Każdy z nas ma w ciele gazy, więc od czasu do czasu każdemu się odbija, ponieważ jest to jedna z zaledwie dwóch dróg, którymi mogą się wydostać. Jest to normalna czynność organizmu. Wszyscy połykamy niewielkie ilości powietrza podczas jedzenia lub picia, ale jeśli jemy lub pijemy zbyt szybko, połykamy zbyt dużo powietrza... i wtedy odbija się nam (lub bekamy). Żucie gumy, rozmowy podczas jedzenia, palenie oraz luźne protezy zębowe również mogą przyczyniać się do kłopotliwego odbijania, ponieważ wszystkie te czynniki mogą powodować dostawanie się do żołądka nadmiernych ilości powietrza.
Gdy jednak lasagne z mięsem „przypomina się” godzinę po posiłku, przyczyną często nie jest połykane powietrze, lecz gazy i fermentacja tego, co zjadłeś – szczególnie w niektórych połączeniach. Najbardziej kłopotliwym rodzajem połączeń pokarmów są proste węglowodany spożywane razem z gęstymi tłuszczami – pomyśl o pieczywie czosnkowym i poprzerastanym tłuszczem steku albo o cheeseburgerze z boczkiem, w białej bułce lub o… lasagne z mięsem.
Również desery (nawet owoce) zjedzone bezpośrednio po tłustym posiłku mogą wywołać fermentację, ponieważ spożyty tłuszcz spowalnia trawienie cukrów prostych lub rafinowanych węglowodanów, sprawiając, że zaczynają one reagować w żołądku. Nic dziwnego, że produkty smażone, tłuste lub przetworzone są większym wyzwaniem dla żołądka niż produkty pełnowartościowe (np. świeże ryby, warzywa gotowane na parze i dojrzałe owoce).
Przydarzające się od czasu do czasu odbicie, to nic wielkiego. Jaka jest jednak najważniejsza rzecz, którą można zrobić, by uniknąć odbijania? Myśl o tym, co spożywasz i pijesz. Jeśli jesz pieczone małże, a po nich lody polane gorącą czekoladą, to przygotuj się na to, że Twój organizm może kazać Ci zapłacić za taki wybór – a ceną mogą być gazy w jelitach, odbijanie lub ból brzucha.
Częste przyczyny wzdęć
Choroby, takie jak zespół jelita drażliwego, choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i rak, mogą prowadzić do nadmiernego powstawania gazów i odbijania. Pewne farmaceutyki, m.in. blokery kanału wapniowego, trójcykliczne środki przeciwdepresyjne i opioidowe leki przeciwbólowe, spowalniają trawienie oraz prowadzą do powstania nadmiaru gazów. Mogą one powstawać także w wyniku zmian diety, na przykład dodania błonnika dla łagodzenia zaparć. Nietolerancja laktozy prowadzi do wzdęć, ponieważ produkty bogate w ten mleczny cukier są trawione nieprawidłowo. Utrata napięcia mięśni wokół zwieracza odbytu i utrata elastyczności samego zwieracza mogą osłabić kontrolę gazów.
Jak sobie pomóc? Jeżeli nie tolerujesz laktozy, ogranicz spożycie produktów mlecznych z wyjątkiem jogurtu z aktywnymi kulturami bakterii, które podczas fermentacji zużywają dużą część laktozy. Unikaj napojów gazowanych i produktów bogatych w węglowodany, takich jak fasola, brukselka, brokuły i kalafior. Ogranicz także pokarmy zawierających cukry takie jak fruktoza (m.in. cebula, karczochy, gruszki i pszenica) i sorbitol (jabłka, brzoskwinie i śliwki). Sorbitol stosowany jest również jako sztuczny słodzik, podobnie jak mannitol – obu należy unikać. Jedz powoli i dokładnie przeżuwaj pokarm.
Dr med. Anil Minocha, emerytowany profesor medycyny na Uniwersytecie Stanowym Luizjany oraz gastroenterolog pracujący w ośrodku medycznym Overton Brooks VA w Shreveport w stanie Luizjana
Wybierz inną kawę
Gdy komórki ludzkiego żołądka wystawiono w warunkach laboratoryjnych na działanie kaw bezkofeinowych i zwykłych, mniej kwasu żołądkowego wytwarzało się pod wpływem kaw bezkofeinowych, ciemno palonych. Teoria Związek chemiczny N-metylopirydyna, powstający podczas palenia kawy, zapobiega produkcji kwasu w żołądku, szczególnie wtedy, gdy usunięta zostanie kofeina, która stymuluje wydzielanie kwasu żołądkowego. Jeżeli kawa wywołuje u Ciebie zgagę, spróbuj pić odmianę bezkofeinową, ciemno paloną.
