Mięśniaki macicy - jaki mają związek z tarczycą i dietą? Naukowcy znaleźli powiązanie

Zdrowe zakupy

Suplementy diety

Andrographis ParActin®

Suplementy diety

Ashwagandha KSM-66 BIO

Suplementy diety

AstaZine® Astaksantyna

Suplementy diety

Koenzym Q10

Suplementy diety

Kolagen UC-II®

Suplementy diety

Kurkuma BCM-95®

Suplementy diety

Żeńszeń fermentowany GS15-4®

Czym są mięśniaki macicy?

Mięśniaki macicy to najczęstsze łagodne nowotwory ginekologiczne u kobiet przed menopauzą. Składają się głównie z komórek monoklonalnych z mięśnia macicy, warstwy mięśni gładkich macicy, fibroblastów i macierzy zewnątrzkomórkowej. Występują częściej u kobiet rasy czarnej, z wczesną pierwszą miesiączką, stosujących hormonalne środki antykoncepcyjne przed 16. r.ż. oraz kobiet z wysokim wskaźnikiem masy ciała (BMI).

Mięśniaki macicy wykazują większą ekspresję receptorów estrogenowych i progesteronowych niż prawidłowe mięśnie macicy. Steroidy jajnikowe, estradiol i progesteron sprzyjają wzrostowi mięśniaków macicy.

W badaniu przeprowadzonym w 1989 r. u kobiet, które przeszły histerektomię z powodu mięśniaków macicy, istotnie częściej występowały patologiczne wyniki testu stymulacji tyreoliberyną (TRH)/TSH oraz więcej przeciwciał przeciw peroksydazie i/lub tyreoglobulinie niż w grupie kontrolnej.

Najnowsze badania wykazały, że kobiety z mięśniakami mają wyższe ryzyko raka tarczycy i guzków tarczycy. Odnotowano też związek między mięśniakami a jawną niedoczynnością tarczycy.

Badania te mają jednak ograniczenia, takie jak udział niewielkiej liczby pacjentek, brak dopasowania skłonności pomimo dostępności danych krajowych na dużą skalę oraz brak kompleksowego badania łagodnych chorób tarczycy.

Mięśniaki macicy a tarczyca

Jako że mięśniaki macicy i dysfunkcje tarczycy to częste choroby u kobiet, a estrogen wpływa na czynność tarczycy, reguluje wydzielanie hormonu tyreotropowego (TSH) i może odgrywać rolę w powstawaniu guzków tarczycy, Koreańczycy postanowili zbadać, czy te schorzenia są ze sobą powiązane.

Naukowcy wyodrębnili grupę pań mających mięśniaki macicy na podstawie kodów diagnostycznych i chirurgicznych, korzystając z danych Koreańskiego Narodowego Ubezpieczenia Zdrowotnego z lat 2009–2020. Zidentyfikowali w niej wszystkie kobiety w wieku 20–50 lat, które przeszły miomektomię macicy w latach 2009–2020.

Grupę kontrolną wybrano, przeprowadzając dopasowanie wyniku 1:1 do wieku w odstępach 5-letnich, statusu społeczno-ekonomicznego, regionu, indeksu chorób współistniejących Charlsona (CCI) oraz menopauzy wśród kobiet, które zgłosiły się do placówki medycznej na badanie kontrolne.

Przypadki chorób tarczycy również badacze wybrali na podstawie kodu diagnostycznego choroby tarczycy i badań laboratoryjnych związanych z tarczycą. Łącznie 181 419 pacjentek zostało włączonych do grupy mięśniaków macicy i grupy kontrolnej. Mediana wieku w każdej grupie wynosiła 40 (zakres 35–44) lat. W ten sposób badaczom udało się wyeliminować słabości poprzednich badań.

Dlaczego dysfunkcja tarczycy występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn? Wydaje się, że wynika to z różnic w funkcjonowaniu układu odpornościowego u obu płci, podobnie jak w przypadku wielu chorób autoimmunologicznych.

