Kobiece infekcje intymne - przyczyny i objawy. Jak zapobiegać nawrotom?

Zdrowe zakupy

Suplementy diety

Andrographis ParActin®

Suplementy diety

Ashwagandha KSM-66 BIO

Suplementy diety

AstaZine® Astaksantyna

Suplementy diety

Koenzym Q10

Suplementy diety

Kolagen UC-II®

Suplementy diety

Kurkuma BCM-95®

Suplementy diety

Żeńszeń fermentowany GS15-4®

Według najnowszej ankiety przeprowadzonej przez International Microbiota Observatory (badanie na grupie 7500 osób z 11 krajów), zaledwie 1 na 5 kobiet deklaruje, że dokładnie wie, czym jest mikrobiota pochwy. Ten brak wiedzy odzwierciedla wielowiekowe uprzedzenia i tabu, a przecież zrozumienie własnej fizjologii jest kluczem do zdrowia. Niniejsze opracowanie to dogłębna analiza objawów, przyczyn oraz naturalnych i probiotycznych metod leczenia tego uciążliwego problemu.

Zakażenie układu moczowo-płciowego to reakcja zapalna wywołana kolonizacją bakteryjną, grzybiczą lub wirusową. Zrozumienie istoty infekcji intymnych wymaga najpierw przyjrzenia się naturalnemu środowisku dróg rodnych. W prawidłowej wydzielinie dorosłej kobiety można wyróżnić ponad 100 rodzajów mikroorganizmów.

W przeciwieństwie do mikrobioty jelitowej, mikrobiota pochwy wydaje się być „optymalna”, gdy nie jest bardzo zróżnicowana (składa się z ok. 200 gatunków bakterii) i jest zdominowana przez niewielką liczbę gatunków z rodzaju Lactobacillus.

Dopóki w mikrobiocie dominują pałeczki kwasu mlekowego i ma ona odczyn kwaśny, nie ma powodów do niepokoju. Odpowiednie pH i fizjologiczna mikroflora stanowią naturalną barierę obronną, której sprzyja również nieuszkodzony nabłonek oraz odpowiedni poziom estrogenów (ich niedobór sprzyja rozwojowi infekcji).

Bakterie Lactobacillus tworzą środowisko niesprzyjające dla patogennych drobnoustrojów. Niestety, brak dominacji pałeczek kwasu mlekowego w mikrobiomie pochwy wiąże się ze zwiększonym ryzykiem infekcji przenoszonych drogą płciową, powikłań położniczych, a nawet nowotworów ginekologicznych, takich jak rak szyjki macicy.

Czasem z różnych powodów produkujące kwas mlekowy pożyteczne szczepy Lactobacillus zaczynają ginąć albo tracić swoją aktywność. Wówczas do gry wkraczają bakterie beztlenowe, doprowadzając do nieprzyjemnej infekcji intymnej. Stan ten określa się jako bakteryjne zapalenie pochwy (Bacterial Vaginosis – BV).

Schorzenie to jest spowodowane redukcją stężenia produkujących nadtlenek wodoru bakterii Lactobacillus i jednoczesnym wzrostem stężenia innych drobnoustrojów, głównie rozwijających się w środowisku beztlenowym bakterii gram-ujemnych, do których należą m.in.: Gardnerella vaginalis, Prevotella sp., Atopobium vaginae, Porphyromonas spp., Mobiluncus spp. oraz Bacteroides spp.

Wzrost kolonii Gardnerella vaginalis prowadzi do wykształcenia na powierzchni komórek nabłonkowych swoistego biofilmu bogatego w enzymy proteolityczne. Proces ten powoduje złuszczanie nabłonka, tworząc idealne miejsca kolonizacji dla innych beztlenowców.

Zmiany ekosystemu pochwy w przebiegu BV predysponują także do groźnych nadkażeń takimi patogenami jak Trichomonas vaginalis, Neisseria gonorrhoeae i Chlamydia trachomatis. Warto dodać, że w przypadku dróg moczowych, w 70-95% przypadków za infekcje odpowiada bakteria Escherichia coli, a rzadziej pałeczki Gram-ujemne takie jak Klebsiella i Enterobacter.

