Raport specjalny

Rzut oka na choroby oczu

Wszystkie artykuły
Czy można cofnąć choroby oczu?

Czy można cofnąć choroby oczu?

Zdaniem Lynne McTaggart dzięki prostej zmianie diety można zachować wzrok, a nawet cofnąć jaskrę lub zaćmę.

Według współczesnej medycyny jaskra i zaćma są dla wzroku tym, czym siwizna dla włosów - nieuchronną oznaką upływu lat. Miernikiem bliskiego powiązania tych schorzeń ze starzeniem jest terminologia. Najczęstszą postacią katarakty na Zachodzie jest bowiem ta nazywana "starczą", która rozwija się powyżej 50. r.ż.

Wypalone oczy

Robert G. Smith utrzymuje, że główną przyczyną ocznego stresu oksydacyjnego jest nadmierna ekspozycja na światło. Generuje ona bowiem wolne rodniki - cząsteczki z niesparowanym elektronem - które są wyjątkowo reaktywne i mogą uszkadzać biochemię w obrębie komórki. Oczy są szczególnie podatne na tego rodzaju oddziaływania ze względu na umiejscowienie.

Jak napisał Smith: "Wierzcie lub nie, ale kiedy tylko wychodzimy na światło słoneczne, praktycznie całość barwnika zawartego w pręcikach (fotoreceptorach) na kilka sekund blaknie i wymaga regeneracji, zanim znów będzie możliwe widzenie w ciemności. Barwnik ten regeneruje witamina A, którą trzeba pozyskać z pożywienia. Po wielu dziesięcioleciach na wolnym powietrzu w jasnym świetle słonecznym (oraz nieodpowiedniego żywienia) szkody oksydacyjne mogą się kumulować i powodować dysfunkcje lub obumieranie komórek".

Ponieważ upływają lata, stres oksydacyjny może przeważyć nad antyoksydacyjną barierą oczu i stać się głównym czynnikiem ryzyka rozwoju związanych z wiekiem schorzeń okulistycznych1. Z drugiej strony, jak mówi Smith, konkretne pokarmy nieustannie pełnią rolę swoistych strażaków, a spożywane regularnie ugaszą te oksydacyjne pożary, co pozwoli zachować dobry wzrok na starość.

Bibliografia

  1. R. G. Smith, 'Nutrition and Eye Diseases,' in The Orthomolecular Treatment of Chronic Disease, A. W. Saul, ed. (Basic Health, 2014) end box

Tego rodzaju choroby oczu często uważa się za nieuniknione. W dużej mierze potwierdzają to statystyki. Zaćma rozwija się u prawie 2/3 osób powyżej 50. r.ż., a ogromny odsetek populacji - nawet 90% - doświadcza tej choroby po ukończeniu 60 lat. Mniej więcej 2% ludzi w wieku 40-50 lat i 8% 70-latków zmaga się z jaską.

W akademiach medycznych uczy się lekarzy, że jedyną możliwą interwencją w takich przypadkach jest operacja oka. Jednakże nowe dowody wskazują na to, że takim schorzeniom jak zaćma i jaskra można zapobiec, ponieważ mają one wiele wspólnego z dietą, stopniem odżywienia i ekspozycją na pewne toksyny środowiskowe.

Co więcej, bardzo szybko rosnąca liczba badań łączy obecnie rozwój zaćmy z najbardziej powszechnymi lekami stosowanymi przez osoby powyżej 50. r.ż. - statynami.

Zespół naukowców z Uniwersytetu Kolumbii w Vancouver w Kanadzie przeanalizował 2 bazy danych dotyczące mężczyzn po 40. r.ż. Pierwsza z nich obejmowała ponad 162 tys. przypadków zmętnienia soczewki, czyli zaćmy, które porównano z informacjami na temat grupy ponad 650 tys. osób zdrowych. Druga dotyczyła ok. 45 tys. pacjentów z tą chorobą oczu, których zestawiono z 10 razy większą grupą kontrolną. Zespół z Vancouver odkrył, że ryzyko wystąpienia choroby wzrastało o 27% u pacjentów przez ponad rok przyjmujących jakiekolwiek leki z grupy statyn1. Uszkodzenie soczewek było tak znaczne, że wymagało operacji.

