Ziołowe sposoby na nieświeży oddech

Nieświeży oddech to przypadłość wielu osób. Najczęściej jest wynikiem nieprawidłowej higieny jamy ustnej, jak również pojawiających się stanów zapalnych. Na całe szczęście istnieje długa lista produktów ziołowych, które skutecznie pomagają pozbyć się nieprzyjemnego zapachu ust.

Artykuł na: 9-16 minut

Zjawisko halitozy, czyli nieprzyjemnego zapachu z ust, dotyka ponad 30% ludzi1. Do powstania tej dolegliwości przyczynia się wiele czynników, takich jak stany zapalne dziąseł, przyzębia, nosa, przewlekłe zapalenie zatok, cukrzyca, niewydolność wątroby, marskość wątroby, mocznica, rak płuc, trimetyloaminuria oraz wyciek wydzieliny z nosa2. Jednak najczęstszym źródłem cuchnącego oddechu jest sama jama ustna (90%)3. Rzeczywiście, nieświeży zapach z ust jest spowodowany głównie lotnymi związkami siarki (LZS), w tym siarkowodorem, merkaptanem metylu i siarczkiem dimetylu, wytwarzanymi w wyniku gnilnej aktywności bakterii jamy ustnej4.

Jak się pozbyć nieświeżego oddechu?

Walka z halitozą opiera się z jednej strony na dobrej higienie jamy ustnej, która zmniejsza o 25% odsetek LZS w niej obecnych5, a z drugiej strony na leczeniu chorób, którym towarzyszy. Jak pokazują badania przeprowadzone przez naukowców z Wuhan University, warto połączyć metody medycyny konwencjonalnej z tradycyjną medycyną chińską, przynosi to bowiem szybciej efekty niż w przypadku hołdowania tylko rozwiązaniom jednej z nich6. Medycyna konwencjonalna stosuje głównie metody mechaniczne (wstępne leczenie przyzębia, szczotkowanie zębów, nitkowanie, czyszczenie języka oraz płukanie jamy ustnej)7. To zaś nie daje możliwości leczenia cuchnącego oddechu o nieznanych źródłach8. Natomiast od czasów starożytnych Chińczycy leczyli halitozę akupunkturą oraz wywarami z ziół. Z kolei badacze z Afryki przeanalizowali skuteczność tradycyjnych sposobów leczenia, wskazując, że istnieje ok. 800 gatunków roślin leczniczych i aromatycznych, które potencjalnie nadają się do wykorzystania w walce z brzydkim oddechem9.

Zioła na nieświeży oddech - jakie wybrać?

Kardamon z anyżem
Połączenie kardamonu i anyżu ma działanie antybakteryjne i jest pomocne w leczeniu halitozy.

Kardamon malabarski (Elettaria cardamomum)

Choć badacze z Maroka nie znaleźli danych literaturowych na temat jej zastosowania w leczeniu halitozy lub chorób jamy ustnej, są zdania, że roślina ta może być przydatna, ponieważ udowodniono, że jest aktywna przeciwko wielu patogennym bakteriom Gram-dodatnim i Gram-ujemnym. Zdaniem uczonych mieszanki kardamonu z anyżem (Pimpinella anisum) mogą być również pomocne, gdyż wykazano, że wodno-alkoholowe ekstrakty z anyżu niszczą bakterie próchnicotwórcze10.

Tamaryndowiec indyjski (Tamarindus indica)

W Południowej Afryce etanolowe i wodne ekstrakty z miąższu owoców, kory łodygi oraz liści tej rośliny przebadano in vitro pod kątem działania przeciwko 13 Gram-ujemnym i 5 Gram-dodatnim szczepom bakteryjnym. Wodne ekstrakty z miąższu owoców wykazywały szerokie spektrum działania – przeciwko aż 95,5% drobnoustrojów, nieco mniej skuteczne były wyciągi etanolowe, które niszczyły 86,4% bakterii. Naukowcy zauważyli, że ekstrakty etanolowe z każdej części tamaryndowca były aktywne wobec 75% testowanych szczepów. Minimalne stężenia hamujące wahały się od 7,81 mg/ml przeciwko Bacillus subtilis do 31,25 mg/ml przeciwko Escherichia coli, natomiast minimalne stężenie bakteriobójcze wynosiło od 125 mg/ml przeciwko Pseudomonas aeruginosa do 250 mg/ml przeciwko Bacillus subtilis11.

