Nasze magazyny
Dieta z protokołu autoimmunologicznego (AIP) nie ma nic wspólnego z utratą wagi (choć u niektórych osób jest to szczęśliwym skutkiem ubocznym), jest za to jak najbardziej związana jest z osiągnięciem najlepszego samopoczucia. Badania pokazały, że jej stosowanie ma pozytywny wpływ na choroby autoimmunologiczne, takie jak zapalenie tarczycy w chorobie Hashimoto (gdy układ odpornościowy atakuje gruczoł tarczycy, prowadząc do jego niewydolności) oraz zapalne choroby jelit (obejmujące chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego). Choć potrzebne są dalsze badania, to jestem przekonana, że dieta ta może mieć podobny wpływ na wiele innych schorzeń autoimmunologicznych.
Dieta AIP może początkowo wydawać się restrykcyjna. Po pewnym czasie nabierzesz jednak takiej wprawy w kreatywnym użyciu pełnowartościowych produktów, że uświadomisz sobie, jak wiele różnorodnych możliwości może ona zaoferować. Możliwe, że nie będziesz nawet tęsknić za dawnymi zwyczajami, które musisz porzucić. A poza tym, czyż restrykcyjna dieta nie jest lepsza od przyjmowania leków do końca życia lub od konieczności pożegnania się z ulubionymi zajęciami?
Dieta AIP jest pod pewnymi względami bardzo zbliżona do diety paleo lub keto, ale też w pewnych aspektach bardzo się od nich różni. Oto krótka charakterystyka każdej z tych diet i wyjaśnienie, jak dieta AIP wpływa na dotkliwe objawy choroby autoimmunologicznej, będące najprawdopodobniej skutkiem zaburzenia równowagi hormonalnej.
Dieta paleo
Odżywianie paleo koncentruje się na produktach, które mogli jadać nasi przodkowie – myśliwi i zbieracze – w erze paleolitycznej. Jest to dieta powszechnie zalecana w schorzeniach autoimmunologicznych, otyłości i zaburzeniach poziomu cukru we krwi albo po prostu dla ogólnego dobrego zdrowia.
Według planu diety paleo możesz jeść orzechy i nasiona, zdrowe tłuszcze i białko zwierzęce, owoce, warzywa i niektóre naturalne substancje słodzące. Unikać natomiast musisz produktów mlecznych, zbóż, wszelkiej żywności przetworzonej (włącznie z rafinowanymi cukrami), fasoli i innych roślin strączkowych.
Dieta keto
Dieta ketogeniczna (keto) zaleca wysoką ilość tłuszczów i niską ilość węglowodanów. Dodatek (zdrowych) tłuszczów wprowadza organizm w stan ketozy, co oznacza, że źródłem energii staje się spalanie tłuszczów.
Dieta ta stosowana była od lat 20. XX w., najpierw w celu leczenia padaczki, a później jako pomoc w chorobach układu krążenia, cukrzycy, niektórych rodzajach raka, zaburzeniach pracy mózgu oraz w celu utraty wagi. Ponieważ ilość węglowodanów jest ograniczona, dieta keto może pomóc zrównoważyć poziom cukru we krwi i powstrzymywać lub korygować oporność insulinową.
Stosując dietę keto, możesz jeść wszystkie niskowęglowodanowe warzywa, białko zwierzęce, awokado, kokosy, orzechy i nasiona oraz inne zdrowe tłuszcze. Unikać natomiast musisz wszelkich zbóż, alkoholu, cukrów oraz skrobiowych warzyw, takich jak marchew, słodkie ziemniaki, buraki i dynie, jak również wielu owoców.
Dieta AIP
Zasadniczym celem diety jest zrównoważenie dysbiozy jelitowej i zmniejszenie układowego stanu zapalnego. Koncentruje się ona na wyeliminowaniu chemikaliów żywnościowych, które, zdaniem badaczy, mogą wywierać wpływ na te schorzenia. Dieta daje więc organizmowi szansę na odzyskanie sił. Choć dieta AIP jest dość podobna do odżywiania w stylu paleo, to jednak jest ona jeszcze bardziej restrykcyjna, szczególnie w początkowej fazie eliminacji.
Gdy tę fazę będziesz mieć już za sobą, ostrożne ponowne wprowadzanie produktów pomoże Ci ustalić, które z nich możesz dodać do jadłospisu bez pogarszania samopoczucia. Dieta AIP dopuszcza wiele warzyw, owoców, białek zwierzęcych i zdrowych tłuszczów. W fazie eliminacyjnej musisz wyeliminować zboża, rośliny strączkowe, produkty mleczne, cukier, orzechy i nasiona, kawę, jaja, czekoladę, rośliny psiankowate i niektóre przyprawy uzyskiwane z nasion.
Dieta odpowiednia dla Ciebie
Każda z nas jest w zadziwiający sposób wyjątkowa i dlatego dwie kobiety z tym samym schorzeniem mogą wykazywać zupełnie przeciwstawne reakcje na dany produkt spożywczy trafiający do ich organizmu. W przypadku chorób autoimmunologicznych objawy różnią się w zależności od innych czynników, takich jak równowaga hormonalna (lub jej brak) czy też nieznane nadwrażliwości na produkty spożywcze.