Wnioski te odzwierciedlają wyniki wcześniejszych badań, w ramach których porównywano ryzyko rozwoju zaćmy wśród chorych na cukrzycę typu 2 oraz pacjentów przyjmujących statyny. W przypadku diabetyków wzrosło ono o 82%, podczas gdy u osób poddawanych farmakoterapii było wyższe o 57%.

W jednym z badań kanadyjscy naukowcy z Uniwersytetu Waterloo w Ontario przebadali blisko 6,4 tys. pacjentów leczonych w klinice okulistycznej na zaćmę - 452 spośród nich miało cukrzycę, a 56% przyjmowało również statyny2.

Zaćma

Według zespołu z Ontario po dopasowaniu wszystkich innych potencjalnych czynników ryzyko wystąpienia związanej z wiekiem zaćmy jest podobne w przypadku obu grup pacjentów. Stawia to statyny w kategorii głównych przyczyn tej choroby oczu.

Leki są również związane z rozwojem jaskry. Dowody uzyskane wśród ponad 3,4 tys. kobiet w wieku 40 lat lub starszych, które wzięły udział w prowadzonym w latach 2005- 2008 amerykańskim badaniu National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES), wykazały, że te przyjmujące pigułki antykoncepcyjne dłużej niż 3 lata były 2 razy bardziej narażone na rozwój tej choroby3.

Obecnie jednak, być może bardziej niż w przypadku jakiejkolwiek innej części ciała, panuje przekonanie, że oczy żyją własnym życiem, bez łączności z resztą organizmu. Problemy okulistyczne postrzega się jako zaburzenia czysto mechaniczne: siatkówka z jakiegoś powodu się odkleiła; gałka oczna w jakiś sposób uległa zniekształceniu bądź uporczywie nie funkcjonuje prawidłowo lub stawia opór przez zmętnienie. Słowem: pech, który bez jakiegokolwiek udziału pacjenta po prostu się zdarza. Jednakże w większości przypadków przyczyna problemu jest niezrozumiała i z pewnością rzadko wiąże się ją z dietą lub przyjmowanymi lekami.

Mimo to przynajmniej jeden brytyjski lekarz nie zgadzał się z tym podejściem. Nieżyjący już okulista Stanley Evans udał się w 1964 r. do Afryki w ramach kontynuacji programu badawczego dotyczącego przyczyn i profilaktyki ślepoty w tamtejszej populacji.

Inne potencjalne powody zaćmy:

  • stosowane w leczeniu jaskry krople z pilokarpiną,
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), których zażywanie może zwiększyć ryzyko o 40%1,
  • nadmierne opalanie się (w przypadku kiepskiego odżywiania),
  • zabiegi laserowej korekcji krótkowzroczności,
  • kortyzon i inne sterydy,
  • metale ciężkie - w przypadku palaczy kadm dostaje się wprost do soczewki2, a z występowaniem zaćmy związana jest również ekspozycja na ołów3.

Bibliografia

  1. Ophthalmology, 1998; 105: 1751–8
  2. Arch Ophthalmol, 1997; 115: 1296–303
  3. JAMA, 2004; 292: 2750-4

Zamiast planowanych 5 lat spędził tam 17, prowadząc rozszerzony projekt badawczy dotyczący przyczyn, profilaktyki i dietoterapii schorzeń oczu. W swojej ojczyźnie i w Afryce Evans gromadził niezliczone przypadki afrykańskich i brytyjskich pacjentów (oraz również z wielu innych krajów), u których tylko dieta, suplementy i ćwiczenia oczu zadziałały łagodząco lub leczniczo.

Evans połączył wiele schorzeń oczu z niedoborami żywieniowymi. Po przeanalizowaniu, które substancje odżywcze oddziaływały na konkretne części oka, opracował specjalną dietoterapię. Pomogła ona tysiącom pacjentów z różnymi rzekomo nieuleczalnymi chorobami wzroku.

Kiedy na początku lat 80. ubiegłego wieku Evans wrócił do Wielkiej Brytanii, opublikował sporo wyników swoich badań w uznanych czasopismach okulistycznych. Nawet w latach 90. twierdził, że jego odkrycia, prowadzone i nagłaśniane przez jakieś 44 lata, są tylko potwierdzane przez inne źródła. Z pewnym rozbawieniem zauważył, że jedna z firm farmaceutycznych zorganizowała raz z wielką pompą konferencję dotyczącą witamin E, C i A oraz ich roli w profilaktyce zaćmy. Wyprodukowała wówczas suplement diety o składzie, który Evans już przez wiele lat stosował u swoich pacjentów.

