Borelioza i przyjaciele

Przewlekłe, nierozpoznane zakażenie krętkami Borrelia samo w sobie oznacza długotrwałą walkę o powrót do zdrowia, a kiedy towarzyszą mu inne choroby, leczenie jest jeszcze trudniejsze.

Borelioza to najczęstsza choroba wywoływana przez kleszcze. Trafnej diagnozy nie ułatwia fakt, że podstawowy jej objaw, czyli rumień wędrujący, pojawia się w ciągu 3-32 dni zaledwie w 1/3 przypadków. W tym samym czasie u wszystkich chorych krętki Borrelia burgdoferi (BB) przenikają do węzłów chłonnych lub - za pośrednictwem krwi - do stawów, mózgu i mięśni1. To dlatego choroba ma charakter wieloukładowy i wielopostaciowy.

Początkowe objawy - gorączka, poty, dreszcze, fale gorąca, zmęczenie, ociężałość, dolegliwości stawowe, drętwienie kończyn lub tylko palców, bóle i skurcze mięśni, tiki, kołatanie serca, skoki ciśnienia, problemy z koncentracją - przypominają przeziębienie lub przemęczenie, stąd często bywają bagatelizowane. To błąd, ponieważ przewlekła faza boreliozy oznacza dużo poważniejsze problemy. Dochodzi w niej do zmian narządowych o charakterze neurologicznym lub reumatologicznym. Późna postać choroby z Lyme i tzw. zespół poboreliozowy (Post Lyme Syndrom, PLS) powodują przewlekłe zaburzenia poznawcze, zmęczenie, zesztywnienie i ból mięśni2.

Serologiczne badania diagnostyczne

Poszukiwanie boreliozy opiera się na wykrywaniu wytworzonych przez chorego przeciwciał skierowanych przeciwko krętkom BB. Ponieważ pojawiają się one w organizmie po 4-6 tygodniach od kontaktu z kleszczem, testy należy wykonywać dopiero po tym okresie. EUCALB (European Union Concerted Action on Lyme Borreliosis) zaleca dwustopniową diagnostykę boreliozy1:

1. Test ELISA Przy zastosowaniu tego badania chorobę z Lyme stwierdza się, kiedy ilość przeciwciał w płynie mózgowo- rdzeniowym wynosi powyżej 5 BBU/ml1. Jest to najszybsza i najtańsza metoda diagnostyczna, obarczona jednak największym ryzykiem fałszywego wyniku, który pojawia się nawet w 70% przypadków. ELISA daje wyniki fałszywie pozytywne m.in. dlatego, że identyfikuje przeciwciała globalnie, tzn. bez rozróżnienia ich swoistości.

2. Test Western Blot Uznaje się go za sposób eliminowania fałszywie pozytywnych i granicznych wyników testu ELISA2. Jest nieco dokładniejszy, ponieważ używa się w nim pojedynczych fragmentów krętka BB (tzw. prążków). Niestety, ten test również nie jest jednoznaczny, ponieważ prążki obecne w krętku BB mogą pochodzić także z innych bakterii.

Bibliografia

  1. Pol. Arch. Med. Wewn., 2008; 118: 314-317
  2. Przew. Lek., 2001; 68: 86-89

Co z leczeniem?

Terapia późnych postaci boreliozy i zespołu poboreliozowego wywołuje dziś spore kontrowersje. Przewlekłe zakażenie BB powoduje chroniczny ból, zaburzenia poznawcze i zmęczenie, utrzymujące się mimo zabicia krętków antybiotykiem3. Według Amerykańskiej Akademii Neurologii chorzy z rozpoznanym PLS nie reagują poprawą na kolejne dawki antybiotyku.

Innego zdania są eksperci z ILADS, według których borelioza wymaga długotrwałej, nawet kilkumiesięcznej terapii. Podkreślają oni, że wieloaspektowa terapia musi uwzględniać objawy PLS (ból, stan zapalny, depresja). Przykładowo przy dolegliwościach ze strony stawów, ale i towarzyszącym chorobie zmęczeniu, ważne są rehabilitacja i fizykoterapia, które pomogą uwolnić pacjenta od bólu i kurczu mięśni poprzez masaże i nagrzewanie, zwiększając zakres ruchów oraz likwidując zesztywnienie4.

Co więcej, przewlekła antybiotykoterapia sprzyja rozwojowi grzybic o bardzo ciężkim przebiegu, stąd ważna jest ich profilaktyka (m.in. dieta przeciwgrzybicza, obfitująca w pokarmy, które nie podnoszą poziomu cukru we krwi, jogurt naturalny, kefiry i probiotyki, a wykluczająca węglowodany).