Infekcje intymne niosą ze sobą szereg wyjątkowo nieprzyjemnych i uciążliwych dolegliwości, które drastycznie obniżają jakość życia kobiet. Do typowych fizycznych objawów zapalenia narządu rodnego zalicza się przede wszystkim intensywny świąd, uporczywe pieczenie, zaczerwienienie, a także wyraźną bolesność pochwy i sromu. Kobiety często skarżą się również na bolesność przy oddawaniu moczu oraz ból podczas stosunku (dyspareunia).

Zakażenia te mają również tendencję do nawrotów. Przewlekłe i nawracające infekcje intymne wiążą się z wyższym rozpoznaniem nieprawidłowych komórek w badaniu cytologicznym, a tym samym w pewnych sprzyjających warunkach niosą za sobą wyższe ryzyko rozwoju dysplazji szyjki macicy.

Nieleczone bakteryjne zapalenie pochwy (BV) sprzyja z kolei stanom zapalnym endometrium i częstszym infekcjom jajowodów. Problem z zakażeniami polega również na dyskomforcie psychicznym – nawracające upławy, pieczenie i swędzenie wpływają na stan emocjonalny, generując stres, który dodatkowo osłabia układ odpornościowy.

Drogi rodne kobiety funkcjonują prawidłowo wówczas, gdy zachowana jest prawidłowa równowaga bytujących w nich mikroorganizmów oraz utrzymane jest kwaśne środowisko. Każde zachwianie tej równowagi sprzyja wystąpieniu infekcji, a pH dróg rodnych zmienia się na zasadowe. Głównymi czynnikami, które dewastują ten delikatny ekosystem, są:

• Niedostateczna lub nadmierna higiena okolic intymnych – w tym szczególnie częste irygacje i podmywania wewnątrz pochwy, które bezlitośnie pozbawiają pochwę fizjologicznej mikroflory. Eksperci zalecają mycie wyłącznie z zewnątrz, 1-2 razy dziennie, przy użyciu delikatnych środków myjących niezawierających mydła. Wskazane jest także noszenie bawełnianej bielizny, podcieranie się w kierunku od przodu do tyłu oraz spanie bez bielizny.
• Antybiotykoterapia – stosowanie antybiotyków niszczy nie tylko bakterie chorobotwórcze, ale również te pożyteczne, stanowiące barierę ochronną.
• Życie seksualne wiążące się z ryzykiem powstania mikrourazów oraz niestosowanie prezerwatyw, które stanowią jedyną mechaniczną formę obrony przed wnikaniem patogenów.
• Korzystanie z toalet publicznych, basenów, jacuzzi i sauny.
• Niewłaściwa dieta – bogata w węglowodany i cukry.
• Ogólne osłabienie organizmu, spadek odporności, zmęczenie oraz przewlekły stres.
• Brak równowagi hormonalnej – stąd wyższe ryzyko infekcji intymnych obserwuje się u kobiet w ciąży oraz w trakcie i po menopauzie. W tym ostatnim przypadku znaczenie ma pojawiająca się suchość pochwy.
• Cukrzyca i inne choroby metaboliczne.

Obecnie w literaturze medycznej coraz większą rolę odgrywają biotyki (prebiotyki, probiotyki, postbiotyki i synbiotyki). Stały się one precyzyjnym narzędziem odchodzącym od ogólnych zastosowań na rzecz celowanych terapii i szczepozależności.

Kliniczne zastosowanie odpowiednich probiotyków może fundamentalnie zmienić podejście do leczenia nawracających infekcji. Przykładowo, wspomagająca terapia probiotyczna znacząco zwiększa skuteczność metronidazolu w leczeniu bakteryjnego zapalenia pochwy.

