Nieszczelne jelita - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Zdrowe zakupy

Suplementy diety

Andrographis ParActin®

Suplementy diety

Ashwagandha KSM-66 BIO

Suplementy diety

AstaZine® Astaksantyna

Suplementy diety

Koenzym Q10

Suplementy diety

Kolagen UC-II®

Suplementy diety

Kurkuma BCM-95®

Suplementy diety

Żeńszeń fermentowany GS15-4®

Choć medycyna w końcu zaczyna dostrzegać rolę diety w rozwoju chorób, ukrytym czynnikiem chorobotwórczym pozostaje nieprawidłowe trawienie pokarmów. Kilku pionierów, takich jak amerykański lekarz dietetyk dr Leo Galland, autor książek "Superimmunity for Kids" ("Superodporność dla dzieci") oraz "Four Pillars of Healing" ("Cztery filary leczenia", wydanej przez New York: Random House, 1997), badał i odkrył kluczowe znaczenie, jakie układ pokarmowy może mieć, jeśli chodzi o powstawanie różnych zaburzeń zdrowotnych – od trądziku po zapalenie wątroby.

Decydującym czynnikiem wydaje się stan błony śluzowej jelita cienkiego. Gdy działa ona prawidłowo, pełni funkcję inteligentnego sita, przepuszczającego do krwiobiegu węglowodany proste, aminokwasy i niezbędne kwasy tłuszczowe, a jednocześnie zatrzymującego niepożądane i potencjalnie toksyczne substancje, takie jak cząstki bakteryjne czy antygeny pokarmowe.

Można wyobrazić sobie jelita jako jednokierunkowe ogrodzenie. Ich nabłonek jest przepuszczalny – drobne cząstki pokarmu mogą przez niego przenikać, by dotrzeć do innych komórek organizmu. W zdrowym ciele "otwory" te są na tyle małe, by nie dopuścić do wchłaniania potencjalnie szkodliwych cząsteczek.

Oprócz potrzebnych składników odżywczych, które mogą przenikać przez przepuszczalne jelita, pokarm zawiera również toksyny, przed którymi organizm musi być chroniony. Ochronę tę zapewnia złożony system wspierających się wzajemnie mechanizmów: wydzielin jelitowych, nabłonka jelita oraz pewnych rodzajów białych krwinek. Dzięki temu skomplikowanemu układowi strawione i wartościowe składniki odżywcze mogą zostać wchłonięte, a toksyny zatrzymane.

Jeśli jednak śluzówka jelita zostanie uszkodzona lub w inny sposób zaburzona, niepożądane substancje mogą "przeciekać" do organizmu. Wywołuje to produkcję przeciwciał, które mogą wchodzić w reakcje krzyżowe z własnymi tkankami ciała lub tworzyć układowe kompleksy immunologiczne, takie jak przerost drożdżaków z rodzaju Candida albicans czy wielorakie alergie. Zwiększenie przepuszczalności jelit powoduje nagły i znaczący wzrost liczby takich substancji przenikających przez ścianę jelita.

Barierę jelitową wspiera wątroba, przez którą muszą przejść wszystkie substancje pokarmowe, zanim trafią do krwioobiegu i zostaną rozprowadzone po innych tkankach i narządach. Niektóre komórki wątroby usuwają wchłonięte cząsteczki, które są zbyt duże, by mogły przeniknąć przez jelita. Enzymy wątrobowe przekształcają także niektóre związki chemiczne wytworzone w jelitach w wyniku utleniania, a dzięki pewnym substancjom, takim jak np. aminokwas o nazwie glutation, są one wydalane do żółci lub kierowane do nerek.

Jednak koszt tego procesu detoksykacji jest wysoki – powstają wolne rodniki, a przeciwutleniacze, takie jak glutation, są zużywane w dużych ilościach. Gdy bariera jelitowa zostaje uszkodzona, rośnie liczba wolnych rodników i rakotwórczych substancji w systemie oksydazy wątrobowej. Takie toksyczne przeciążenie, podczas którego powstaje dodatkowa "toksyczna" żółć cofająca się do przewodów trzustkowych, może być właściwie główną przyczyną przewlekłych chorób trzustki.