Od tamtego czasu wielu innych lekarzy ortomolekularnych zduplikowało doświadczenia Stanleya Evansa. Skutecznie cofali oni starcze choroby oczu po prostu dzięki zaleceniom dotyczącym właściwej diety i kilku suplementów.

Jak potwierdzili swoją pracą, główną przyczyną pojawiania się chorób oczu w miarę upływu lat jest stres oksydacyjny. Mogą go powodować toksyny środowiskowe, takie jak dym papierosowy, pestycydy i leki. Największym winowajcą pozostaje jednak niewłaściwa dieta.

Gaszenie pożaru

Główną ochronę oczu przed stresem oksydacyjnym stanowią antyoksydanty, zwłaszcza witaminy C i E oraz glutation. Szczególnie skuteczna jest witamina C, ponieważ kiedy dociera do komórki, zapobiega powodowanym przez wolne rodniki uszkodzeniom jądrowego DNA komórkowego oraz niezliczonych ścieżek metabolicznych w otaczających ją tkankach.

Kiedy w komórce jest odpowiednia ilość witaminy E, jej błona może działać jak strażnik zapobiegający utlenianiu i redukujący uszkodzenia4, a nawet zatrzymujący wszelkie zniszczenia fotoreceptorów.

Od statyn do chorób oczu

Właściwie już sama obecność witaminy E w lipidowej warstwie błony komórkowej może zapobiec oksydacji jej kwasów tłuszczowych i białek5, a nawet obniżyć ciśnienie wewnątrz gałki ocznej, które powoduje jaskrę.

Te potężne witaminy mogą również wspomóc łagodzenie stanów zapalnych plamki żółtej - centralnej części siatkówki - do degeneracji której dochodzi w miarę starzenia się. Wydaje się, że mają one działanie synergistyczne6.

Jednakże powstałe w wyniku działania światła słonecznego uszkodzenia oksydacyjne pochłaniają duże ilości tych antyoksydantów. Stężenie witaminy C w oku jest właściwie 20 razy wyższe niż we krwi7. Oznacza to, że wymagane do osiągnięcia jakichkolwiek realnych korzyści zapotrzebowanie na nią i inne antyoksydanty jest ogromne, zwłaszcza u pacjentów z już występującymi objawami chorób oczu.

Jednakże - jak mówi specjalista w dziedzinie medycyny ortomolekularnej Robert G. Smith - witaminy te są tak potężne, że po zaledwie 2 tygodniach podawania pacjentom 600 mg witaminy C starzejące się oczy wykazują poprawę w takich obszarach jak siatkówka, nerw wzrokowy oraz odżywiające je naczynia krwionośne8. Oto 2 główne "starcze" schorzenia oczu oraz dietetyczne metody ich zwalczania.

Jaskra

Bibliografia

  1. Can J Cardiol, 2014; 30: 1613-9
  2. Optom Vis Sci, 2012; 89: 1165-71
  3. https://goo.gl/xaE8Yi
  4. Free Radic Biol Med, 2007; 43: 16-21; Mol Vis, 2009; 15: 855-60
  5. Ocul Surf, 2009; 7: 176-85
  6. Br J Nutr, 2004; 91: 809-29
  7. Eperjesi F, Beatty S, eds. Nutrition and the Eye: A Practical Approach, 1st edn. Butterworth-Heinemann, 2006
  8. J Orthomol Med, 2010; 25: 67-76
  9. Graefe's Arch Clin Exp Ophthalmol, 1996; 234: 2-11
  10. Altern Med Rev, 2011; 16: 355-64
  11. Arch Ophthalmol, 2007; 125: 1225-32
  12. Photochem Photobiol, 2005; 81: 529-36
  13. Am J Ophthalmol, 2010; 150: 434-40.e1
  14. Invest Ophthalmol Vis Sci, 2003; 44: 4210-4
  15. Can J Ophthalmol, 2008; 43: 351-5
  16. Peptides, 2001; 22: 979-94

