Polifarmacja ludzi starszych a działania niepożądane leków

Pytanie:

Moi rodzice niedawno przekroczyli osiemdziesiątkę. Kilka lat temu z zaledwie bardzo drobnymi - jak wszyscy myśleliśmy - problemami udali się na wizytę do lekarza rodzinnego. Oboje wrócili z receptami na kilka lekarstw. Przyjmowali je, dokładnie stosując się do zaleceń, jednak wkrótce pojawiły się inne problemy zdrowotne.

Odpowiedź:

Rodzice wrócili do lekarza, który przepisał im parę dodatkowych leków. Również te środki sumiennie przyjmowali zgodnie z zaleceniami. Wówczas pojawiły się nowe problemy, które ponownie omówili z internistą. Ku mojemu zdumieniu otrzymali jeszcze więcej leków do przyjmowania, przy czym żaden z poprzednio przepisanych nie został odstawiony. Bardzo niedawno zdarzyło się to ponownie... i zakończyło kolejnym zwiększeniem liczby lekarstw. Czy to może być przypadek wywołanych przez leki działań niepożądanych, które łagodzi się kolejnymi farmaceutykami również powodującymi reakcje niepożądane wymagające zastosowania jeszcze większej liczby leków?

Ponieważ nie sprecyzował Pan, jakie leki zostały rodzicom przepisane i są przez nich obecnie przyjmowane, nie jestem w stanie odpowiedzieć, odnosząc się szczegółowo do ich problemów. Jeśli jednak ci starsi ludzie muszą kontynuować zażywanie farmaceutyków stosowanych w ramach medycyny konwencjonalnej, wszyscy troje powinniście brać pod uwagę poniższe zalecenia.

Polifarmacja - przepisywanie pacjentowi więcej niż jednego leku naraz - to zjawisko powszechne wśród ludzi starszych. Odpowiada za to założenie, że zmagają się oni z wieloma chorobami. Około połowy osób w podeszłym wieku zażywa jednocześnie kilka farmaceutyków, przepisanych przez lekarza lub dostępnych bez recepty (ang. over the counter, OTC), często przez długi czas.

Jak Pan przypuszczał, wiele z rzekomo zdiagnozowanych chorób pojawia się pod wpływem interakcji leków, których być może nie dostrzega ani lekarz, ani farmaceuta, a dodawanie kolejnych preparatów tylko nasila pierwotny problem.

Połowa populacji ludzi starszych przyjmuje kilka leków jednocześnie, co powoduje objawy niepożądane mylone z faktycznymi schorzeniami. Według Haralda Gaiera interakcji tych można jednak uniknąć przez stosowanie się do przedstawionych tu dwunastu kroków lub wybór pewnych metod alternatywnych.

W tabeli po lewej proszę sprawdzić wykaz interakcji obserwowanych pomiędzy najczęściej stosowanymi lekami a preparatami zwykle przepisywanymi osobom starszym oraz sposobów radzenia sobie z nimi w przypadku tej grupy pacjentów.

Najwięcej lekarstw stosują ludzie starsi przebywający w ośrodkach opiekuńczych. Przeciętnemu pensjonariuszowi domu spokojnej starości zleca się przyjmowanie codziennie ośmiu różnych farmaceutyków. W przypadku przeciętnej samodzielnej osoby starszej jest to siedem różnych leków każdego dnia (cztery na receptę i trzy OTC).

Dwanaście kroków zapobiegania niepożądanym działaniom leków

  1. Przed wydaniem recepty upewnij się, że diagnoza jest jednoznaczna i poparta wynikami badań laboratoryjnych.
  2. Uważnie kontroluj historię farmakoterapii.
  3. Przeczytaj dołączone do opakowania leku ulotki, by poznać jego oddziaływanie na organizm.
  4. Sprawdź dołączone przez farmaceutę etykiety.
  5. Poproś o najniższe skuteczne dawki dla pacjentów w podeszłym wieku.
  6. Uprość schemat przyjmowania leków i wymagaj regularnej kontroli zażywanych preparatów w celu upewniania się, że stosowanie każdego z nich wciąż jest konieczne.
  7. Ilekroć to możliwe, unikaj polifarmacji.
  8.  Podczas przygotowywania dziennych dawek używaj specjalnych pojemników na lekarstwa.
  9. Poinformuj całą rodzinę o właściwych schematach podawania leków.
  10. Stare lekarstwa zwróć do apteki lub przynajmniej pozbądź się ich z domu.
  11. Miej świadomość ryzyka przedawkowania leków przez chorych psychicznie pacjentów w podeszłym wieku.
  12. Przede wszystkim dostrzegaj - i upewnij się, że pacjenci w podeszłym wieku również o tym wiedzą - że lekarstwa mogą zarówno powodować choroby, jak i łagodzić ich objawy.

Dzieje się tak nie tylko ze względu na przekonanie o wielości schorzeń, z którymi zmagają się ludzie w podeszłym wieku, lecz także dlatego, że pacjenci ci często konsultują się jednocześnie z kilkoma lekarzami. Z Pana listu wynika jednak, że rodzice zawsze zasięgali opinii tego samego internisty.

