Wbrew temu, co słyszała większość ludzi, rak jest uwarunkowany genetycznie tylko w około 5-10%, co oznacza, że ma stosunkowo niski potencjał dziedziczny. Jeśli tak jest, to co decyduje o tym, kto zachoruje? Przeprowadzone na przestrzeni lat badania wykazały, że jeśli chodzi o nowotworowe ryzyko, tryb życia, ekspozycja na środowisko i inne czynniki zewnętrzne odgrywają znacznie większą rolę, niż wcześniej sądzono.
Często powtarzam pacjentom: "każda podejmowana decyzja dotyczy opieki zdrowotnej". Każdego dnia, o każdej porze, stajesz przed wyborami, które mogą pozytywnie lub negatywnie wpłynąć na stan zdrowia. Od diety i aktywności fizycznej po długość ekspozycji na światło słoneczne i snu każdej nocy – wszystko ma znaczenie. Życiowe wybory mogą sprzyjać witalności albo pogorszeniu stanu zdrowia. Na szczęście masz na tym kontrolę.
Prawda jest taka, że komórki rakowe mogą na powrót stać się normalnymi komórkami, a wzrost guza można zahamować. Organizm chce się wyleczyć i być zdrowy. Aby zdziałać cuda, musisz tylko zapewnić mu wsparcie, którego potrzebuje. Powinno to uświadomić Ci, że codzienne wybory mogą znacząco oddziaływać na ryzyko nowotworowe. Poniżej przedstawiam kluczowe obszary, na których możesz się skupić – już od teraz. Może to mieć wymierny pozytywny wpływ na witalność i długowieczność.
Profilaktyka nowotworowa - obszary, na których należy się skupić
Odżywianie
Zazwyczaj nie przedstawiam ogólnych zaleceń żywieniowych, ponieważ każdy człowiek jest inny i ma odmienne uwarunkowania. Jednak w ciągu ponad 30 lat praktyki lekarskiej zauważyłam, że wielu pacjentom służy dieta ketogeniczna lub zmodyfikowana dieta ketogeniczna, które rozwiązują różne problemy zdrowotne. Powodów jest kilka.
Osobom, które nie znają diety ketogenicznej, przedstawiam jej podstawy: znacząco zmniejszasz spożycie węglowodanów, a zwiększasz konsumpcję zdrowych tłuszczów, co wprowadza organizm w metaboliczny stan zwany ketozą. Wówczas wykorzystuje on rozłożony przez wątrobę na ketony tłuszcz, który służy jako źródło energii zamiast glukozy. Przynosi to szereg pozytywnych efektów: od utraty masy ciała i lepszej kontroli poziomu cukru we krwi po poprawę stanu układu sercowo-naczyniowego i redukcję ogólnoustrojowego stanu zapalnego.
Związek pomiędzy cukrem a rakiem jest zawiły. Moi pacjenci często pytają, czy jego spożycie wpływa na ryzyko nowotworowe. Chociaż konsumpcja cukru nie powoduje bezpośrednio raka, przez pewne ukryte czynniki może zaburzać funkcjonowanie organizmu, co zwiększa podatność na chorobę:
- Nadmierne spożycie cukru może prowadzić do problemów z kontrolą poziomu glukozy we krwi, takich jak cukrzyca i otyłość – dwa niezależne czynniki ryzyka rozwoju raka.
- Spożywanie zbyt dużej ilości cukru napędza rozwój grzybów z rodzaju Candida, które mogą powodować infekcje. To z kolei zaburza równowagę organizmu, który musi walczyć z nadmiernym rozrostem patogenu.
- Konsumpcja dużych ilości cukru może nasilać ogólnoustrojowy stan zapalny i wpływać na poziom hormonów, a to dwa dodatkowe czynniki ryzyka, które mogą przyczyniać się do rozwoju raka.
To skomplikowane, ponieważ komórki nowotworowe potrzebują glukozy jako źródła energii, ale zdrowe komórki również ją wykorzystują. Podsumowując, wyeliminowanie cukru z diety będzie miało pozytywny wpływ na ogólny stan zdrowia i może wspomóc profilaktykę nowotworów i innych chorób przewlekłych. Chcesz powstrzymać ochotę na słodycze? Bezpieczne naturalne słodziki to m.in. stewia, aluloza i owoc mnicha.