Tamaryndowiec to tropikalny owoc egzotyczny, który pomaga zachować świeży oddech.

Lebiodka pospolita (Origanum vulgare)

Ta popularna przyprawa może okazać się dobrym sposobem na pozbycie się zapalenia jamy ustnej oraz brzydkiego zapachu z ust. Liczne badania dowiodły jej działania przeciwbakteryjnego w wielu chorobach ogólnoustrojowych, a ostatnio naukowcy z Arabii Saudyjskiej dowiedli, że zawarte w oregano karwakrol i tymol skutecznie niszczą bakterie próchnicotwórcze12.

Drzewo arakowe (Salvadora persica)

Miswak używany jest od wieków na półwyspie Arabskim jako naturalna szczoteczka do zębów. Roślina ta ma potwierdzone działanie przeciwzapalne13, a dzięki salwadorynie i trimetyloaminie niszczy bakterie próchnicotwórcze, takie jak Streptococcus mutans oraz zmniejsza gromadzenie się biofilmu14. Jej niesamowite właściwości doceniła Światowa Organizacja Zdrowia, która zaleca czyszczenie pałeczkami z drzewa arakowego zębów na obszarach, w których ich stosowanie jest zwyczajowe, gdyż podczas ich żucia uwalniają się ekstrakty przeciwbakteryjne oraz witamina C, pomagając w gojeniu obrzęków i krwawień dziąseł, które może wynikać z niedoborów witaminy C. Co więcej, Norwedzy w badaniu porównującym wpływ pałeczki i konwencjonalnej szczoteczki do zębów na zdrowie przyzębia użytkowników wykazali lepsze wyniki stosowania tej rośliny w redukcji płytki nazębnej i ustępowaniu zapalenia dziąseł! Uczeni dowiedli też zarówno klinicznie, jak i doświadczalnie hamującego wpływu tej rośliny na bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne oraz grzyby bytujące w jamie ustnej15.

tymianek w doniczce
Płukanie ust naparem z tymianku skutecznie odświeża oddech i hamuje rozwój drobnoustrojów.

Tymianek właściwy i czapetka pachnąca (Thymus vulgaris i Syzygium aromaticum)

Afrykańscy zielarze osobom cierpiącym z powodu halitozy często przepisują macierzankę oraz goździki. Jak się okazuje, te zalecenia są zgodne z literaturą przedmiotu. Rzeczywiście, zioła te skutecznie pomagają pozbyć się cuchnącego oddechu. Dowiedziono, że czapetka – zwana też goździkowcem korzennym – może być stosowana jako środek przeciwinfekcyjny, antyseptyczny, przeciwbólowy i przeciwzapalny16 we wszystkich chorobach jamy ustnej, w tym zapaleniu dziąseł17. Natomiast macierzanka tymianek dzięki swoim właściwościom antyseptycznym i przeciwutleniającym, ma potwierdzone działanie w leczeniu zapalenia dziąseł i jamy ustnej oraz nieświeżego oddechu18.

Mięta (Mentha)

Wieki temu w Egipcie z liści mięty przyrządzano olejek do pielęgnacji jamy ustnej, bowiem mają one właściwości przeciwzapalne i przeciwbakteryjne, a przy tym skutecznie odświeżają oddech. Natomiast obecnie uczeni z Iranu stwierdzili, że wystarczy płukać usta miętowym płynem, by uzyskać podobne wyniki. W eksperymencie uczniowie płukali jamę ustną 15-20 ml roztworem miętowym lub placebo 3 razy w ciągu dnia (po śniadaniu, obiedzie lub po powrocie do domu oraz przed snem) i powstrzymywali się po tym przez 30 min od jedzenia i picia. Już po tygodniu u ponad połowy osób z grupy używającej płynu miętowego zniknął odór z ust19.