Co to jest? Choroba ta to jedna z wiodących przyczyn ślepoty w Europie. Do jej rozwoju dochodzi, kiedy w wyniku blokady odpływu cieczy wodnistej (znajdującej się pomiędzy soczewką a rogówką) wzrasta ciśnienie wewnątrz gałki ocznej, co powoduje ostatecznie uszkodzenie nerwu wzrokowego. Konwencjonalne metody leczenia to zazwyczaj operacja lub leki obkurczające źrenicę, hamujące wydzielanie cieczy wodnistej, stymulujące jej odpływ i/lub nawet obniżające zbyt wysokie ciśnienie wewnątrz gałki ocznej. Mają one zróżnicowaną skuteczność. W przypadku nieefektywnej farmakoterapii zabieg operacyjny jest przy dużym nadciśnieniu ocznym uważany za konieczność.

Przyczyny Z doświadczenia Evansa wynika, że wiele przypadków jaskry to rezultat niedoborów żywieniowych. Szczególnie deficyt witaminy A powoduje, że rogówka staje się bardziej miękka, a jej budowa zmienia się - szklista i perłopodobna powierzchnia przechodzi w matową. Może nawet dojść do całkowitego zapadnięcia się tej części oka.

Nie tylko niedobór karotenoidów w diecie jest niekorzystny. Nadużywanie alkoholu niszczy witaminę A i może być odpowiedzialne za powstałą w wyniku jej deficytu zmianę przepuszczalności tkanki łącznej, towarzyszącą wczesnym zmianom w obrębie rogówki. Inne przyczyny to leki oraz dieta zasobna w cukier i przetworzoną żywność.

Zaćma

Co to jest? Po nadmiarze uszkodzeń oksydacyjnych dochodzi do zmętnienia krystalicznych soczewek lub otaczających je torebek pochłaniających wodę. Zaćma - od nieznacznego do całkowitego zmętnienia, które blokuje przepływ światła - to wiodąca przyczyna ślepoty w krajach zacofanych gospodarczo. Jednakże choruje na nią również 1/3 Brytyjczyków i ok. 800 tys. Polaków.

Przez większość życia w tkance soczewek może dochodzić do aktywnej samonaprawy w celu utrzymania integralności białek. Jednakże w starszym wieku i w wyniku oksydacji zachodzącej wskutek absorpcji promieniowania UV i jonizującego (uważanego zazwyczaj za najbardziej niepokojące), nie jest ona w stanie utrzymać swego dobrostanu9. Krystaliczne białka ulegają zmętnieniu, a w wyniku wchłaniania wody dochodzi do obrzęku.

Przyczyny Poza cukrzycą i lekami, takimi jak statyny, zaćmę mogą powodować inne czynniki środowiskowe: toksyny, urazy, promieniowanie, farmaceutyki dostępne na receptę i OTC, alkohol i palenie tytoniu.

Zadbaj o oczy

Chociaż wiek może być czynnikiem ryzyka rozwoju zaćmy, zdecydowanie nie jest jej podstawową przyczyną. Jak często podkreślał Evans, wielu 90-latków nie zmaga się z tą chorobą, a jego praca w Afryce przekonała go, że jest to w zasadzie zaburzenie żywieniowe. Faktycznie, on i inni lekarze zdobyli pokaźne dowody na to, że kiedy pacjent stosuje zdrową dietę, zaćma prawdopodobnie się nie rozwinie.

Na początkowym etapie choroby białkowe komórki soczewki zaczynają się stopniowo zmieniać. Kiedy ich transformacja dobiegnie końca, jest to już stan nieodwracalny. Jednakże poprawa diety i program suplementacji mogą cofnąć zachodzące zmiany i przywrócić przezroczystość soczewek. Jak zauważył Evans, "nawet gdy zmiany już się zaczęły, podjęcie tych kroków może w wielu przypadkach spowodować ich powstrzymanie".

A zatem nawet jeśli zaćma rozwijała się przez lata, można poprawić ostrość wzroku i uniknąć operacji lub przynajmniej opóźnić ją o kilka lat. Podejście zachowawcze zawsze jest lepsze niż operacja, gdyż po usunięciu krystalicznych soczewek potrzebne będą sztuczne w formie grubych szkieł, soczewek kontaktowych lub implantów. Wszystkie te rozwiązania nie są pozbawione wad czy zagrożeń. Soczewki o dużej mocy silnie ograniczają widzenie, a kontaktowe mogą powodować owrzodzenie rogówki i jaskrę, jak również inne powikłania okulistyczne.