Z tego powodu nigdy nie usłyszycie ode mnie, że jedna dieta lub jeden sposób odżywiania jest najlepszy dla wszystkich. Poświęcam dużo czasu na zbadanie wielu opcji, by móc zalecić najrozsądniejszy plan dla każdej kobiety w jej indywidualnych okolicznościach.
Jak więc masz wybrać właściwy plan dla siebie? Zawsze sugeruję współpracę z wykwalifikowanym specjalistą, który może przeanalizować wszystkie czynniki i pomóc wskazać Ci najlepsze rozwiązanie.
Ta układanka złożona jest z tak wielu elementów, że z trudem można samodzielnie sobie z nią poradzić. Przed dokonaniem wyboru diety należy rozważyć kilka kwestii:
• Twój obecny status zdrowotny i objawy
• Twoją zdolność przestrzegania diety wystarczająco długo, by dostrzec jej efekty
• Wydatek czasu (na zakupy, prace przygotowawcze i gotowanie) • Możliwości finansowe
• Zgodność diety z Twoim stylem życia
• Oczekiwania kulturowe
• Twoje osobiste przekonania.
Jestem głęboko przekonana, że pożywienie jest najlepszym dostępnym nam lekiem. Diety AIP, paleo i keto mają jedną cechę wspólną: koncentrują się na spożywaniu zdrowych, pełnowartościowych produktów, a nie przetworzonych śmieci.
Dieta IAP - zalety
Nasz organizm potrzebuje stałego dopływu składników mineralnych i odżywczych, by mógł funkcjonować tak, jak powinien. Jeżeli coś zakłóci ten proces, wystąpią objawy.
Integralną częścią dobrego zdrowia są hormony. Są one posłańcami przekazującymi informacje pomiędzy poszczególnymi układami organizmu. Jeżeli komunikacja pomiędzy układami ulegnie zaburzeniu, rezultatem może być wewnętrzny chaos.
Hormony wywierają wpływ na każdą z zasadniczych funkcji naszego organizmu, takich jak rozmnażanie, ciśnienie krwi, poziom energii, metabolizm, sen, apetyt, równowaga poziomu cukru we krwi oraz proces starzenia. Dlatego też, jeśli hormony nie będą zrównoważone, to prawdopodobnie to zauważysz. Bóle głowy, zmęczenie, problemy trawienne, zaburzenia snu, depresja i lęk, przyrost wagi – lista objawów spowodowanych nierównowagą hormonalną nie ma końca.
Hormony powiązane są także ze stanem zapalnym. W chorobach autoimmunologicznych to właśnie stan zapalny jest często przyczyną bólu, który odczuwasz.
Dieta AIP koncentruje się na jelitach, ponieważ nieszczelne jelito może łatwo naruszyć równowagę hormonalną. Dysponując zdrowym układem trawiennym, organizm szybko eliminuje metabolity estrogenu. Ale jeśli równowaga została zakłócona, może się to nie udać, a rezultatem będzie dominacja estrogenu.
Zdrowie jelit wpływa także na przekształcanie hormonu tarczycy T4 w jego bardziej dostępną formę T3. Nieprawidłowo funkcjonujący przewód pokarmowy może oddziaływać także na poziom cukru i insuliny we krwi, grożąc rozwojem oporności insulinowej.
Stan zapalny w jelitach może wyzwolić odpowiedź stresową, prowadząc do podwyższenia poziomu kortyzolu, co z kolei może wywrzeć wpływ na poziom innych hormonów. Wszystko to potwierdza tezę, iż to, co jemy, może poważnie wpływać zrozumienie tego pozwala uświadomić sobie, że mamy na to większy wpływ niż mogłybyśmy przypuszczać. Nie musimy koniecznie sięgać po lekarstwa, których skutki uboczne są równie przykre, jak objawy, które leki te mają łagodzić.
Stosując dietę AIP (lub inny świadomy plan odżywiania), możemy odkryć wpływ pewnych produktów na nasz organizm, co pomoże nam dokonywać świadomych wyborów żywieniowych.
Jedna z moich pacjentek wypróbowała dietę AIP i stwierdziła, że produkty mleczne i gluten mają na zawsze zakaz wstępu do jej kuchni. Nie mogła uwierzyć, jak bardzo poprawiło się jej samopoczucie, gdy zidentyfikowała tych dwóch winowajców. Ból tak bardzo się zmniejszył, a energia tak wzrosła po dokonaniu tych zmian, że wędrowny urlop z rodziną przestał być dla niej jakimkolwiek problemem.
Fazy diety AIP
Faza 1: Eliminacja. Ta faza polega na wyeliminowaniu na okres od sześciu tygodni do sześciu miesięcy wszelkich produktów i napojów, mogących wyzwalać objawy. Należą do nich wszystkie zboża, rośliny strączkowe, jaja, produkty mleczne, orzechy i nasiona, przetworzony cukier, rośliny psiankowate, przyprawy uzyskiwane z nasion (takie jak kolendra, gorczyca i gałka muszkatołowa), kawa i alkohol.