Występują jeszcze inne reakcje niepożądane na leki, jak również zespoły abstynencyjne, takie jak choroba niedokrwienna serca wywołana nagłym zaprzestaniem przyjmowania beta-blokerów czy nadciśnienie tętnicze spowodowane odstawieniem antagonistów kanału wapniowego, a nawet objawy odstawienne po rezygnacji z zażywania środków uzależniających, do których niestety należą m.in. leki przeciwbólowe, nasenne lub benzodiazepiny.

Interakcje leków, na które należy uważać

  • Połączenie leków: inhibitory konwertazy angiotensyny (ang. angiotensin-converting enzyme, ACE) + niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) na bóle stawów
    Co należy zrobić? - skontrolować ciśnienie tętnicze pierwszego dnia przyjmowania NLPZ
  • Połączenie leków: leki zobojętniające kwas żołądkowy + sole żelaza
    Co należy zrobić? - przyjmować żelazo kilka godzin przed zażyciem leku zobojętniającego kwas żołądkowy (najlepiej w formie płynnej)
  • Połączenie leków: benzodiazepiny + alkohol
    Co należy zrobić? - unikać alkoholu
  • Połączenie leków: beta-blokery + prazosyna (hypovase, minipress, leki na nadciśnienie tętnicze, łagodny rozrost gruczołu krokowego i objaw Raynauda)
    Co należy zrobić? - przyjmować leki w możliwie największych odstępach czasu oraz monitorować zmiany ciśnienia tętniczego przy przyjmowaniu pozycji stojącej
  • Połączenie leków: beta-blokery + NLPZ na bóle stawów
    Co należy zrobić? - kontrolować ciśnienie tętnicze
  • Połączenie leków: cymetydyna (tagamet) + prokainamid (lek na zaburzenia rytmu serca, np. migotanie przedsionków)
    Co należy zrobić? - przed rozpoczęciem przyjmowania cymetydyny zmniejszyć dawkę prokainamidu o jedną trzecią
  • Połączenie leków: klonidyna (dixarit) + trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
    Co należy zrobić? - unikać przyjmowania tych leków w tym samym czasie
  • Połączenie leków: digoksyna + chinidyna
    Co należy zrobić? - unikać przyjmowania tych leków w tym samym czasie
  • Połączenie leków: digoksyna + tetracyklina
    Co należy zrobić? - unikać przyjmowania tych leków w tym samym czasie
  • Połączenie leków: digoksyna + antycholinergiki
    Co należy zrobić? - stosować płynne lub szybko rozpuszczalne preparaty digoksyny
  • Połączenie leków: lit + tiazydy
    Co należy zrobić? - w skojarzeniu z tiazydami bardziej wskazane są diuretyki pętlowe, np. furosemid, bumetanid i torasemid (lasix, bumex i demadex), może być też konieczne ostrożne obniżenie dawki litu
  • Połączenie leków: salicylany (aspiryna) + warfaryna
    Co należy zrobić? - unikać przyjmowania tych leków w tym samym czasie
  • Połączenie leków: preparaty teofiliny (leki rozszerzające oskrzela) + beta-blokery
    Co należy zrobić? - unikać podawania beta-blokerów pacjentom z reaktywnymi chorobami dróg oddechowych, np. ze świszczącym oddechem i z astmą

Alternatywne metody pomocy rodzicom w podeszłym wieku

Osteopatyczna terapia manualna (stosowana w celu poszerzenia zakresu ruchu, zaradzenia problemom z oddychaniem i siłą mięśniową), a szczególnie metoda czaszkowo-krzyżowa, w tym kompresja czwartej komory (CV4), to nieocenione kuracje dla osób w podeszłym wieku.

Homeopatia (o ile w nią wierzysz) oferuje - jak się przekonałem - niezawodne działające ogólnoustrojowo lekarstwo na dolegliwości związane ze starzeniem się - Acidum sarcolacticum - które w celu osiągnięcia dobrego efektu wykorzystuję w potencji 12CH. Eksperymentalne badania kliniczne przeprowadzone wśród osób zdrowych wykazały, że jego zastosowanie sprowadza się do problemów związanych z procesem starzenia, czyli między innymi: różnego rodzaju zapaleń kości i stawów (np. artretyzmu), ogólnej astenii (nietypowego osłabienia fizycznego lub braku energii), świądu (swędzenia), wyprysku keratotycznego (rogowaciejącego wyprysku skórnego) oraz częstego nocnego oddawania moczu.

Ze stosowaniem leków benzodiazepinowych związane są również inne, dodatkowe zagrożenia, np. podwyższone ryzyko złamania bliższego końca kości udowej.

Na ludzi starszych być może najczęściej wpływają jednak sami lekarze, kiedy nieodpowiednio przepisują lek w celu leczenia nierozpoznanego efektu działania innego leku, np. trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny na depresję spowodowaną beta-blokerem lub silny środek uspokajający na pobudzenie związane z przyjmowaniem benzodiazepin.