W internecie i lokalnych bibliotekach dostępnych jest wiele źródeł informacji na temat stosowania diety ketogenicznej lub zmodyfikowanej diety ketogenicznej. Jednym z doskonałych jest książka pt. "Liliana’s Keto Cookbook" (Liliana Partida, 2020), którą można kupić m.in. w sklepie Amazon. Mimo to zawsze warto współpracować z wykwalifikowanym specjalistą, który pomoże ustalić najlepszy plan żywieniowy.
Aktywność fizyczna
W zależności od statystyk regularne ćwiczenia mogą zmniejszyć ryzyko nowotworowe o 10 do 60%. Jeśli chcesz zapobiegać chorobom i zachować zdrowie, systematyczne angażowanie ponad 800 mięśni w ciele oraz stymulacja układów krążenia i limfatycznego to nie tylko sugestia – to konieczność.
W niedawnym badaniu, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie Molecular Oncology, naukowcy zauważyli istnienie „silnych i spójnych dowodów” na to, że większa aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko wystąpienia raka pęcherza moczowego, piersi, jelita grubego, endometrium, przełyku i żołądka. Z kolei siedzący tryb życia zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju nowotworów jelita grubego, endometrium i płuc. Naukowcy stwierdzili również, że otyłość jest uznanym czynnikiem ryzyka wystąpienia 13 rodzajów raka.
Znajdź formę aktywności, która sprawia Ci przyjemność, i poświęcaj jej co najmniej 30 min dziennie przez większość dni w tygodniu. Jeśli znudziły Ci się standardowe spacery, jogging, jazda na rowerze lub ćwiczenia na siłowni, myśl nieszablonowo.
Aby urozmaicić sobie czas, spróbuj zajęć tanecznych, zapisz się do amatorskiej ligi sportowej, zagraj w ultimate frisbee, wypożycz kajak lub deskę surfingową do pływania z wiosłem, naucz się ćwiczyć z hula-hop lub uczęszczaj na lekcje sztuk walki, takich jak kick-boxing. Najważniejsze, by ciągle się ruszać.
Dodanie kilku sesji treningu oporowego w tygodniu również jest konieczne, zwłaszcza w miarę starzenia się. Większa masa mięśniowa wiąże się z niższym ryzykiem nowotworowym i lepszymi wynikami leczenia pacjentów onkologicznych. Kacheksja (zanik mięśni) to częsty i szkodliwy efekt uboczny, którego doświadcza wielu chorych na raka.
Tradycyjne podnoszenie ciężarów to doskonała opcja, można jednak również ćwiczyć bez sprzętu z wykorzystaniem masy własnego ciała. Przysiady, wypady, pompki, ćwiczenia typu padnij-powstań i deska można wykonywać w zaciszu własnego domu.
Zdrowie psychiczne - terapia EVOX
Często wspominam o związku pomiędzy stresem, zdrowiem psychicznym a rakiem, ponieważ prawie każdy pacjent onkologiczny, z którym miałam do czynienia, doświadczył w swoim życiu jakiejś formy traumy, nierozwiązanego konfliktu lub skrajnego stresu. Musisz uporać się z tymi uczuciami i uwolnić od emocjonalnego zamętu, ponieważ nieuleczone obciążenia psychiczne mogą być bardzo szkodliwe dla dobrostanu.
Spróbuj się odstresować i uporać z lękiem oraz innymi problemami natury psychicznej dzięki codziennym praktykom, takim jak joga, medytacja, tai chi, pisanie pamiętnika, rozmowa z zaufanym przyjacielem lub doradcą albo obejrzenie zabawnego filmu czy programu. Wszystkim moim pacjentom zalecam m.in. terapię EVOX. To metoda emocjonalnego uzdrawiania oparta na technice zwanej „przekształcaniem percepcji”.
Intonacja i energia głosu danej osoby odzwierciedlają jej uczucia wobec konkretnych tematów. EVOX rejestruje te informacje, nanosi je na wykres indeksu percepcji i udostępnia dane pokazujące, które sygnatury częstotliwości najlepiej wspomogą uzdrawianie specyficznych stresorów pacjenta. Te sygnatury częstotliwości są następnie przekazywane z powrotem do pacjenta za pomocą specjalnych ręcznych widełek, podczas gdy ten relaksuje się, słucha muzyki i koncentruje na konkretnym obszarze uzdrawiania. EVOX to doskonałe narzędzie biologicznego sprzężenia zwrotnego, które pomaga zwalczać stres i lęk oraz rozwiązywać przeszłe traumy emocjonalne.