Choroby związane z przepuszczalnością bariery

Zespół nieszczelnego jelita to tylko jedno z wielu schorzeń powiązanych ze zwiększoną przepuszczalnością jelit, czyli sytuacją, gdy jednokierunkowe bramki jelitowe są w praktyce zbyt szeroko otwarte. Inne stany, którym towarzyszy nieszczelność jelit, to m.in.:

• zaburzenia jelit, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół złego wchłaniania, niedożywienie czy choroba Leśniowskiego-Crohna;
• przewlekłe zapalne choroby stawów, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa;
  dermatozy, takie jak trądzik, łuszczyca i zapalenie skóry;
• schorzenia wywoływane przez alergię pokarmową lub specyficzną nietolerancję pokarmową, w tym egzema, pokrzywka i zespół jelita drażliwego;
• zespół przewlekłego zmęczenia, a nawet przewlekłe zapalenie wątroby.

Występowanie nieszczelności jelit zdarza się również u osób zakażonych HIV, po radioterapii lub z innego rodzaju obniżeniem odporności. Dostępne publikacje pokazują, że przepuszczalność jelit mogą zwiększać rozległe oparzenia skóry, nawet bez towarzyszącej infekcji, podobnie jak atopowe zapalenie skóry i pokrzywka. Również sam proces starzenia może stopniowo prowadzić do tego stanu, co może być związane ze szkodliwym wpływem wolnych rodników tlenowych, które uszkadzają błony komórkowe i niszczą niezbędne kwasy tłuszczowe.

Zwiększona przepuszczalność jelit może być zarówno przyczyną, jak i skutkiem choroby. Jednak przez wywoływanie reakcji układu odpornościowego, dysfunkcji wątroby i niewydolności trzustki tworzy się błędne koło. W większości przypadków rola zwiększonej przepuszczalności jelit u tego typu pacjentów pozostaje często nierozpoznana.

U ponad 500 pacjentów brytyjskiego osteopaty, naturopaty i homeopaty dr. Haralda Gaiera zdiagnozowano zespół nieszczelnego jelita za pomocą specjalnie opracowanego przez brytyjskie laboratorium medyczne Biolab Medical Unit w Londynie testu mierzącego przepuszczalność jelit. Najczęstszą poprzednią diagnozą była infekcja grzybami z rodzaju Candida, która nie reagowała na wcześniejsze leczenie w innych ośrodkach.

Nieszczelność jelit podejrzewano również (zwykle słusznie), gdy test Biolab Medical Unit na obecność grzybów z rodzaju Candida – polegający na analizie produktów fermentacji jelitowej we krwi pacjenta – dawał wynik negatywny, mimo że chory skarżył się na objawy typowe dla zakażenia drożdżakami.

Innym częstym scenariuszem była sytuacja, gdy pacjent całkiem nagle i niedawno zaczął wykazywać reakcje alergiczne na określone pokarmy, zwłaszcza jeśli wydawały się dotyczyć dużej lub wciąż wzrastającej liczby produktów z różnych grup pokarmowych. Dr Gaier badał przepuszczalność jelit u osób cierpiących na narkolepsję i schizofrenię, ponieważ schorzenia te mogą pojawić się po wystąpieniu nadwrażliwości pokarmowej.

Historia nadużywania alkoholu lub podobnych używek, chemioterapia lub stosowanie niektórych farmaceutyków (zwłaszcza niesteroidowych leków przeciwzapalnych – NLPZ) stanowi kolejny powód do tego, by podejrzewać nieszczelność jelit. Co ciekawe, chemioterapia może być jedynym leczeniem, które znacznie zmniejsza przepuszczalność jelit.

Stwardnienie rozsiane

Jedną z najnowszych i najciekawszych teorii dotyczących nieszczelności jelit wysnuła zajmująca się dziedziną zdrowia pisarka Susie Cornell. Według niej stan ten prawdopodobnie odgrywa główną rolę w rozwoju stwardnienia rozsianego.

