Czym jest lecytyna?
Lecytyna to naturalnie występująca substancja tłuszczowa, którą powszechnie odnajdujemy zarówno w licznych tkankach naszego własnego organizmu, jak i w wielu codziennie spożywanych przez nas pokarmach.
Pod kątem chemicznym lecytyna to fascynujący kompleks, składający się w głównej mierze z kwasów tłuszczowych oraz ważnych dla zdrowia fosfolipidów. Jej unikalną, fizykochemiczną cechą jest to, że działa jako skuteczny emulgator, co oznacza w praktyce, że potrafi utrzymywać w zawieszeniu różnorodne tłuszcze oraz oleje i precyzyjnie zapobiegać ich niekontrolowanemu mieszaniu się z innymi substancjami lub płynami.
Poza funkcją emulgatora substancja ta zawiera istotną, witaminopodobną frakcję zwaną choliną, która jest fundamentalna i wprost nieodzowna do zachowania optymalnego zdrowia i pełni sił. Ponadto w lecytynie znajduje się niezwykle szerokie spektrum pożytecznych frakcji fosfolipidowych, z których nauka wyróżnia przede wszystkim fosfatydyloetanoloaminę, fosfatydyloinozytol czy fosfatydylocholinę.
Jakie są funkcje lecytyny?
Reguluje poziom cholesterolu i wspiera zdrowie serca
Zdecydowanie najbardziej znanym, szeroko opisywanym przez dietetyków atutem tej substancji jest jej potwierdzona badaniami zdolność do regulowania parametrów lipidowych, w tym obniżania krytycznego poziomu cholesterolu we krwi pacjentów.
Naukowcy dokładnie przeanalizowali ten mechanizm i odkryli, że lecytyna wytwarzana z ziaren soi niezwykle efektywnie przyczynia się do redukcji krążącego "złego" cholesterolu LDL, a jednocześnie równolegle może promować wzrost stężenia tak zwanego "dobrego" cholesterolu HDL, chroniąc nas przed miażdżycą.
Z drugiej strony, pożądana frakcja HDL1 pełni w ciele ludzkim funkcję w pełni oczyszczającą – sprawnie wyłapuje i odtransportowuje szkodliwy nadmiar złego cholesterolu LDL i nagromadzonych złogów prosto z powrotem do tkanki wątroby, gdzie ulegają one metabolicznemu przetworzeniu, chroniąc w ten sposób cały układ i minimalizując szanse na pojawienie się śmiertelnie groźnych zatorów lub blokad.
W przypadku lecytyny wyekstrahowanej z samej soi dochodzi tu do zjawiska tak zwanego dodatkowego wsparcia (extra boost), gdzie zawarte obok białka sojowe dostarczają zmagającym się z hipercholesterolemią chorym innych prozdrowotnych, ochronnych składników.
Analizując niewielkie, ale obiecujące badania przeprowadzone z udziałem konkretnych pacjentów, wykazano jednoznacznie, że spożywanie dietetycznych pokarmów sojowych połączonych ściśle z addytywną lecytyną radykalnie poprawia u takich osób wydolność i ogólne zdrowie domeny sercowo-naczyniowej, co stanowi doskonałą profilaktykę i pomoc dla tych jednostek, u których powszechnie ocenia się wzmożone lub ostre ryzyko borykania się z wysokim ciśnieniem albo niewydolnością pompy sercowej2.
Zabezpiecza jelita i optymalizuje komfort trawienia
W toku eksperymentów lecytyna wykazała potencjał powlekający i regulacyjny dla funkcjonowania układu pokarmowego. Jako emulgator przyczynia się do wyzwolenia konkretnej reakcji łańcuchowej, która w krótkim czasie regeneruje i polepsza śluz jelitowy we wnętrzu układu.
Finalnie ułatwia to i znacząco usprawnia wszelkie trwające procesy rozkładu oraz trawienia treści żołądkowych, stwarzając silną i odporną mechaniczną zaporę osłaniającą cienką, nad wyraz delikatną wyściółkę całego traktu. Badania z udziałem pacjentów, którzy od dawna cierpieli z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, przyniosły widoczne sygnały obiektywnej poprawy w funkcjonowaniu i minimalizacji dyskomfortu chorych3.
Ułatwia utratę wagi
Ciekawym doniesieniem w kwestii kontroli ogólnej wagi ludzkiej jest to, że lecytyna wraz z innymi rozbudowanymi produktami na bazie pełnej soi należy do grupy wyrobów wyjątkowo złożonych i bardzo mocno opornych na szybkie, prędkie trawienie, co sprawia, że nasz naturalny system trawienny zużywa o wiele więcej roboczego czasu, aby poddać je kompleksowemu, całkowitemu rozbiciu.
