4 kroki do usprawnienia przepływu limfy

Regularne oczyszczanie układu limfatycznego przyspiesza wydalanie toksyn, zapewnia prawidłowe odżywienie komórek oraz przyczynia się do zachowania sprężystości skóry.

Tkanka limfatyczna, nazywaną również chłonką, jest nie tylko rezerwuarem układu odpornościowego: ma niemały wpływ na zdrowie człowieka oraz kondycję skóry. Każda komórka w organizmie ma kontakt z płynem śródmiąższowym, który składa się zarówno z substancji pochodzących z krwi, jak i z komórki. Ok. 90% wody i małych molekuł wchodzących do płynu śródmiąższowego z krwi jest z powrotem wchłaniane przez lokalne naczynia krwionośne. Pozostałe 10%, białka oraz inne obecne w płynie śródmiąższowym duże cząsteczki zbierają się w sieć cienkich naczyń, tworząc limfę. Jedynie właściwe przenikanie substancji odżywczych przez tkankę chłonną zapewnia odpowiednie odżywienie i detoksykację wszystkich komórek, a jej pobudzanie jest szczególnie ważne w zachowaniu zdrowej i sprężystej skóry - ułatwia wchłanianie składników odżywczych, a tym samym zwiększa efektywność przeprowadzanych zabiegów.

Uporczywa skórka pomarańczowa

Cellulit to zaburzenie, w którym dochodzi do niewłaściwego i nadmiernego rozmieszczenia tkanki tłuszczowej na poszczególnych obszarach ciała, tj. pośladkach, brzuchu, biodrach, udach, kolanach, ramionach i sutkach. Rozwija się obrzękowo-włókniejące zwyrodnienie tkanki łącznej podskórnej, związane z zaburzeniem funkcjonowania układu żylno-limfatycznego oraz nadmierną polimeryzacją tkanki łącznej tłuszczowej. Proces powstawania cellulitu zaczyna się od zaburzeń w krążeniu krwi, które spowodowane są nadmierną przepuszczalnością naczyń włosowatych, utrudnionym spalaniem tłuszczu oraz niedostatecznym usuwaniem produktów przemiany materii i toksyn. Zastój limfy prowadzi do zwiększenia rozmiarów adipocytów, w których dochodzi do zmiany składu biochemicznego tłuszczów - ilość nasyconych kwasów tłuszczowych wzrasta, a nienasyconych spada. Przez nagromadzenie się lipidów w tkance tłuszczowej włókna kolagenowe skupiają się w koliste łuki, zwiększając włóknienie tkanki łącznej, przez co tworzą się twarde grudki w tkance podskórnej13.

W walce z cellulitem szczególnie istotna jest aktywność fizyczna - wskazane są ćwiczenia wzmacniające te obszary, na których zwykle się pojawia. Najlepsze formy aktywności to jazda na rowerze, pływanie, gimnastyka w wodzie, nordic walking i tenis. Oprócz sportu niemałe znaczenie ma masaż antycellulitowy - jego efektem jest zmniejszenie nierównomiernego ułożenia tkanki tłuszczowej oraz podskórnych nierówności powstałych przez zaburzenia tkanki łącznej. W połączeniu z użyciem kosmetyków przyśpieszających spalanie tłuszczu przynosi dobre efekty, ponieważ podczas masażu skóra ulega rozgrzaniu i lepiej wchłania substancje czynne zawarte w kosmetyku14. Pomocny przy redukcji cellulitu okazuje się również peeling, po którym skóra nabiera świeżego i zdrowego wyglądu oraz lepiej oddycha. Taki zabieg poprawia też krążenie15. Z diety należy wykluczyć produkty powodujące zakwaszenie organizmu - czerwone mięso, kawę, herbatę, słodycze, przetwory mleczne - a ograniczyć tłuste potrawy, w szczególności smażone, a także sól i alkohol. Warto też wypróbować detoks jaglany. Należy także pamiętać o piciu dużej ilości wody, najlepiej z dodatkiem cytryny.