W jednym z badań z udziałem 40 pacjentów z tym schorzeniem u wszystkich – nawet u tych przyjmujących suplementy diety – stwierdzono niedobory żywieniowe, w szczególności magnezu, manganu, selenu, cynku i prawie wszystkich witamin z grupy B. Zdaniem pisarki może to oznaczać, że chorzy ze stwardnieniem rozsianym słabo wchłaniają pokarm, prawdopodobnie z powodu nieszczelności jelit.

Ponieważ różne części ściany jelita wchłaniają różne składniki odżywcze, uszkodzenie w jednym obszarze może powodować osłabienie absorpcji jednej konkretnej substancji pokarmowej – twierdzi Cornell. Dlatego pacjent może wykazywać pojedyncze niedobory, a nie całkowite niedożywienie.

Objawy deficytów witaminy B12 i magnezu – zmęczenie, drażliwość, zaburzenia układu nerwowego, mrowienie i drętwienie palców dłoni i stóp, a nawet problemy z równowagą – to dolegliwości, które zbiorczo określa się jako stwardnienie rozsiane.

Co więcej, jak twierdzi pisarka, wiele z tych objawów stwardnienia rozsianego to także symptomy zespołu nieszczelnego jelita. Nikt tak naprawdę nie wie, czy te choroby są spowodowane wyłącznie nieszczelnością jelita – sytuacja przypomina prawdopodobnie dylemat jajka i kury.

Gdy jelito "przecieka" i obce białka przedostają się przez barierę jelitową, układ odpornościowy zaczyna na nie niewłaściwie reagować, wątroba i trzustka zaczynają działać nieprawidłowo, a jelito nie otrzymuje składników odżywczych, których potrzebuje do optymalnego funkcjonowania. To z kolei powoduje, że jelitowe sito staje się coraz większe.

Jeśli dr Galland i pisarze tacy jak Cornell mają rację, nadszedł czas, aby całkowicie zmienić myślenie o tym, co nazywamy "chorobą". Nie przychodzi ona z zewnątrz, ale w dużej mierze podlega kontroli i jest spowodowana wadliwością procesów trawiennych.

Dolegliwości, które łączymy z możliwym do klasyfikacji schorzeniem, mogą być niczym więcej niż objawem niedoborów jednej lub więcej witamin wskutek nieprawidłowego funkcjonowania jelita. Najważniejsze suplementy diety to być może nie witaminy i minerały same w sobie, ale wszystkie enzymy trawienne i substancje, które zapewniają właściwe wchłanianie spożywanych pokarmów.

Przyczyny nieszczelności jelit

Nieszczelność jelit jest wynikiem narażenia na substancje uszkadzające ich nabłonek. Najczęściej są to czynniki zakaźne – wirusowe, bakteryjne i pierwotniakowe, alkohol oraz NLPZ. Inne przyczyny nieszczelności jelit obejmują ich niedotlenienie (np. podczas operacji na otwartym sercu lub wstrząsu) i chemioterapię. Gdy ten stan już się rozwinie – niezależnie od etiologii – może mieć charakter samonapędzający.

Alergie

Związek pomiędzy nadwrażliwościami pokarmowymi a nieszczelnością jelit jest złożony i ma charakter błędnego koła. W badaniach eksperymentalnych wykazano, że dzieci i dorośli z egzemą, pokrzywką lub astmą wywoływanymi przez alergię pokarmową mają większą przepuszczalność jelit niż osoby bez tych schorzeń¹⁹.

Sugeruje to, że alergie i nadwrażliwości pokarmowe mogą być spowodowane nieszczelnością jelit. Z drugiej jednak strony u osób z alergiami przepuszczalność jelit gwałtownie wzrasta po spożyciu uczulających produktów. Prawdopodobnie oznacza to, że zwiększona przepuszczalność jelit ma znaczenie zarówno jako przyczyna, jak i skutek alergii pokarmowych.

Niedożywienie

Składniki odżywcze są zazwyczaj wchłaniane przez komórki. Uszkodzenie nabłonka jelit powoduje redukcję absorpcji, być może do takiego stopnia, że prowadzi to do niedożywienia, co tylko nasila inne problemy. W normalnych warunkach nabłonek jelitowy regeneruje się najszybciej spośród wszystkich tkanek w organizmie – stare komórki są złuszczane, a nowy nabłonek powstaje co 3 do 6 dni. Dlatego tak istotne jest zaspokojenie metabolicznych wymagań tej zazwyczaj szybkiej rotacji komórkowej. Tylko wtedy uszkodzony nabłonek jelita może się zagoić. W przeciwnym razie jelito staje się jeszcze bardziej przepuszczalne, a niedożywienie narasta.