Dr Veronika Somoza, profesor zajmująca się bioaktywnymi składnikami żywności na Uniwersytecie Wiedeńskim w Austrii.
Zioła, które łagodzą zespół jelita drażliwego
Naprzemienne ataki zaparć i biegunek są charakterystyczne dla zespołu drażliwego jelita (IBS). Najlepszym lekiem ziołowym są krwawnik pospolity (liście i inne części nadziemne) w fazie biegunki oraz bylica (liście) pomagająca w zaparciach. Zioła te są również skuteczne w epizodach biegunki i zaparć, które nie są związane z IBS.
Krwawnik zawiera taniny, substancje redukujące ilość wody uwalnianej przez błonę śluzową jelit. Bylica jest natomiast rośliną o gorzkim smaku, sprzyjającą skurczom jelit, niezbędnym dla perystaltyki i wypróżnień.
Jak je stosować? Dodaj 1-2 ml nalewki z krwawnika albo bylicy do 30 ml gorącej lub zimnej wody. Pij tę ilość 3 razy dziennie, gdy cierpisz na biegunkę lub zaparcie.
David Hoffmann, specjalista kliniczny ziołolecznictwa z hrabstwa Sonoma w Kalifornii, członek Brytyjskiego Narodowego Instytutu Zielarzy Medycznych; Britain’s National Institute of Medical Herbalists; założyciel American Herbalists Guild i autor 17 książek, m.in. pt. „Herbal Prescriptions After 50” (Ziołowe receptury po pięćdziesiątce)
Lukrecja na zgagę
Dostępne w wolnej sprzedaży lub przepisywane na receptę leki na chorobę refluksową należą do najlepiej sprzedających się farmaceutyków w Stanach Zjednoczonych. Bardzo skutecznie neutralizują one kwas żołądkowy, lecz regularne ich stosowanie – szczególnie inhibitorów pompy protonowej, takich jak Omeprazol – może zwiększać ryzyko biegunki, złamań kości i upośledzenia trawienia.
Kwas solny w żołądku jest potrzebny dla zdrowego trawienia. Większość osób rzadziej miewałaby zgagę, gdyby przyjmowała więcej pokarmów roślinnych i ograniczyła spożycie czerwonego mięsa oraz innych tłustych produktów. Gdy jednak dostaniesz zgagi Weź deglicyryzowaną lukrecję (DGL). To środek łagodzący, który koi podrażnione tkanki w żołądku i przełyku. Prawdopodobnie działa również jak łagodny lek przeciwzapalny. Uwaga! Cukierki z lukrecją nie są tym samym i nie będą skuteczne.
Dawka: zacznij od jednej tabletki 380 mg przed każdym posiłkiem. Jeśli nadal zdarza Ci się zgaga zwiększ dawkę 2-4 tabletek. Ostrożnie! Lukrecja potencjalnie może podnosić ciśnienie krwi u niektórych pacjentów. Jeśli masz nadciśnienie, porozmawiaj ze swoim lekarzem, zanim zaczniesz ją stosować.
Może być pomocne: dodaj łyżkę stołową octu jabłkowego do szklanki wody i wypij przed posiłkami. Nie zostało wyjaśnione naukowo, dlaczego pomaga to zapobiegać zgadze, ale niektórzy z moich pacjentów są wielkimi zwolennikami tej metody.
Dr Thomas A. Kruzel, lekarz-naturopata z Kliniki Medycyny Naturalnej Rockwood w Scottsdale w stanie Arizona, były wiceprezes do spraw klinicznych i główny lekarz Szkoły Medycyny Naturopatycznej w Phoenix, były prezes Amerykańskiego Stowarzyszenia Lekarzy Naturopatycznych, autor książki pt. „The Homeopathic Emergency Guide: A Quick Reference Guide to Accurate Homeopathic Care” (Homeopatyczny przewodnik awaryjny: szybki podręcznik do właściwej opieki homeopatycznej) rockwoodnaturalmedicine.com.