Nawet skuteczna operacja zaćmy nie wyklucza ryzyka w postaci jaskry, wewnątrzgałkowego stanu zapalnego i uszkodzenia ciała szklistego podczas zabiegu, co może spowodować odklejenie siatkówki.

Dieta zapobiegająca "starczym" chorobom oczu

Jak wykazano, poniższy plan diety dobrej dla oczu i suplementacji spowalnia rozwój jaskry i zaćmy, a nawet może im zapobiec. Zdaniem Smitha właściwie cała rodzina karotenoidów to niezwykłe pokarmy dla oczu, ale to znajdujące się w zielonych warzywach liściastych luteina i zeaksantyna stanowią główne składniki filtra w plamce żółtej, który zapobiega przechodzeniu niebieskiego światła przez siatkówkę.

Dieta wysokobiałkowa Evans odkrył, że jedną z głównych przyczyn rozwoju zaćmy i innych chorób oczu u Afrykanów był znaczny niedobór białka. Należy dążyć do spożycia 70-80 g na dobę i uwzględnić w jadłospisie dużo ryb. Czerwone owoce morza, takie jak kraby, homary, krewetki i łosoś, są zasobne w astaksantynę - antyoksydant o znanym działaniu poprawiającym ostrość wzroku przy spożyciu w niewielkich ilościach - wystarczy już 6 mg dziennie10.

Gra w kolory Wszystkie przeciwutleniacze z rodziny karotenoidów są korzystne dla oczu, jednakże szpinak, jarmuż i kapusta są szczególnie zasobne w luteinę. Pod względem zdrowia oczu mają one najbardziej kluczowe znaczenie w tej grupie pokarmowej11. Żółtka jaj są bogate w luteinę, podobnie jak kiwi, winogrona i kukurydza. Antocyjaniny znajdujące się w niebieskich i fioletowych owocach, takich jak czarne jagody, czerwone i fioletowe winogrona i jeżyny, mogą wspomagać widzenie w nocy12.

Kolorowe warzywa

Fot. Archiwum

Dieta śródziemnomorska Należy spożywać świeże produkty i przygotowywać potrawy od podstaw. W diecie powinny znajdować się duże ilości świeżych, organicznych owoców i warzyw, oliwy z oliwek, roślin strączkowych i dobrej jakości białka.

Alkohol - tylko w umiarkowanych ilościach i pod ścisłą kontrolą 1-2 napoje alkoholowe dziennie mogą o połowę obniżyć ryzyko rozwoju zaćmy w porównaniu do abstynencji lub wyższego spożycia13.

Rzucenie palenia Papierosy są szkodliwe nie tylko dla płuc, lecz także - prawie w równym stopniu - dla oczu11.

Farmakoterapia Poza statynami ze schorzeniami oczu powiązano sterydy i leki z grupy NLPZ (takie jak aspiryna), środki przeciwdepresyjne, przeciwzakrzepowe, zobojętniające kwas żołądkowy, antybiotyki, niektóre farmaceutyki przeciwpsychotyczne i przeciwhistaminowe.

Ruch Jak wykazano, aktywność fizyczna korzystnie wpływa na ciśnienie w oku, zaćmę, a nawet krótkowzroczność. Pozytywne oddziaływanie może mieć już 25 min marszu każdego dnia.

Ochrona przeciwsłoneczna Ciągłe narażenie oczu na intensywne światło słoneczne powiązano z wysoką częstością występowania zaćmy14.

Przerwy podczas pracy przy komputerze Niebieskie światło emitowane przez komputery, tablety i smartfony ma zdecydowanie niekorzystny wpływ na oczy.

Suplementy na zdrowe oczy

Wykazano, że antyoksydanty działają synergistycznie w profilaktyce uszkodzeń oksydacyjnych i łagodzeniu ich skutków. Korzystny wpływ wywierają nie tylko witaminy A (w postaci beta-karotenu) i C (która - jak wykazano - w dużych dawkach obniża ciśnienie w oku): np. witamina E chroni fotoreceptory przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.

