W naturalnym środowisku PQQ występuje w zróżnicowanych stężeniach w żywności. Najbogatszym znanym źródłem są sfermentowane ziarna soi (japońskie natto), w których stężenie PQQ sięga do 61 ng/g. Znaczące ilości znajdują się także w zielonej herbacie, owocach (zwłaszcza kiwi) i warzywach (szpinak, natka pietruszki, zielona papryka). PQQ wyizolowano także z mleka kobiecego. Średnie dzienne spożycie PQQ i jego pochodnych wraz z tradycyjną dietą szacuje się na 0,1 do 2 mg1.
Naukowcy często określają PQQ mianem czynnika witaminopodobnego lub widzą w nim kolejną witaminę, ponieważ jego brak w diecie wywołuje objawy, przypominające niedobory witaminowe, a suplementacja przywraca prawidłowe funkcje naszego organizmu. Co więcej, w 2018 roku Komisja Europejska oficjalnie zatwierdziła stosowanie soli dwusodowej PQQ jako suplementu diety2 – to właśnie tę postać, w dawce 20 mg dziennie, najczęściej przyjmują ochotnicy w badaniach klinicznych.
Po przyjęciu doustnym PQQ wchłania się sprawnie w przewodzie pokarmowym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po 2–3 godzinach. Niestety, z badań na laboratoryjnych wynika, że około 80% wchłoniętej dawki jest wydalane z moczem w ciągu 24 godzin. Reszta ulega zatrzymaniu w tkankach, zwłaszcza w śledzionie, nerkach i skórze.
Ale uwaga! Suplementacja PQQ przeznaczona jest dla zdrowych osób dorosłych. Z uwagi na brak oficjalnych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa, produkt nie jest zalecany kobietom w ciąży, matkom karmiącym piersią oraz dzieciom.
Czasami PQQ nazywany jest gwiezdną cząstką – mówi się tak, bo naukowcy badający pył kosmiczny, złapany przez sondę NASA Stardust, znaleźli sygnał chemiczny identyczny z PQQ. To poszlaka, że choć taka cząsteczka mogła powstać w kosmosie zupełnie bez udziału życia, zanim jeszcze pojawiła się na naszej planecie, jej obecność w kosmicznym pyle świadczy o tym, że jest do tego życia niezbędna.
Suplementacja PQQ - co daje?
1. PQQ poprawia funkcje układu nerwowego
PQQ wykazuje silne działanie neuroprotekcyjne. Zwiększa syntezę czynnika wzrostu nerwów i jego receptorów, zapobiegając śmierci komórek nerwowych i pobudzając regenerację połączeń nerwowych. Hamuje również powstawanie patologicznych włókien i agregację białek, odpowiedzialnych za choroby neurodegeneracyjne, zmniejszając tym samym ryzyko rozwoju m.in. demencji i chorobę Alzheimera. W badaniach wykazano, że stosowanie 20 mg PQQ dziennie przez 12 tygodni poprawia pamięć złożoną i werbalną.
U osób w wieku 20–40 lat zalety suplementacji ujawniły się szybciej – już po 8 tygodniach odnotowano istotną poprawę elastyczności poznawczej, szybkości przetwarzania informacji i efektywności funkcji poznawczych. Z kolei u osób w wieku 41–65 lat po tym samym okresie interwencji zaobserwowano wyraźne polepszenie wyników w testach pamięci werbalnej i złożonej3,4.
2. PQQ spowalnia starzenie się organizmu
Wyjątkowa skuteczność biologiczna PQQ wynika z jego specyficznej struktury chemicznej, pozwalającej na nieprzerwane uczestniczenie w cyklach utleniania i redukcji. Zredukowana forma pirolochinolinochinolu (PQQH2) niezwykle wydajnie neutralizuje wolne rodniki różnego pochodzenia. Wykazuje przy tym wydajność od 100 do 1000 razy wyższą niż wiele innych antyoksydantów, w tym witamina C.
Co więcej, cząsteczka ta odznacza się wysoką stabilnością. Ponadto PQQ pośrednio przyczynia się do zwiększenia liczby wytwarzających energię mitochondriów w komórkach ciała. Aby w temacie regeneracji postawić kropkę nad i, warto dodać, że PQQ korzystnie wpływa na sirtuiny. Pirolochinolinochinon zwiększa poziom NAD+, substancji, która aktywuje te enzymy, tak ważne dla naprawy DNA i regulacji metabolizmu1.
