów. Niestety czasami są niepokojąco bliskie prawdy. Zatem jak po wejściu w życie regulacji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) powinno wyglądać przetwarzaniem danych osobowych w placówkach medycznych. Co wolno rejestratorce, a co lekarzowi? I czego możemy się spodziewać w szpitalu?

E-skierowania i e-zwolnienia

E-skierowania i e-zwolnienia

18 lutego Minister zdrowia prof. Łukasz Szumowski oraz wiceminister zdrowia Janusz Cieszyński na konferencji prasowej w Centrum Olimpijskim w Warszawie opowiedzieli, jakie są zalety elektronicznego skierowania oraz jak szybko i prosto można je zrealizować.

Jak wezwać pomoc w górach?

Jak wezwać pomoc w górach?

Odpowiednie zaplanowanie wyprawy w góry i przygotowanie się do niej jest podstawą bezpiecznego przemierzania szlaków. Podobnie jak wybór trasy narciarskiej pod kątem własnych możliwości oraz warunków atmosferycznych. Czasem jednak zdarzają się nieprzewidziane wypadki - uraz, zmiana pogody, lawina. Wtedy ratownicy z Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego ruszają na pomoc. Wiele osób decyduje się też na zagraniczny wyjazd w czasie ferii lub wakacji. Gdzie w razie potrzeby szukać pomocy poza miejscem zamieszkania lub na obczyźnie? I z czym się liczyć?

Ustawa „Za życiem” - Na co może liczyć przyszła matka?

Ustawa „Za życiem” - Na co może liczyć przyszła matka?

Ustawa "Za życiem" określa uprawnienia ciężarnych i ich rodzin do wsparcia w zakresie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej i diagnostyki prenatalnej, zapewnienia odpowiednich świadczeń w okresie ciąży, porodu i połogu, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży powikłanej oraz w sytuacji niepowodzeń położniczych, jak również pomocy zarówno zdrowotnej, jak i socjalnej. Bez względu na przebieg ciąży wszystkie przyszłe matki mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Skrining i badania przesiewowe

Skrining i badania przesiewowe

Najczęściej prowadzone są w ramach programów profilaktyki i leczenia konkretnych chorób. Nazywane są też skriningowymi (od angielskiego słowa screening). Mogą obejmować całą populację lub, co zdarza się znacznie częściej, jedynie grupy wysokiego ryzyka (dotyczy to, m.in. profilaktyki cukrzycy i nowotworów piersi).

Dobrowolne ubezpieczenie w ramach NFZ

Dobrowolne ubezpieczenie w ramach NFZ

Ukończenie studiów albo utrata pracy etatowej automatycznie wiążą się z brakiem prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, a co za tym idzie do możliwości korzystania z leków refundowanych oraz szeroko pojętej pomocy medycznej. Co zatem zrobić, jeśli właśnie zakończyło się naukę, a o pracy na etacie można tylko pomarzyć?

Czym jest tajemnica lekarska?

Czym jest tajemnica lekarska?

Przedostatni akapit przysięgi Hipokratesa głosi: "cokolwiek bym podczas leczenia, czy poza nim, z życia ludzkiego ujrzał, czy usłyszał, czego nie należy na zewnątrz rozgłaszać, będę milczał, zachowując to w tajemnicy".

Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP)

Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP)

Chcesz odtworzyć historię swoich wizyt u lekarza? A może sprawdzić swoje zrealizowane recepty? Wszystkie te dane znajdziesz w Zintegrowanym Informatorze Pacjenta (ZIP). To wygodne internetowe narzędzie dla pacjentów.

Zwrot kosztów leczenia w ramach dyrektywy transgranicznej

Zwrot kosztów leczenia w ramach dyrektywy transgranicznej

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej powstała w celu ulepszenia funkcjonowania usług medycznych.

Skierowanie lekarskie - kiedy jest potrzebne?

Skierowanie lekarskie - kiedy jest potrzebne?

Prawo określa, do jakich specjalistów możemy się wybrać bez skierowania. Prócz lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) są to m.in. ginekolog, dentysta oraz psychiatra. W 2015 r. listę lekarzy, których możemy odwiedzić bez skierowania, zawężono, wyłączając z niej dermatologów i okulistów.

Rejestracja wizyty w placówce medycznej krok po kroku

Rejestracja wizyty w placówce medycznej krok po kroku

Syn, będący już studentem, poszedł do lekarza rodzinnego. Jednak w systemie e-WUŚ wyświetlił się na czerwono (to oznacza, że nie znajduje się wśród osób ubezpieczonych - przyp. red.) i odmówiono mu przyjęcia na wizytę w ramach NFZ. Syn jest zgłoszony do ubezpieczenia przez mojego pracodawcę, więc sprawa wydała mi się dziwna. Sprawdziłam w kadrach, jednak tam wszystko było w porządku i syn był zgłoszony do ubezpieczenia. Jednak gdy zadzwoniłam do ZUS, dowiedziałam się, że nie jestem płatnikiem składki, więc nie mogę otrzymać informacji - napisała do nas Anna z Wodzisławia.

Błędy lekarskie

Błędy lekarskie

Każdy z nas słyszał to określenie, każdy też może przytoczyć jego przykłady. Dlatego zaskoczeniem może być informacja, że termin ten nie jest zdefiniowany ustawowo. Bo choć zarówno w języku potocznym, jak i prawnym funkcjonują określenia: błąd medyczny, błąd w sztuce lekarskiej, czy też błąd lekarski, to jednak Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta posługuje się sformułowaniem "zdarzenie medyczne".

