Wymowne grafiki

Badania profilaktyczne - wykonywać czy nie?

Wierzymy, że regularne badania w kierunku wykrycia wczesnych stadiów raka mogą uratować nam życie, jednak naukowcy zajmujący się profilaktyką nowotworów nie są tego tacy pewni.

Badania profilaktyczne - wykonywać czy nie?

Rak to bardzo delikatny temat. Oczywiste jest, że zrobimy wszystko, by go uniknąć lub też pokonać. Badania profilaktyczne odgrywają tu bardzo istotną rolę: jak zapewniają nas lekarze, wczesne wykrycie choroby może wręcz uratować nam życie. W środowisku medycznym istnieje jednak niewielka, choć powoli zyskująca zwolenników grupa lekarzy i specjalistów, którzy nie są tego tacy pewni.

W pewnym sensie problem polega na tym, że pacjenci postrzegają raka inaczej niż lekarze. Ci ostatni mogą do woli zapewniać nas o wadze badań profilaktycznych, lecz jedyne pytanie pacjenta brzmi zawsze "ale czy ja będę żyć?".

Jak zwykle cała prawda kryje się w statystykach. Prof. Vinay Prasad z Oregon Health and Science University w amerykańskim mieście Portland przeprowadził szczegółową analizę historii pacjentów poddających się badaniom profilaktycznym. Chciał się przekonać, co działo się z nimi przez 30 lat po wykonaniu badań.

Okazało się, że zarówno wśród nich, jak i wśród ludzi niebadających się profilaktycznie, odsetek zgonów wywołanych nowotworem był dokładnie taki sam¹.

Pewne badanie, którego wynikom przyjrzał się prof. Prasad (związane z rakiem okrężnicy, przeprowadzone w stanie Minnesota), polegało na obserwacji 46 551 ludzi przez 30 lat.

W tym czasie na raka umarło 128 pacjentów spośród 10 tys., którzy się badali, oraz 192 spośród pacjentów niepilnujących profilaktyki.

Bibliografia

  1. BMJ, 2016; 352: h6080
  2. BMJ, 2016; 352: h6967

Gdy prof. Prasad rozpatrzył dane statystyczne dotyczące ogólnej umieralności (uwzględniające wszystkie przyczyny śmierci), odkrył, że w grupie badającej się doszło do 7 109 zgonów, zaś w grupie niepoddającej się badaniom było ich 7 111.

Czy w takim razie badania profilaktyczne rzeczywiście ratują nam życie? Niekoniecznie. Jak zwraca uwagę prof. Prasad, nie wolno zapominać o wynikach fałszywie pozytywnych (błędnie wskazujących obecność komórek nowotworowych), w związku z którymi pacjenci niepotrzebnie poddają się inwazyjnym terapiom rujnującym zdrowie.

Prof. Gerd Gigerenzer z Instytutu Biologii Rozwoju im. Maxa Plancka w Berlinie twierdzi wręcz, że powszechne przekonanie o zbawiennym wpływie badań profilaktycznych jest mocno naciągane. Nawet lekarze zapominają, iż ryzyko z nimi związane często przewyższa płynące z nich korzyści.

W pewnym badaniu 47% spośród 412 lekarzy uznało fakt, iż dzięki badaniom profilaktycznym można wykryć raka, za równoznaczny z ratowaniem przez nie życia - myląc w ten sposób wykrycie nowotworu z jego skutecznym wyleczeniem².

Liczba kobiet w wieku powyżej 50 lat, które wykonywały bądź nie wykonywały mammografii w celu wykrycia nowotworu piersi

  Liczba zgonów wywołanych rakiem piersi,   liczba zgonów wywołanych wszystkimi odmianami raka,   liczba zgonów ze wszystkich przyczyn łącznie

 

  1.000 kobiet niebadających się 1.000 kobiet badających się
Korzyści    
Zgony wywołane rakiem piersi 5 4
Zgony wywołane wszystkimi odmianami raka 21 21
Zgony z jakiejkolwiek przyczyny 84 84
Straty    
Wyniki fałszywie pozytywne 0 50-200
Nieuzasadnione operacje usunięcia piersi 0 2-10

 

Prawda ukryta w liczbach

Mammografia ratuje kobietom życie, czyż nie? Okazuje się, że niekoniecznie. Badania profilaktyczne dają niewielką przewagę w kontekście umieralności na raka piersi - na każdy tysiąc badających się kobiet umiera o jedną mniej niż wśród niebadających się. Przewaga ta znika, gdy weźmiemy pod uwagę, jak wiele kobiet umiera z powodu wszystkich nowotworów łącznie oraz z pozostałych przyczyn. W obu grupach umieralność utrzymuje się na takim samym poziomie, czego powodem są najpewniej inwazyjne terapie stosowane u kobiet z fałszywie pozytywnym wynikiem badań. Zdarza się on nawet w co piątej mammografii.

Zobacz też:

Zobacz także

Leki: ile wynosi marża?

Leki: ile wynosi marża?

Marża narzucana na lekarstwa należy do najwyższych na świecie, przez co przemysł farmaceutyczny przynosi nie mniejsze zyski niż bankowość.

Jak zmniejszyć ryzyko raka?

Jak zmniejszyć ryzyko raka?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opracowała 12-punktowy poradnik, który pomoże zminimalizować ryzyko zachorowania na raka. Z kolei naukowcy z Cancer Research UK obliczyli, o ile procent możesz zmniejszyć ryzyko nowotworu.

Jak zmniejszyć ryzyko udaru?

Jak zmniejszyć ryzyko udaru?

Apopleksji da się skutecznie zapobiegać, ale sposób prewencji zależy w dużej mierze od tego, gdzie mieszkamy.

Zasada 5 sekund - prawda czy mit?

Zasada 5 sekund - prawda czy mit?

Nie wiadomo, skąd wzięło się przekonanie, że jeśli upuścimy jedzenie, to przed upływem 5 sekund można je podnieść i zjeść. Najnowsze badania wyraźnie wskazują, że produkty, które wylądowały na podłodze, należy od razu wyrzucić.

Rowerem lub pieszo do pracy

Rowerem lub pieszo do pracy

Jak wykazują najnowsze badania, jeżeli do pracy zaczniesz chodzić piechotą lub jeździć rowerem, Twoje zdrowie dużo na tym zyska.