Nasze magazyny
Już starożytni Grecy i Rzymianie wykorzystywali wiśnie jako środek wzmacniający organizm, poprawiający trawienie oraz łagodzący gorączkę. W średniowiecznych zielnikach opisywano jej owoce jako "ochładzające krew", pomagające przy bezsenności i stanach zapalnych.
Największą wartością wiśni są polifenole oraz antocyjany, czyli naturalne barwniki o silnym działaniu antyoksydacyjnym, które odpowiadają za intensywną czerwoną barwę owoców. Neutralizują wolne rodniki, które przyspieszają starzenie organizmu i zwiększają ryzyko chorób serca, nowotworów czy cukrzycy.
Szczególnie cenne są także cyjanidyny i kwercetyna, które wykazują zdolność ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym1. Wiśnie są przy tym niskokaloryczne i lekkostrawne. W 100 g zawierają jedynie ok. 50 kcal. Błonnik pokarmowy poprawia pracę jelit, zwiększa uczucie sytości i wspomaga kontrolę poziomu cukru we krwi.
Występowanie: Europa, Azja Zachodnia; obecnie uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce.
Surowiec: owoce (cerasi fructus), ogonki owocowe (stipes), liście (folium).
Uprawa: najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych, na glebach żyznych i umiarkowanie wilgotnych. Drzewo odporne na umiarkowane mrozy. Owoce zbiera się latem, w zależności od odmiany najczęściej od czerwca do sierpnia.
Ważne: wiśnie są bezpieczne dla większości osób, jednak spożywane w nadmiarze mogą powodować dolegliwości żołądkowe u osób wrażliwych. Pestek nie należy rozgryzać, ponieważ zawierają związki cyjanogenne.
W owocach znajdują się również kwas jabłkowy i cytrynowy, które pobudzają wydzielanie soków trawiennych i wspierają metabolizm. Jednocześnie dostarczają, wspierającej odporność i produkcję kolagenu witaminy C, potasu i magnezu. Zawierają też niewielkie ilości żelaza, wapnia, fosforu i witamin z grupy B, ważnych dla układu nerwowego i prawidłowej przemiany materii. Coraz częściej określane są mianem superfood mogącego stanowić element profilaktyki wielu chorób cywilizacyjnych.
Wiśnie - właściwości prozdrowotne
Naturalne wsparcie dla układu krążenia
Antocyjany zawarte w owocach pomagają zmniejszać stan zapalny naczyń krwionośnych i ograniczają utlenianie cholesterolu LDL, które sprzyja rozwojowi miażdżycy. Obecny w wiśniach potas wspiera utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego, pomaga usuwać nadmiar sodu z organizmu oraz reguluje pracę serca2.
Sok z cierpkich wiśni może poprawiać funkcję śródbłonka naczyń krwionośnych oraz obniżać markery stanu zapalnego związane z chorobami serca. Polifenole wspierają elastyczność naczyń i poprawiają krążenie, co może zmniejszać ryzyko nadciśnienia, zawału serca i udaru mózgu3. Dodatkowo błonnik pomaga regulować poziom cholesterolu i wspiera metabolizm tłuszczów.
Uśmierzanie bólu
Wiśnie należą do owoców o wyjątkowo silnym działaniu przeciwzapalnym4. Antocyjany działają podobnie do niektórych leków przeciwzapalnych, hamując enzymy odpowiedzialne za rozwój stanu zapalnego. Dzięki temu mogą łagodzić bóle mięśni i pomagać w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów5. Owoce te pomagają obniżać poziom kwasu moczowego we krwi i zwiększają jego wydalanie z organizmu.
Badania wykazały, że osoby regularnie spożywające wiśnie miały mniejsze ryzyko napadów dny moczanowej6. Sok z cierpkich wiśni często stosowany jest również przez sportowców. Może zmniejszać uszkodzenia mięśni po intensywnym treningu, ograniczać ich bolesność i przyspieszać regenerację organizmu po wysiłku fizycznym.
Utrzymywanie zdrowia układu nerwowego
Jedną z najbardziej niezwykłych właściwości wiśni jest ich wpływ na sen. Owoce zawierają melatoninę, która pomaga regulować rytm dobowy organizmu. Dzięki temu ich regularne spożywanie może poprawiać jakość snu i skracać czas zasypiania7. Wiśnie zawierają również tryptofan – aminokwas uczestniczący w produkcji serotoniny i melatoniny. Dzięki temu mogą wspierać dobre samopoczucie, pomagać w redukcji napięcia nerwowego i wspomagać regenerację psychiczną.
Obecne w owocach witaminy z grupy B oraz magnez wspierają funkcjonowanie układu nerwowego, poprawiają koncentrację i pomagają organizmowi radzić sobie ze stresem. Regularne spożywanie wiśni może więc korzystnie wpływać zarówno na jakość snu, jak i na codzienne funkcjonowanie psychiczne.