Toksyny środowiskowe
Żyjemy niestety w świecie, w którym powszechnie występują znane czynniki rakotwórcze. Według Światowej Organizacji Zdrowia do najniebezpieczniejszych z nich należą promieniowanie jonizujące, azbest, nadużywanie alkoholu, dym tytoniowy i arsen.
Inne substancje chemiczne i metale ciężkie, takie jak rtęć, kadm, chrom, ołów i aluminium, zanieczyszczają glebę, zasoby wodne i powietrze. Chociaż pewna ekspozycja jest nieunikniona, warto zrobić wszystko, co tylko możliwe, aby ograniczyć lub wyeliminować możliwie jak najwięcej z tych toksyn z codziennego życia.
Chociaż pewna ekspozycja jest nieunikniona, warto zrobić wszystko, co tylko możliwe, aby ograniczyć lub wyeliminować możliwie jak najwięcej z tych toksyn z codziennego życia (w ramce pt. "8 rzeczy, których nie znajdziesz w moim domu" znajdziesz kilka prostych sposobów na pozbycie się ich z domu).
Nie trzeba dodawać, że nikotynizm jest szkodliwy dla zdrowia. Zrób wszystko, co w Twojej mocy, aby zerwać z nałogiem, i pamiętaj, że bierne palenie również jest toksyczne, więc nie pozwalaj innym palić w domu ani w jego pobliżu. Nadmierne spożycie alkoholu to kolejny czynnik, na który masz wpływ.
Uważaj na swoje nawyki związane z piciem i w razie potrzeby zasięgnij porady specjalisty. W miarę możliwości kupuj organiczne produkty spożywcze, wolne od pestycydów i będące źródłami białka.
Pij filtrowaną wodę i unikaj plastikowych butelek. Otwórz okna i wpuść do domu świeże powietrze. Rozważ zakup oczyszczających powietrze w domu roślin doniczkowych, takich jak wężownica, skrzydłokwiat, zielistka czy bluszcz pospolity. Małe kroki pozwolą znacznie ograniczyć narażenie na działanie znajdujących się w środowisku substancji rakotwórczych, a każda niewielka zmiana zmniejsza obciążenie toksynami.
8 rzeczy, których nie znajdziesz w moim domu
- Toksyczne środki czyszczące: Komercyjne środki czyszczące zawierają znane substancje rakotwórcze i inne szkodliwe składniki. Stosowanie naturalnych produktów, takich jak ocet i olejki eteryczne, jest znacznie bezpieczniejszym wyborem.
- Teflonowe naczynia kuchenne: Zamiast tradycyjnych naczyń z zapobiegającą przywieraniu powłoką stosuj nietoksyczne garnki i patelnie ceramiczne lub ze stali nierdzewnej.
- Plastikowe ekspresy do kawy: Wybieraj karafki, dzbanki i zaparzacze wykonane w całości ze stali nierdzewnej, ceramiki lub szkła.
- Chemiczne rozpylacze: Zamiast używać chemicznych odświeżaczy powietrza lub sprayów zapachowych spróbuj rozpylać olejki eteryczne z czystego sprawdzonego źródła. Jeszcze lepiej jest poszukać dyfuzora propolisowego.
- Niefiltrowana woda z kranu: Istnieje wiele opcji pozyskiwania czystej filtrowanej wody – od domowych systemów filtracji, przez dzbanki filtrujące, a nawet osobiste butelki na wodę.
- Plastikowe pojemniki na żywność: Zrezygnuj ze wszystkich zaburzających gospodarkę hormonalną plastikowych pojemników w swojej kuchni i zastąp je szklanymi lub ze stali nierdzewnej.
- Produkty kosmetyczne z chemikaliami: Balsamy, kremy z filtrem, kosmetyki do makijażu i inne produkty do pielęgnacji mogą zawierać niebezpieczne chemikalia. Aby znaleźć bezpieczne i czyste alternatywy, skorzystaj z bazy danych Skin Deep organizacji Environmental Working Group.
- Wi-Fi w nocy: Eliminacja elektrosmogu w domu w nocy jest kluczowa dla spokojnego snu i poprawy ogólnego stanu zdrowia. Możesz zainstalować specjalny wyłącznik Wi-Fi. Dla dodatkowej ochrony kup baldachim ochronny do umieszczenia nad łóżkiem.
