Atopowe zapalenie skóry: 12 sprzymierzeńców

Nie musisz cierpieć z powodu egzemy i świądu. Oto 10 potwierdzonych sposobów zwalczających atopowe zapalenie skóry.

Skóra stanowi barierę zapobiegającą wnikaniu do wnętrza organizmu mikrobów i alergenów. Jednak u niektórych ludzi, gdy zetkną się one z komórkami Langerhansa1 - mającymi za zadanie obronę skóry - doprowadzają do rozwoju stanu zapalnego, nazywanego egzemą lub wypryskiem atopowym. Powtórny kontakt z podrażniającym czynnikiem powoduje powstanie zmian skórnych - zaczerwienienia, grudek, a nawet małych ranek. Typowy jest silny świąd, często zmuszający chorego do stałego drapania się, co jeszcze bardziej uszkadza skórę. Charakterystyczna jest też jej nadmierna suchość.

Przyczyn atopowego zapalenia skóry upatruje się m.in. w niewłaściwym nawodnieniu skóry oraz zaburzeniach budowy jej komórek na skutek nieprawidłowości w działaniu filagryny, kluczowego białka warunkującego barierową funkcję naskórka białka2. W efekcie skóra nie stanowi bariery dla drobnoustrojów i alergenów.

Istnieje wiele potencjalnych czynników, które mogą wywoływać egzemę lub zaostrzać jej przebieg. Jest to wyjątkowo indywidualne. Podrażnienia mogą powodować roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt i niektóre rośliny, ale także jedzenie, a zwłaszcza jajka, orzechy, mleko, ryby, soja i pszenica, oraz dodatki do żywności, takie jak środki konserwujące i barwniki.

Bibliografia

  1. Paulo T. L. Fontes Neto, Magda B. Weber, Suzana D. Fortes, Tânia F. Cestari. Case report: Atopic dermatitis in infants: a psychosomatic approach
  2. https://goo.gl/2gcrzt
  3. JAMA Dermatol, 2014; doi: 10.1001/jamadermatol.2013.10271
  4. https://goo.gl/5iS1cA
  5. Drug Saf, 2008; 31: 185–98
  6. Br J Dermatol, 2008; 158: 786–92
  7. J Intern Med Suppl, 1989; 731: 233–6
  8. https://goo.gl/hkcA4e
  9. https://goo.gl/v4mWFy
  10. J Clin Gastroenterol, 2012; 46 Suppl: S33–40
  11. Am J Clin Dermatol, 2008; 9: 93–103
  12. Acta Derm Venereol, 2014; doi: 10.2340/00015555-1772
  13. J Dermatol Treat, 2003; 14: 153–7; Phy¬tomedicine, 2003; 10 Suppl 4: 31–7
  14. Br J Dermatol, 2004; 150: 977–83; J Altern Complement Med, 2009; 15: 387–9
  15. https://goo.gl/6UT35D
  16. J Behav Ther Exp Psychiatry, 1988; 19: 221–7
  17. https://goo.gl/BajqRQ
  18. https://goo.gl/SnFDoQ

Winne bywają też leki, m.in. środki przeciwwirusowe, antyhistaminowe, sterydy, znieczulające i przeciwnowotworowe, a także chemiczne środki drażniące, takie jak detergenty (stosowane w szamponach, środkach do mycia ciała i płynach do kąpieli, zawierające SLS, czyli laurylosiarczan sodowy), środki piorące oraz chlorowana woda w basenach. Czasami czynnikiem indukującym chorobę jest twarda woda wodociągowa (wysoka zawartość minerałów może nasilać objawy) albo centralne ogrzewanie. Znane są też przypadki, w których zaostrzenia prowokowało noszenie syntetycznych ubrań, które powodowały przegrzewanie ciała, jak również stres i niepokój.

Czasami zostaje

Choć atopowe zapalenie skóry uważane jest za chorobę typową dla wieku dziecięcego - w 85% przypadków pojawia się przed ukończeniem 5. r.ż., cierpi na nią 5-20% dzieci - to jednak może utrzymywać się także w wieku dorosłym, a niekiedy nie ustępuje do końca życia (1-3% dorosłych). Po prześledzeniu przez naukowców z University of Pennsylvania Perelman School of Medicine w Filadelfii historii choroby ponad 7 tys. pacjentów w ramach badania PEER (Pediatric Eczema Elective Registry) odkryto, że niezależnie od wieku 80% uczestników badania (które obejmowało osoby między 2. a 26. r.ż.) miało objawy egzemy lub stosowało leki na to schorzenie. Nawet w wieku 20 lat tylko połowa pacjentów doświadczyła przynajmniej 6 miesięcy, w trakcie których nie odczuwali dolegliwości3.