Jako terapię podtrzymującą leczenie zakażeń pochwy rekomenduje się bakterie kwasu mlekowego z estriolem. Ich zadaniem, z którego doskonale się wywiązują, jest regeneracja pochwy, szczególnie w jej atroficznym zapaleniu w okresie okołomenopauzalnym oraz w leczeniu wspomagającym w hormonalnej terapii menopauzalnej (HTZ). Wzmacniają one bowiem ekosystem pochwy po leczeniu przeciwinfekcyjnym, zapobiegając w ten sposób nawrotom choroby.

Współczesna nauka, w tym innowacyjny unijny projekt NEFERTITI, bada również rozwiązania bez użycia antybiotyków, takie jak pHyph, które promują wzrost dobroczynnych bakterii Lactobacillus i zmniejszają obfitość patogenów.

Zasadna jest tu znana maksyma Hipokratesa: "niechaj pożywienie będzie Twoim lekarstwem". Przy nawracających infekcjach intymnych należy bezwzględnie przyjrzeć się swojej diecie. Ginekolodzy i dietetycy są w tej kwestii całkowicie zgodni, że sposób odżywiania ma bezpośredni wpływ na częstość występowania stanów zapalnych dróg rodnych, a szczególnie grzybicy pochwy.

Dieta intymna powinna opierać się na pełnoziarnistych produktach zbożowych, warzywach, chudym mięsie, rybach, jajach oraz owocach o umiarkowanej ilości cukru (np. jagodowych). Warto spożywać prebiotyki wspierające rozwój flory. Ponadto, podczas walki z infekcjami intymnymi nie należy żałować sobie kiszonek – nie tylko ogórków, ale również buraków. Znakomitym wsparciem jest domowe, probiotyczne kimchi.

 

Czego nie jeść?

Najlepszą pożywką dla wszelkich chorobotwórczych drobnoustrojów jest cukier. Badania jednoznacznie wskazują, że w dietach kobiet cierpiących na nawracające infekcje intymne królują produkty o wysokim indeksie glikemicznym, które prowadzą do podwyższonego poziomu cukru we krwi.

Należy zatem bezwzględnie wykluczyć z jadłospisu (lub drastycznie ograniczyć) słodycze, słodkie jogurty, płatki śniadaniowe, soki oraz wszelkie wysokoprzetworzone produkty spożywcze zawierające ukryty cukier, sól i konserwanty (np. fast foody, pasty kanapkowe, gotowe sałatki). Sztuczne dodatki nie pomagają w walce z bakteriami i grzybami.

Co ciekawe, mimo że w jogurtach i kefirach znajdują się dobroczynne bakterie kwasu mlekowego (które zapewniają kwasowe środowisko chroniące przed patogenami), to osoby zmagające się z nawracającym zakażeniem grzybiczym często wykazują nadmierny apetyt na produkty mleczne i słodkie. Warto wnikliwie obserwować, czy objawy zakażeń pochwy nie nasilają się po spożyciu serów, twarogu czy jogurtów.

Jeśli sięgamy po nabiał, starajmy się wybierać produkty wysokiej jakości, najlepiej niepasteryzowane jogurty, sprawdzając, czy nie zawierają one sztucznie dodanego mleka w proszku.

Kiedy pojawia się problem, natura oferuje bogaty arsenał środków. Zioła można i warto stosować zewnętrznie – do nasiadówek, jako dodatek do kąpieli czy specjalnych płynów do podmywania, a także w formie gotowych preparatów, takich jak dopochwowe globulki. Leczenie stanów zapalnych powinno być określone przez lekarza, lecz metody domowe z użyciem ziół łagodzą pierwsze dolegliwości, wspomagają leczenie i są wysoce skuteczne w profilaktyce.