Dysfunkcja bakteryjna

Dysbiozę wywołują zwykle niegroźne mikroorganizmy, które wyrządzają szkody głównie przez zaburzenie metabolicznych lub immunologicznych reakcji organizmu. Przykładem może być sytuacja, w której układ odpornościowy zaczyna atakować (i niszczyć) własną mikrobiotę jelitową. Zjawisko to powiązano z rozwojem zaburzeń, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna i zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.

Badania sugerują, że tego rodzaju "uczulenie" na bakterie jelitowe to wczesne powikłanie zmiany przepuszczalności jelit. Zjawisko to jest dobrze znanym i przebadanym niepożądanym działaniem NLPZ. Już pojedyncze dawki aspiryny lub indometacyny zwiększają przepuszczalność komórkową, m.in. przez hamowanie syntezy ochronnego kwasu tłuszczowego – prostaglandyny.

Długotrwałe stosowanie NLPZ powoduje silne zapalenie i zwiększoną przepuszczalność jelit. Zapobiec temu procesowi lub go odwrócić można wyłącznie dzięki zastosowaniu antybiotyku o nazwie metronidazol. Ma to istotne znaczenie, ponieważ potwierdza udział toksyn bakteryjnych w powstawaniu tego błędnego koła. U przyjmujących NLPZ pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów wykazano podwyższony poziom przeciwciał przeciwko laseczce zgorzeli gazowej (Clostridium perfringens).

Zmiana flory bakteryjnej jelit przez stosowanie antybiotyków, probiotyków (naturalnych lub syntetycznych), takich jak *Lactobacillus acidophilus* (przyjaznych bakterii), oraz odpowiedniej diety to jedna ze strategii przerywania błędnego koła w przebiegu zespołu nieszczelnego jelita. Zazwyczaj u pacjentów z zapaleniem stawów, u których poprawę przynosi dieta wegetariańska, zmienia ona skład mikroflory jelitowej. Gdy pod wpływem żywienia nie dochodzi do modyfikacji mikrobioty – choroba zwykle nie ustępuje.

Obciążenie wątroby

Wątroba pacjentów z nieszczelnością jelit pracuje ponad siły, aby usuwać zbyt duże cząsteczki pokarmowe i utleniać pochodzące z jelit toksyny, co prowadzi do wzmożonej produkcji wolnych rodników. To z kolei uszkadza komórki wątroby i powoduje wydzielanie produktów ubocznych do żółci, co czyni ją toksyczną, tak że może uszkadzać przewody żółciowe i cofać się do trzustki. W dążeniu do uporania się z tym obciążeniem wątroba zużywa zapasy niektórych aminokwasów. Zjawisko to występuje, jak wiadomo, w przebiegu alkoholowych chorób wątroby.

Przyczyny – lista kontrolna

Jakie leki przyjmujesz (szczególnie chemioterapeutyczne – cytotoksyczne, takie jak metotreksat – lub NLPZ)?
Czy pijesz alkohol? Jeśli tak, odstaw go i powtórz test laktuloza-mannitol po 3 tygodniach. Jeśli wynik jest prawidłowy, to alkohol stanowi prawdopodobną przyczynę nieszczelności jelit. Jeśli nie, mogło dojść do uczulenia bakteryjnego, które można leczyć za pomocą środków przeciwbakteryjnych i probiotyków.

Dr Galland preferuje połączenie ekstraktu z nasion cytrusów, berberyny i artemizyniny – aktywnego alkaloidu w bylicy rocznej (*Artemisia annua*) – który atakuje enterobakterie, gatunki bakterii z rodzaju *Bacteroides*, pierwotniaki i drożdże. Jeśli nie pijesz alkoholu ani nie przyjmujesz wyżej wymienionych leków, przyjrzyj się swojej diecie. Niedawne posty lub intensywne kuracje odchudzające mogą zwiększać przepuszczalność jelit. Stosuj zdrową dietę przez 3 tygodnie i powtórz test. 

