Colostrum, czyli zdrowie od krowy

Siara, czyli gęsta, żółta wydzielina, jest pierwszym i kluczowym dla prawidłowego rozwoju pokarmem, jaki otrzymuje noworodek. Jednak coraz częściej początkowe mleko ssaków staje się również składnikiem zdrowej diety osób dorosłych.

Młodziwo, siara lub łacińskie colostrum to nazwy pierwszego pokarmu każdego nowonarodzonego ssaka, w tym człowieka. Proces jego wytwarzania rozpoczyna się jeszcze w okresie ciąży, a ustaje w ciągu kilku dni od porodu.

Unikalny skład tej wydzieliny ma fundamentalne znaczenie we wczesnym karmieniu. Siara zawiera 40 razy więcej związków niż późniejsze mleko matki. Są to nie tylko niezbędne składniki odżywcze w dobrze przyswajalnej formie, ale też czynniki wzrostowe i związki immunologicznie aktywne - wszystkie niezbędne do tego, by zapewnić noworodkowi ochronę przed patogenami, nim w pełni wykształci on własny, sprawnie funkcjonujący układ odpornościowy.

Siła pierwszego karmienia

Siara uważana jest za najmocniejszy naturalny immunostymulant znany nauce. Wypełniają ją komórki odpornościowe, takie jak leukocyty, makrofagi, limfocyty T i B oraz przeciwciała (zwłaszcza sIgA), odpowiedzialne za odporność noworodka1. Ponadto zawiera składniki immunomodulujące, wśród których należy wyróżnić laktoferynę (LF),  αlaktoalbuminę, lizozym, laktoperoksydazę, polipeptyd bogaty w prolinę (PRP) i kazeinę.

Sam skład siary i mleka dojrzałego pod kątem obecności związków immunologicznie czynnych jest co prawda podobny, ale w colostrum ich zawartość jest wielokrotnie wyższa. Przykładowo stężenie IgA w siarze może być nawet 100-krotnie wyższe niż w mleku dojrzałym, natomiast laktoferyny - 10-krotnie wyższe2.

Siara zawiera też lekkostrawne i łatwo przyswajalne składniki odżywcze potrzebne rozwijającemu się noworodkowi, zapewniając mu odpowiednią ilość tłuszczów, węglowodanów, białek, witamin i składników mineralnych. Wszystko to sprawia, że colostrum stanowi prawdziwą bombę składników niezbędnych do tego, by maluszek zaadaptował się w nowym świecie, nim zacznie wytwarzać własne przeciwciała.

Stężenie zawartych w nim substancji ulega dużym zmianom w  kolejnych godzinach i dniach po porodzie. Prowadzi to do stopniowej przemiany siary w mleko. Czas, w jakim przemiana ta następuje, jest zależny od organizmu. Jednak zawsze za tzw. "pełną" siarę uważa się wydzielinę z pierwszej laktacji, z pierwszych chwil po jej wystąpieniu.

Ludzkie czy krowie?

Jak widać, colostrum to nie tylko substancja cenna, ale i ulotna. Jej ograniczona ilość sprawia, że siara kobieca, wydobywająca się podczas laktacji, wystarcza tak naprawdę do wykarmienia jedynie jej dziecka. Po prostu nie da się pozyskać większej jej ilości.

Jednak kolejne badania wskazują, że colostrum o równie cennych właściwościach można otrzymać z laktacji niektórych zwierząt, zwłaszcza krów. Liczne badania potwierdzają, że korzystnie wpływa ono na odporność nie tylko u noworodków - suplementacja daje pozytywne efekty immunologiczne również u starszych dzieci i dorosłych. Efekt ten uzyskuje się, jeżeli stosowana jest siara bydlęca (colostrum bovinum) pochodząca od jednego osobnika lub też jako mieszanka wielu siar krowich3.

Jak to możliwe? Okazuje się, że charakteryzuje się ona składem bardzo zbliżonym do ludzkiej oraz prozdrowotnymi właściwościami, które można wykorzystać w żywieniu osób w każdym wieku.