• Kora dębu szypułkowego (Quercus robur) i bezszypułkowego (Quercus sessilis): W europejskiej medycynie ludowej stosowana od średniowiecza. Kora dębu jest niezwykle bogata w garbniki, które wykazują potężne właściwości ściągające, antywirusowe, antybakteryjne, przeciwgrzybicze oraz przeciwzapalne. Dodatkowo wykazuje ona niewielkie działanie znieczulające, co przynosi ulgę przy świądzie. Badania potwierdzają jej aktywność przeciwdrobnoustrojową, która pozostaje wysoka nawet po całkowitym wysuszeniu surowca, co ma ogromne znaczenie przy robieniu odwarów do kąpieli, okładów czy nasiadówek. Nasiadówki z kory dębu idealnie sprawdzają się w leczeniu łagodnych stanów zapalnych narządów płciowych oraz okolic odbytu. Przeciwwskazania: Kory dębu nie należy stosować przy rozległych uszkodzeniach skóry i nadciśnieniu o dużym nasileniu.
  Przygotowanie: Zalej 2-3 łyżki rozdrobnionej kory litrem wody, gotuj przez 5 min, a następnie odcedź. Dolej do wanny z wodą i stosuj kąpiel codziennie przez tydzień. Aby zintensyfikować efekt, rób z odwaru nasiadówki (mniejsza ilość wody w misce). Należy pamiętać, że nasiadówek z ziół nie stosujemy podczas miesiączki.
• Szałwia lekarska (Salvia officinalis): Jej liście są popularnym składnikiem leków przeciwzapalnych. Oprócz olejku eterycznego (zawierającego m.in. kamforę i tujon) oraz flawonoidów i garbników, zawiera także witaminy B1, PP, A i C. Zestaw tych substancji decyduje o jej bardzo silnym działaniu ściągającym i przeciwzapalnym. Wystudzony napar idealnie nadaje się do płukania gardła oraz jako dodatek do terapii intymnej, ale nie należy stosować jej w nadmiarze, gdyż szałwia silnie wysusza śluzówkę.

• Krwawnik pospolity (Achillea millefolium): Starożytni Persowie wykorzystywali kwiaty krwawnika w medycynie jako środki tonizujące, przeciwzapalne i przeciwskurczowe przy krwotokach czy gojeniu ran. Współczesne badania fitochemiczne potwierdziły, że ekstrakty z tej rośliny są wysoce bioaktywne. Sprawdzona skuteczność krwawnika przy infekcjach intymnych wynika bezpośrednio z jego aktywności wobec różnych bakterii i grzybów. Wiąże się to z obecnością w jego składzie szerokiego wachlarza metabolitów roślinnych: flawonoidów, kwasów fenolowych, kumaryn, a także związków takich jak terpenoidy i sterole. Terapia krwawnikiem, poza bardzo nielicznymi alergiami kontaktowymi, nie wykazuje skutków ubocznych. W odwarach do kąpieli i nasiadówek można z powodzeniem łączyć krwawnik z naparem z rumianku, aby uzyskać silniejsze działanie kojące.
• Jasnota biała (Lamium album): Znana także jako biała pokrzywa, jest rośliną wyjątkowo przyjazną kobietom. Kwiat jasnoty białej jest powszechnie wykorzystywany przez zielarzy i naturoterapeutów m.in. przy nadmiernych krwawieniach, upławach, a także w stanach zapalnych pochwy i szyjki macicy. Ze względu na unikalne właściwości powlekające, doskonale sprawdza się stosowana zewnętrznie w infekcjach intymnych. Poza tym zawiera cenne związki silnie hamujące procesy zapalne (flawonoidy, irydoidy, sekoirydoidy). Podmywanie się rozcieńczonym naparem z jasnoty białej jest szczególnie zalecane, kiedy wyniki cytologii wskazują na uogólniony stan zapalny, a także na infekcje o podłożu bakteryjnym. Naukowcy dowiedli, że jasnota jest niezwykle skuteczna w chorobach, u przyczyn których leży przewlekły stan zapalny.
• Oczar wirginijski (Hamamelis virginiana): Przy stanach zapalnych narządów rodnych wykorzystuje się wyciągi pozyskiwane zarówno z jego liści, jak i kory. Ekstrakty te wykazują potężne działanie przeciwzapalne, które zawdzięczają swojemu głównemu składnikowi – hamamelitaninie, a także innym związkom fenolowym. Mają one również potwierdzone naukowo działanie przeciwbakteryjne, za co odpowiadają m.in. gallokatechiny i epigalokatechiny. Stosowanie odwaru z oczaru przy różnego rodzaju upławach bardzo skutecznie łagodzi uciążliwe swędzenie i dodatkowo wzmacnia naczynia krwionośne pochwy.

