Nasze magazyny
Melatonina - czym jest i gdzie powstaje?
Melatonina to hormon wytwarzany przez szyszynkę w mózgu. Poza tym jest również produkowana przez kilka innych tkanek, w tym siatkówkę, grasicę, śledzionę, jajniki, jądra, jelita i szpik kostny, można powiedzieć, że na ich własny użytek1. Natomiast ta wydzielana przez szyszynkę dociera do wszystkich tkanek oraz przedziałów subkomórkowych w organizmie jak np. mitochondria2. Jest ona przede wszystkim odpowiedzialna za regulację rytmu dobowego organizmu w celu zarządzania naturalnym cyklem snu3. Dlatego też jest często stosowana jako środek nasenny w celu zwalczania problemów takich jak bezsenność.
Koncepcja przedstawiana w książce dr. Johna Andrew Lieurance’a pt. "Melatonina: – cudowna molekuła", często jest kojarzona z włoskim naukowcem dr. Walterem Pierpaolim, który jako pierwszy w 1995 r. przystępnym językiem opisał dobroczynne działanie melatoniny na organizm ludzki.
Tym tropem podążył dr Lieurance, wskazując, że melatonina to kluczowy regulator procesów starzenia i hormon o działaniu ogólnoustrojowym. To jednak nie wszystko. Hormon ten ma również wpływ na układ odpornościowy, ciśnienie krwi i poziom kortyzolu4. Ponadto działa jako przeciwutleniacz, a kolejne badania wykazują, że może pomagać w szeregu problemów zdrowotnych, począwszy od problemów skórnych, przez kłopoty jelitowe, choroby neurodegeneracyjne, cukrzycę, na zaburzeniach pracy wątroby kończąc.
Czytaj również: Melatonia jest dobra nie tylko na sen. Oto 8 powodów, dla których warto ją przyjmować
Dawka melatoniny czyni różnicę
Dr Lieurance po raz pierwszy zetknął się ze stosowaniem wyższych niż normalne dawki melatoniny, gdy w 2017 r. uczestniczył w dużej prezentacji w Fort Lauderdale. Jeden z prelegentów omawiał tam jej stosowanie w ekstremalnie wysokich dawkach.
– Lekarz siedzący obok mnie powiedział, że to jedna z najbardziej fascynujących perełek klinicznych, jakie poznał w ostatnim czasie, i że zaczął podawać swoim pacjentom duże dawki melatoniny w swojej klinice. To przykuło moją uwagę – wspomina Lieurance.
Niedługo potem odbywał staż u dr. Franka Shallenbergera w Reno w Nevadzie i był w szoku, widząc, jak ten stosuje setki miligramów melatoniny u chorych na raka oraz w wielu przypadkach neurologicznych, takich jak choroby Alzheimera i Parkinsona, czy urazowe uszkodzenia mózgu. Gdy Lieurance na skutek boreliozy doznał problemów ze znalezieniem poprawnych słów, koncentracją i pamięcią, zdecydował się zostać pacjentem swojego patrona. Ten przepisał mu 200 mg melatoniny codziennie przed snem. Tak właśnie rozpoczęła się jego przygoda z wysokimi dawkami melatoniny.
Dr Lieurance przyrównuje melatoninę do dobrego rozgrywającego na boisku piłkarskim (czyli kluczowego zawodnika ataku, ustawianego tuż za linią ofensywną, lidera zespołu). Działa ona na najgłębszym poziomie komórkowym, będąc nie tylko antyoksydantem, ale przede wszystkim dostarczycielem "czystej", wydajnej energii. Dzięki temu oraz swoim właściwościom przeciwzapalnym, przeciwzakrzepowym i ochronnym dla śródbłonka melatonina może wspierać funkcje mitochondriów – wnika do ich wnętrza, chroniąc te centra energetyczne przed uszkodzeniami spowodowanymi przez stres oksydacyjny.
Na co wpływa melatonina?
W swojej książce dr Lieurance poświęcił aż 18 rozdziałów różnym problemom zdrowotnym, w których melatonina może mieć działanie lecznicze. Znajdziesz tu stres, infekcje, cukrzyce, choroby krążenia, schorzenia neurodegeneracyjne i autoimmunologiczne i wiele innych. Zacznijmy od podstaw.
Melatonina często jest nazywana hormonem snu – i to z dobrego powodu. Jest to jeden z najpopularniejszych naturalnych środków nasennych. Liczne prace wykazały, że hormon ten może wspomagać lepszy sen. Jedno badanie przeprowadzone na 50 osobach cierpiących na bezsenność dowiodło, że przyjmowanie melatoniny na 2 godz. przed snem pomogło ludziom szybciej zasnąć i poprawiło ogólną jakość snu5.