Jeśli cierpisz na przewlekłe zapalenie stawów, może być trudno odstawić NLPZ. Istnieje jednak wiele innych alternatywnych terapii przeciwzapalnych, w tym niezbędne kwasy tłuszczowe i przeciwutleniacze. Zmiana stosowanego NLPZ również może być pomocna. Leki, takie jak indometacyna, które podlegają krążeniu wątrobowo-jelitowemu, częściej uszkadzają jelito cienkie niż te, które nie są wydalane z żółcią. Nabumeton jest jedynym obecnie dostępnym lekiem z grupy NLPZ, który nie zwiększa przepuszczalności jelita cienkiego. 

Czy masz jakieś ukryte infekcje? Mogą to być np. niedawne ostre wirusowe lub bakteryjne zapalenie jelit, pasożyty jelitowe, zakażenie HIV czy drożdżakami z gatunku C. albicans. W identyfikacji tych schorzeń przydatne jest badanie kału. 6 tygodni po rozpoczęciu odpowiedniej terapii wykonaj test przepuszczalności jelit.

Czy masz jakieś alergie pokarmowe? Wykonaj test prowokacyjny laktuloza-mannitol na czczo i ponownie po spożyciu posiłku testowego. Jeśli test wykaże nieprawidłową przepuszczalność na czczo, masz większe uszkodzenie nabłonka jelit niż osoby zdrowe i leczenie będzie wymagało więcej czasu.

Czy masz przerost bakterii jelitowych? Może on być spowodowany zbyt niskim poziomem kwasu solnego w soku żołądkowym (hipochlorhydrią) lub nieprawidłowym trawieniem. Diagnostyka polega na wykonaniu wodorowego testu oddechowego. Większość uszkodzeń wynikających z nadmiernego rozrostu bakterii jest skutkiem aktywności bakteryjnych enzymów, które niszczą ochronną błonę śluzową jelita.

Diagnostyka nieszczelności jelit

Dostępne jest proste i wiarygodne badanie, które pozwala potwierdzić nieszczelność jelit. Laboratorium Biolab Medical Unit w Londynie opracowało test wykorzystujący glikol polietylenowy 400 (PEG 400) – formę obojętnego cukru, która nie jest trawiona przez ssaki. Wykonanie testu polega na spożyciu małego napoju zawierającego ten cukier, a następnie zebraniu całego moczu oddanego w ciągu następnych 6 godzin. Laboratorium określa w nim zawartość PEG.

Wszelkie dowody obecności PEG w moczu oznaczają, że przeszedł on przez ścianę jelita. W dogodnych warunkach substancja ta występuje w 11 różnych strukturach molekularnych i masach cząsteczkowych. Laboratorium może więc zmierzyć, jak duże molekuły były w stanie przeniknąć przez jelito, i w związku z tym określić wielkość „otworów”, czyli faktyczny stopień nieszczelności.

Inny test wykorzystuje dwa rodzaje nieszkodliwego cukru: laktulozę i mannitol. Oba to rozpuszczalne w wodzie cząsteczki, które nie są metabolizowane przez ludzi. Mannitol jest łatwo wchłaniany, w przeciwieństwie do laktulozy. Ta bezpieczna, nieinwazyjna i niedroga metoda została opracowana w celu pomiaru przepuszczalności jelita cienkiego, a także skuteczności leczenia nieszczelności.

Claude André, wiodący francuski badacz w tej dziedzinie, twierdzi, że ocena przepuszczalności jelit jest czułym i praktycznym testem przesiewowym do wykrywania alergii pokarmowych i reakcji na leczenie³⁴.

W protokole Andrégo pacjent przyjmuje po 5 g laktulozy i mannitolu. Ponieważ cukry te nie są metabolizowane przez człowieka, wchłonięte ilości ulegają całkowitemu wydaleniu z moczem w ciągu 6 godzin. Monosacharyd mannitol jest biernie transportowany przez ściany komórek jelitowych. Wchłania się średnio 14% podanej dawki.

