Pestycydy - czym są, gdzie się znajdują i dlaczego są szkodliwe?

Większość ludzi używa tych substancji w swoich domach i ogrodach. Oto co trzeba wiedzieć o tego typu toksycznych związkach.

Artykuł na: 6-9 minut

Czym są pestycydy?

Pestycydy to substancje chemiczne stosowane do kontroli szkodników – zarówno bakterii, grzybów, jak i owadów, roślin i gryzoni. Są dostępne w formie sprejów, płynów, pałeczek, proszków, kulek i generatorów mgły. Ich działanie polega na odstraszaniu, unieszkodliwianiu, uśmiercaniu lub innego rodzaju odwodzeniu szkodników.

Gdzie znajdują się pestycydy?

Badania pokazują, że większość ludzi ma domowy arsenał broni przeciwko różnym domowym i ogrodowym szkodnikom – od herbicydów po obroże przeciwpchelne i kulki na mole – i używa średnio 3-4 tego rodzaju produktów rocznie1. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska podaje, że 80% ekspozycji większości osób na pestycydy ma miejsce w budynkach. W dodatku w domowym powietrzu wykryto istotne poziomy nawet tuzina tego rodzaju substancji2. Oprócz wielu produktów przeciw szkodnikom, które ludzie mają prawdopodobnie pod zlewem, resztki pestycydów w żywności (szczególnie w owocach i warzywach), pościeli, dywanach, meblach i kurzu to inne możliwe źródła ekspozycji na te chemikalia w domu.

Dlaczego pestycydy są szkodliwe?

Pestycydy są toksyczne zarówno dla szkodników, jak i dla ludzi. Badania z udziałem eksponowanych na nie rolników wykazują, że chemikalia te mogą mieć rozległy krótko- i długoterminowy wpływ na komórki krwi, wątrobę i układ nerwowy3.

Istnieje również długa lista badań łączących ekspozycję zawodową na pestycydy z szeregiem różnych nowotworów4. Jednakże nawet stosowanie pestycydów tylko w gospodarstwie domowym może być niebezpieczne dla zdrowia, szczególnie dla dzieci. Powiązano je z białaczką5, chłoniakiem nieziarniczym6, guzem Wilmsa (nerki)7 oraz nowotworami mózgu u najmłodszych8.

Pestycydy wprawdzie odstraszają szkodniki, ale przy okazji szkodzą nam. Powiązano je z chłoniakiem, białaczką i wieloma innymi schorzeniami.

W przypadku dorosłych wykazano zaś, że stosowanie pestycydów w gospodarstwie domowym zwiększa ryzyko wystąpienia choroby Parkinsona9 oraz nowotworów mózgu10. Z kolei spożycie resztek tych chemikaliów w owocach i warzywach powiązano ze słabą jakością spermy11, a także mniejszą szansą na zajście w ciążę i urodzenie żywego dziecka po przeprowadzonym leczeniu niepłodności12.

Jak ograniczać pestycydy?

Domową ekspozycję na pestycydy da się ograniczyć przez spożywanie ekologicznych płodów rolnych. Przede wszystkim dotyczy to tzw. brudnej dwunastki warzyw i owoców o najwyższej zawartości tych szkodliwych substancji. Ich listę co roku publikuje organizacja Environmental Working Group. W 2019 r. znalazły się na niej truskawki, szpinak, jarmuż, nektarynki, jabłka, winogrona, brzoskwinie, wiśnie, gruszki, pomidory, seler naciowy i ziemniaki. Produkty rolne należy dokładnie myć – dodanie odrobiny sody oczyszczonej może wspomóc usuwanie z nich pestycydów13. Należy poszukiwać ekologicznych opcji, jeśli chodzi o pościel i wyposażenie domu. Natomiast w kwestii kontroli szkodników obok udzielamy najlepszych wskazówek.

Naturalne alternatywy dla pestycydów

Ziemia okrzemkowa skuteczna na owady

Ta sypka substancja jest w pełni naturalna i nietoksyczna. Wytwarza się ją ze skamieniałych resztek jednokomórkowych glonów znanych jako okrzemki. Dzięki swoim ściernym i odwadniającym właściwościom skutecznie kontroluje wiele owadów – nawet lepiej niż pestycyd malation14. Wystarczy po prostu posypać nią glebę wokół roślin i oprószyć ich liście (procedurę trzeba powtarzać zawsze po deszczu).

Metody fizyczne na szkodniki

W kontroli szkodników można w miarę możliwości, zamiast metod chemicznych stosować fizyczne, np. blokowanie dostępu za pomocą pułapek i przynęt czy usuwanie chwastów.