Inna duża analiza 19 badań przeprowadzonych na dzieciach i dorosłych z zaburzeniami snu wykazała, że melatonina skróciła czas potrzebny do zaśnięcia, wydłużyła całkowity czas snu i poprawiła jakość snu u dzieci i dorosłych6. Poprawia pracę układ immunologicznego – może bowiem stymulować grasicę i wspierać produkcję komórek odpornościowych.
Czytaj również: Niedobór snu prowadzi nie tylko do nadwagi. Dlaczego sen jest tak ważny?
Podawanie melatoniny może okazać się alternatywną metodą leczenia nadciśnienia i nadciśnienia nocnego. Naukowcy z Hongkongu przeanalizowali randomizowane badania kontrolowane placebo, w których rekrutowano pacjentów z nadciśnieniem, stosując doustną melatoninę jako jedyną interwencję i badając jej wpływ na ciśnienie krwi.
Okazało się, że tylko melatonina o kontrolowanym uwalnianiu (nie preparat o natychmiastowym uwalnianiu) obniżyła skurczowe ciśnienie krwi w czasie snu o 3,57 mmHg. Obniżyła również rozkurczowe ciśnienie krwi w czasie snu i czuwania, ale różnice te nie były statystycznie istotne. Zdaniem autorów tej metaanalizy konieczne są dalsze szeroko zakrojone badania w tym zakresie7.
Badania wskazują na potencjał tego hormonu w przeciwdziałaniu stanom zapalnym związanym ze starzeniem (inflammaging), wspieraniu układu odpornościowego oraz wspomaganiu procesów naprawy DNA. Coraz więcej jest też dowodów na to, że odgrywa istotną rolę w łagodzeniu stanów zapalnych w chorobach jelit (np. Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego).
W literaturze przedmiotu można znaleźć prace wskazujące, że melatonina może być korzystna w leczeniu takich schorzeń, jak jaskra i zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD)8. W badaniu 100 osób z AMD suplementacja 3 mg melatoniny przez 6-24 miesięcy pomogła chronić siatkówkę, opóźnić uszkodzenia związane z wiekiem i zachować ostrość widzenia.9
Czytaj również: Nadciśnienie tętnicze - przyczyny, objawy, leczenie
Ponadto badanie na szczurach wykazało, że melatonina zmniejszyła nasilenie i częstość występowania retinopatii – choroby oczu, która atakuje siatkówkę, a i może prowadzić do utraty wzroku10. Jednak badania są ograniczone i potrzebne są dodatkowe testy na ludziach, aby określić wpływ długoterminowych suplementów melatoniny na zdrowie oczu. Przypuszcza się też, że hormon ten może mieć działanie przeciwnowotworowe.
Badania in vitro i na zwierzętach sugerują, że jest w stanie wpływać na wzrost niektórych nowotworów. Niestety z wiekiem poziom melatoniny w organizmie spada, co prowadzi do chorób cywilizacyjnych i przyspieszonego starzenia. Dr Lieurance opisuje najnowsze przełomy w badaniach nad melatoniną jako potężną technologią medyczną, która zwiększa poziom energii, wzmacnia siłę, zapobiega chorobom przewlekłym i promuje długowieczność poprzez wydłużenie okresu zdrowia.
***
Tekst powstał na podstawie książki autorstwa Dr John Andrew Lieurance ND, DC pt. "Melatonin: Miracle Molecule: Transform your life with ‘high dose’ Melatonin. Benefits beyond sleep as the bodies master stress resilience molecule for healing & longevity".
- 1. Int J Mol Sci. 2013 May; 14(5): 10063-10074; Endocr. Rev. 1991;12:151-180
- 2. Curr. Top. Med. Chem. 2002;2:133-151
- 3. Brain Disord Ther. 2014; 4(1): 1000151.
- 4. Neurochirurgie. 2015 Apr-Jun;61(2-3):77-84
- 5. PLoS One. 2013; 8(5): e63773
- 6. Indian J Palliat Care. 2016 Jul-Sep; 22(3): 295-300
- 7. J Clin Hypertens (Greenwich). 2022 May; 24(5): 529-535
- 8. Vis Neurosci. 2006 Nov-Dec;23(6):853-62
- 9. Ann N Y Acad Sci. 2005 Dec:1057:384-92
- 10. Adv Gerontol. 2013;26(1):122-9