Ochrona przed starzeniem i nowotworami
Silne właściwości przeciwutleniające wiśni sprawiają, że są one uznawane za produkt wspierający profilaktykę przeciwnowotworową8. Antocyjany i flawonoidy pomagają neutralizować wolne rodniki uszkadzające komórki. Mogą hamować namnażanie niektórych komórek nowotworowych oraz wspierać naturalne procesy naprawcze organizmu.
Szczególnie interesujące wyniki dotyczą nowotworów jelita grubego, piersi i prostaty. Co więcej, dzięki działaniu antyoksydacyjnemu spowalniają procesy starzenia organizmu9. Wspierają produkcję kolagenu i poprawiają kondycję naczyń krwionośnych. Regularne ich spożywanie może korzystnie wpływać na wygląd skóry, opóźniając utratę jędrności i elastyczności.
Wsparcie odporności
Wiśnie są dobrym źródłem witaminy C, która pomaga zwalczać infekcje. Związki polifenolowe wykazują działanie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. Dzięki obecności błonnika owoce wspiera rozwój korzystnej mikroflory bakteryjnej jelit, która odgrywa ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.10
Dbanie o linię i profilaktyka cukrzycy
Wiśnie mogą być wartościowym elementem diety redukcyjnej. Są stosunkowo niskokaloryczne, a jednocześnie sycące dzięki zawartości błonnika, który pomaga ograniczać podjadanie, poprawia perystaltykę jelit i zapobiega zaparciom. Mają umiarkowany indeks glikemiczny, dlatego mogą być spożywane przez osoby z zaburzeniami gospodarki cukrowej.
obecne w owocach mogą poprawiać wrażliwość insulinową oraz pomagać regulować poziom glukozy we krwi, co może wspierać profilaktykę cukrzycy typu 2 i ograniczać gwałtowne wahania poziomu cukru po posiłkach.11
Zastosowanie wiśni
Sok na regenerację
2 szklanki świeżych lub mrożonych wiśni zmiksuj z niewielką ilością wody i przecedź przez sitko. Sok można pić po wysiłku fizycznym lub wieczorem przed snem. Wspiera regenerację mięśni, działa przeciwzapalnie i poprawia jakość snu.
Wzmacniająca nalewka wiśniowa
Kilogram dojrzałych wiśni umyj, usuń szypułki i lekko ponakłuwaj owoce. Przełóż do dużego słoja, dodaj 400 g cukru, kilka goździków i laskę cynamonu.
Całość zalej 500 ml spirytusu oraz 250 ml dobrej jakości wódki. Słój szczelnie zamknij i odstaw w ciemne miejsce na ok. 4-6 tygodni, co kilka dni delikatnie nim potrząsając.
Po tym czasie nalewkę przecedź przez gazę, przelej do butelek i pozostaw jeszcze na minimum miesiąc do dojrzewania. Stosuj w niewielkich ilościach przy przeziębieniu, osłabieniu organizmu i problemach trawiennych.
Napar z ogonków wiśni
Łyżkę suszonych ogonków zalej szklanką wrzątku i odstaw pod przykryciem na 15 min. Pij 1-2 razy dziennie. Napar działa diuretycznie i wspiera pracę układu moczowego.
Wiśniowa maseczka odmładzająca
Garść dojrzałych wiśni rozgnieć widelcem i wymieszaj z łyżką jogurtu naturalnego oraz miodu. Nałóż na twarz na kwadrans. Maseczka działa odświeżająco, nawilżająco i rozświetlająco.
Sos do mięs
Wiśnie podduś z odrobiną czerwonego wina, miodu i szczyptą cynamonu. Sos doskonale komponuje się z pieczonym drobiem lub dziczyzną, nadając potrawom lekko kwaśny, owocowy aromat.
- 1. Crit Rev Food Sci Nutr. 2011 Jan;51(1):1-12
- 2. J Med Food. 2020 Dec;23(12):1238-1247; Int J Food Sci Nutr. 2016;67(1):47-52
- 3. Oxid Med Cell Longev. 2017:2017:5812401
- 4. J Nutr. 2006 Apr;136(4):981-6
- 5. OsteoarthritisCartilage. 2013 Aug;21(8):1035-41
- 6. Arthritis Rheum. 2012 Dec;64(12):4004-11.
- 7. Eur J Nutr. 2012 Dec;51(8):909-16
- 8. Molecules. 2021 May 15;26(10):2941
- 9. J Nutr. 2009 Oct;139(10):1896-900
- 10. PeerJ. 2018 Jan 3:6:e4195
- 11. Nutrition & Food Science (2008)