Obraz atopowego zapalenia skóry zmienia się w zależności od wieku. U małych dzieci (do 2. r.ż.) stwierdza się najczęściej pęcherzyki, grudki, a nawet strupy z sączącą się wydzieliną na policzkach, czole czy głowie. Starsze (między 2. a 12. r.ż.) mają suche, łuszczące się grudki czy "blaszki" na wewnętrznych częściach nadgarstków, łokci i kolan, a dorośli - podobne zmiany na twarzy, karku, dłoniach, stopach. U niektórych chorych atopowe zapalenie skóry może pogorszyć widzenie z powodu zmian zapalnych powiek i struktur budujących oczy4.

Opcje konwencjonalne

Medycyna stara się w pierwszej kolejności przywrócić skórze "szczelność". W tym celu chorym zaleca się stosowanie specjalnych preparatów do skóry atopowej, którymi można ją myć i natłuszczać. Zapobiegają one utracie nawodnienia.

Podstawowymi lekami wykorzystywanymi w terapii atopowego zapalenia skóry są glikokortykosteroidy w płynach, żelach i maściach podawane miejscowo. Stosuje się je niekiedy w połączeniu z miejscowymi antybiotykami oraz lekami grzybobójczymi w razie towarzyszącego zakażenia skóry. U chorych istotne jest zwłaszcza leczenie zakażeń wywołanych gronkowcem złocistym (powoduje ropne krostki z wydzieliną o barwie miodu). Nie wolno lekceważyć infekcji wirusem Herpes simplex, którego obecność przejawia się wysiewem drobnych grudek i pęcherzyków, czasem z obecnością krwi, gdyż może to zagrażać życiu.

Na twarz, dekolt i w fałdy ciała aplikuje się takrolimus i pimekrolimus, które osłabiają działanie nadmiernie aktywnych komórek odpornościowych w skórze, przez co pozwalają zaleczyć zmiany wywołane wypryskiem atopowym. Niestety, preparaty te ostatnio łączono z nowotworami skóry5. Z kolei kremy oparte na sterydach przy używaniu przez dłuższy czas, mogą powodować podrażnienie, odbarwienie i tzw. ścieńczenie skóry, a nawet posterydową zaćmę. Czemu jednak mimo silnych leków atopowy wyprysk powraca?

Po części wynika to z faktu, że leczenie standardowo ordynowane w tym schorzeniu rzadko sięga dalej niż w głąb skóry. Wiele kremów, maści i leków doustnych łagodzi objawy, ale nie rozprawia się z przyczyną choroby. Na szczęście istnieje wiele niefarmakologicznych metod radzenia sobie z egzemą. Zacznij od sprawdzenia i przeanalizowania, co ją wywołuje i co zaostrza objawy - a następnie pójdź tym tropem. Wymaga to cierpliwości, gdyż potencjalnych przyczyn jest wiele, jednak gdy już ustalisz winnego, masz spore szanse na pokonanie atopii.

Poznaj sprzymierzeńców

1. Omega-3

Znane z działania przeciwzapalnego niezbędne nam kwasy tłuszczowe - naturalnie występujące w oleju rybnym - wydają się być obiecującym środkiem w leczeniu egzemy. W jednym z badań dorośli przyjmujący codziennie 5,4 g kwasu dokozaheksaenowego z grupy omega-3 już po 2 miesiącach odnotowali znaczące złagodzenie objawów egzemy w porównaniu z grupą kontrolną6. Podobne rezultaty osiągnięto w innym badaniu, w którym chorzy zażywali suplement zawierający 1,8 g kwasu eikozapentaenowego (EPA), też należącego do grupy omega-37. Dzieje się tak dlatego, że kwasy tłuszczowe obniżają poziom substancji prozapalanych, biorących udział w rozwoju egzemy.

Sugerowane dawkowanie: 2-6 g dziennie EPA i DHA.

2. Prebiotyki

Wyniki badania opublikowanego na łamach Archives of Disease in Childhood sugerują, iż prebiotyki mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia AZS u dzieci z grupy wysokiego ryzyka. Bazując na tym, że w kobiecym mleku znajduje się ponad 130 prebiotyków, które stymulują wzrost korzystnych dla zdrowia szczepów bakteryjnych, takich jak Lactobacillus czy Bifidobacterium, naukowcy opracowali opartą na nich recepturę i przetestowali uzyskaną mieszankę na dzieciach, których rodzice cierpieli na wyprysk atopowy, astmę lub alergiczny nieżyt nosa.