Cenny skład

W siarze bydlęcej zidentyfikowano ok. 250 składników aktywnych: białka serwatkowe i kazeinowe, tłuszcze (fosfolipidy i cholesterol), witaminy (A, C, i z grupy B), mikroelementy wapń, fosfor, potas, sód, magnez), czynniki wzrostu i enzymy. Jednak najważniejsze okazują się immunoglobuliny, odpowiedzialne za zwalczanie infekcji bakteryjnych, wirusowych i  grzybiczych oraz wzmacniające układ immunologiczny.

Colostrum bovinum zawiera 3 klasy przeciwciał, w tym te najważniejsze dla człowieka: IgA oraz IgG. Ich stężenie jest bardzo wysokie, co sprawia, że immunoglobuliny z siary bydlęcej skutecznie wspierają budowanie odporności4. To IgA blokuje przyleganie patogenów do błon śluzowych układu oddechowego, pokarmowego i moczowo-płciowego oraz neutralizuje wytwarzane przez nie toksyny. Skutecznie chroni przed infekcjami, a ponieważ jest odporna na trawienie przez enzymy żołądkowo-jelitowe, może być dostarczona z siarą do krwi, a stamtąd - na powierzchnię błon śluzowych wszystkich układów5.

Obecność immunoglobulin wzmacnia również aktywność lizozymu - głównego biologicznie aktywnego składnika płynu łzowego o silnym działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwbólowym.

Pierwsza linia obrony

Drugim spośród najważniejszych składników siary bydlęcej (obok immunoglobulin) jest laktoferyna, czyli glikoproteina wiążąca żelazo, stanowiąca ważny element pierwszej linii obrony organizmu przed infekcjami układu pokarmowego i biegunkami. Można znaleźć ją w składzie płynów ustrojowych, np. łez czy śliny.

Wykazano, że laktoferyna reguluje skład mikroflory jelitowej noworodków, hamując wzrost patogennych szczepów (jak E. coli i Enterobacteriaceae), a wspierając kolonizację tymi pożądanymi (np. Lactobacillus i Bifodobacterium)6.

Badania pokazują również, że ze względu na swoje szerokie działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne laktoferyna może ograniczać trądzik młodzieńczy (skuteczne efekty uzyskano u pacjentów, którym przez 12 tygodni podawano mleko fermentowane wzbogacone o 200 mg tej substancji)7. Ponadto uczestniczy w procesie wzrostu kości (hamuje apoptozę osteoblastów oraz większa możliwość mineralizacji), wspomaga gojenie ran (m.in. zwiększa produkcję kwasu hialuronowego oraz syntezę kolagenu), działa przeciwpasożytniczo (wykazuje skuteczność przy zakażeniu toksoplazmą, zarodźcem Plasmodium falciparum i świdrowcem Trypanosoma cruzi) i przeciwwirusowo (np. przy opryszczce i wirusowym zapaleniu wątroby typu C), a dzięki właściwościom przeciwgrzybiczym zwalcza patogeny Candida albicans8.

Od teorii do praktyki

Długo można by wymieniać prozdrowotne właściwości poszczególnych składników siary bydlęcej, jednak tak naprawdę jej siła tkwi w synergistycznym ich działaniu. Badania potwierdzają, że to colostrum bovinum, a nie izolowane z niego składniki, jest skuteczną bronią w profilaktyce wielu schorzeń.

Infekcje Suplementy zawierające siarę bydlęcą są zalecane w zapobieganiu i wspomaganiu leczenia chorób infekcyjnych ze względu na dużą zawartość immunoglobulin i laktoferyny, a także właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze. Pozytywne efekty wykazano m.in. w przypadku zakażenia Hylobacter pylori, pasożytami Cryptosporidia, Shigella i rotawirusami9. Składniki aktywne zabiją patogeny, uniemożliwiają ich przylgnięcie do ludzkich komórek i rozbijają chroniący je biofilm. Dodatkowo pośrednie działanie wykazuje obecny w colostrum polipeptyd bogaty w prolinę (PRP), który stymuluje funkcjonowanie układu immunologicznego. Z kolei laktoferyna może zwiększać wrażliwość bakterii na antybiotyki, poprawiając ich aktywność nawet 4-krotnie i umożliwiając zmniejszenie stosowanych dawek10.