3. PQQ wspomaga kontrolę masy ciała
W kontekście zaburzeń metabolicznych i otyłości PQQ działa wielokierunkowo. Może hamować tworzenie nowych komórek tłuszczowych i zapobiegać tworzeniu nowych cząsteczek tłuszczu w wątrobie i w komórkach tłuszczowych. Do tego PQQ nasila spalanie tłuszczu na cele energetyczne.
Ale to nie wszystko: PQQ może zmniejszać także ilość tłuszczu trzewnego i wątrobowego. W badaniach wykazano, że suplementacja tym związkiem wyraźnie ogranicza akumulację lipidów wokół narządów jamy brzusznej oraz zapobiega rozwojowi stłuszczeniowej choroby wątroby.
Ponadto pirolochinolinochinon wspomaga metabolizm węglowodanów i poprawia profil lipidowy oraz zwiększa wrażliwość komórek na działanie insuliny, co zapobiega sprzyjającej otyłości insulinooporności i cukrzycy typu 24,5.
4. PQQ - dba o mięśnie i wydolność fizyczną
Spadek masy i siły mięśniowej wiąże się ściśle z przewlekłym stanem zapalnym, stresem oksydacyjnym i uszkodzeniem mitochondriów. PQQ znów staje na straży naszego zdrowia, chroniąc tkankę mięśniową przed degeneracją poprzez: zmniejszenie ekspresji enzymów odpowiedzialnych za rozpad białek mięśniowych, tłumienie prozapalnych szlaków sygnalizacyjnych i hamowanie tym samym procesów rozkładu komórek mięśniowych.
W testach odnotowano, że podawanie przyjmowanie PQQ przez 12 tygodni poprawia siły chwytu dłoni i wyprostu kończyn dolnych oraz sprawności. Z kolei połączenie suplementacji PQQ z treningiem wytrzymałościowym spowodowało w mięśniach wzrost zawartości białka, odpowiedzialnego za powstawanie nowych mitochondriów1.
5. PQQ chroni narządy i działa przeciwzapalnie
PQQ hamuje aktywność cząsteczek odpowiedzialnych reakcje immunologiczne na stres czy alergeny. Badania kliniczne potwierdziły, że suplementacja pirolochinolinochinonem obniża we krwi poziom ogólnoustrojowych wskaźników zapalnych, co przekłada się na ochronę kluczowych narządów.
W przypadku serca PQQ chroni komórki mięśnia sercowego przed stresem oksydacyjnym, zapobiega depolaryzacji błony mitochondrialnej i ogranicza obszar martwicy po zawale, co potwierdzono w badaniach laboratoryjnych.
W nerkach PQQ mniejsza natomiast stan zapalny i hamuje proces starzenia komórkowego. PQQ chroni również komórki słuchowe ucha wewnętrznego przed uszkodzeniem, wywołanym stresem oksydacyjnym. Do tego reguluje komórkowe szlaki zapalne i liczne szlaki metaboliczne1,6.
6. PQQ przywraca równowagę mikrobiomu
W badaniach laboratoryjnych wykazano, że PQQ poprawia funkcję bariery w obrębie błony śluzowej jelita cienkiego. Do tego prowadzi ono do wzrostu poziomu maślanu – krótkołańcuchowego kwasu tłuszczowego, kluczowego dla zdrowia jelit i zapobiegania ich przeciekaniu. Ponadto PQQ zapobiega dysbiozie, czyli ilościowemu i jakościowemu zaburzeniu składu mikrobioty jelitowej – a te powiązano z wieloma chorobami przewlekłymi.7
- 1. Antioxidants (Basel). 2024 Aug 24;13(9):1027
- 2. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/ doi/10.2903/j.efsa.2017.5058
- 3. Curr Res Food Sci. 2024 Oct 22;9:100889.
- 4. Food Funct. 2023; 14 (5): 2496–2501.
- 5. Front. Mol. Biosci. 10:1200025.
- 6. Gao, Y., Kamogashira, T., Fujimoto, C. et al. Pyrroloquinoline quinone (PQQ) protects mitochondrial function of HEI-OC1 cells under premature senescence. npj Aging 8, 3 (2022).
- 7. Biomolecules. 2021