To spowolnienie owocuje jednym, nieprawdopodobnie zbawiennym dla dietetyków efektem znacząco opóźnia wyrzuty głodu i kreuje trwałe uczucie obiektywnej sytości następującej w godzinach po skonsumowaniu zbilansowanych dań. Co więcej, lecytyna zwiększa spalanie tłuszczu4.
Gwarantuje zdrowie tkanek wątrobowych
Ukryta w niej cholina determinuje poprawne, stabilne odnawianie się naszych tkanek. Biologia wskazuje, że pozbawienie żyjących komórek organizmu dostępu do właściwej podaży choliny momentalnie i drastycznie pociąga je do aktywacji apoptozy, czyli śmierci biologicznej komórki.
Istnieje wprawdzie u ludzi wrodzony mechanizm chemicznej biosyntezy, na którym bazując nasz ustrój potrafi – jak udowodniono już w 1961 r. – tworzyć niezależnie nikłe strzępki naturalnej choliny z fosfatydyloetanoloaminy, jednak jest on chwiejny i silnie zdeterminowany dostępnością witamin np. B12 czy folianów. Oznacza to, że rzadko kiedy jesteśmy w stanie wytworzyć tyle choliny, ile potrzebujemy. Tymczasem jej niedobór prowadzi do rozwoju wyniszczających procesów rozkładu struktury miąższu w wątrobie, co objawia się wzrostem poziomu enzymu ALT5.
Zapobiega problemom podczas laktacji
Lecytyna jest często polecana przez ekspertów od spraw laktacji jako środek zapobiegający nawracającym zastojom pokarmu u kobiet karmiących. Zablokowane kanaliki mlekowe powodują ból, obrzęk i zaczerwienienie piersi, a nieleczone mogą prowadzić do rozwoju zapalenia piersi oraz ogólnoustrojowych infekcji objawiających się gorączką.
Uważa się, że suplementacja lecytyną zmniejsza lepkość mleka matki, co ułatwia jego przepływ i minimalizuje ryzyko tworzenia się bolesnych zatorów. Zgodnie z zaleceniami Canadian Breastfeeding Foundation, w celach profilaktycznych sugeruje się przyjmowanie 1200 mg lecytyny (ok. jednej łyżki stołowej) 4 razy dziennie6.
Należy jednak pamiętać, że suplement ten nie służy do leczenia już powstałych zastojów. W przypadku zablokowania kanalików należy sięgnąć po tradycyjne metody leczenia, takie jak ciepłe okłady, masaże, dodatkowe odciąganie pokarmu laktatorem oraz dbać o bardzo dokładne opróżnianie piersi. Wszelkie objawy przypominające grypę powinny być szybko skonsultowane z lekarzem.
Wspiera funkcje poznawcze i pamięć
Dzięki dużej zawartości choliny usprawnia komunikację między komórkami nerwowymi. Niektóre badania kliniczne wskazują, że dieta bogata w lecytynę wpływa korzystnie na ostrość pamięci i wspomaga pacjentów z chorobą Alzheimera7. Związki lipidowe zawierające ten składnik mogą poprawiać funkcjonowanie poszczególnych szlaków nerwowych8.
Warto jednak zaznaczyć, że środowisko naukowe jest podzielone w kwestii zastosowania lecytyny w medycynie układu nerwowego. Choć z analizy opublikowanych m.in. przez bazę Cochrane wynika, że dowody na jej skuteczność jako leku łagodzącego objawy demencji są niewystarczające. Niemniej jednak, eksperci nie wykluczają jej potencjału i wciąż prowadzą badania w celu ostatecznego określenia przydatności lecytyny w zwalczaniu problemów z pamięcią.
- 1. Nutrients. 2017 Mar 24;9(4):324
- 2. Eating Behaviors January 2014, 15(1): 68-71, doi: 10.1016/j.eatbeh.2013.10.00
- 3. Dig Dis (2013) 31 (3-4): 388-390
- 4. Int J Mol Med. 2009 Apr;23(4):449-54
- 5. Pediatr Res. 2007 Feb;61(2):185-90
- 6. www.canadianbreastfeedingfoundation.org/basics/lecithin.shtml
- 7. Am J Clin Nutr. 2011 Nov 9;94(6):1584-1591
- 8. CCLM https://doi.org/10.1515/cclm-2012-0559
- 9. ACS Omega. 2024 Feb 20;9(9):9865-9885