Statystyki są nieubłagane: choroby układu krążenia pozostają od lat główną przyczyną zgonów na całym świecie. Szacuje się, że każdego roku z ich powodu umiera prawie 18 milionów ludzi.1 Co robić?
Najlepiej zadbać o zdrowy styl życia i przyjmować leki zgodnie z zaleceniami kardiologa. Ale choć farmakoterapia jest niezwykle skuteczna i konieczna, nie zawsze okazuje się wystarczająca. Dlatego wiele osób poszukuje naturalnych metod wspomagających, które mogą pomóc w regulacji ciśnienia tętniczego, poziomu cholesterolu czy poprawie ogólnej wydolności mięśnia sercowego.
Współczesna nauka coraz częściej potwierdza skuteczność wybranych nutraceutyków i ekstraktów roślinnych w profilaktyce sercowo-naczyniowej. Warto przyjrzeć się ich właściwościom, pamiętając jednak, że przed zastosowaniem któregokolwiek z nich, należy skonsultować się z kardiologiem.
Jak chronić serce przed zakrzepami i miażdżycą?
Miażdżyca to proces twardnienia i zwężania tętnic przez blaszki miażdżycowe. Naturalne wsparcie w tym obszarze koncentruje się na poprawie przepływu krwi i stabilizacji tych blaszek, bo ich oderwane fragmenty mogą zatkać naczynie krwionośne i doprowadzić do zawału lub udaru.
Nattokinaza – to enzym, pochodzący z tradycyjnej japońskiej potrawy natto (fermentowana soja). Ma unikalną zdolność do bezpośredniego rozpuszczania fibryny, głównego składnika skrzepów krwi. Nattokinaza jest silniejsza w tym działaniu nawet niż dedykowany lek – plazmina. Ponadto hamuje agregację płytek krwi i może skutecznie spowalniać postęp miażdżycy poprzez zmniejszenie grubości błony wewnętrznej tętnic.8
Propolis – chroni przed miażdżycą poprzez modulację profilu lipidowego i stabilizację blaszek miażdżycowych. Może również wydłużać czas krwawienia, działając antyagregacyjnie, a jego skuteczność jest porównywalna do aspiryny.7
Co wspiera pracę serca i jego regenerację?
Mięsień sercowy wymaga ogromnych ilości energii do ciągłej pracy. Warto wesprzeć go tym, czego potrzebuje najbardziej: energią i tlenem.
• Koenzym Q10 – jest niezbędnym składnikiem łańcucha transportu elektronów w mitochondriach, koniecznym do produkcji ATP (energii komórkowej). Najwyższe stężenia tego związku znajdują się właśnie w sercu. U pacjentów z niewydolnością serca poziom ten jest często obniżony, a jego uzupełnienie poprawia siłę skurczu i zwiększa przeżywalność. Koenzym Q10 jest szczególnie ważny dla osób przyjmujących statyny, ponieważ ta klasa leków mogą obniżać jego poziom w organizmie nawet o 40%.9
• Migdalecznik arjuna (Terminalia arjuna) – starożytne zioło ajurwedyjskie, którego kora wykazuje działanie inotropowe (zwiększające siłę skurczu mięśnia sercowego) i kardioprotekcyjne. Badania kliniczne sugerują, że arjuna może zmniejszać częstotliwość ataków dławicy piersiowej (dusznicy bolesnej) i poprawiać siłę wyrzutową lewej komory serca.10
• Terapia tlenem hiperbarycznym – choć nie jest to suplement doustny, trudno pominąć jej wpływ na układ krążenia. Ta forma terapii stymuluje tworzenie nowych naczyń krwionośnych poprzez aktywację czynników wzrostu. Pacjenci z zastoinową niewydolnością serca powinni jednak zachować ostrożność względu na ryzyko obrzęku płuc.11
Styl życia to podstawa
Naturalne wsparcie serca jest najskuteczniejsze, gdy stanowi element większej całości: zdrowego stylu życia. Warto przejść na polecany przez specjalistów plan żywieniowy, taki jak dieta śródziemnomorska lub dieta DASH, stworzona z myślą o obniżeniu ciśnienia krwi. Są one bogate w owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty i ryby, co pozwala obniżyć ryzyko wystąpienia chorób serca nawet o 5-15%.2,9
Ponadto eksperci zalecają co najmniej 150 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej tygodniowo2. To pomoże utrzymać również prawidłową masę ciała lub pozbyć się nadprogramowych kilogramów. A warto, bowiem redukcja masy ciała o 5–10% u osób z nadwagą może znacząco poprawić parametry sercowo-naczyniowe1,2.