Faza 2: Ponowne wprowadzanie/testowanie. Ta faza, mogąca trwać od jednego do trzech miesięcy, polega na stopniowym ponownym wprowadzaniu wyeliminowanych produktów i ponownym usuwaniu wszystkich tych, które wywołują objawy lub ataki choroby. Wybierz pojedynczy produkt lub grupę produktów, które chcesz ponownie włączyć do jadłospisu (wiele osób zaczyna od tych, które najbardziej lubią), zjedz jego niewielką ilość i obserwuj reakcję.
Faza 3: Podtrzymanie. Gdy wykryjesz już i wyeliminujesz produkty wyzwalające objawy, stosuj ustaloną w ten sposób indywidualną dietę przez długi czas.
Metabol Open, 2024; 25: 100342
9 wskazówek dla Twej nowej diety
Wyczyść kuchnię. Oczyść zamrażarkę i spiżarnię ze wszystkiego, co nie jest częścią wybranego przez Ciebie planu. Jeśli nie będziesz mieć pod ręką przetworzonych produktów, znacznie łatwiej będzie sięgnąć po zdrową przekąskę, która spełnia założenia planu..
Poświęć czas na przygotowanie. Wybierz konkretny dzień tygodnia, gdy będziesz mieć czas, by zarówno kupić świeże produkty, jak i przygotować je. Dzięki temu będą gotowe, gdy będziesz potrzebować ich, by szybko coś ugotować. Ten jeden krok może zadecydować, czy przyrządzisz na obiad proste, ale pyszne i pożywne danie typu stir-fry, czy też zamówisz coś na wynos.
Nawadniaj się. Woda jest niezwykle ważna dla zdrowia. Pragnienie często myli się nam z głodem, więc zanim sięgniesz po przekąskę, wypij dużą szklankę wody. Możesz nawet wykorzystać potrzebę nawadniania, by zwalczyć zachcianki na słodycze – spróbuj dodać do wody trochę owoców jagodowych, by uzyskać lekką naturalną słodycz.
Jedz powoli i uważnie. Znajdź czas na delektowanie się wszystkimi nowymi smakami, jakie możesz odczuć. Zacznij ćwiczyć mózg, by smakując każdy kęs, uświadamiać sobie, jak pyszne mogą być pełnowartościowe produkty..
Nie wpadaj w rutynę. Choć te diety wydają się bardzo restrykcyjne, w istocie ich możliwości są nieograniczone. Jeśli pozostaniesz przy tych owocach i warzywach, które już znasz, lub będziesz jeść wciąż te same dania, to szybko możesz się nimi znużyć. Szukaj nowych możliwości, wypróbowując nowe przepisy i zmieniając przystawki serwowane do posiłków.
Baw się przyprawami. To doskonały czas, by wypróbować nowe mieszanki przyprawowe, które dodadzą smaku i atrakcyjności Twoim daniom.
Wypróbuj nowe sposoby gotowania. Jestem zachwycona łatwością, z jaką przygotowuje się mięsa i warzywa we frytkownicy beztłuszczowej. Jest to też znacznie szybsze niż pieczenie w piekarniku.
Planuj z wyprzedzeniem. Jeśli masz jeść poza domem, przestudiuj wcześniej, jeśli masz taką możliwość, opcje menu. Pomoże Ci to trzymać się planu, zamiast zamawiać potrawy pod wpływem impulsu.
Opanuj emocje. To zadziwiające, jak często kobiety mówią mi, że po rozpoczęciu restrykcyjnego planu żywieniowego zauważają, że chcą jeść bez przerwy, nawet gdy wiedzą, że nie są głodne. Jest coś takiego w uczuciu „pozbawienia”, co każe im szukać coraz większych ilości jedzenia, a dostępne możliwości wyboru mogą wydawać się mało satysfakcjonujące.
Jeśli znajdziesz się w takiej sytuacji, poświęć kilka minut, by uświadomić sobie, co tak naprawdę się z Tobą dzieje. Jakie uczucia wzbierają w Tobie, gdy nie możesz sięgnąć po ulubione jedzenie poprawiające nastrój.
Marcelle Pick (marcellepick.com), pielęgniarka ginekologiczno-położnicza, z pasją stara się odmienić sposób, w jaki kobiety korzystają z ochrony zdrowia, poprzez zastosowanie podejścia integracyjnego. W 1983 r. była współzałożycielką znanej w świecie Women to Women Clinic, realizując swą wizję nie tylko leczenia chorób, ale także wspierania pacjentek w aktywnym dokonywaniu zdrowszych wyborów dla zapobiegania chorobom. Stosując unikalne podejście do osiągania zdrowia, skutecznie leczy tysiące osób.
- 1. Cureus, 2019; 11(4): e4556
- 2. Inflamm Bowel Dis, 2017; 23(11): 2054–2060
