Nasze magazyny
Stłuczenie to najczęstszy uraz tkanek miękkich, powstający w wyniku bezpośredniego uderzenia lub ucisku, bez przerwania ciągłości skóry. Siła urazu powoduje pękanie drobnych naczyń krwionośnych, znajdujących się w tkance podskórnej i mięśniowej. Może dojść również do uszkodzenia tkanki podskórnej, powięzi i mięśni.
Krew wydostająca się z uszkodzonych naczyń nie ma ujścia na zewnątrz, dlatego gromadzi się w tkankach, tworząc siniak (podbiegnięcie krwawe), a czasem, gdy krwi jest więcej, także krwiaka – to wyczuwalne, bolesne zgrubienie, wypełnione krwią, które uciska na okoliczne tkanki, co pogłębia ich uszkodzenie.
Charakterystyczna zmiana koloru siniaka to efekt rozkładu hemoglobiny, czerwonego barwnika krwi. Świeże stłuczenie ma barwę czerwono-fioletową, po kilku dniach przechodzi w sinoniebieską lub czarną, następnie w zielonkawą, a na końcu w żółtobrunatną (bilirubina), po c czym siniak znika.
Proces ten trwa zwykle od 10 do 14 dni, choć w przypadku większych krwiaków może się wydłużyć nawet do kilku tygodni, a czasami krwiak trzeba usunąć. Poniżej znajdziesz sprawdzone sposoby, które mogą skrócić ten czas i złagodzić towarzyszący urazom ból oraz obrzęk.
Jakie są sposoby na siniaki i stłuczenia?
1. Zimne i ciepłe okłady
Bezpośrednio po urazie, najlepiej w ciągu pierwszych 24–48 godzin, przyłóż do stłuczonego miejsca okład z lodu zawiniętego w ściereczkę (nigdy bezpośrednio na skórę, bo to grozi odmrożeniem) na 15–20 minut, powtarzając co 2–3 godziny.
Niska temperatura obkurcza naczynia krwionośne, ograniczając dalsze wynaczynienie krwi, a jednocześnie hamuje narastanie obrzęku i działa miejscowo przeciwbólowo, przytępiając przewodzenie impulsów bólowych w zakończeniach czuciowych.
Gdy ostra faza urazu minie, zwykle po 2 dniach, zamień lód na ciepły kompres. Ciepło rozszerza naczynia krwionośne i przyspiesza miejscowy przepływ krwi, co pomaga organizmowi szybciej wchłonąć i usunąć zalegającą w tkankach krew oraz produkty jej rozpadu, zmniejszy się także obrzęk tkanek. Ciepły okład, przykładany na 15–20 minut kilka razy dziennie, łagodzi też sztywność i ból mięśni w okolicy stłuczenia1.
2. Arnika
Arnika górska (Arnica montana) jest jednym z najlepiej przebadanych naturalnych środków na siniaki i stłuczenia, ale tylko w przypadku, gdy nie doszło do uszkodzenia skóry. Zawarte w niej substancje, głównie helenalina, wykazują silne działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwobrzękowe.
Badania dowodzą, że miejscowe stosowanie 20% żelu z arniki znacząco przyspiesza zanikanie siniaków. Żel lub maść z arniki najlepiej nakładać 2–3 razy dziennie na nieuszkodzoną skórę, przez kilka dni, do czasu ustąpienia objawów. Ale uwaga – jeśli jesteś uczulony na rumianek lub nagietek, twój organizm może zareagować na arnikę2.
3. Żywokost
Żywokost lekarski (Symphytum officinale), nazywany od wieków żywicielem kości, zawiera allantoinę oraz kwas rozmarynowy, które przyspieszają regenerację tkanek i działają przeciwzapalnie oraz przeciwbólowo. Nazwa ta nie jest przypadkowa – w starożytności i średniowieczu korzeń żywokostu rozgniatano i przykładano w formie okładu na złamania i poważne stłuczenia.
Po wyschnięciu tworzył coś w rodzaju naturalnego gipsu, który stabilizował uszkodzone miejsce. Ponadto roślina przyspieszała tworzenie się kostniny (tymczasowej tkanki kostnej w miejscu złamania) i gojenie tkanek miękkich wokół kości. Badania dowodzą, że maść z ekstraktu z korzenia żywokostu skutecznie łagodzi ból i obrzęk po skręceniach stawów.
Stosuje się ją także przy siniakach, stłuczeniach i bólach mięśniowych. Warto jednak sięgać wyłącznie gotowe preparaty apteczne – surowy korzeń żywokostu zawiera bowiem substancje, potencjalnie szkodliwe dla naszej wątroby, które zostają wyeliminowane podczas wytwarzania preparatów3.
4. Nagietek
Nagietek lekarski (Calendula officinalis), znany z łagodzenia użądleń i ukąszeń, równie dobrze radzi sobie ze stłuczeniami. Zawarte w nim triterpeny i flawonoidy hamują stan zapalny, przyspieszają gojenie tkanek i zmniejszają zaczerwienienie oraz obrzęk. Doskonale sprawdza się krem lub maść z nagietka, a także domowy okład ze świeżych, rozgniecionych kwiatów.