Ponad 80% pacjentów z zapaleniem tarczycy i wynikającą z niego niedoczynnością tarczycy ma przeciwciała przeciwtarczycowe. Według danych amerykańskich, autoprzeciwciała przeciwtarczycowe przeciwko peroksydazie tarczycowej występują u 3% nastoletnich chłopców, 7% nastoletnich dziewcząt, 12% mężczyzn po 80. r.ż. i 30% kobiet.

Gdy Koreańczycy zaczęli się przyglądać wynikom swojego retrospektywnego badania kohortowego, zauważyli, że pacjentki z mięśniakami macicy mają znacznie wyższy wskaźnik występowania guzków tarczycy. Dane te potwierdzają wyniki chińskiego badania.

Tamtejsi naukowcy przeanalizowali elektroniczną dokumentację medyczną 853 kobiet w wieku rozrodczym, które uczestniczyły w badaniach kontrolnych w Drugim Szpitalu Filialnym Uniwersytetu Medycznego w Wenzhou w okresie od 1 lipca 2017 r. do 30 czerwca 2018 r. U wszystkich pacjentek wykonano przezpochwowe USG miednicy, USG tarczycy, sprawdzono czynność tarczycy oraz wykonano inne badania laboratoryjne.

Chińscy badacze stwierdzili, że częstość występowania guzków tarczycy u pacjentek z mięśniakami macicy była znacząco wyższa niż u kobiet bez mięśniaków. Odsetek guzków tarczycy ≥1 cm u pacjentek z mięśniakami macicy był istotnie wyższy niż u pacjentek bez mięśniaków. Kobiety z guzkami tarczycy miały też wyższy odsetek licznych mięśniaków macicy niż kobiety bez guzków tarczycy.

Spośród parametrów czynności tarczycy, jedynym statystycznie istotnym parametrem była całkowita trijodotyronina (T3) – panie z mięśniakami macicy miały niższe stężenie całkowitej trijodotyroniny niż osoby z grupy kontrolnej bez mięśniaków; jednakże stężenie to mieściło się w zakresie normy.

Z kolei z analizy wykorzystującej bazę danych krajowych ubezpieczeń zdrowotnych Tajwanu wynika, że mięśniaki macicy zwiększają ryzyko raka tarczycy. Wyniki koreańskiego badania są zgodne z wcześniejszymi badaniami, które wykazały, że pacjentki z mięśniakami macicy mają wyższy wskaźnik łagodnych chorób tarczycy, takich jak wole tarczycowe i guzki tarczycy.

Dlaczego częstość występowania wola tarczycowego i guzków tarczycy jest wysoka u pacjentek z mięśniakami macicy?

Jakie są najczęstsze czynniki przyczynowe mięśniaków macicy, wola tarczycowego i guzków tarczycy?

Zdaniem badaczy winne są hormony żeńskie, to one bowiem są częstą przyczyną zarówno mięśniaków macicy, jak i zmian w obrębie gruczołu tarczowego. Estradiol i progesteron sprzyjają wzrostowi i wielkości mięśniaków macicy.

Mięśniaki macicy reagują lepiej na hormony żeńskie niż prawidłowy mięsień macicy, prawdopodobnie dlatego, że mięśniaki macicy mają więcej receptorów estrogenowych (ER) i receptorów progesteronowych niż prawidłowy mięsień macicy. W związku z tym guzy te mogą być estrogenozależne.

A co z łagodną chorobą tarczycy? Choroby tarczycy są również bardziej powszechne między okresem dojrzewania a menopauzą. Guzki tarczycy lub rak tarczycy 3 razy częściej występują u kobiet. Wzrost łagodnych guzków tarczycy zwalnia po menopauzie – panie, u których menopauza wystąpiła po 55. r.ż., mają więcej guzków tarczycy niż kobiety, u których menopauza wystąpiła przed 50. r.ż.

Co więcej, dane epidemiologiczne sugerują wpływ estrogenów na choroby tarczycy. Stwierdzono, że czynniki odzwierciedlające wysoki poziom ekspozycji na estrogeny, takie jak mięśniaki macicy i wiek rozrodczy, zwiększają ryzyko raka tarczycy.