Nieszczelne jelito Colostrum poprawia stan wyściółki i pobudza wzrost prawidłowej flory jelitowej. Badania na ludziach i zwierzętach potwierdzają, że dzięki niezwykle bogatemu składowi siara bydlęca może zmniejszać nadwrażliwość związaną z alergiami. Największe korzyści mogą jednak odnieść osoby borykające się ze zwiększoną przepuszczalnością jelit, co potwierdzają najświeższe wyniki badań. Sprawdzono w nich wpływ 20 dni suplementacji 500 mg siary bydlęcej na parametry związane z przepuszczalnością jelitową u 16 sportowców będących w trakcie najbardziej intensywnego treningu związanego z zawodami. Okazało się, że zmniejsza ona, a przeważnie przywraca do prawidłowego poziomu wartość 2 parametrów odzwierciedlających przepuszczalność jelitową: stosunek laktulozy i mannitolu w moczu oraz stężenie zonuliny w stolcu. Co ważne, żaden z uczestników przyjmujących colostrum nie zgłaszał jakichkolwiek skutków ubocznych dla układu trawiennego11.

Biegunki Siara bydlęca skutecznie chroni przed zakażeniem E. coli, które pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn biegunek. Główną rolę odgrywa tu IgA, która odpowiada za zmniejszony odsetek zakażeń i biegunek u noworodków karmionych piersią (w porównaniu do karmienia sztucznego)12.

Badania wykazują również, że siara bydlęca może mieć korzystny wpływ na chroniczne biegunki u osób z niedoborami immunologicznymi, poprawiając jakość i objętość stolca oraz zmniejszając jego częstość.

Zapalenie jelita grubego Naukowcy zastosowali preparaty colostrum bovinum u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i porównali ich wyniki z grupą otrzymującą placebo. Po 4 tygodniach obserwacji u osób stosujących siarę wykazano redukcję objawów oraz poprawę obrazu histologicznego. Obie grupy były jednocześnie leczone konwencjonalnymi preparatami, stąd autorzy podkreślają pomocniczą rolę  młodziwa13.

Gojenie ran Badania wykazały, że siara stymuluje namnażanie zwierzęcych fibroblastów oraz wzrost i migrację ludzkich keranocytów. Dzięki temu może być z powodzeniem stosowana przy trudno gojących się ranach i do regeneracji skóry. W jednym z eksperymentów porównano nawet skuteczność opatrunków z siarą oraz klasycznych u pacjentów z głębokimi ranami. Okazało się, że te z użyciem colostrum gwarantowały krótszy czas gojenia i wyraźniejsze zmniejszenie bólu14.

Regeneracja po wysiłku Wielokrotnie badano wpływ preparatów z siarą bydlęcą na kondycję i skład ciała sportowców. W jednej z takich prób (z udziałem 15 starszych mężczyzn i 25 kobiet ćwiczących co najmniej 3 razy w tygodniu) wykazano, że po 8 tygodniach suplementacji ochotnikom udało się zwiększyć siłę nacisku nóg i zmniejszyć markery resorpcji kości (w porównaniu do grupy stosującej białko serwatkowe)15. Podkreśla się, że bogaty skład młodziwa pozwala na szybką regenerację tkanek po wysiłku, zwiększenie masy mięśniowej i redukcję tkanki  tłuszczowej, a składniki przeciwzapalne i immunomodulujące chronią przed uszkodzeniami mięśni i ścięgien.

Nowotwory Wiele związków immunologicznie aktywnych zawartych w siarze wykazuje właściwości przeciwnowotworowe. Bydlęca laktoferyna wywiera działanie cytotoksyczne na komórki włókniakomięsaka, czerniaka i raka okrężnicy, a także hamuje  proliferację komórek raka płuc16. Inne składniki colostrum, takie jak immunoglobuliny czy PRP, stymulują pracę układu odpornościowego, zwiększają produkcję czynnika martwicy nowotworów (TNF-α) oraz interferonu gamma, który z kolei aktywuje komórki NK (naturalnych zabójców) oraz usprawnia działanie limfocytów T.

Egzotyczna opcja dla alergików

Choć na sklepowych półkach wciąż spotyka się je rzadko, a badania są jeszcze w powijakach, obiecującą opcję mogą stanowić również mleko i siara wielbłądzie o cennych właściwościach.