• Nagietek lekarski (Calendula officinalis): Jego pomarańczowe kwiaty są powszechnie znane z ajurwedy, jak i naszych ogrodów. Sława Calendula officinalis obejmuje cały świat ze względu na to, że niezmiernie skutecznie łagodzi on stany zapalne skóry, wspomagając procesy gojenia. Ma bardzo silne działanie wysoce antyseptyczne oraz przeciwgrzybicze. Właśnie przy uciążliwych upławach wywołanych przez obecność grzybów, zaleca się stosowanie mocnego naparu z koszyczków lub kwiatów nagietka jako głównego składnika płynu do przemywania i podmywania. Na rynku aptecznym z powodzeniem można również nabyć gotowe, skuteczne globulki dopochwowe z Calendula.
• Czosnek (Allium): To doskonale znany, najpotężniejszy naturalny antybiotyk, który rewelacyjnie sprawdza się w infekcjach intymnych. Może być stosowany w użyciu doustnym – warto wzbogacić codzienną dietę o potrawy doprawione surowym czosnkiem, takie jak dipy czy sałatki. Świetnie działa również zewnętrznie w postaci tzw. "wody czosnkowej" do podmywania (w tym celu należy zalać kilka ząbków czosnku letnią wodą, odstawić na kilka godzin, a następnie używać płynu do mycia okolic intymnych). Uwaga: Stanowczo nie zaleca się wprowadzania i wkładania ząbków czosnku bezpośrednio do wnętrza pochwy, ponieważ takie działanie może drastycznie podrażnić delikatne błony śluzowe i wywołać niezwykle bolesne i niebezpieczne reakcje alergiczne. Głównym aktywnym związkiem w czosnku odpowiadającym za jego działanie jest allicyna.
• Olej z czarnuszki siewnej (Nigella sativa): Roślina ta, zwana także czarnym kminkiem, bywa nazywana złotem faraonów i traktowana jest jako lek uniwersalny. Pozyskiwany z niej tłoczony na zimno olej wykazuje nadzwyczaj silne właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Dzięki temu rewelacyjnie sprawdza się w trudnych do wyleczenia infekcjach wywołanych nawet przez oporne bakterie oraz groźne szczepy grzybów. Czarnuszka działa ponadto przeciwzapalnie i bardzo silnie detoksykująco na cały organizm, dlatego warto spożywać ją regularnie w postaci płynnego oleju lub wygodnej, sproszkowanej w kapsułkach.

Olejki eteryczne zyskują coraz większe uznanie w medycynie dzięki swojej potężnej aktywności biologicznej. Zastosowanie klinicznej aromaterapii w leczeniu infekcji intymnych opiera się na starannie dobranych aromatogramach. Aromatogram to odpowiednik antybiogramu – profil oporności i stref zahamowania wzrostu drobnoustrojów chorobotwórczych (takich jak Escherichia coli czy grzyby z rodzaju Candida sp.) pod wpływem działania naturalnych olejków eterycznych.

Badania wykazują ogromną, potwierdzoną laboratoryjnie wrażliwość patogenów na olejki pozyskiwane z takich roślin jak:

• Tymianek pospolity (Thymus vulgaris): niezwykle silny przeciw drobnoustrojom.
• Drzewo herbaciane (Melaleuca alternifolia): mocne działanie przeciwgrzybicze i antyseptyczne.

Pomocne będą też olejki z pelargonii pachnącej, geranium (Pelargonium graveolens), niaouli (Melaleuca quinquenervia), kolendry siewnej (Coriandrum sativum) oraz róży damasceńskiej (Rosa x damascena).

Aromaterapia kliniczna oferuje precyzyjnie skomponowane receptury na preparaty działające miejscowo, które hamują rozwój zakażeń kanału rodnego, redukują świąd, pieczenie i zaczerwienienia, a jednocześnie pozytywnie wpływają na stan emocjonalny pacjentki.