Przewód pokarmowy blokuje natomiast będącą disacharydem laktulozę. Jej normalne wchłanianie wynosi poniżej 1% spożytej ilości. Pomiarom podlegają stężenia laktulozy i mannitolu w moczu. Normalny stosunek laktulozy do mannitolu wynosi poniżej 0,03. Wyższa proporcja oznacza nadmierne wchłanianie laktulozy – a zatem nieszczelne jelito.

Można również pośrednio ocenić nieszczelność jelit dzięki pomiarowi poziomu we krwi przeciwciał IgG, które są skierowane przeciwko antygenom występującym w ogólnie dostępnych produktach spożywczych i normalnym bakteriom jelitowym. Jednak test ten nie jest tak przydatny, jak standardowe badanie przepuszczalności.

Jeśli wynik testu przepuszczalności jelit jest prawidłowy, powtórz go po posiłku składającym się z najczęściej spożywanych produktów. Jeśli odnotujesz wzrost wydalania laktulozy (oznaczający nieszczelność jelit) lub spadek wydalania mannitolu (oznaczający nieprawidłowe wchłanianie pokarmu), prawdopodobnie masz określoną nietolerancję pokarmową.

W takim przypadku wskazana jest dalsza diagnostyka w kierunku alergii pokarmowej. Po 4 tygodniach stosowania stabilnej diety eliminacyjnej należy powtórzyć test laktuloza-mannitol po posiłku testowym obejmującym pokarmy dozwolone w diecie eliminacyjnej. Prawidłowy wynik potwierdzi identyfikację wszystkich głównych alergenów. Nieprawidłowy wskazuje na konieczność przeprowadzenia dalszych badań diagnostycznych.

Jeśli początkowa absorpcja mannitolu na czczo jest niska, lekarz powinien podejrzewać nieprawidłowe wchłanianie pokarmu. Poszukaj dowodów na celiakię, pasożyty jelitowe, zapalenie jelita krętego, przerost bakteryjny jelita cienkiego i inne zaburzenia klasycznie związane z nieprawidłowym wchłanianiem pokarmu i poddaj się leczeniu. Po 8 tygodniach terapii powtórz test laktuloza-mannitol. Wzrost wydalania mannitolu oznacza poprawę wchłaniania.

Test laktuloza-mannitol można stosować w ramach wykrywania celiakii lub nietolerancji glutenu35, szczególnie u pacjentów, u których alergia na gluten powoduje nie biegunki, lecz zahamowanie wzrostu, schizofrenię lub zapalenie stawów. W przypadku stosunkowo łagodnej celiakii lub choroby zapalnej jelit wchłanianie mannitolu może nie być zaburzone, ale absorpcja laktulozy będzie nasilona.

Badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie Lancet, wykazało, że stosunek laktulozy do mannitolu był dokładnym wskaźnikiem nawrotu u pacjentów, którzy cierpieli wcześniej na chorobę Leśniowskiego-Crohna³⁶. Jeśli początkowo na czczo wchłanianie laktulozy jest nasilone lub stosunek laktulozy do mannitolu jest podwyższony, lekarz również powinien rozważyć łagodną chorobę jelit lub alergię na gluten.

Leczenie nieszczelności jelita

Jeśli nie masz za sobą operacji ani nie zmagasz się z niedrożnością jelit, ale wynik testu na obecność rozrostu bakteryjnego jest pozytywny, prawdopodobna jest hipochlorhydria, która może być spowodowana przewlekłym zapaleniem błony śluzowej żołądka (nieżytem żołądka) wskutek zakażenia bakterią Helicobacter pylori. Konieczna może być terapia trójlekowa z wykorzystaniem bizmutu i antybiotyków.

Nie wiadomo jednak jeszcze, czy taka kuracja może odwrócić zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka ani, czy naturalne roślinne środki przeciwdrobnoustrojowe mogą przynieść takie same rezultaty. Spowodowany hipochlorhydrią przerost bakteryjny to często przewlekły problem, który nawraca w ciągu kilku dni lub tygodni po zaprzestaniu stosowania środków przeciwbakteryjnych.

Keith Eaton, brytyjski alergolog, który ma duże doświadczenie w leczeniu zespołu fermentacji jelitowej, odkrył, że przyjmowanie 500 mg L-histydyny 2 razy dziennie poprawia produkcję kwasu żołądkowego u pacjentów alergicznych z hipochlorhydrią prawdopodobnie dzięki podwyższeniu poziomu histaminy w żołądku.