Uzdrowisko - jak przygotować się na wyjazd?

Uzdrowisko - jak przygotować się na wyjazd?

Wyjazd jest kontynuacją leczenia specjalistycznego lub szpitalnego. Jego celem jest rehabilitacja, terapia chorób przewlekłych oraz szeroko pojęta profilaktyka. W uzdrowisku można to robić na 3 sposoby: w sanatorium, w szpitalu sanatoryjnym albo ambulatoryjnie.

Opieka psychiatryczna oraz leczenie uzależnień

Opieka psychiatryczna oraz leczenie uzależnień

Aż 8 mln dorosłych Polaków cierpi na różnego rodzaju problemy i zaburzenia psychiczne. To aż 1/4 mieszkańców! Gdyby w statystykach uwzględnić dzieci i młodzież, wówczas liczba ta wzrosłaby do 12 mln.

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)

Przezorny zawsze ubezpieczony - mówi stare porzekadło i nie kłamie. Jeśli planujesz wyjechać zimą np. na narty w Alpach, koniecznie zadbaj o ubezpieczenie zdrowotne, w razie potrzeby które pozwoli Ci skorzystać z bezpłatnej wizyty u lekarza.

Zasady refundacji leków

Zasady refundacji leków

Jakie są zasady wpisywania na listę leków refundowanych, czyli takich, do których dopłaca nam Narodowy Fundusz Zdrowia? Kto może je kupić? Jak powstaje istotny dla polskich pacjentów wykaz leków, za które płacimy niższe kwoty?

Sieć szpitali

Sieć szpitali

System podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ), popularnie określany siecią szpitali, zaczął obowiązywać 1 października 2017 r. Na stronie Narodowego Funduszu Zdrowia można znaleźć wykaz szpitali, które zakwalifikowały się do sieci w poszczególnych regionach. Jakie zmiany niesie to dla pacjentów?

Prawa honorowego krwiodawcy

Prawa honorowego krwiodawcy

Krwiodawstwo jest oparte na zasadzie dobrowolnego i bezpłatnego oddawania krwi. Jednak aby docenić poświęcenie tych osób, państwo lub podmioty prywatne przyznają im różnego rodzaju przywileje.

Prawa kobiet w ciąży

Prawa kobiet w ciąży

Bez względu na to, czy przed zajściem w ciążę posiadałaś ubezpieczenie zdrowotne, czy nie, podczas oczekiwania na dziecko możesz liczyć na pełną opiekę medyczną oraz przywileje w przychodniach i aptekach.

Wizyty lekarskie poza miejscem zamieszkania

Wizyty lekarskie poza miejscem zamieszkania

Każdy ubezpieczony wybiera swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, wypełniając odpowiednią deklarację. Z oczywistych względów to do niego udajemy się na wizytę w razie nagłego zachorowania, urazu czy konieczności przepisania leków. Co jednak zrobić, kiedy potrzebujemy pomocy medycznej w czasie wakacyjnego wyjazdu?

Pozostałe raporty

Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store

Zdrowie publiczne

Czym jest zdrowie publiczne? Jeżeli interesują cię ciekawe zagadnienia związane ze zdrowiem i zdrowym stylem życia, to koniecznie powinieneś śledzić na bieżąco nasz dział, w którym publikujemy raporty specjalne, których tematem jest zdrowie publiczne.

Nasze zdrowie jest czymś, o czym zwykle nie myślimy za dużo, a dopiero kiedy pojawia się kłopoty, to reagujemy. Tymczasem wielu codziennym dolegliwościom można zapobiec, jeżeli posiadać będziemy przynajmniej podstawową wiedzę na temat różnych zagrożeń.

Wiedz więcej!

Wśród najciekawszych tekstów, które warto przeczytać, z pewnością znajdują się te poświęcone zagadnieniom chorób nowotworowych, długości życia bądź też sposobów przeciwdziałania osteoporozie. Osoby, które fascynują się zagadnieniem możliwości wydłużania ludzkiego życia, z pewnością zaciekawi artykuł pokazujący przyszłościowe możliwości rozwoju technologii, dzięki którym możliwe będzie przeniesienie ludzkiej pamięci na urządzenie komputerowe bądź badania związane z kriogeniką. Oprócz informacji, związanych z prób wydłużenia życia przy pomocy inżynierii genetycznej w raporcie znaleźć można także informację o zdrowych nawykach, które charakteryzują mieszkańców tak zwanych niebieskich stref, czyli obszarów, gdzie ludzie żyją dłużej niż przeciętnie.

Kobiety, zwłaszcza w okolicach pięćdziesiątego roku życia koniecznie powinny zapoznać się z artykułami dotyczącymi osteoporozy, gdyż dzięki tym tekstom rozwiać można wiele mitów związanych z tą chorobą, a także poznać sposoby, które pomogą się przed nią uchronić. Osteoporoza jest zmorą dzisiejszych czasów, jednak przy pomocy odpowiedniej dawki ruchu oraz prawidłowego odżywiania można spowolnić postępowanie osteoporozy, co gwarantuje lepszą jakość życia w starszym wieku.