10 powodów, dla których warto przyjmować kwercetynę

Mówi się, że królowa jest tylko jed­na. To prawda. Tytuł ten przypada zupełnie niepozornej kwercetynie, która jest jednym z flawonoidów naj­liczniej  występującym w świecie roślin, a przy tym jest 10 razy silniejszym antyoksydantem niż witaminy C i E. Oto 10 powodów, dla których warto zadbać o właściwą podaż tego cennego składnika w codziennej diecie.

Artykuł na: 9-16 minut

Badania nad prozdrowotnymi związ­kami zawartymi w diecie sięgają lat 30. XX w., kiedy Albert Szent-Györgyi zidentyfikował flawonoidy obecne w owocach cytrusowych i zaobserwował ich korzystne działanie antyoksydacyj­ne. Od tego czasu poznano i opisano ok. 10 tys. związków flawonoidowych występujących powszechnie roślinach. Dane literaturowe wskazują, że są one obiecującymi nutraceutykami, które mogą się przyczyniać do zwalczania różnych zaburzeń, takich jak: choroby układu krążenia, otyłość, czy schorze­nia neurologiczne i nowotworowe1.

Ten przeciwutleniający flawonol znajdziesz w winogronach, jagodach, wiśniach, jabłkach, owocach cytruso­wych, cebuli, gryce, jarmużu i pomi­dorach. Jednakże stężenie kwercetyny może różnić się w poszczególnych roślinach, a nawet zmieniać zależnie od ich części. A jakby tego było mało, okazuje się, że ta pochodząca z cebuli ma wyższą biodostępność (jest lepiej wchłanialna) niż ta pochodząca z jabłek.

Kwercetyna wspomaga leczenie cukrzycy i jej powikłań

Wiele badań wykazało, że kwercetyna wzmacnia wrażliwość komórek na insu­linę poprzez stymulowanie proliferacji komórek beta trzustki, poprawia meta­bolizm glukozy oraz wydzielanie insuliny. Ponadto ułatwia syntezę glikogenu4.  Zmniejsza też stężenie glukozy we krwi w modelach cukrzy­cy indukowanej streptozotocyną (STZ) poprzez utrzymanie masy i funkcji komórek beta. Z kolei modelach zwierzęcych cukrzycy wywołanej aloksanem kwercetyna zmniejszyła niewydolność wysepek Langerhansa, zwiększyła wydziela­nie insuliny przez komórki beta i dodatkowo zapobiegała cukrzycy poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego5.

Ponadto flawonol chroni siatkówkę diabetyka przed neurodegeneracją poprzez zmniejszenie uszko­dzenia oksydacyjnego i stanu zapalnego6. Może też opóźnić postęp nefropatii cukrzycowej oraz popra­wić kształt nerek zmienionych przez hiperglikemię poprzez hamowanie aktywności kinazy białkowej C (PKC) oraz transforma­cyjnego czynnika wzrostu β1 (TGF-β1) i spowolnienie przerostu nerek7.

Chroni układ sercowo-naczyniowy

Kwercetyna poprawia funkcje śródbłonka poprzez modulację stężenia tlenku azotu krwi10. W kontrolowanym placebo podwójnie za­ślepionym badaniu podawanie 730 mg kwercetyny dziennie przez 28 dni spo­wodowało znaczne zmniejszenie ciśnie­nia skurczowego i rozkurczowego11.

Natomiast u pacjentów z chorobą wień­cową wystarczyło 120 mg kwercetyny codziennie przez 2 miesiące, by ob­niżyć markery stanu zapalnego12. Wraz z rutyną i witaminą C uelastycznia­ją i wzmacniają naczynia krwionośne. Jest to możliwe m.in. dzięki ich zdolności do ha­mowania aktywności hialuronidazy i w na­stępstwie tego zmniejszenia przepuszczal­ności i łamliwości naczyń krwionośnych13.

Długotrwałe przyjmowanie kwercetyny zmniejsza ryzyko podwyższenia poziomu skurczowego ciśnienia krwi u szczurów z nadciśnieniem. Ponadto związek ten ma korzystny wpływ na kanały wapnio­we, dzięki czemu obniża ciśnienie oraz hamuje rozwój zmian miażdżycowych.

Kwercetyna przeciwdziała chorobie Alzheimera

Obecnie kwercetynę wprowadza się do leków stosowanych w terapii otę­pienia ze względu na jej neuroprotekcyjne działanie, przeciwutleniają­ce właściwości oraz zdolność do regulacji mechanizmów apoptozy14. Udowodniono też, że flawo­nol hamuję agregację płytek amyloidowych15. Natomiast badania przeprowadzone in vitro dowiodły, że jest w stanie wydłużyć życie neuronów. Może też prze­ciwdziałać powstawaniu splątków nurofibrylarnych, czyli złogów nadmiernie ufos­forylowanego białka tau16.