Pomocna jest zwykle suplementacja chlorowodorku betainy – formy kwasu żołądkowego. Często konieczne są jednak przerywane krótkie cykle leczenia z wykorzystaniem bizmutu, ekstraktu z nasion cytrusów, bylicy, srebra koloidalnego i innych naturalnych środków przeciwdrobnoustrojowych. Aby uzyskać całkowite wyleczenie, terapia musi trwać przynajmniej 12 tygodni. Możesz powtórzyć test laktuloza-mannitol (podczas przyjmowania środków przeciwbakteryjnych), aby sprawdzić, czy następuje poprawa.

Najbardziej czułym badaniem pod kątem nawrotu nadmiernego rozrostu bakteryjnego nie jest test laktuloza-mannitol, lecz wodorowy test oddechowy. W ramach medycyny konwencjonalnej w leczeniu nieszczelności jelit wywołanej przez NLPZ stosuje się mizoprostol – analog prostaglandyny znajdujący się w lekach, takich jak Cytotec i Napratec³⁷.

Środek ten jednak powoduje wiele objawów niepożądanych, w tym poronienia (co prowadzi do jego nielegalnego używania w wielu krajach, w których aborcja na żądanie jest zakazana), a także krwawienie z pochwy, wysypkę i zawroty głowy, jak wymieniono w brytyjskich publikacjach medycznych Monthly Index of Medical Specialties (MIMS).

Pacjenci z chorobą naczyniową lub wieńcową powinni stosować mizoprostol wyłącznie z zachowaniem szczególnej ostrożności. Naturopata dr Cory Resnick przedstawił przekonujące dowody naukowe na to, że nienaruszone wchłanianie doustnie podawanego enzymu produkowanego przez grzyb o łacińskiej nazwie Aspergillus oryzae (tradycyjnie od wieków stosowanego w Japonii do fermentacji ziaren soi na sos tamari, miso i sos sojowy) w czasie posiłków zmniejszy podaż cząsteczek antygenowych i pomoże w przypadku nieszczelności jelit³⁸.

Dr Gaier z powodzeniem używał zaś produktu o nazwie Ventropax. Jest to produkowana przez francuskie laboratorium farmaceutyczne Lehning ziołowa mieszanka. Dr Gaier zwykle stosował ją w połączeniu z dietą elementarną, a czasami wraz z nalewką z berberysu zwyczajnego. Ventropax zawiera m.in. agawę, siemię lniane, arnikę, ostropest plamisty, płynną lukrecję i aloes.

Inni specjaliści skutecznie leczyli nieszczelność jelit kromoglikanem sodu i bioflawonoidem o nazwie kwercetyna; glutaminą i glukozaminą, czyli aminokwasami, które – jak wykazano – niwelują uszkodzenia błony śluzowej jelit; ziołami – miłorzębem dwuklapowym (Ginkgo biloba) i gorzknikiem kanadyjskim (Hydrastis canadensis); kwasem masłowym, który wspomaga naprawę uszkodzonych komórek, szczególnie z powodu nadmiernego rozrostu drożdżaka C. albicans, oraz glinką bentonitową.

Naprawa nieszczelnego jelita – lista kontrolna

Nieszczelność jelit można wyleczyć za pomocą bogatej w składniki odżywcze diety i odpowiedniej suplementacji. Wiele naturalnych substancji wspomaga naprawę powierzchni błony śluzowej jelit lub wspiera obciążoną toksynami wątrobę.