Układ limfatyczny - decyduje o naszej odporności

Już Hipokrates pisał o białej krwi w węzłach chłonnych, a Arystoteles odnalazł włókna zawierające bezbarwny płyn, zlokalizowane między naczyniami krwionośnymi i nerwami. Dziś wiemy, że obok układu krążenia w naszym organizmie funkcjonuje równie ważny układ chłonny - otwarta konfiguracja naczyń i przewodów, którymi płynie jeden z płynów ustrojowych, czyli limfa biorąca swój początek ze śródmiąższowego przesączu znajdującego się w tkankach.

Jej skład zależy od funkcji i stanu narządu, z którego jest odprowadzana. Różni się od osocza (m.in. tym, że zawiera więcej tłuszczów), choć jej właściwości fizyczne są podobne. Limfa transportuje składniki odżywcze z krwi do tkanek i odwrotnie. Pomaga usunąć z nich nadmiar płynów oraz transportuje tłuszcze. To właśnie w niej dojrzewają limfocyty, czyli komórki układu odpornościowego - obrońcy naszego organizmu. W skład chłonki wchodzą leukocyty, komórki apoptotyczne i śródbłonkowe oraz produkty metaboliczne. Jest ona produktem wysokobiałkowym, a zaburzenia jej odpływu mogą doprowadzić do stanu zapalnego w obrębie obrzękniętych tkanek lub lokalnego upośledzenia odporności1.

Układ limfatyczny - jaką pełni rolę w organizmie?

Chłonka, wraz z naczyniami i narządami limfatycznymi (grasica, węzły chłonne, szpik kostny, wyrostek robaczkowy i śledziona), wchodzi zatem w skład układu limfatycznego.

Do jego najważniejszych funkcji należą:

• utrzymywanie odpowiedniego składu płynu tkankowego i cytoplazmy komórek,

• usuwanie obumarłych i zmutowanych komórek,

• transportowanie produktów uwalnianych przez komórki (enzymy, cytokiny i inne),

• usuwanie obcych substancji organicznych (bakterii, wirusów, grzybów) i nieorganicznych2.

W przybliżeniu 16% masy ciała człowieka stanowi płyn międzykomórkowy, który składa się z wody, białkowo-węglowodanowego koloidu, lipidów, produktów przemiany materii i komórek. Dzięki prawidłowemu funkcjonowaniu układu chłonnego pozostaje on w nieustającym ruchu3. To limfa zbiera substancje toksyczne i odprowadza je do węzłów chłonnych, skąd są transportowane do nerek i usuwane z organizmu.

Limfa - groźne konsekwencje zaburzenia jej przepływu

Zaburzenie odpływu chłonki wiąże się z faktem, że stężenie substancji obciążających układ limfatyczny w przestrzeni międzykomórkowej przewyższa jego zdolność do przetransportowania ich do krwiobiegu4. To, czy układ limfatyczny działa sprawnie, zależy w dużej mierze od elastyczności tkanki łącznej. Jeśli jest zbyt miękka i przepuszczalna, toksyny, zamiast wędrować do węzłów chłonnych, wnikają w inne tkanki, np. gromadzą się w komórkach tłuszczowych. Kiedy dojdzie do zablokowania ruchu limfy, szybko odczuje to cały organizm: rozwijają się obrzęki (szczególnie dolnych partii nóg, twarzy, dłoni, szyi i okolic pach), odczyny alergiczne stają się silniejsze, aż wreszcie pojawiają się częstsze infekcje, migreny, stany zapalne, chroniczne zmęczenie, nadwaga czy wypryski skórne i cellulit.

Jak oczyścić układ chłonny i usprawnić przepływ limfy?

Krok 1: aktywność fizyczna

Ruch chłonki w naczyniach limfatycznych odbywa się dzięki skurczom mięśni gładkich w węzłach i naczyniach limfatycznych, a także ujemnemu ciśnieniu w klatce piersiowej (ruch przepony), skurczom mięśni szkieletowych i pulsacji sąsiadujących z nimi tętnic5.