Zdrowe praktyki do zastosowania
Istnieje kilka terapii i praktyk, które możesz włączyć do swojej cotygodniowej – lub codziennej – rutyny, aby poprawić stan zdrowia i wspomóc profilaktykę chorób. Oprócz zmian w omówionych powyżej obszarach stylu życia dodaj kilka z tych zabiegów do swojego regularnego planu i obserwuj wszelkie pozytywne efekty.
Sauna na podczerwień
Podnoszenie temperatury ciała dzięki zabiegom w saunie powoduje pocenie się, które usuwa toksyny z organizmu i poprawia krążenie. Regularne korzystanie z sauny przynosi szereg korzyści, w tym redukcję ciśnienia tętniczego, stanów zapalnych i bólu.
Uziemianie
Bezpośredni kontakt z ziemią przez chodzenie boso po trawie, glebie lub piasku pomaga odmłodzić i zregenerować organizm dzięki wchłanianiu elektronów z powierzchni planety. Uziemianie działa jak naturalny przeciwutleniacz, neutralizuje wolne rodniki i poprawia ogólny stan zdrowia. Ponadto przebywanie boso na świeżym powietrzu wzmacnia więź z naturą, pomaga zachować uważność i zapewnia odrobinę lekkiej aktywności fizycznej.
Nocne kąpiele detoksykujące
Niewiele aktywności tak skutecznie relaksuje ciało i uspokaja umysł jak wieczorna gorąca kąpiel. Dodatek soli Epsom i detoksykujących minerałów, takich jak magnez, może pomóc organizmowi usunąć toksyny, ukoić ból mięśni i wesprzeć spokojny sen. Te mineralne kąpiele to bezpieczny i łatwy sposób na codzienny detoks.
Drenaż limfatyczny
Podstawową rolą układu limfatycznego jest „usuwanie śmieci” z organizmu. Jego stymulacja automatycznie eliminuje odpady komórkowe i wspomaga optymalne funkcjonowanie systemu odpornościowego. Szczotkowanie na sucho, skoki na trampolinie i pobudzające drenaż limfatyczny masaże wspomagają ten kluczowy proces detoksykacji. W internecie można znaleźć wiele filmów instruktażowych ze szczegółami prawidłowej techniki szczotkowania na sucho.
Codzienna dawka światła słonecznego
Korzyści płynące z ekspozycji na słońce o odpowiedniej porze i we właściwej dawce są niezaprzeczalne. Wchłanianie przez skórę porannych promieni słońca podczas delektowania się herbatą lub kawą pomaga obudzić wewnętrzny zegar i utrzymać regularność rytmu dobowego.
Gdy indeks UV zacznie rosnąć, wykorzystaj promieniowanie UVA i UVB. Skóra potrzebuje ich do produkcji odpowiedniej ilości witaminy D, dlatego idealne jest przebywanie na słońcu przez 15-20 min dziennie bez kremu z filtrem i odzieży ochronnej.
Jeśli mieszkasz w regionie o ograniczonym nasłonecznieniu, może być konieczne przyjmowanie witaminy D3. Poproś lekarza o zlecenie badania wyjściowego poziomu 25-hydroksywitaminy D we krwi i w razie potrzeby wdrożenie suplementacji, aby utrzymać optymalny zakres 50-70 ng/ml.
Dr n. med. Leigh Erin Connealy jest kierownikiem medycznym amerykańskich ośrodków – Cancer Center for Healing (Centrum Leczenia Raka) i Center for New Medicine (Centrum Nowej Medycyny) – w Irvine w Kalifornii. Dzięki jej multidyscyplinarnym protokołom leczenia, zespołowi specjalistów oraz holistycznemu podejściu do zdrowia i terapii stały się one największymi klinikami medycyny integracyjnej/funkcjonalnej w Ameryce Północnej, odwiedzanymi przez ponad 70 tys. pacjentów z całego świa- ta. Dr Connealy jest autorką książek pt. „The Cancer Revolution” („Nowotworowa rewolucja”) oraz „Be Perfectly Healthy” („Bądź doskonale zdrowy”), a także wziętą prelegentką, która występuje w licznych programach telewizyjnych i radiowych, seminariach internetowych oraz podcastach. Uznaje się ją za jedną z najlepszych specjalistów w dziedzinie medycyny funkcjonalnej i integracyjnej w USA.
- 1. Pharm Res, 2008; 25(9): 2097–2116
- 2. Mol Oncol, 2021; 15(3): 790–800
- 3. WHO, "Cancer," Feb 3, 2025, who.int