Dzieci matek, które nie mogły karmić piersią, zostały przydzielone do 2 grup. Pierwszą karmiono mieszanką prebiotyczną, a drugą - zwykłą. Do 6. miesiąca życia niemowlęta co miesiąc przechodziły badania, a rodzice prowadzili dzienniczek zauważonych objawów. Po tym czasie tylko u 10 ze 102 maluchów karmionych mieszankami z prebiotykami wystąpiło atopowe zapalenie skóry. W grupie karmionej tradycyjną mieszanką było ich 24 na 104 dzieci. Analiza 98 próbek kału wykazała znaczny wzrost liczby bifidobakterii u tych karmionych prebiotykami. Zdaniem badaczy protekcyjne działanie prebiotyków wynika z tego, że stanowią one pożywkę dla wybranych szczepów bakterii probiotycznych, w ten sposób selektywnie pobudzają ich wzrost8.

Prebiotyki, zaliczane do żywności prozdrowotnej, to głównie oligosacharydy pochodzenia roślinnego, z których obecnie najbardziej wykorzystuje się frukto-oligosacharydy (FOS) (w tym inulinę) czy galakto-oligosachardy (GOS). Mogą one występować naturalnie w jedzeniu, np. w porze, bananie, szparagach czy cebuli, jednakże spożycie tych produktów okazuje się być niewystarczające do osiągnięcia wymaganej ilości dobowej (dorośli ok. 5 g/dobę). Dlatego też wiele produktów jest wzbogacanych w składniki prebiotyczne (np. płatki śniadaniowe, pieczywo)9.

Sugerowane dawkowanie: dorośli 5 g dziennie.

3. Probiotyki

Wiele badań wskazało, że działanie korzystnych bakterii jest pomocne w leczeniu egzemy, zwłaszcza u dzieci. U dorosłych połączenie 2 szczepów bakterii probiotycznych - Lactobacillus salivarius LS01 i Bifidobacterium breve BR03 - okazało się skuteczniej łagodzić objawy atopowego zapalenia skóry niż placebo10. Są poza tym dowody na to, że doustne probiotyki mogą zapobiegać egzemie11. Sugerowane dawkowanie: najlepiej zażywać 10-20 mld jednostek bakterii probiotycznych dziennie.

4. Cynk

Ludzie cierpiący na chroniczną egzemę mają niski poziom cynku, dlatego powinni spróbować przyjmowania suplementów. W jednym z badań wykazano, że dotknięte tą przypadłością dzieci miały niższą zawartość cynku we włosach niż zdrowe maluchy, a zażywanie jego suplementów przyniosło poprawę już po 2 miesiącach12.

Sugerowane dawkowanie: przez pierwszy miesiąc 15 mg cytrynianu cynku 3 razy dziennie, potem 2 razy dziennie przez miesiąc, a następnie raz dziennie.

5. Zioła

Kremy ziołowe mogą być pomocne, a czasem nawet równie skuteczne, jak leki konwencjonalne. 10% maść sporządzana z 95% wyciągu etanolowego z nasion łubinu (Lupinus termis) może dawać efekty podobne do tych osiąganych przez sterydy. Także żele i kremy zawierające lukrecję (Glycyrrhiza glabra), rumianek, leszczynę i ziele dziurawca zwyczajnego mogą łagodzić objawy13.

6. Herbata Oolong

Japońscy naukowcy odkryli, że oolong - herbata półfermentowana o łagodniejszym niż jej czarny odpowiednik smaku - może łagodzić objawy egzemy. 2/3 chorych, którzy przez miesiąc każdego dnia pili 3 filiżanki naparu z oolong, odczuło poprawę - niektórzy nawet już po tygodniu. Około połowa z nich odczuwała korzystne działanie herbaty jeszcze przez 6 kolejnych miesięcy.

Sugerowane dawkowanie: 3 filiżanki herbaty oolong dziennie.

7. Krem z witaminą B12

Aplikowanie tej witaminy bezpośrednio na skórę łagodzi objawy egzemy u chorych, niezależnie od wieku pacjenta14. Na polskim rynku znajdziesz kilka maści i kremów zawierających cyjanokobalaminę (witaminę B12).

Sugerowane dawkowanie: nakładaj 2 razy dziennie przez minimum 2 miesiące.

8. Kannabinoidy

Analizując literaturę przedmiotu, badacze z Kampusu Medycznego University of Colorado Anschutz ustalili, że farmaceutyki zawierające kannabinoidy mogą być skuteczne przeciwko atopowemu zapaleniu skóry. W jednym z badań stosowanie kremu z kannabinoidami 2 razy dziennie przez 3 tygodnie całkowicie wyeliminowało ciężki świąd u 8 z 21 pacjentów. Naukowcy przypuszczają, że za pomocą kremu udało się zlikwidować suchość skóry, która może prowadzić do świądu. Zespół dr. Roberta Dellavalle'a zwrócił uwagę na to, że tetrahydrokannabinol (THC), główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach, działa przeciwzapalnie oraz redukuje opuchliznę15.