Pektyny ulżą w zgadze
Ulgę, potwierdzoną badaniami klinicznymi, przynosi stosowanie pektyn, substancji występujących w skórce owoców i warzyw. Do ich najlepszych źródeł należą jabłka i banany. Jeżeli dokucza Ci zgaga, spróbuj zjeść jabłko (nie wybieraj zielonych ani kwaśnych owoców) lub banana, by zobaczyć, czy złagodzą one objawy.
Inną opcją są suplementy z pektyną, dostępne w większości sklepów ze zdrową żywnością. Bierz je w chwili, gdy zaczyna Cię piec za mostkiem, aż do czasu, gdy dolegliwość ustąpi. Stosuj dawkowanie podane w instrukcji na opakowaniu. Suplementy pektynowe są generalnie bezpieczne, ale mogą wpływać na wchłanianie niektórych leków, więc skonsultuj się z lekarzem, zanim zaczniesz je stosować.
Uwaga! Chroniczna zgaga (częściej niż 2 razy w tygodniu) może wskazywać na chorobę refluksową przełyku (GERD) – schorzenie, które powinno być leczone przez gastroenterologa.
Dr med. Ara DerMarderosian, emerytowana profesor farmakognozji (nauki o substancjach pochodzenia naturalnego, które są wykorzystywane jako leki), katedra produktów naturalnych na University of the Sciences w Filadelfii, dyrektor naukowy Complementary and Alternative Medicines Institute.
Miętówki i refluks to niedobrana para
Wszystko, co ssiesz lub żujesz (jak np. landrynki lub guma), zwiększa produkcję śliny, która, jak się wydaje, pomaga zmniejszyć refluks. Jednakże pewne produkty spożywcze i napoje mogą nasilać objawy tej choroby. Szczególnie mięta pieprzowa może osłabiać dolny zwieracz przełyku (mięsień zapobiegający cofaniu się pokarmu i podnoszeniu się kwasu w górę przełyku).
Z tego powodu mięta powinna być spożywana tylko w niewielkich ilościach przez osoby z GERD – schorzeniem, w którym część zawartości żołądka (włącznie z kwasem) podnosi się z żołądka do przełyku, powodując zgagę i inne dolegliwości. By określić, czy miętowe cukierki nasilają Twe objawy, spróbuj zjeść tylko jeden i zobacz, jak będziesz się czuć. Potem zjedz jeszcze kilka i obserwuj, swój stan. Możliwe, że jesteś w stanie tolerować jednorazowo cukierek – ale nie pół paczki.
Elaine Magee, licencjonowany dietetyk, magister zdrowia publicznego, autorka książki pt. „Tell Me What to Eat If I Have Acid Reflux” (Powiedz mi, co jeść, jeśli mam refluks).
Inne pomocne strategie to:
• Nie śpiesz się - saraj się jeść w spokojnym tempie i dokładnie przeżuwać pokarm. I, jak uczyła mama, jedz z zamkniętymi ustami.
• Ogranicz płyny do posiłków - rozcieńczają one kwas żołądkowy, hamując trawienie. W rezultacie żywność fermentuje w żołądku, wytwarzając dwutlenek węgla, który wydostaje się poprzez odbijanie.
• Zwracaj uwagę na łączenie produktów - nie jedz węglowodanów prostych z wysokonasyconymi, tłustymi produktami. Zjadaj owoce na co najmniej 0,5 godz. przed posiłkiem... i zrezygnuj z deseru.
• Nie używaj leków zobojętniających kwas żołądkowy - chociaż mogą pomagać chwilowo poczuć się lepiej, to zmniejszona ilość kwasu żołądkowego prowadzi do niedostatecznego trawienia. Może się okazać, że dzisiejsze odbijanie zastąpisz znacznie bardziej kłopotliwymi gazami w jelitach na drugi dzień.
• Unikaj napojów gazowanych - wytwarzane są przy użyciu dwutlenku węgla i dlatego z całą pewnością będą przyczyną silnego odbijania.
• Unikaj gumy do żucia, twardych cukierków, picia przez słomkę i palenia, gdyż wszystkie one umożliwiają dostawanie się do żołądka większej ilości powietrza. Jeśli palisz, to będzie to jeszcze jeden dobry powód, by rzucić.
• Dopasuj protezę - jeśli masz sztuczną szczękę, sprawdź u dentysty, czy na pewno jest dobrze dopasowana. Źle dobrane protezy mogą powodować połykanie powietrza podczas żucia, co zakłóca dobre trawienie.