Wymowne grafiki

Nadciśnienie tętnicze: nowe normy

Artykuł pochodzi z magazynu

Holistic Health wrzesień - październik 2018

Kup ten numer

Według danych statystycznych prawie 11 mln Polaków cierpi na nadciśnienie tętnicze. Szacuje się, że do 2025 r. na całym świecie liczba osób z tym schorzeniem przekroczy 1,5 mld i nadal będzie rosła.

Nadciśnienie tętnicze: nowe normy

Zespół amerykańskich ekspertów (m.in. z American College of Cardiology, American Heart Association i American Society of Hypertension) zmienił w 2017 r. zasady diagnozowania nadciśnienia tętniczego na podstawie pomiaru ciśnienia krwi. Ciśnienie skurczowe powyżej 130 mm Hg jest uznawane za stan chorobowy, co jest kryterium o wiele ostrzejszym od obowiązującego w normach europejskich1.

Eksperci podkreślają, że obowiązujące normy są dla wielu chorych na nadciśnienie nieosiągalne, dlatego zarówno w Europie, jak i USA istnieją zalecenia odnoszące się do diagnozowania tej choroby, które są mniej restrykcyjne i określają satysfakcjonujący poziom ciśnienia krwi w odniesieniu do różnych grup pacjentów1

Nadciśnienie: niekorzystne zależności

  • Jeśli ciśnienie krwi mierzone w obecności lekarza ma wyższe wartości niż podczas pomiaru w domu, jest to skutek tzw. efektu białego fartucha
  • Im pacjent starszy, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia efektu białego fartucha
  • Im wyraźniejszy efekt białego fartucha, tym większe ryzyko incydentu sercowo-naczyniowego
  • Prawdopodobieństwo wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego rośnie wraz z wiekiem pacjenta2
  • Ostra choroba, ból, stres, przemęczenie mogą zaburzać w sposób krótkoterminowy wartość ciśnienia - należy w takiej sytuacji powstrzymać się od ustalania wiążącego rozpoznania

Skala zagrożenia nadciśnieniem w Polsce

  • prognozuje się, że 15 mln Polaków będzie cierpiało na nadciśnienie tętnicze w 2035 r.
  • obecnie aż 30% przypadków nadciśnienia nie zostaje rozpoznanych
  • 9% pacjentów mimo zdiagnozowanego nadciśnienia tętniczego nie podejmuje leczenia
  • terapia w przypadku 36% chorych nie przynosi oczekiwanych rezultatów
  • 26% pacjentów udaje się leczyć skutecznie3

Według nowych wytycznych lekarze w USA w przypadku zdiagnozowania nadciśnienia tętniczego 1. stopnia powinni zalecić pacjentowi wyłącznie modyfikację stylu życia, o ile 10-letnie ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych wynosi mniej niż 10%.

Leczenie farmakologiczne ma być brane pod uwagę wtedy, gdy to ryzyko jest większe, a także u pacjentów ze stwierdzoną chorobą układu krążenia, cukrzycą lub przewlekłą niewydolnością nerek. Eksperci podkreślają, że wtórne nadciśnienie tętnicze może być przyczyną1:

  • nadciśnienia opornego na leczenie
  • nadciśnienia wywołanego przez niektóre leki
  • nagłego rozwoju nadciśnienia
  • nadciśnienia u pacjentów poniżej 30. roku życia
  • zaostrzenia dobrze dotychczas kontrolowanego nadciśnienia tętniczego
  • powikłań narządowych o wiele bardziej zaawansowanych niż zwykle występujące w danym stadium nadciśnienia
  • rozwoju nadciśnienia złośliwego (przyspieszonego)
  • nadciśnienia u pacjentów powyżej 65. roku życia
  • niedoboru potasu z innej przyczyny niż stosowanie diuretyków

Jeszcze w tym roku mają powstać nowe wytyczne medyczne dotyczące postępowania w nadciśnieniu tętniczym w Europie. Do tego czasu zaleca się lekarzom dystans wobec stanowiska amerykańskiego.

Naukowcy udowodnili, że leczenie hipertensji może mieć również negatywne skutki, dlatego powinno być prowadzone z dużą ostrożnością

Nadciśnienie: co wpływa na efekty terapii?

Podstawowym zaleceniem, jakie słyszą pacjenci z nadciśnieniem tętniczym w USA, jest przejście na dietę DASH (przedstawiamy ją w temacie numeru) lub inną dietę niskosodową. Należy również odstawić alkohol, spożywać więcej produktów bogatych w potas oraz podejmować regularnie aktywność fizyczną.

Amerykańscy eksperci widzą zasadność terapii lekami z grupy inhibitorów ACE, antagonistami receptora angiotensynowego (ARB), diuretykami tiazydowymi lub tiazydopochodnymi oraz blokerami kanału wapniowego. Ich zdaniem nie ma wystarczających dowodów na to, że stosowanie beta-blokerów w początkowym okresie leczenia jest skuteczne. Odradzają ponadto łączenie podczas terapii leków z grupy ACEI, ARB i inhibitorów reniny, zalecają natomiast comiesięczne wizyty kontrolne u lekarza.