Witamina A Sugerowana dawka dobowa: 5-25 tys. j.m. (pod kontrolą)

Witamina C Sugerowana dawka dobowa: 1-10 g

Witamina E Sugerowana dawka dobowa: 400-500 j.m.

Oleje rybie Sugerowana dawka dobowa: co najmniej 1,4 g EPA i 1 g DHA

Kompleks witamin z grupy B (B1, B2, B6, B12) w wysokich dawkach, często jednak niższych w przypadku pacjentów z jaskrą. Sugerowana dawka dobowa: wg zaleceń producenta

Folian (L-metylofolian, nie kwas foliowy). Sugerowana dawka dobowa: 1000 μg

Kwas alfa-liponowy Sugerowana dawka dobowa: 15 mg

Chrom, ponieważ pacjenci z jaskrą często mają niski poziom tego, jak również innych minerałów. Sugerowana dawka dobowa: 200 mg

Cynk Sugerowana dawka dobowa: 50 mg

Magnez Sugerowana dawka dobowa: 400 mg

Vaccinium myrtillus (borówka czarna) w postaci ziołowego wyciągu (VME) - jak wykazano, poprawia stan pacjentów z jaskrą. Sugerowana dawka dobowa: 200 mg

Ginkgo biloba w formie ziołowej nalewki, która może poprawić przepływ krwi do oczu u pacjentów z jaskrą15. Sugerowana dawka dobowa: 40 mg 3 razy dziennie

Krople do oczu zawierające N-acetylokarnozynę (NAC) - antyoksydant o wykazanym działaniu poprawiającym wzrok większości pacjentów z zaćmą16.

Artykuł ukazał się w magazynie "O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą" w numerze czerwiec 2018 pt. "20/20 na 80"

Pozostałe artykuły

Dieta na oczy

Dieta na oczy

Nowe dowody ujawniają, że wysoko przetworzona żywność może powodować wiele rozwijających się w starszym wieku schorzeń oczu. Wypróbuj specjalną dietę na oczy i popraw swój wzrok.

Laserowa korekcja wzroku - czy jest bezpieczna?

Laserowa korekcja wzroku - czy jest bezpieczna?

W powszechnym przekonaniu to drobny zabieg chirurgiczny, który w magiczny sposób poprawia widzenie, lecz prawda na temat laserowej korekcji wad wzroku jest znacznie bardziej zamglona, jak stwierdziła Lynne McTaggart.

Ćwiczenia, które poprawiają wzrok

Ćwiczenia, które poprawiają wzrok

Wady wzroku można korygować za pomocą określonych ćwiczeń, a systematyczny trening oczu pozwoli zmniejszyć je nawet o 20% - dowodzą kontynuatorzy myśli dr. Williama Batesa.

Przeszczep rąbka rogówki. Pionierska operacja oka

Przeszczep rąbka rogówki. Pionierska operacja oka

Właśnie w tym roku w katowickim szpitalu przeprowadzono pierwszy w Polsce i trzeci na świecie przeszczep komórek macierzystych oka u dziecka. Dzięki pionierskiemu zabiegowi chłopiec po 4 latach odzyskał wzrok! Mamy też dobrą wiadomość dla innych w podobnej sytuacji: eksperyment trwa, osoby z uszkodzoną rogówką nadal mogą się zgłaszać.

Wady wzroku: ćwiczenia dobre dla oczu

Wady wzroku: ćwiczenia dobre dla oczu

Wiele osób szukając sposobu na polepszenie wzroku wybiera terapie niekonwencjnalne. Oto 3 z nich, uchodzące za bardzo skuteczne.

Sokoli wzrok na długie lata

Sokoli wzrok na długie lata

Jeżeli pragniesz zachować doskonały wzrok na długie lata, zacznij przyjmować przeciwutleniacze - radzi dr Harald Gaier.

Palming: ćwicz oczy, a podziękuje Ci cały organizm

Palming: ćwicz oczy, a podziękuje Ci cały organizm

Ludzkie oczy zostały skonstruowane tak, aby pracować w dzień, a odpoczywać nocą. Tymczasem postęp cywilizacyjny i wynalezienie elektryczności zmuszają je do dodatkowego wysiłku. Na szczęście, z pomocą przychodzi palming.