Nagietek lekarski to jedna z najłagodniejszych i najbezpieczniejszych roślin leczniczych, stosowanych na skórę, zwłaszcza wrażliwą. Jest także bezpieczny dla dzieci. W przeciwieństwie do żywokostu i arniki można go stosować na lekko uszkodzoną skórę, np. na otarcia i oparzenia (ale tylko powierzchowne)4.
5. Kasztanowiec
Wyciąg z kasztanowca zwyczajnego (Aesculus hippocastanum) zawiera escynę – substancję obkurczającą naczynia krwionośne i zmniejszającą ich przepuszczalność. Dzięki niej kasztanowiec znajduje zastosowanie w leczeniu niewydolności żylnej i obrzęków oraz przyspiesza wchłanianie siniaków. Łagodzi także ból i uczucie napięcia.
Zaleca się stosowanie kasztanowca zwłaszcza po urazach z wyraźnym obrzękiem i zasinieniem, a efekty jego działania są tym lepsze, im szybciej zaaplikujemy preparat. Ale z jednym zastrzeżeniem – można go stosować jedynie na nieuszkodzoną skórę5.
6. Oczar wirginijski
Oczar wirginijski (Hamamelis virginiana) to bogate źródło tanin o silnych właściwościach ściągających i przeciwzapalnych. Oczar uszczelnia także naczynia krwionośne, zapobiegając powstawaniu brzęków.
Okłady z wyciągiem z oczaru, żele, maści i hydrolaty łagodzą zaczerwienienie i zmniejszają obrzęk oraz zmniejszają ból po stłuczeniu, przyspieszają także wchłanianie wybroczyn i siniaków.
Najlepsze efekty daje przy świeżych urazach z obrzękiem, a jego niewątpliwą zaleta jest łagodne działanie – oczar wirginijski jest dobrze tolerowany nawet przez osoby o wrażliwej skórze, można go stosować w okolicach oczu, gdy wskutek uderzenia pojawiają się charakterystyczne sine podkówki. Nie należy go jednak stosować na otwarte rany6.
7. Ananas
Ananas (Ananas Mill.) zawiera bromelainę, enzym trawiący białka. To właśnie ona odpowiada za dobrze nam znane uczucie lekkiego pieczenia na języku, kiedy sięgamy po kęs tego owocu. Bromelaina działa przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie, a ponieważ trawi białka, może rozkładać także fibrynę, czyli białko, odpowiedzialne za powstawanie skrzepów, co przyspiesza gojenie tkanek.
Badania dowodzą, że ananas przyspiesza także wchłanianie siniaków. W badaniach klinicznych suplementacja bromeliną istotnie ograniczała obrzęk i przebarwienia po zabiegach chirurgicznych, między innymi po ekstrakcji zębów mądrości Najwyższe stężenie bromelainy znajduje się w odrzucanym przez nas podczas obierania rdzeniu owocu.
Aby zatem uzyskać najlepsze efekty, warto zblendować twardy środek ananasa np. w koktajlu. Ponadto świeży owoc jest bogatym źródłem witaminy C, która uszczelnia naczynia krwionośne i wspiera regenerację skóry. Ale uwaga, bromelaina może wchodzić w interakcje z lekami przeciwkrzepliwymi i zwiększać ryzyko krwawień7.
8. Witamina K
Witamina K, stosowana miejscowo, bierze udział w syntezie czynników krzepnięcia i wspomaga naprawę uszkodzonych naczyń włosowatych. Kremy z witaminą K, popularne w medycynie estetycznej, jako sposób na ograniczenie siniaków po zabiegach iniekcyjnych i laserowych, przyspieszają również ustępowanie zwykłych stłuczeń i wybroczyn8.
Preparat najlepiej nakładać od razu po urazie i kontynuować przez kilka dni. Witamina K jest bezpieczna przy stosowaniu miejscowym, można ją także łączyć z arniką, kasztanowcem lub nagietkiem, dla lepszego efektu. Nie należy jej jednak stosować na otwarte rany8.
9. Uniesienie kończyny i ucisk
Jeśli stłuczenie dotyczy kończyny, natychmiast po urazie – stłuczenie, skręcenie, uszkodzenie tkanek miękkich – warto ją unieść, a miejsce urazu lekko ucisnąć. W ten sposób zmniejszysz obrzęk i zapobiegniesz powstaniu rozległego siniaka lub krwiaka.
Uniesienie kończyny powyżej poziomu serca wykorzystuje bowiem siłę grawitacji do odprowadzenia nadmiaru krwi i płynów z miejsca urazu, a delikatny ucisk lub założenie elastyczny bandaża uciskowego, ogranicza dalsze narastanie obrzęku i powstawanie krwiaka. Dobrze jest także ograniczyć ruch kończyny, co złagodzi bol i zapobiegnie pogłębianiu uszkodzenia tkanek9.