Kwercetyna hamuje infekcje drobnoustrojowe

Streptococcus suis to bakteria wywołująca ostrą posocznicę oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a także zapa­lenie wsierdzia i płuc u młodych świń. Patogen ten bywa przenoszony ze zwierząt na ludzi. Takie zakażenie może prowadzić do zapalenia opon mózgowych, posocznicy, zapa­lenia wsierdzia i głuchoty20. Zdaniem naukowców w całym procesie istotną rolę odgrywa wydzielana przez bakterię tok­syna o nazwie suilizyna, która ma działanie cytotoksyczne. Jak pokazały eksperymenty na myszach, kwercetyna nie tylko hamuje aktywność suilizyny, ale także zmniejsza jej cytotok­syczność i skutecznie redukuje poziomy IL-1β, IL-6 i TNF-α21.

Łagodzące działanie kwercetyny na zapalenie stawów

Zmniejszona ruchomość, obrzęk, ból, sztywność i zaczerwienienie to codzienność osób cierpiących na schorzenia reumatyczne17. Na szczęście stwier­dzono, że kwercetyna zmniejsza ból i stan zapalny związany z zapaleniem stawów. Ten flawonoid hamował u myszy mechaniczną przeczulicę bólo­wą, obrzęk i rekrutację leuko­cytów w stawie kolanowym w sposób zależny od dawki, bez niekorzystnego wpływu na inne narządy, takie jak wątroba, nerki czy żołą­dek. Mechanizmy jego działania obejmowały hamowanie stresu ok­sydacyjnego, produkcję cytokin i COX-2 oraz de­gradację proteoglikanu18. Podawanie kwercetyny okazało się skuteczniejsze w łagodzeniu stanu zapal­nego u myszy od leczenia gryzoni metotreksatem19.

Cebula może się także przysłużyć osobom z chorobami reumatycznymi. Zawarta w niej kwercetyna pomaga hamować działanie związków wywołujących zapalenie, które pogarszają ból i obrzęk.

Kwercetyna wspiera pracę wątroby

Organ odgrywa niezastąpioną rolę w me­tabolizmie energetycznym, syntezie bia­łek, produkcji substancji biochemicznych niezbędnych do trawienia oraz detoksy­kacji różnych metabolitów i leków22. Okazuje się, że kwercetyna i tu może pomóc. Badania na gryzoniach dowiodły, że popra­wiała stan stłuszczonej wątroby, ponadto zmniejszała uszkodzenie narządu, obniżała też poziom trójglicerydów w surowicy oraz stężenia aminotransferazy alaninowej ALT i aminotransferazy asparaginianowej AST23.

Kwercetyna zabija pasożyty

Liczne badania przedkliniczne wskazują, że kwercetyna może być potencjalnym batem na parazyty. Jak bowiem wynika z literatury przedmiotu, uderza w nie na wiele różnych sposobów – począwszy od generowania stresu oksydacyjnego, przez osłabianie naturalnych mechanizmów obronnych, na niszczeniu ich układu nerwowego kończąc. Udokumentowa­no, że kwercetyna jest zabójcza dla Toxoplasma gondii, Giardia lamblia i Entamoeba histolytica, niszczy też groźne pierwotniaki, takie jak le­ishmania i zarodziec malarii (Plasmodium)24. Dodatkowo Francuzi wykazali, że flawo­nol ten indukuje śmierć świdrow­ca gambijskiego, nie uszkadzając przy tym komórek gospodarza25.

Z kolei w połączeniu z azytromycyną skutecznie hamuje wzrost tachyzoitów Toxoplasma gondii. Stwierdzono przy tym, że kwercetyna zwiększa wytwarza­nie reaktywnych form tlenu i powoduje dysfunkcję błony mitochondriów zarówno wewnątrzkomórkowych, jak i zewnątrz­komórkowych tachyzoitów T. gondii26.

Kwercetyna niszczy wirusy

Kwercetyna i mirycetyna ha­mują wnikanie cząsteczek wirusa HIV-1 do wnętrza limfocytów CD4+ i wy­kazują aktywność antagonisty odwrotnej transkryptazy wiru­sa30. Przeciwwirusowa aktywność kwercetyny polega na zdolności wią­zania się z białkami płasz­cza wirusa, polimerazami, co wpływa na ich dezaktywację i destabilizacją DNA. Hamuje też aktyw­ność innych wirusów, np. opryszczki (HSV), wścieklizny, grypy czy polio13.

truskawki, bórówki na talerzu
Spożycie kwercetyny z naturalnych źródeł pokarmowych z pewnością jest bezpieczne i raczej trudno o jej przedawkowanie. Uważać powinny osoby z problemami z krzepliwością krwi, stosujące leki przeciwzakrzepowe.