Rola estrogenu i jodu

Żeński hormon płciowy stymuluje wzrost komórek w pierwotnych hodowlach ludzkich tyreocytów z łagodnych i złośliwych guzków tarczycy oraz linii komórkowych raka tarczycy. Wzmacnia właściwości przerzutowe komórek tarczycy, w tym adhezję, migrację i inwazyjność, a także promuje proliferację.

Estrogen stymuluje wzrost komórek tarczycy zarówno poprzez receptory ERα, jak i ERβ. Niemniej jednak w komórkach raka tarczycy poziom ERα jest podwyższony, co sprzyja nowotworzeniu, a poziom ERβ jest obniżony, działając w ten sposób jako supresor guza.

Poziom ERα jest również podwyższony w mięśniakach macicy. Estrogen oddziałuje z receptorami estrogenowymi (ER) w komórkach układu odpornościowego i zmienia szlaki apoptozy, takie jak aktywność białek z rodziny Bcl-2 i aktywność czynnika jądrowego kappa B. Podsumowując, estrogen może być uważany za przyczynę powstawania guzków tarczycy, w tym raka tarczycy, ale związek przyczynowy i mechanizm nadal są niejasne.

Ponadto – zdaniem uczonych z Korei – drugim podejrzanym jest jod. Ten mikroelement może być czynnikiem wpływającym na związek między mięśniakami macicy a wolem tarczycy. Jod jest pierwiastkiem śladowym i jest redukowany do jodku, a następnie wchłaniany w żołądku i dwunastnicy.

Jodek jest wchłaniany do tkanek poprzez symporter jodku sodu (NIS) w tarczycy, jajnikach, endometrium macicy, żołądku i piersi. NIS jest ważny dla wychwytu jodu przez tarczycę i syntezy hormonów tarczycy. Estrogen zmniejsza ekspresję genu NIS i zmniejsza wychwyt jodu, dlatego niewystarczające spożycie jodu może być czynnikiem rozwoju wola i niedoczynności tarczycy.

Niedobór jodu zwiększa również aktywność estrogenów, a także zmniejsza cytochrom P4501A1 i 1B1. Powoduje to zmniejszenie metabolizmu estronu i estradiolu. Ponadto deficyt tego pierwiastka powoduje transkrypcję indukowaną estrogenem poprzez zmniejszenie aktywności BRCA1, inhibitora transkrypcji receptora estrogenowego alfa. Dlatego brak odpowiedniej ilości jodu w organizmie może powodować wzrost poziomu estrogenu, co może sprzyjać rozwojowi zarówno wola tarczycy, jak i mięśniaków macicy.

Uwaga: Jak podkreślają Koreańczycy, teza ta ma jednak uzasadnienie jedynie w krajach, w których stale odnotowuje się niedobór jodu w populacji. Co ciekawe, koreańskie badanie nie potwierdziło związku mięśniaków macicy z niedoczynnością i nadczynnością tarczycy ani autoimmunologiczną chorobą tego gruczołu.

Alergia pokarmowa a zmiany mięśniakowe

Naukowcy z Wydziału Nauk o Zdrowiu PWSIiP w Łomży przeprowadzili badania ognisk mięśniaków macicy oraz ściany zdrowej tej samej macicy. Na podstawie tego badania doszli do wniosku, że może istnieć związek z alergią pokarmową a wystąpieniem zmian mięśniakowych.

Zdaniem uczonych fakt, że mięśniaki często występują rodzinnie (jeśli ma je matka, to na 80% pojawią się również u córki), niekoniecznie oznacza, że są dziedziczne poprzez felerne geny, a raczej dlatego, że młodsze pokolenie kobiet odziedziczyło po starszym błędne nawyki żywieniowe. Teorii tej sprzyja istniejąca korelacja: wegetarianki rzadziej cierpią z powodu mięśniaków.

Co sprawia, że dieta bezmięsna tak im służy w tym przypadku?

Zdaniem badaczy najprawdopodobniej wynika to z faktu, że ten reżim żywieniowy ogranicza spożywanie potencjalnie alergizującej żywności, np. jaj, nabiału i glutenu. To zaś przekłada się na brak reakcji ze strony komórek tucznych. Komórki te pod wpływem alergenu mogą uszkadzać prawidłowe położenie komórek macicy, czyli tworzyć mięśniaki.