Dlaczego w niektórych przypadkach terapia jest nieskuteczna?

  • Nadciśnienie tętnicze bywa lekooporne, co oznacza, że mimo stosowania 3 leków hipotensyjnych z różnych grup poziom ciśnienia krwi nie spada <140/90 mm Hg
  • Pacjent nie zażywa leków zgodnie z zaleceniami (nie pamięta o przyjęciu kolejnej dawki)
  • Chory w ogóle nie przyjmuje leków i to ukrywa

W jednej z analiz wykazano, że 47% pacjentów nie przestrzegało zaleceń lekarza, z czego:

  • 23% osób przyjmowało tylko niektóre leki
  • 24% osób nie przyjmowało żadnych leków

Aż 53% chorych z opornym nadciśnieniem tętniczym nie przyjmuje żadnych leków

     

Badanie prowadzone w Wielkiej Brytanii i Czechach z udziałem 1348 chorych ujawniło:

  • nieprzestrzeganie zasad zaleconej terapii (UK - 41%, Czechy - 31%)
  • nieprzyjmowanie leków (UK - 14,5%, Czechy - 12%)
  • przewagę kobiet wśród pacjentów niestosujących się do zaleceń lekarza (65%)
  • zależność między wiekiem pacjentów a przestrzeganiem zasad farmakoterapii (im pacjent starszy, tym częściej się podporządkowuje - o 30% częściej co każde 10 lat życia)
  • zależność między liczbą przyjmowanych leków a ryzykiem popełnienia błędu w terapii (dodanie każdego kolejnego leku zwiększa to prawdopodobieństwo o 77%)
  • pomijanie przez pacjentów niektórych leków, zwłaszcza diuretyków

Zaskakujące skutki leczenia nadciśnienia

  • u ochotników z rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego obniżanie ciśnienia skurczowego do wartości <120 mm Hg lub ciśnienia rozkurczowego do wartości <70 mm HG skutkowało wyższym ryzykiem wystąpienia medycznych zdarzeń niepożądanych, a nawet śmierci
  • u ochotników z przewlekłą chorobą nerek lepsza kontrola nadciśnienia wiązała się z mniejszym o 14% ryzykiem śmierci z jakiejkolwiek przyczyny
  • u osób z izolowanym ciśnieniem skurczowym ≥145 mm Hg intensywne obniżanie tej wartości <130 mm Hg za pomocą walsartanu (antagonista receptora angiotestyny) skutkowało większym ryzykiem rozwoju miażdżycy4

Nadciśnienie: wnioski z badań

Nieskuteczność leczenia najczęściej wynika z oporności nadciśnienia tętniczego lub lekceważenia przez pacjentów zaleceń lekarza. Leczenie hipertensji w przypadku niektórych pacjentów jest efektywne, co jednak może się wiązać z ryzykiem wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego2.

Julia Cember

Bibliografia

  1. Prejbisz A., Januszewicz A.: Postępowanie w nadciśnieniu tętniczym w świetle wytycznych amerykańskich 2017. Med. Prakt., 2018; 2: 30-38
  2. Prejbisz A., Januszewicz W., Januszewicz A.: Nadciśnienie tętnicze – postępy 2017/2018. Med. Prakt., 2018; 6: 37-47
  3. K. Narkiewicz, prezentacja "Nadciśnienie tętnicze 2013: Polska na tle świata" na konferencji prasowej Ministerstwa Zdrowia, goo.gl/hyNtLV
  4. Hypertension, 2017; 69: 220-227

Zobacz też:

Zobacz także

Piramida żywieniowa dla osób starszych

Piramida żywieniowa dla osób starszych

Potrzeby organizmu zmieniają się wraz z wiekiem, dlatego Instytut Żywności i Żywienia opracował ...

Leki bez badań klinicznych

Leki bez badań klinicznych

Czy lek jest bezpieczny - i czy działa? Odpowiedzi na te pytania determinują, czy preparat ...

Domowe prace obniżają ryzyko raka

Domowe prace obniżają ryzyko raka

Zajmij się czymś zamiast wylegiwać się w fotelu, a być może przedłużysz sobie życie!

Choroby przewlekłe i cywilizacyjne można leczyć podczas urlopu

Choroby przewlekłe i cywilizacyjne można leczyć podczas urlopu

Przyroda oddziałuje zarówno na naszą psychikę, jak i ciało. Ten wpływ zmienia się zależnie ...

11 sekretów długowieczności

11 sekretów długowieczności

Coraz więcej ludzi żyje dłużej, a niektórym z nas udaje się nawet doczekać setnych i późniejszych ...

Raport specjalny

Prawa pacjenta

Prawa pacjenta

 

 

Nowości

Odkryto geny powiązane z ADHD

Odkryto geny powiązane z ADHD

11 grudzień 2018

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store