Przeciwzapalnie działanie kwercetyny

Wiele patologicznych reakcji stanu zapalnego jest indukowanych przez lipopo­lisacharydy ściany komórkowej bakterii (LPSs). Następstwem jest wytwarzanie cytokin prozapalnych, m.in. interleukin (IL) – głównie IL-1β, IL-6, czynnika ne­krozy nowotworów alfa (TNF-α), interferonu gamma (IFN-γ) oraz czynników wzrostowych prowadzących do eskalacji procesu zapalnego28.
Kwercetyna hamuje indukowane przez LPSs powstawanie cytokin, m.in. obniża wytwarzanie TNF-α w makrofagach czy IL-8 w komórkach płuc.

Zaobserwowano ponadto, że w komórkach glejowych obniża się stężenie mRNA dla TNF-α i IL-1. Można zatem przypuszczać, że kwercetyna będzie istotnym czynnikiem ochronnym przed śmier­cią neuronów wywołaną aktywacją mikrogleju – nieneuronalnych komórek mózgu o charakterze makrofagów kontrolujących homeostazę i biorących udział w odpowiedzi immunologicznej. Przeciwzapalna rola kwercetyny polega również na hamowaniu aktywności cyklooksyge­naz (COX) głównie COX-2, przez co obniża się synteza m.in. prostaglandyny 2 (PGE2), leukotrienu B4 i tromboksanu A2, co powoduje zahamowanie napływu leukocytów, wyregulowanie stanu napięcia naczyń włosowatych i zmniejsza odczyn zapalny29.

Antyoksydant ułatwia pozbycie się nadwagi

Badania ostatnich lat ujawniły, że kwercety­na może kontrolować masę tkanki tłuszczowej przez indukcję apoptozy komórek tłuszczowych – adipocytów, hamo­wanie ich tworzenia – adipogenezy lub zwięk­szanie ich lipolizy27.

Bibliografia
  • Trends Endocrinol. Metab. 2011; 22: 53-9
  • Food Chem. 2007, 103, 853-9
  • Curr. Res. Nutr. Food Sci. 2016, 4, 146-51. 10.12944/ CRNFSJ.4.Special-Issue-October.20
  • Afr J Tradit Complement Altern Med. 2006 Aug 28;4(1):64-74
  • Biomed Pharmacother. 2019 Jan:109:1085-99
  • Invest Ophthalmol Vis Sci. 2017 Jan 1;58(1):470-80; Microvasc Res. 2013 May:87:65-74
  • Diabetes Res Clin Pract. 2011 Jul;93(1):63-9
  • J Hypertens. 2006 Jan;24(1):75-84
  • The New Engl Journ Med 1999; 341: 1447-57
  • Circulation. 2003 Oct 28;108(17):2049-53
  • Am J Clin Nutr. 2002 Sep;76(3):560-8
  • .Indian Heart J. 2018, 70, 593-7
  • Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 2007; 104: 13056-61
  • J Nutr Biochem. 2009 Apr;20(4):269-75
  • Biomed Pharmacother. 2016 Dec:84:892-08
  • J Ethnopharmacol. 2012 Sep 28;143(2):383-96; Acta Neuropathol. 2013 Oct;126(4):479-97
  • ACS Omega. 2020 May 26; 5(20): 11849-72
  • J Nutr Biochem. 2018 Mar:53:81-95
  • Biomed Pharmacother. 2017 Jun:90:38-46
  • J Microbiol Immunol Infect. 2005 Oct;38(5):306-13
  • J. Funct. Foods 2019, 52, 177–185. 10.1016/j. jff.2018.10.033
  • Surg Clin North Am. 2010 Aug;90(4):643-53
  • Food Chem Toxicol. 2019 Mar:125:21-28
  • Biomedicine & Pharmacotherapy 113 (2019) 108745 doi: 10.1016/j.biopha.2019.108745
  • Antimicrob Agents Chemother. 2004 Mar; 48(3): 924-9
  • Pasożyty wektory 16 , 261 (2023), doi: 10.1186/ s13071-023-05849-3
  • Nutr. Rev., 2008; 66: S7-S11; J. Nutr. Biochem., 1990; 1: 228-37
  • Genome Res., 2004; 14: 1733-40
  • Brief. Funct. Genomic Proteomic, 2005; 3
Autor publikacji:
Wczytaj więcej