Dieta zwalczająca zakażenie

Żywienie osób z boreliozą wymaga jeszcze innych istotnych składników. Ważna jest dieta bogata w kwasy omega-6 i omega-3, witaminy D, A, E, C i B12 oraz magnez. Pacjent z niedoborem witamin, nieaktywny fizycznie i spożywający alkohol nie ma szans na całkowite wyleczenie, ponieważ czynniki te wpływają na funkcjonowanie układu immunologicznego, którego sprawne działanie jest jednym z istotniejszych elementów walki z zakażeniem.

Trzeba też pamiętać, że długotrwałe stosowanie antybiotyków może upośledzić przyswajanie witamin z pożywienia, dlatego pacjentom zaleca się stosowanie suplementów. Podobnie jest w przypadku składników budujących chrząstkę (jak cynk, miedź, selen, kwas krzemowy i limonowy). Krętki BB pozyskują bowiem energię z kolagenów, rozmiękczają tkankę chrzęstną i pobierają z niej substancje odżywcze, zmniejszając ich zasoby dla organizmu.

Warto również sięgać częściej po przeciwutleniający resweratrol (obecny w czerwonych winogronach), koenzym Q10 (jego niedobór zwiększa podatność na infekcję) oraz glutation niezbędny do samooczyszczenia organizmu.

Nadzieja w ziołach

Fitoterapia to dobra opcja wspomagania procesu leczenia. W pierwszej fazie zakażenia zaleca się stosowanie przez ok. 3 tygodnie jeżówki (Echinacea), która działa antybakteryjnie, przeciwzapalnie i wzmacniająco. Pewne efekty mogą dać również poprawiające odporność rośliny z dużą dawką witaminy C (dzika róża, czarna porzeczka, rokitnik zwyczajny) oraz zioła odtruwające, jak pokrzywa, krwawnik, skrzyp polny i liście brzozy5.

Najnowszym odkryciem w tej dziedzinie jest artemizyna - związek wyizolowany z bylicy rocznej (Artemisia annua). Na bazie tej rośliny Chinka Tu Youyou opracowała naturalny lek na malarię, który okazał się na tyle skuteczny, że w 2015 r. badaczka otrzymała za niego Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny.

Zwalczanie malarii to podstawowa właściwość bylicy rocznej, wykorzystywana w medycynie chińskiej od ponad 2 tys. lat. Dzięki badaniom naukowym dziś pozyskiwana z niej artemizyna i jej pochodne z powodzeniem zastępują chininę, na którą uodporniły się drobnoustroje wywołujące tę chorobę. Jednocześnie dalsze prace pokazały, że Artemisia annua hamuje również rozwój pasożytów z rodzaju Babesia, dlatego może być skuteczna w leczeniu babeszjozy6.

Boreliozie może towarzyszyć babeszjoza

Fot. Archiwum

Groźne koinfekcje

Dlaczego nowo odkryte właściwości bylicy rocznej są tak istotne? Ponieważ u osób chorych na boreliozę bardzo często występuje zjawisko jednoczesnego zakażenia innymi patogenami przenoszonymi przez kleszcze. Pojawienie się tych dodatkowych chorób, określane mianem koinfekcji, oznacza znacznie bardziej dotkliwe objawy i trudniejsze leczenie.

Szczególnie częste są w tym przypadku zakażenia krętkami Babesia, które wywołują właśnie babeszjozę. Badania epidemiologiczne wskazują, że nawet u 66% pacjentów z boreliozą występuje jednocześnie ta choroba, w objawach przypominająca malarię7.

Taka sytuacja stanowi duże wyzwanie terapeutyczne, ponieważ boreliozę leczy się antybiotykami, na które nie reagują krętki Babesia. Stąd roślinny lek może okazać się cennym uzupełnieniem terapii.

Z boreliozą mogą współwystępować również inne choroby: kleszczowe zapalenie mózgu (atakujące ośrodkowy układ nerwowy, powodujące ostry stan zapalny opon i mózgu), ludzka anaplazmoza granulocytarna (w której bakterie upośledzają funkcjonowanie neutrofilów - białych krwinek chroniących organizm przed stanami zapalnymi) czy bartoneloza (wywołujące ją pałeczki Bartonelli atakują erytrocyty i komórki śródbłonka naczyń krwionośnych, a w poważniejszych przypadkach powodują zapalenie wsierdzia, mięśnia sercowego lub mózgu).

W takich przypadkach również pojawiają się trudności terapeutyczne, ponieważ nie istnieją uniwersalne antybiotyki, które byłyby w stanie pokonać wszystkie drobnoustroje. Przykładowo leki stosowane w terapii boreliozy lub babeszjozy są bezskuteczne w przypadku bartonelozy - wówczas konieczne jest skojarzone leczenie różnymi antybiotykami8.

Przy koinfekcjach szczególnie istotne są również wspomniane zasady żywienia i suplementacji, a także wsparcie ziołowe. Walka z zakażeniami na wielu frontach znacząco zwiększa szanse na wygraną.