Mięta dzięki antybakteryjnym właściwościom niszczy bakterie w jamie ustnej powodujące nieświeży oddech.

Granat właściwy (Punica granatum)

Uczeni z Brazylii dokonali oceny aktywności in vitro surowych ekstraktów roślinnych przeciwko mikroorganizmom jamy ustnej (np. Fusobacterium nucleatum, Porphyromonas gingivalis, Prevotella intermedia i Parvimonas micra), które wytwarzają lotne związki siarki. Wyciąg z granatu był jedynym, który hamował rozwój wszystkich ocenianych mikroorganizmów. Badacze przypisują to wysokiemu poziomowi zawartych w nim polifenoli20. Wniosek jest prosty: nie chcesz mieć nieświeżego oddechu, jedz granaty!

Mangostan właściwy (Garcinia mangostana)

To wiecznie zielone drzewo naturalnie występuje w Indonezji, Malezji i Tajlandii. Jego owoce uznaje się za jedne z najsmaczniejszych. Są one cenione ze względu na bogactwo składników odżywczych (antyoksydantów, minerałów i enzymów). Badanie in vivo przeprowadzone przez akademików z Bangkoku wykazało, że płukanka do ust z chlorheksydyną, zawierająca ekstrakt z owocni mangostanu istotnie zmniejszała poziom lotnych związków siarki u pacjentów z zapaleniem dziąseł24.

Dobry wybór na nieświeży oddech z żołądka

Cynowód chiński i wiciokrzew japoński (Coptis chinensis i Lonicera japonica)

Medycyna chińska uważa, że cuchnący oddech wywodzi się z zatrzymywania wilgoci, ciepła lub ognia w jamie ustnej, żołądku, wątrobie lub śledzionie. A że wszystkie te organy połączone są ze sobą, to leczenie koncentruje się na przywróceniu równowagi całemu organizmowi. Do ziół o „zimnych” właściwościach, które mogą usuwać wilgoć, ciepło i ogień z ciała oraz leczyć halitozę, Chińczycy m.in. zaliczają złotnicę (Coptis chinensis) i wiciokrzew japoński21. Współczesna farmakologia wyjaśniła mechanizmy ich działania. Cynowód w badaniach hamował rozwój bakterii Helicobacter pylori – głównego induktora halitozy związanej z zapaleniem błony śluzowej żołądka22. Natomiast wicokrzew miał silny wpływ na lotne związki siarki oraz funkcje bakteriostatyczne drobnoustrojów beztlenowych związanych z nieświeżym oddechem23.

 

Kubańskie oregano (Plectranthus amboinicus)

Wietnamczycy posiekanych liści tego zioła używają do marynowania mięsa i ryb. Z kolei Hindusi często jedzą je z chlebem i masłem. Jednak kubańskie oregano to nie tylko przyprawa, ale również cenny lek od wieków wykorzystywany w krajach Azji do łagodzenia bólu gardła i suchego kaszlu25. Zastosowanie to potwierdza nauka – okazuje się bowiem, że roślina ma wysoką aktywność przeciwdrobnoustrojową26. Co ciekawe, zielarze dość rzadko przepisują kubańskie oregano osobom walczącym z brzydkim zapachem z ust, a tymczasem – jak dowodzą badania – składniki aktywne wyekstrahowane z Plectranthus amboinicus mają silne działanie antybiotyczne przeciwko bakteriom takim, jak Shigella flexneri i sonnei, Streptococcus, Pneumococcus, Staphyllococcus, Salmonella typhi. Zawarte w liściach olejki eteryczne pomagają łagodzić żołądkowe dolegliwości. To wszystko zaś sprawia, że pomaga poradzić sobie z halitozą27. Zdaniem uczonych wystarczy łyżeczkę suszu zalać szklaną wrzątku, a gdy płyn przestygnie, wypłukać nim usta lub też żuć liście rośliny (nie połykając!). Taki zabieg można powtarzać 5-7 razy dziennie, by pozbyć się cuchnącego oddechu. Kuracja ta jest jednak niewskazana dla ciężarnych oraz karmiących piersią.