Wady wzroku i metody korekcji

Wady wzroku i metody korekcji

Dzieci, malując portret mamy lub taty, zazwyczaj rysują postaciom oczy okrągłe jak kuleczki. Nie wiedzą nawet, jak bardzo bliskie są prawdy.

Najczęstsze choroby oczu

Najczęstsze choroby oczu

Zaczyna się zwykle niewinnie: myślimy, że to przemęczenie pracą lub chwilowy zanik ostrości widzenia. Jednak objawów chorób oczu nie należy bagatelizować.

Wady wzroku: 4 grzechy główne

Wady wzroku: 4 grzechy główne

Okuliści alarmują: już ponad połowa Polaków ma problemy ze wzrokiem. Tymczasem wielu z nich można by uniknąć, wcześnie reagując, stosując suplementację i zmieniając złe nawyki.

Wady wzroku i choroby oczu

Wady wzroku i choroby oczu

Anna i Urszula cierpiały na schorzenia oczu. Pomogła im medycyna akademicka. Jak sobie radzić z chorobami oczu?

Schorzenia oczu: zaćma, retinopatia cukrzycowa - co robić?

Schorzenia oczu: zaćma, retinopatia cukrzycowa - co robić?

Wykazano, że poniższa dieta i plan suplementacji zapobiegają rozwojowi zaćmy, zwyrodnienia plamki żółtej i retinopatii cukrzycowej lub go spowalniają.

Czy choroby wzroku są odwracalne? Suplementy na oczy

Czy choroby wzroku są odwracalne? Suplementy na oczy

Dzięki przyjmowaniu wysokich dawek pewnych suplementów - doustnie lub w postaci kropli wpuszczanych bezpośrednio do oka - można cofnąć już powstałe uszkodzenia.

Pozostałe raporty

Narzędzia
Ikona wagi
Sprawdź swoje BMI
Nasz kalkulator pozwoli oszacować czy masa ciała jest prawidłowa
Szczególnie polecamy
Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Co wpływa na przyswajalność magnezu?

Ten ważny pierwiastek uczestniczy w wielu funkcjach organizmu. Jaki suplement...

Wydanie tabletowe

Tablet O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą App Store

Zdrowie publiczne

Czym jest zdrowie publiczne? Jeżeli interesują cię ciekawe zagadnienia związane ze zdrowiem i zdrowym stylem życia, to koniecznie powinieneś śledzić na bieżąco nasz dział, w którym publikujemy raporty specjalne, których tematem jest zdrowie publiczne.

Nasze zdrowie jest czymś, o czym zwykle nie myślimy za dużo, a dopiero kiedy pojawia się kłopoty, to reagujemy. Tymczasem wielu codziennym dolegliwościom można zapobiec, jeżeli posiadać będziemy przynajmniej podstawową wiedzę na temat różnych zagrożeń.

Wiedz więcej!

Wśród najciekawszych tekstów, które warto przeczytać, z pewnością znajdują się te poświęcone zagadnieniom chorób nowotworowych, długości życia bądź też sposobów przeciwdziałania osteoporozie. Osoby, które fascynują się zagadnieniem możliwości wydłużania ludzkiego życia, z pewnością zaciekawi artykuł pokazujący przyszłościowe możliwości rozwoju technologii, dzięki którym możliwe będzie przeniesienie ludzkiej pamięci na urządzenie komputerowe bądź badania związane z kriogeniką. Oprócz informacji, związanych z prób wydłużenia życia przy pomocy inżynierii genetycznej w raporcie znaleźć można także informację o zdrowych nawykach, które charakteryzują mieszkańców tak zwanych niebieskich stref, czyli obszarów, gdzie ludzie żyją dłużej niż przeciętnie.

Kobiety, zwłaszcza w okolicach pięćdziesiątego roku życia koniecznie powinny zapoznać się z artykułami dotyczącymi osteoporozy, gdyż dzięki tym tekstom rozwiać można wiele mitów związanych z tą chorobą, a także poznać sposoby, które pomogą się przed nią uchronić. Osteoporoza jest zmorą dzisiejszych czasów, jednak przy pomocy odpowiedniej dawki ruchu oraz prawidłowego odżywiania można spowolnić postępowanie osteoporozy, co gwarantuje lepszą jakość życia w starszym wieku.