Dlatego regularna aktywność fizyczna, która w naturalny sposób pobudza pracę mięśni, to najlepszy sposób na usprawnienie przepływu limfy. Tak naprawdę wystarczy kilka minut dziennie - możesz wybrać spacer, stretching, jogę czy inne umiarkowane formy aktywności. Jednak najlepsza opcją będzie trampolina, skakanka, podskoki, a nawet proste unoszenie i opuszczanie pięt, ponieważ taki pionowy ruch ciała powoduje ciśnieniowe „odsysanie” toksyn z komórek i dosłowne wtłaczanie nadmiaru płynów do układu chłonnego, dzięki czemu limfa staje się rzadsza, a organizm może sprawnie się oczyścić. Poza tym takie ćwiczenia wzmacniają wszystkie mięśnie i detoksykują organy. Poza tym aktywność fizyczna pobudza również wydzielanie potu, co dodatkowo sprzyja detoksykacji i usprawnieniu pracy układu limfatycznego. Dlatego też staraj się unikać antyperspirantów na bazie aluminium, które blokują pocenie się i zwiększają toksyczne obciążenie organizmu6.

Regularna aktywność fizyczna to najlepszy sposób na usprawnienie przepływu limfy. Idealną opcją będzie trampolina, skakanka, a nawet proste unoszenie i opuszczanie pięt, ponieważ taki pionowy ruch ciała powoduje ciśnieniowe „odsysanie” toksyn z komórek, dzięki czemu organizm może sprawnie się oczyścić.

Krok 2: zadbaj o dietę

Na początek zadbaj o swoją dietę. Postaraj się wyeliminować z niej przetworzoną żywność oraz cukry proste, które mogą prowadzić do nagromadzenia się toksyn w organizmie. Im mniej „odpadów” układ chłonny ma do przefiltrowania, tym szybciej i łatwiej limfa będzie oczyszczała ciało. Osoby z zaburzeniami metabolicznymi (a konkretnie nieprawidłowościami przemiany białkowo-lipidowej) znajdują się w grupie ryzyka wystąpienia obrzęku limfatycznego7.

Wyeliminuj ze swojego menu czerwone mięso, owoce morza oraz nasycone tłuszcze - są trudne do strawienia i mogą zapychać układ chłonny. Ogranicz też białą mąkę i nabiał - mleko krowie możesz zastąpić np. sojowym lub migdałowym. Kupuj organiczne owoce i warzywa - produkty z ekologicznych upraw znacznie ograniczą ilość toksyn, które dostarczasz do swojego organizmu w postaci sztucznych nawozów. Postaw na rośliny strączkowe, orzechy, nasiona i produkty z pełnego ziarna.

Zadbaj również o odpowiednie nawodnienie. Codzienne pij przynajmniej 8 szklanek wody, dzięki której limfa łatwo zacznie wypłukiwać z Twojego ciała toksyny. Zamiast napojów gazowanych i słodzonych soków podczas pobudzania układu limfatycznego sięgaj po zioła: lukrecję, przytulię, traganek i czerwoną koniczynę. Wypróbuj również napar z mniszka lekarskiego. W jednym z badań stwierdzono, że już w ciągu 5 godz. od podania pierwszej dawki wywoływał on u pacjentów silne działanie diuretyczne (moczopędne), dzięki czemu zapobiegał zaleganiu płynów w organizmie8. Z kolei saponiny pozyskiwane z kasztanowca działają przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie9.

Krok 3: masaż leczniczy

Drenaż limfatyczny to technika pod względem metodyki wykonywania znacznie odbiegająca od masażu klasycznego. Jest delikatną i powolną kombinacją ruchów okrężnych, obrotowych, pompujących i czerpiących10. Nie masuje się węzłów chłonnych, tylko ich okolice. W trakcie zabiegu wykonuje się masaż grzbietu, klatki piersiowej, brzucha, kończyn dolnych i górnych, karku, głowy oraz twarzy. Drenaż każdej części ciała rozpoczyna się głaskaniem, a kończy wyciskaniem (wyjątek stanowią szyja i twarz) - zawsze wzdłuż naczyń limfatycznych albo w kierunku najbliższych węzłów chłonnych. Można robić to manualnie lub za pomocą specjalnych urządzeń.