9. Biofeedback

Metoda ta polega na kontrolowaniu procesów zachodzących w organizmie. Pacjenta uczy się panowania nad reakcjami jego ciała. Terapia, połączona z technikami relaksacyjnymi, została wykorzystana do wyleczenia 5 pacjentów z egzemą: 2 miesiące później u wszystkich zaobserwowano poprawę kliniczną, a po 2 latach troje było całkowicie zdrowych16.

10. Terapia Enderleina

Składa się w głównej mierze z zaleceń dietetycznych. Chory musi zrezygnować z kawy, czarnej herbaty, alkoholu, cukru i słodzików, a także krowiego mleka i jego przetworów oraz produktów pszennych. Zamiast nich może pić mleko kozie, owcze lub sojowe. Kolejnym krokiem jest rezygnacja z produktów zawierających jakiekolwiek chemiczne substancje (nie tylko konserwujące, ale również wzmacniacze smaków, barwniki, aromaty itd.). Raz w tygodniu może jeść mięso, rybę oraz jajko. W jego menu musi znaleźć się dużo świeżych warzyw i owoców, najlepiej z gospodarstw ekologicznych oraz dużo wody mineralnej. Ponadto terapię należy wspomagać, stosując preparaty naturalnie ułatwiające oczyszczanie organizmu17.

11. Ekstrakt ze słonecznika

Badacze z Queensland University of Technology twierdzą, że atopowe zapalenie skóry może powstrzymać wyekstrahowany z nasion słonecznika inhibitor trypsyny SFTI (ang. sunflower trypsin inhibitor). Korzystnie wpływa on na działanie 3 enzymów warstwy rogowej naskórka, od których zależą jej spójność i złuszczanie. Dzięki temu SFTI pomaga zachować regularną strukturę skóry i jej odpowiednią grubość. To zaś sprawia, że zmniejsza się przenikalność skóry, przez co jest ona odporniejsza na działanie alergenów i nie traci wody18.

12. Prysznic i okłady

By zminimalizować uszkodzenia skóry, staraj się zamiast kąpieli brać prysznic (i to letni, aby nie uszkodzić warstewki naturalnych tłuszczów pokrywających skórę) i natychmiast po nim nakładaj na skórę maści natłuszczające zapobiegające jej odwodnieniu. Prace domowe wymagające moczenia rąk wykonuj w rękawiczkach. Drapanie skóry grozi jej dalszym uszkodzeniem, dlatego spróbuj zastąpić je poklepywaniem lub uciskaniem swędzących partii ciała. Przy dużych zmianach skórnych pomagają okłady z wilgotnej gazy19.

Zobacz też:

Zobacz także

Zdrowe dziecko: 6 ważnych zasad

Zdrowe dziecko: 6 ważnych zasad

By zapewnić dzieciom prawidłowy rozwój fizyczny i intelektualny, należy pamiętać o podstawowych zasadach żywienia i stylu życia oraz zapomnieć o kilku grzechach codzienności.

Kremy nawilżające do każdej cery

Kremy nawilżające do każdej cery

Nawet tłusta cera potrzebuje odpowiedniego nawilżenia - to najważniejszy element codziennej pielęgnacji twarzy.

Pies w mieście. Jak zmniejszyć stres i spędzać czas z pupilem?

Pies w mieście. Jak zmniejszyć stres i spędzać czas z pupilem?

Pies - najbliższy przyjaciel człowieka. To, że nam towarzyszy, jest tak oczywiste, iż nie potrafimy sobie wyobrazić, jak by to było bez niego. Ma nam zapewniać komfort i bezpieczeństwo, a przede wszystkim nas kochać, bezwarunkowo i wiernie. Taka bowiem jest jego rola od zarania dziejów do dzisiaj.

Rozwój choroby Alzheimera: 9 faktów

Rozwój choroby Alzheimera: 9 faktów

Utrata zdolności poznawczych to jeden z najczarniejszych scenariuszy jesieni życia. Póki co nasza wiedza na temat przyczyn i sposobów leczenia tej przypadłości jest ograniczona, ale naukowcy nie ustają w badaniach, które mają to zmienić. Przedstawiamy kilka spośród licznych doniesień ostatnich lat, które przybliżają nas do lepszego zrozumienia tej choroby.

Technika Bowena: terapia wielu chorób

Technika Bowena: terapia wielu chorób

Według Cate Montany niewielkie ruchy wykonywane podczas sesji z wykorzystaniem techniki Bowena mogą przyczynić się do ogromnej poprawy stanu pacjentów w przypadku wielu rodzajów chorób.

Raport specjalny

Prawa pacjenta

Prawa pacjenta

Nowości

Nowa terapia białaczki

Nowa terapia białaczki

24 czerwiec 2018

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store