Powikłania, których lepiej uniknąć

 

Szybkie i prawidłowe postawienie diagnozy w przypadku chorób odkleszczowych jest bardzo ważne również ze względu na groźne dla życia powikłania.

Bibliografia

  1. Scand J Infect Dis 1996; 28: 217-224
  2. Psych Pol 1997; 31: 223-230
  3. J Clin Invest 2004; 144: 577-578
  4. Folia Cardiol Exc 2008; 3: 375-382
  5. Clin Infect Dis 2000; 31: 554-560; Clin Infect Dis 2001; 33: 676-685

Nawet u 25-50% pacjentów z kleszczowym zapaleniem mózgu mogą pojawić się trwałe niedowłady kończyn, uszkodzenie słuchu, porażenie nerwów czy zaburzenie funkcji móżdżku1. U wielu pacjentów choroba pozostawia również zaburzenia depresyjne, podatność na otępienie, nadmierną pobudliwość nerwową, drażliwość czy zaburzenia snu, pamięci i koncentracji, które obserwuje się nawet 5 lat po jej przebyciu2.

Podobnie późna postać choroby z Lyme i zespół poboreliozowy powodują przewlekłe zaburzenia poznawcze, zmęczenie, zesztywnienie i ból mięśni3. Ich pozbycie się może wymagać nawet kilkudziesięciu miesięcy terapii. Ponadto infekcja BB może być bezpośrednio związana z rozwojem powikłań kardiologicznych: u prawie 33% pacjentów z niewydolnością serca wykryto obecność przeciwciał skierowanych przeciwko B. burgdorferi4. Prawdopodobnie krętki te łatwo przedostają się do serca i osierdzia, powodując ich łagodne zapalenie, a w niektórych przypadkach również trwałe uszkodzenie, które może być nawet śmiertelne.

Zagrażające życiu powikłania zdarzają się także w nielicznych przypadkach anaplazmozy. Należą do nich niewydolność oddechowa i nerek, zaburzenia neurologiczne czy hipoplazja szpiku5. Opisywane są też przypadki krwawień do światła przewodu pokarmowego oraz zaburzeń krzepnięcia krwi, zwłaszcza u osób powyżej 40. r.ż.

 

Bibliografia

  1. J Clin Invest 2004; 113: 1093-1101
  2. J Clin Invest 2004; 144: 577-578
  3. The Journal of Clinical Investigation 2004, 113 (8): 1093-1101
  4. Ann. Int. Med., 2004, 144: 577-578
  5. S. Wolf-Dieter, Naturalne leczenie boreliozy, Purana 2012, 113-119, 184-188
  6. Parasitol Int 2010; 59: 481-486
  7. Med Rodz 2014; 3: 147-151
  8. Post Mikrobiol 2012; 51 (1): 47-53; Przegl Epidem 2002; 56: 399-407

 

Zobacz także

Chiński masaż tuina

Chiński masaż tuina

Ta metoda to nieoceniona "apteczka" na wszelkie dolegliwości dziecięce.

Metoda Montessori - daj dziecku skrzydła

Metoda Montessori - daj dziecku skrzydła

Czy istnieje sposób nauczania idealny dla każdego dziecka? Być może odpowiedzią na to pytanie jest metoda opracowana przez włoską pediatrę Marię Montessori.

Złoty wiek - jak odwrócić proces starzenia?

Złoty wiek - jak odwrócić proces starzenia?

Nowe odkrycia naukowe sugerują, że da się przeprogramować komórki w celu odwrócenia procesów starzenia. Jak jednak dowiedziała się Cate Montana, również wiele naturalnych substancji może cofnąć tykający zegar.

Za empatię odpowiadają neurony lustrzane?

Za empatię odpowiadają neurony lustrzane?

Ludzka empatia nie jest jedynie wynikiem socjalizacji. To neurony lustrzane w mózgu sprawiają, że potrafimy rozumieć cudze zachowania i współodczuwać ich emocje. Te komórki reagują identycznie, kiedy sami doświadczamy określonych doznań i gdy obserwujemy je u innych.

Fuleren C60 - cząsteczka węgla, która wydłuża życie

Fuleren C60 - cząsteczka węgla, która wydłuża życie

Ta mało znana cząsteczka - jeden z najpotężniejszych przeciwutleniaczy - rewolucjonizuje opiekę zdrowotną i perspektywy długowieczności. Szczegółowo przedstawia ją Cate Montana.

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Poznaj moc spiruliny

Poznaj moc spiruliny

Mikroalga z odległych Hawajów wspiera odtruwanie wątroby, przeciwdziała...

Raport specjalny

Schudnij na lato!

Schudnij na lato!

Nowości

Przeszczep bioty może być niebezpieczny

Przeszczep bioty może być niebezpieczny

18 czerwiec 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store