Analizy przeprowadzone dotąd jedynie in vitro pokazały, że laktoferyna pozyskana z siary wielbłądziej wykazuje zdolność hamowania proliferacji komórek nowotworowych iwzrosturaka jelita grubego1. Mechanizm jej działania nie został jednak jednoznacznie potwierdzony.

Istnieją też wzmianki dotyczące korzystnej roli mleka i siary wielbłądów w leczeniu i profilaktyce schistomastozy - choroby pasożytniczej pojawiającej się zwykle w Afryce2.

Samo mleko również ma wiele dobroczynnych właściwości. Ilość białka i tłuszczu jest w nim zbliżona do mleka krowiego, ale zawiera wysoką koncentrację potasu i żelaza oraz nawet 3 razy więcej witaminy C. Co jednak ważniejsze, nadaje się jako zamiennik dla osób mających alergię na mleko krowie - 80% takich dzieci doskonale je toleruje. Wszystko dzięki temu, że charakteryzuje się ono niską zawartością laktozy. Również mała zawartość beta-kazein i brak beta-laktoglobulin wiązane są z hipoalergicznym działaniem mleka wielbłądziego3.

Bibliografia

  1. Food Chem 2013; 141: 148-152
  2. Asia Pac. J. Clin. Nutr. 2005; 14 (4): 432-438
  3. Immunol. Allergies. 2005; 7: 796-798

Bibliografia

  1. Nutr Res 2002; 22: 755-767
  2. Post Hig Med Dosw 2005; 59: 309-323; Semin Fetal Neonat M 2013; 18: 143-149
  3. Int J Clin Pharmacol Ther 2008; 46 (5): 211-25
  4. Altern Med Rev 2003; 8 (4): 378-394; J Clin Chem Clin Biochem 1990; 28: 19-23
  5. Nutr Res 2002; 22: 755-767
  6. Dig Dis Sci 2003; 48: 1324-1332
  7. Nutrition 2010; 26: 902-909
  8. CM&R 2005; 2: 93-101; Biotechnol Lett 2011; 33: 33-39; Post Hig Med Dośw 2005; 59: 309-323; Virol 2004; 318: 405-413; J Biol Chem 2003; 278: 10162-
    10173; Biochim Biophys Acta 2011, doi: 10.1016/j.bbagen.2011.06.018
  9. Altern Med Rev 2003; 8 (4): 378-394
  10. Arch Immunol Ther Exp 1996; 44: 215-224; J Dairy Sci 2002; 85: 1141-1149
  11. Nutrients 2017; 9 (4): 370
  12. J Microbiol Immunol 2011; 44: 1-7
  13. Aliment Pharmacol Ther. 2002; 16: 1917-1922
  14. J Clin Diagn Res 2015; 9 (4): PC01-4
  15. Int J Sport Nutr Exerc Metab 2014; 24 (3): 276-85
  16. J Diary Sci 2013; 96: 2095-2106; Anticancer Res m2002; 22: 2703-2710

 

Zobacz też:

Zobacz także

Toksyczny łosoś

Toksyczny łosoś

Pełnego zdrowych, pożytecznych tłuszczów łososia uważa się za zdrową superrybę. Jednakże Cate Montana jest innego zdania. W ramach nowego "akwabiznesu" w supermarketach dostępne są bowiem głównie ryby hodowlane.

Wycięcie tarczycy: suplementy i dieta

Wycięcie tarczycy: suplementy i dieta

Bez tarczycy można żyć - pod warunkiem, że codziennie przyjmuje się suplementy jej hormonów i, o czym mało kto wie, stosuje odpowiednią dietę.

Przekąski w podróży

Przekąski w podróży

Spożywanie posiłków w drodze nie musi być nudne i zapychające.

Naturalne napoje izotoniczne

Naturalne napoje izotoniczne

To naturalne, że w czasie wakacji odczuwamy dużo większą ochotę na produkty odświeżające, nawilżające, takie jak soki, koktajle, sałatki, surówki, owoce, lody czy zimne napoje.

P jak przemiana metalu

P jak przemiana metalu

Według tradycyjnej medycyny chińskiej w naszym organizmie płuca fei oraz jelito grube da chang stanowią parę.

Raport specjalny

Prawa pacjenta

Prawa pacjenta

 

 

Nowości

Odkryto geny powiązane z ADHD

Odkryto geny powiązane z ADHD

11 grudzień 2018

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store