Zapamiętaj
Naturalne nutraceutyki stanowią obiecującą alternatywę lub uzupełnienie tradycyjnego leczenia chorób serca. Należy jednak pamiętać o kilku ważnych kwestiach bezpieczeństwa:
• hibiskus przyjmowany razem z lekiem moczopędnym (hydrochlorotiazydem) może zwiększać ryzyko odwodnienia1,
• nattokinaza nie powinna być łączona z aspiryną bez nadzoru lekarza ze względu na ryzyko krwawień8,
• naukowcy zwracają uwagę na dużą zmienność poziomu składników aktywnych w komercyjnych produktach, a nawet obecność toksyn, warto więc poświęcić chwilę uwagi wyborowi suplementów, najlepiej kierując się opinią specjalistów,
• każda zmiana w suplementacji, zwłaszcza u osób z chorobami przewlekłymi, powinna być skonsultowana z kardiologiem.
Dbanie o serce to proces długofalowy. Połączenie naturalnych ekstraktów roślinnych, odpowiedniej podaży minerałów, takich jak magnez oraz zdrowych nawyków żywieniowych może znacząco obniżyć ryzyko poważnych incydentów sercowych i poprawić jakość życia.
Zarządzanie cholesterolem i lipidami
Wysoki poziom cholesterolu LDL (tzw. złego cholesterolu) jest jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka rozwoju choroby wieńcowej2. Specjaliści wskazują na kilka kluczowych substancji naturalnych o udowodnionym działaniu obniżającym stężenie cholesterolu we krwi, a przez to chroniącymi przed schorzeniami kardiologicznymi.
• Ekstrakt z drożdży (Monascus purpureus) – jest uznawany za najskuteczniejszy dostępny na rynku nutraceutyk, obniżający poziom cholesterolu. Jego działanie wynika głównie z właściwości wytwarzanej przez te grzyby monakoliny K, która jest strukturalnie identyczna z lekiem lowastatyną. Codzienne spożywanie monakoliny K może obniżyć poziom LDL o 15-25% w ciągu 6 do 8 tygodni. Co ważne, ekstrakt poprawia również funkcję śródbłonka naczyń krwionośnych i zmniejsza sztywność tętnic2.
• Pomarańcza bergamota, bergamotka (Citrus bergamia) – ten cytrus, pochodzący z południowych Włoch, zawiera unikalne flawonoidy (brutieridynę i melitidynę), które działają podobnie do statyn, hamując aktywność enzymu, kluczowego w syntezie cholesterolu. Badania kliniczne wykazały, że dawki 500–1500 mg dziennie mogą znacząco obniżyć poziom cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL, jednocześnie podnosząc stężenie dobrego cholesterolu HDL3.
• Ekstrakt z liści drzewa oliwnego (Olea europaea) – zawiera oleuropeinę, silny przeciwutleniacz, który pomaga obniżyć poziom trójglicerydów we krwi. Analizy wykazały, że suplementacja tym ekstraktem przynosi korzystne efekty, szczególnie u osób z nadciśnieniem i prawidłową masą ciała4.
Prawidłowe ciśnienie krwi
Wiosenne wahania ciśnienia atmosferycznego zmuszają wielu pacjentów kardiologicznych do pozostawania w domu. Pomocne okazują się m.in. zioła z cieplejszego klimatu.
• Ketmia szczawiowa, hibiskus (Hibiscus sabdariffa) – obniża ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Mechanizm ten opiera się na poprawie rozszerzalności naczyń krwionośnych i działaniu moczopędnym (diuretycznym). Co ciekawe, niektóre badania sugerują, że hibiskus może obniżać ciśnienie w stopniu porównywalnym do wybranych leków farmaceutycznych, a przy tym wywołuje mniej działań niepożądanych1.
• Magnez – ten kluczowy minerał reguluje napięcie mięśni gładkich naczyń krwionośnych i działa jako naturalny bloker kanału wapniowego. Wykazano, że suplementacja magnezu obniża skurczowe ciśnienie tętnicze u pacjentów z łagodnym nadciśnieniem i cukrzycą typu 2. Pierwiastek ten chroni również przed skurczem naczyń wieńcowych, który mógłby doprowadzić do niedokrwienia mięśnia sercowego5.
• Ekstrakt z kory sosny nadmorskiej (Pinus pinaster) – poprawia funkcję śródbłonka, co pozwala naczyniom krwionośnym lepiej się rozluźniać. Wykazano, że wspomaga on terapię nadciśnienia, a u pacjentów już przyjmujących leki, pozwalał niekiedy na zmniejszenie dawki nawet o połowę (oczywiście pod kontrolą lekarza)6.
• Propolis (kit pszczeli) – wykazuje działanie przeciwnadciśnieniowe poprzez rozluźnianie naczyń krwionośnych, działanie przeciwzapalne, wspieranie czynności skurczowej serca, hamowanie aktywności enzymów, podnoszących ciśnienie krwi i zapobieganie uszkodzeniom śródbłonka naczyń krwionośnych7.
- 1. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9086798/
- 2. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6822657/
- 3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12158049/
- 4. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9585795/
- 5. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11585403/
- 6. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11096518/
- 7. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7823408/
- 8. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6043915/
- 9. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6131403/
- 10. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4220499/
- 11. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482231/
- 12. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7277934/
- 13. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9206949/