• Twoje witaminowe i mineralne suplementy diety powinny obejmować witaminy A, C, E i wszystkie z grupy B, cynk, selen, molibden, mangan i magnez. Ze względu na związek między zwiększoną przepuszczalnością jelit a dysfunkcją trzustki mogą być również potrzebne enzymy trzustkowe.
• Unikaj leków, które uszkadzają jelita.
• Przeprowadź testy i wylecz infekcje lub dysfunkcje jelit.
• W przypadku niewykrycia wszystkich alergii stosuj dostosowaną do swoich potrzeb bogatą w składniki odżywcze dietę eliminacyjną.
• Czynnik wzrostu naskórka – polipeptyd stymulujący wzrost i naprawę tkanki nabłonkowej – występuje w wielu tkankach organizmu, a jego wysokie stężenia można wykryć w ślinie. Dokładnie przeżuwaj jedzenie, aby podwyższyć jego poziom w ślinie. Ponadto, jak wykazano, oczyszczony czynnik wzrostu naskórka leczy owrzodzenia jelita cienkiego39.
• Saccharomyces boulardii – szczep niepatogennych drożdży pierwotnie wyizolowanych z powierzchni owoców liczi – powszechnie stosowano w Europie w leczeniu biegunki. We Francji jest on często nazywany „drożdżami przeciwdrożdżakowymi” i uważa się, że wspomaga oczyszczanie nie tylko jelit, lecz także skóry. Badania kliniczne wykazały skuteczność S. boulardii w leczeniu i profilaktyce biegunki40.
• Lactobacillus rhamnosus GG to wyizolowany i oczyszczony w Finlandii gatunek probiotycznych bakterii, który wykazał skuteczność w zapobieganiu biegunce i leczeniu zapalenia okrężnicy. Redukuje również przepuszczalność jelit związaną z zakażeniem rotawirusem41. Chociaż zdolność innych preparatów zawierających bakterie z rodzaju Lactobacillus do poprawy stanu nieszczelnego jelita nie została bezpośrednio przetestowana, sugeruje ją potencjał żywych kultur L. acidophilus do łagodzenia biegunki popromiennej – stanu wywołanego bezpośrednio utratą integralności błony śluzowej.
• Wykazano, że glutamina – aminokwas niezbędny do utrzymania metabolizmu, struktury i funkcji jelit – leczy wszystkie ich nieprawidłowości u karmionych dożylnie pacjentów. Naprawia również spowodowane chemioterapią lub radioterapią uszkodzenia nabłonka jelit⁴².
• Inną możliwością jest ważny przeciwutleniacz – glutation. Jego niższe poziomy w wątrobie są częstym zjawiskiem w przebiegu zespołu nieszczelnego jelita, co przyczynia się do dysfunkcji wątroby i jej martwicy u alkoholików oraz upośledzenia odporności u pacjentów z AIDS. Najskuteczniejszym sposobem na podniesienie stężenia glutationu w wątrobie jest spożywanie jego prekursorów – cysteiny lub metioniny. Najlepszymi suplementami diety w przypadku nieszczelności jelit są glutation i N-acetylocysteina. Należy jednak unikać przyjmowania ich podczas leczenia zakażenia pasożytniczego, zwłaszcza z wykorzystaniem bylicy.
• Flawonoidy trzeba przyjmować przed jedzeniem, ponieważ mogą one blokować zwiększające przepuszczalność jelit reakcje alergiczne. Katechiny stosowano w Europie w leczeniu wrzodów żołądka, a flawonoidy zawarte w ostropeście plamistym (Silybum marianum) i korzeniu mniszka lekarskiego (Taraxacum officinale) mogą chronić wątrobę.
• Przyjmuj niezbędne kwasy tłuszczowe, szczególnie kwas gamma-linolenowy (gamma-linolenic acid, GLA). W eksperymentach laboratoryjnych olej rybi był w stanie zapobiec wywołanemu przez metotreksat uszkodzeniu błony śluzowej jelit i chronić organizm przed wytwarzanymi w jelitach toksynami⁴³. Niezbędne kwasy tłuszczowe należy przyjmować w ich najbardziej skoncentrowanej i fizjologicznie aktywnej formie, aby uniknąć wysokiej podaży wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.
• Jeśli uzupełniasz dietę błonnikiem, upewnij się, że jest to hipoalergiczny nierozpuszczalny błonnik, i kontroluj jego ilość, gdyż w nadmiarze może on zwiększać przepuszczalność jelit⁴⁴.
• Pozyskiwany z otrębów ryżowych gamma-oryzanol wszechstronnie badano w Japonii ze względu na jego właściwości lecznicze w terapii wrzodów żołądka i dwunastnicy oraz silne działanie antyoksydacyjne.