Olejki eteryczne odstraszają szkodniki

W kontroli szkodników skutecznych może być wiele różnych roślinnych olejków eterycznych.

  • Czosnek Jego ostra woń potrafi odstraszyć szkodniki, a pozyskiwany z niego olejek eteryczny ma – jak wykazano – właściwości owadobójcze15. Uniwersalny spray przeciwko insektom można sporządzić z połączenia kilku kropel olejku czosnkowego (lub jednej całej zmiksowanej główki czosnku) z jedną cebulą, łyżką pieprzu cayenne i 4 szklankami wody. Należy pozwolić na opadnięcie osadu, a następnie przelać mieszankę przez filtr do kawy w celu odsączenia. Później dodaje się łyżkę mydła w płynie i aplikuje butelką ze spryskiwaczem.
  • Miodla indyjska Olejek z niej to ekologiczny środek owadobójczy i grzybobójczy16. Można go łączyć z wodą i mydłem w płynie i spryskiwać rośliny w celu odstraszania insektów. Stosuje się go również jako środek przeciwpchelny i zwalczający inne pasożyty domowych pupili. Różne produkty dla zwierząt na bazie miodli indyjskiej są dostępne w internecie, ale można też spróbować samodzielnie sporządzić preparat przeciwpchelny przez połączenie 4 łyżek sproszkowanej kory tej rośliny z 4 łyżkami domowej zielonej glinki. Małą garść mieszanki należy wetrzeć w grzbiet i boki zwierzęcia, omijając pysk i organy rozrodcze.
  • Olejek lawendowy to kolejny naturalny środek o właściwościach owadobójczych17 i odstraszających mole. Można powiesić w szafie woreczki z suszoną lawendą i dodatkiem olejku lawendowego.

Jak kontrolować szkodniki bez stosowania pestycydów?

Oto kilka prostych kroków do wypróbowania:

  • uszczelnienie przestrzeni wokół okien i drzwi szczeliwem,
  • kontrola artykułów spożywczych i mebli pod kątem owadów przed przyniesieniem ich do domu,
  • przycinanie roślin i krzewów, tak by znajdowały się w odległości co najmniej 30 cm od domu,
  • usunięcie sprzed domu kawałków drewna, ściółki czy liści,
  • natychmiastowe uprzątanie wszelkich wycieków i nieporządku,
  • dokładne uszczelnienie pojemników na śmieci i koszy do segregacji odpadów i częste ich opróżnianie,
  • niepozostawianie brudnych naczyń,
  • trzymanie całej żywności (również dla zwierząt) w odpornych na szkodniki pojemnikach ze ściśle przylegającymi pokrywkami,
  • regularne sprzątanie tłuszczu i okruchów w kuchni,
  • naprawa przeciekających rur i kanalizacji,
  • pozbycie się niepotrzebnych stosów papieru i tektury.

 

 

Bibliografia
  • Sci Total Environ, 2006; 368: 465–70; J Expo Anal Environ Epidemiol, 2000; 10: 159–67
  • EPA, Pesticides’ Impact on Indoor Air Quality. www.epa.gov/indoor-air-quality-iaq/pesticides-impact-indoorair-quality
  • PLoS One, 2015; 10: e0128766
  • J Toxicol Environ Health B Crit Rev, 2012; 15: 238–63
  • Environ Health Perspect, 2010; 118: 33–41
  • Cancer, 2000; 89: 2315–21
  • Paediatr Perinat Epidemiol, 2010; 24: 449–69
  • Environ Int, 2017; 106: 69–90
  • Int J Epidemiol, 2013; 42: 1476–85
  • Occup Environ Med, 2007; 64: 509–14
  • Hum Reprod, 2015; 30: 1342–51
  • JAMA Intern Med, 2018; 178: 17–26
  • J Agric Food Chem, 2017; 65: 9744–52
  • Commun Agric Appl Biol Sci, 2008; 73: 621–8; Asian PacJ Trop Biomed, 2014; 4: S228–32; Agr Environ, 1981; 6:43–51
  • Sci Rep, 2017; 7: 46406
  • Nat Prod Res, 2017; 31: 369–86; Ann Agric Environ Med,2012; 19: 673–6
  • Plant Mol Biol, 2017; 93: 641–57; Pest Manag Sci, 2004;60: 173–7
Autor publikacji:
ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W
O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą 6/2020
O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą
Kup teraz
Wczytaj więcej
Nasze magazyny