Głównym celem zabiegu jest pobudzenie aktywności naczyń limfatycznych, opróżnienie dróg chłonnych i odprowadzenie przez nie powstałego obrzęku11. Dodatkowo poprawia on krążenie krwi i dotlenia skórę. Zawsze wybieraj wykwalifikowanych fizjoterapeutów lub masażystów, ponieważ prawidłowe stosowanie tej techniki wymaga dobrej znajomości anatomii.

Nie oznacza to jednak, że nie można samodzielnie usprawnić przepływu limfy. Tak naprawdę już naprzemienny prysznic zimną i ciepłą wodą poprawia ukrwienie, a każdy masaż (zwłaszcza gdy wykonywane ruchy są zgodne z kierunkiem przepływu limfy) usprawnia pozbywanie się toksyn. Oklepywanie skóry od dołu do góry (choćby podczas nakładania balsamu) również powoduje intensywny wzrost ciśnienia płynu krążącego w tkance limfatycznej. Wypróbuj również szczotkowanie ciała okrężnymi ruchami, co zapewnia dotlenienie i oczyszczenie komórek (zwłaszcza skóry).

Krok 4: właściwa odzież, technika oddychania

Oczywiście najlepsze efekty przyniesie nie jednorazowy program, a wprowadzenie trwałych zmian w swoim życiu, ponieważ to nasze codzienne zwyczaje mogą przyczyniać się do zablokowania przepływu limfy.

Po pierwsze, zrezygnuj z uciskających ubrań (w tym bielizny), zwłaszcza ze sztucznych materiałów (jak nylon i poliester). Odzież z naturalnych włókien (len, bawełna, wełna, jedwab) nie blokuje przepływu chłonki.

Po drugie, pracuj nad swoim oddechem. Głębokie oddychanie z przepony (zamiast płytkiego z klatki piersiowej) doskonale dotlenia i usprawnia pracę układu limfatycznego. Ćwiczenia oddechowe wspomagają wytwarzanie ujemnego ciśnienia w klatce piersiowej, ułatwiającego transport chłonki, a ponadto wpływają pozytywnie na ogólne samopoczucie12.

Po trzecie, unikaj sytuacji sprzyjających odkładaniu wody w organizmie. Na stałe ogranicz spożycie soli, a po całym dniu pracy staraj się unieść nogi na 15-30 min. Wystarczy podłożyć pod nie 2 poduszki, by wyrównać ciśnienie i ułatwić transport płynów ustrojowych.

Artykuł ukazał się pod nazwą "Usprawnij przepływ" w wydaniu papierowym DETOKS.

Bibliografia

  1. Ginekol Pol. 2009; 80: 845-850; Przew Lek 2000; 7: 70-72; Rehab Med 2002; 6 (1): 57
  2. Przew Lek 2006; 5 (87): 80-89
  3. Przew Lek 2003; 4 (5): 48-54
  4. Kurortmedizin 2001; 11: 71-76
  5. J Am Acad Nurse Pract 2007; 19 (2):72-78
  6. K. Kot, M. Latawiec-Jóźwiak, Oczyszczanie organizmu. 7-dniowy program detoksykacji,Niezależne Wydawnictwo Informacyjne, s.6
  7. Rehabilitacja w Praktyce 2014; 1 (3):41-43
  8. J Altern Complement Med 2009; 15 (8):929-934
  9. Panacea 2012; 2 (39): 12-14
  10. Cancer 1998; 12: 2840-2842
  11. J. Doś, Manualny drenaż limfatyczny w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej[w:] A. Jawień, M.T. Szewczyk (red.), Kompresjoterapia,Poznań 2009, s. 143-148
  12. Innov Breast Cancer Care 1998; 4:101-106; Lymphology 2005; 4: 167-180; Lymphology 2005; 3: 136-145
  13. Beauty Forum 2012; 3: 22
  14. Cabines, luty-marzec 2010: 34
  15. J. Dylewska-Grzelakowska, Kosmetyka stosowana, WSIP, Warszawa 2010