Nasze magazyny
Warto pamiętać, że w obrębie nerki mogą rozwijać się inne nowotwory, np. rak moczowodu, miedniczki nerkowej czy mięsaki1. Chorobą najbardziej zagrożeni są mężczyźni po 45. roku życia. Kobiety zapadają na raka nerki między 55. a 74. rokiem życia. Niestety, zdarzają się także zachorowania wśród ludzi bardzo młodych oraz po przyjęciu wysokich dawek chemioterapii.
Rak nerki to rodzaj nowotworu złośliwego, który najczęściej rozwija się w nefronach, czyli w podstawowych strukturach nerki, odpowiedzialnych za oczyszczanie krwi z produktów metabolicznych. Specjaliści wyróżniają jego dwa główne podtypy, które mają inny przebieg kliniczny i różną wrażliwością na leczenie. Są to rak jasnokomórkowy (80% raków nerki u dorosłych) i rak niejasnokomórkowy (ok. 20%).
We wczesnym stadium zaawansowania raka nerki, chorobie nie towarzyszą dolegliwości bólowe ani inne charakterystyczne objawy, co utrudnia szybkie postawienie diagnozy. Nowotwór często wykrywa się przy okazji innych badań, gdy szuka się przyczyn osłabienia organizmu, częstych stanów podgorączkowych i niewyjaśnionej utraty masy ciała.
Co sprzyja rakowi nerki?
Dotychczas nie poznano szczegółowo przyczyn powstawania tego nowotworu. Ogólnie mówi się o uwarunkowaniach środowiskowych, hormonalnych oraz genetycznych. Najgroźniejsze dla nerek jest palenie papierosów, ponieważ toksyczne substancje zawarte w dymie tytoniowym uszkadzają nefrony, czyli podstawowe elementy, z których zbudowana jest nerka.
Za statystyk medycznych wynika, że ok. 30% przypadków raka nerki u mężczyzn i ok. 24% u kobiet ma bezpośredni związek z paleniem tytoniu. Nowotwór może się rozwinąć przy długotrwałej ekspozycji na substancje chemiczne (nitrozaminy, azbest, dwutlenek toru, kadm), z powodu nadużywania środków przeciwbólowych, a także – głównie u kobiet – z powodu otyłości.
Zagrożeniem dla zdrowia nerek jest także wysokie spoczynkowe ciśnienie tętnicze krwi, nadużywanie alkoholu, mała aktywność fizyczna oraz dieta z dużą ilością białka zwierzęcego. Zdrowym nerkom nie sprzyja także nadużywanie leków przeciwbólowych.
Objawy raka nerki
Nowotwór nerki przez długi czas może się rozwijać nie dając żadnych dolegliwości. Objawy raka nerki zaliczane do tzw. triady Virchoffa u ponad 50% chorych połączone są z obecnością przerzutów odległych. Klasyczną triadę Virchowa objawów raka nerki tworzą: ból w okolicy lędźwiowej, krwiomocz i guz brzucha wyczuwalny palpacyjnie. Pojedynczo objawy te występują częściej, np. krwiomocz u ok. 40-60% chorych.
Guz nerki rzadko bywa wyczuwalny przez powłoki ciała. U chorych obserwuje się stany podgorączkowe lub gorączkę, nocne poty, spadek masy ciała, podwyższone ciśnienie krwi, zapalenia wielomięśniowe, upośledzenie funkcji wątroby zaś w badaniach laboratoryjnych stwierdza się niedokrwistość, czerwienicę (wzrost ilości czerwonych krwinek), podwyższone OB, wzrost stężenia wapnia we krwi (hiperkalcemia). Guzy o charakterze łagodnym rozwijają się bezobjawowo. Ból pojawia się, gdy guz rozrośnie się do znacznych rozmiarów i uciska okoliczne tkanki.
Brak wczesnych objawów rozwijającego się raka nerki decyduje o tym, że często bywa on wykrywany przypadkowo. Potwierdzenie wstępnej diagnozy dają (lub ją wykluczają) badania fizykalne, laboratoryjne oraz obrazowe. Lekarz zwykle zleca pełną morfologię krwi, oznaczenie poziomu transaminaz, mocznika, kreatyniny oraz ogólne badanie moczu. Badania obrazowe pozwalają ustalić stopień zaawansowania choroby. USG jamy brzusznej ocenia naciekanie nowotworu na mięśnie lędźwiowe, węzły chłonne, naczynia żylne nerki i żyłę główną.
Tomografię komputerową wykonuje się, aby ocenić węzły chłonne oraz odróżnić torbiele od litych guzów.
Jak leczyć raka nerki?
Leczeniem raka nerki zajmuje się urolog, który po przeprowadzonych badaniach kwalifikuje pacjenta do dalszego postępowania, najczęściej zabiegów chirurgicznych.
Leczenie chirurgiczne polega na usunięciu całej nerki (radykalna nefrektomia) albo guza (operacja oszczędzająca miąższ nerki), zarówno metodą tradycyjną, jak i endoskopową. Wycięcie tylko raka wymaga spełnienia szczegółowych warunków, które dotyczą m.in. wielkości lub umiejscowienia guza. U pacjentów niekwalifikujących się do operacji można przeprowadzić krioablację guza nerki, czyli wymrożenie komórek nowotworowych (podobnie jak w przypadku operacji nerkooszczędzającej należy spełnić pewne warunki).
Leczenie systemowe zazwyczaj wprowadza się u pacjentów z przerzutami. Immunoterapia (np. za pomocą interferonu) polega na podaniu preparatów wpływających na układ odpornościowych, a leki ukierunkowane molekularnie oddziałują bezpośrednio na komórki nowotworowe za pomocą specjalnych receptorów. Chemioterapia zazwyczaj jest nieskuteczna, choć w niektórych przypadkach znajduje zastosowanie. Z kolei radioterapia służy tylko łagodzeniu bólu przerzutów do kości w leczeniu paliatywnym2.
Rokowanie zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby. Pacjenci z RCC I lub II stopnia (guz ograniczony do nerki) w momencie rozpoznania przeżywają 5 lat w 80-90% przypadków.
Jak się chronić?
Podstawowych działaniem profilaktycznym powinno być unikanie zarówno czynnego jak i biernego palenia papierosów. Osoby, które wciąż palą, powinny jak najszybciej zerwać z nałogiem, aby zwiększyć swoje szanse na długie życie. Ważne jest też unikanie zatruć metalami ciężkimi, które często są obecne w warzywach czy owocach uprawianych w pobliżu dróg.
Na dziedziczenie skłonności do zachorowania nie mamy wpływu, ale wiedząc o chorobie występującej w rodzinie, warto systematycznie się badać, aby ewentualny nowotwór wykryć jak najwcześniej. Onkolodzy zalecają, aby raz w roku, w ramach profilaktyki, wykonać USG jamy brzusznej.
- 1. https://www.zwrotnikraka.pl/rak-nerki-objawy-diagnostyka-przyczyny/
- 2. https://uro.pl/porady/rak-nowotwor-nerki-przyczyny-objawy-leczenie/