Harald Gaier

Harald Gaier

Harald Galer jest jednym z czołowych ekspertów z dziedziny medycyny alternatywnej w Wielkiej Brytanii. Jest zarejestrowanym naturopatą, osteopatą, homeopatą oraz zielarzem. Strona internetowa: www.drgaler.com

Znajdź terapeutę i uzyskaj pomoc
Zgodnie ze swoimi potrzebami medycyny niekonwencjonalnej

Zobacz także

Domowe sposoby na zatrucie pokarmowe. Co jeść przy biegunce?

Domowe sposoby na zatrucie pokarmowe. Co jeść przy biegunce?

Po jednej z wakacyjnych imprez plenerowych przez 5 dni zmagałam się z silną biegunką, mdłościami i wymiotami. Przypuszczam, że zatrułam się niedopieczoną karkówką z grilla. Mąż przekonywał mnie, bym próbowała jeść choć małe porcje lekkich posiłków, ale ja zupełnie nie miałam apetytu i piłam tylko wodę. Zresztą nawet łyk herbaty wywoływał straszne nudności i wydawało mi się naturalne, że skoro organizm tak gwałtownie się oczyszcza, jedzenie tylko pogorszy moje objawy. Ta różnica zdań między nami skłoniła mnie do tego, by zapytać, jak właściwie należy postępować w przypadku zatrucia pokarmowego? I jak się przed nim chronić, jeśli to w ogóle możliwe?

12 sposobów na przebarwienia szkliwa. Jak wybielić zęby?

12 sposobów na przebarwienia szkliwa. Jak wybielić zęby?

Od kilku lat bez większych sukcesów próbuję walczyć z brązowymi przebarwieniami zębów. Podczas ostatniej wizyty kontrolnej mój dentysta stwierdził, że skoro mniej inwazyjne metody (jak skaling i piaskowanie) nie przynoszą zadowalającego trwałego efektu, najwyższa pora na założenie licówek. Ja jednak poczytałam trochę na ten temat i mam wątpliwości, czy to konieczne. Może istnieją bardziej naturalne sposoby wybielania szkliwa, których jeszcze nie wypróbowałam?

Domowe sposoby na zmarszczki

Domowe sposoby na zmarszczki

Ostatnio zauważyłam, że w kącikach moich ust i pod oczami pojawiają się coraz głębsze zmarszczki i przesuszenia. Wiem, że ekspozycja na słońce może przyczyniać się do starzenia się skóry, dlatego jestem ostrożna i codziennie chronię twarz kremem nawilżającym z wysokim SPF. Muszę jednak przyznać, że od kilkunastu lat palę - czy to rzeczywiście może negatywnie wpływać na moją cerę? Co mogę zrobić, aby jak najdłużej pozostała ona jędrna i wyglądała młodo?

Ból brzucha - przyczyny, naturalnie metody leczenia

Ból brzucha - przyczyny, naturalnie metody leczenia

Gdy ostatnio córka zostawiła u nas wnuczka na święta, zaczął go boleć brzuch. Lekarka, z którą się skonsultowałam, powiedziała, że to może być zakażenie wirusem rota i trzeba obserwować i uzupełniać płyny, żeby się nie odwodnił. Tak też zrobiliśmy. Jednak w nocy skurcze były coraz mocniejsze, dziecko miało dreszcze. Wezwaliśmy pogotowia. Jej obsługa poinstruowała nas surowo, że do bólu brzucha nie wzywa się karetki. Tymczasem lekarz w szpitalu stwierdził, że to może być zapalenie wyrostka robaczkowego i nakrzyczał na nas, że zbyt długo zwlekaliśmy. Koniec końców okazało się, że było to zapalenie żołądka i jelit wywołane przez jakąś bakterię. Zastanawiam się, jak w przyszłości mam rozróżnić, co jest bólem brzucha wymagającym kontroli lekarskiej, a co nie? I jak sobie radzić z tymi mniej groźnymi dolegliwościami? Nie ukrywam, że bardzo mnie przestraszyła sytuacja z wnuczkiem i chciałabym uniknąć podobnej w przyszłości.

Naturalne sposoby na dolegliwości ciążowe

Naturalne sposoby na dolegliwości ciążowe

Po roku bezowocnych starań w końcu udało mi się zajść w ciążę. Teraz najważniejsze jest dla mnie zdrowie dziecka. Wiem, że większość leków może mieć negatywny wpływ na jego rozwój, ale z drugiej strony obawiam się o własne samopoczucie - co robić, gdy pojawią się ataki migreny (z którą się zmagam), nudności czy zaparcia, by nie zaszkodzić dziecku? I jak uniknąć groźnych komplikacji, takich jak niedokrwistość?

Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Raport specjalny

Bezpieczny dom

Bezpieczny dom

Nowości

Witamina A chroni przed rakiem skóry

Witamina A chroni przed rakiem skóry

4 grudzień 2019

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store