Wiklinowy koszyczek ze świeżą rośliną oregano
Kubańskie oregano pomaga, gdy nieświeży oddech pochodzi z żołądka - zawarty w liściach rośliny limonen pomaga zneutralizować kwas żołądkowy i łagodzi refluks żołądkowo-przełykowy.

Bambus (Bambusa)

Być może warto pójść w ślady pand i zwrócić baczniejszą uwagę na tę roślinę z rodziny wiechlinowatych. Jak dowiedli Japończycy, roztwór ekstraktu z liści bambusa (0,16%) wykazuje wysoką zdolność hamowania 4 beztlenowych bakterii przyzębia: Porphyromonas gingivalis, Prevotella intermedia i nigrescens oraz Fusobacterium nucleatum, które wytwarzają w jamie ustnej lotne związki siarki o nieprzyjemnym zapachu. Za efekt ten odpowiadają zawarte w liściach rośliny związki fenolowe mające silne działanie bakteriobójcze, jak również antyoksydanty, takie jak beta-karoten, alfa-tokoferol i gamma-tokoferol28.

Bibliografia
  • Arch Oral Biol. 2008; 53(Suppl 1):S1-7
  • J Clin Periodontol. 2002; 29:1059-64
  • Int Dent J. 1978; 28:309-19
  • J Dent Hyg. 2010; 84:65-74; J Contemp Dent Pract. 2001; 2:1-17
  • J Nat Sci Biol Med. 2013; 4:14-23; J Nat Sci Biol Med. 2013; 4:14-23
  • Evid Based Complement Alternat Med. 2018; 2018:4347378
  • Periodontology 2000. 2008; 48(1):42-53
  • J Nat Sci Biol Med. 2013 Jan;4(1):14-23
  • J Intercult Ethnopharmacol. 2017 Jul-Sep; 6(3): 267-73
  • Pak J Pharm Sci. 2011 Jul; 24(3):323-30
  • International Journal of Molecular Sciences, Sep. 2011, 12:6385-96, doi: 10.3390/ijms12106385
  • AMB Express. 2017 Dec;7(1):49
  • Int J Periodontol. 2012; 8:1-5
  • J Med Plant Res. 2010; 4:1446-54
  • Acta Odontologica. 2003; 61:115-22
  • Molecules. 2012; 17:6953-81 
  • J Contemp Dent Pract. 2001; 2:1-17, Valnet J. Phytothérapie Traitement Des Maladies Par Les Plantes. Paris: LGF/Livre de Poche; 2001. p. 459
  • Int J Agric Biol. 2009 ;11:205-8; Int Dent J. 1978; 28:309-19
  • J Int Soc Prev Community Dent. 2013 Jan-Jun; 3(1): 29-31
  • Arch Oral Biol. 2020 Feb; 110:104585, doi: 10.1016/j. archoralbio.2019.104585
  • Scientific Reports. 2018; 8(1) doi: 10.1038/s41598- 018-25813-x
  • Toxicological Research. 2014; 30(1):45-8
  • Chinese Journal of Natural Medicines. 2014; 12(2):108-13
  • J Int Acad Periodontol. 2007 Jan; 9(1):19-25
  • IJGP 2008; 2(3)
  • Int J Pharm Pharm Sci. 2012 Jul; 4(3):205-11
  • IJSTR Apr 2020; 9(4):3099-102
  • Yonago Acta Med. 2015 Sep; 58(3): 129-36
Autor publikacji:
Wczytaj więcej
Nasze magazyny