Bruksizm - jak go leczyć?

Podczas wizyty u dentysty dowiedziałem się, że zgrzytam zębami. Zda­niem mojej lekarki wynika to z wady zgryzu. Zapropono­wała mi noszenie szyny, która pozwoliłaby rozluźnić mięśnie żwacze, a następnie lecze­nie ortodontyczne i wresz­cie okluzyjne podniesienie zgryzu. Wszystko to składa się na niemałą sumkę. Jed­nak znajoma, która nosiła taką szynę, mówi, że ona nie leczy tej przypadłości, tylko chroni zęby przed uszko­dzeniami. Czy to prawda? A jeśli tak, to co w takim razie powinienem zrobić? Czy są jakieś sposoby trwale powstrzymujące zgrzytanie?

Artykuł na: 29-37 minut

Co to jest bruksizm?

Bruksizm, czyli nadmierne zgrzytanie zębami i mimowol­ne ich zaciskanie, jest czyn­nikiem ryzyka rozwoju dys­funkcji narządu żucia. Stan ten został po raz pierwszy opisany w literaturze medycz­nej w 1907 r. przez Marię Pietkiewicz2. Dzieli się go na 2 rodzaje: bruksizm podczas snu (SB) i na jawie (AB). Szacuje się, że dotyczy ono ok. 10% dorosłych i – jak wykazały analizowane bada­nia – 13-49% dzieci1

Osoby cierpiące na bruksizm nocny są bardziej narażone na współistnienie zakłóceń snu, takich jak bezdech senny, przyspieszenie akcji serca i wzmożone napięcie mięśni.

Towarzyszą mu objawy okołodobowe (takie jak napię­cie twarzy, ból głowy i szyi oraz bezsenność)3. Amery­kańska Akademia Medycyny Snu (AASM) określiła SB jako zaburzenie ruchowe zwią­zane ze snem4. Jednak może on też współwystępować wraz z zaburzeniami snu, być kojarzony z nieprawidłowymi ruchami ciała, trudnościami w oddychaniu, wzmożoną aktywnością mięśni i zabu­rzeniami rytmu serca. Ostatnie doniesienia naukowe sugerują, że może on być też przyczyną pier­wotnych bólów głowy5, które uważa się za regulo­wane głównie przez ośrod­kowy układ nerwowy6.

Jakie są konsekwencje nieleczonego bruksizmu?

Choć bruksizm wydaje się nic nieznaczącą dole­gliwością, należy do grupy zaburzeń układu ruchowego narządu żucia i może mieć poważne skutki. Choćby dlatego, że mimowolne zaci­skanie zębów i zgrzytanie nimi odbywa się z użyciem dużej siły, co w pierwszym rzędzie skutkuje ściera­niem powierzchni żujących, pękaniem szkliwa, a nawet poluzowaniem, wypadnię­ciem bądź złamaniem zęba! To jednak nie wszystko.

Kon­sekwencją bruksizmu mogą być:

  • bóle w obrębie żuchwy i szczęki,
  • blokada szczęki,
  • uszkodzenie nerwów,
  • zaburzenia stawu skronio­wo-żuchwowego (TMD) 
  • uszkodzenie stawu łączącego szczękę z czaszką.

Nieprawi­dłowości w pracy TMD mogą powodować m.in. zawroty głowy, problemy ze słuchem, szumy uszne, zmęczenie mię­śni twarzy, bóle głowy, karku i uszu. W ciężkich przypad­kach może nawet spowo­dować zmianę w wyglądzie twarzy i utratę słuchu7.

W The Journal of the Ameri­can Dental Association został opublikowany artykuł, który alarmuje, że większość osób dotkniętych tą przypadłością doprowadza do takiego stanu swoje uzębienie, że konieczne jest poddanie ich kompletnej renowacji przed osiągnię­ciem 40. lub 50. r.ż.8. Polega ono właśnie na okluzyjnym podniesieniu zgryzu. Okluzja to sposób kontaktowania się zębów przeciwstawnych znajdują­cych się w szczęce i żuchwie. Zdarza się jednak, że w wyniku niektórych nie­prawidłowości (m.in. nie­które zęby wcześniej stykają się ze sobą przy zagryzaniu niż pozostałe, nadmierne zaciskanie mięśni szczęk czy też uszkodzenia kości w obrębie stawów skronio­wo-żuchwowych) dochodzi do zaburzenia stykania się zębów i rozwoju choroby okluzyjnej oraz powiązane­go z nią zgrzytania zębami.

Jak rozpoznać bruksizm i jakie są jego przyczyny?

Przyczyną choroby okluzyj­nej są przede wszystkim stres, a także wady zgryzu spowodo­wane źle wykonanymi wypeł­nieniami, nieprawidłowo wyrzniętymi zębami mądrości czy obgryzaniem paznokci. Do innych zalicza się wadli­we uzupełnienia protetycz­ne oraz braki w uzębieniu.

Aby dobrze zdiagnozować problemy w okluzji, den­tysta musi pobrać wyciski i na ich podstawie wykonać modele gipsowe. Za pomocą kęsków zwarciowych zbada także sposób stykania się zębów dolnych z górnymi oraz ustali pozycję szczę­ki w stosunku do stawów skroniowo-żuchwowych.

Następnie modele są mon­towane w artykulatorze, czyli urządzeniu naśladującym ruchy żucia. Dodatkowo stomatolog może korzystać z nowoczesnych urządzeń badających np. siłę nacisku na poszczególne zęby lub precyzyjnie wyznaczają­cych ruchy żuchwy. Czasem wymagane są także zdjęcia radiologiczne lub badanie tomograficzne promieniem stożkowym (CBCT) w celu oceny struktur kostnych.

Inna możliwa przyczyna jest upatrywana w zaburze­niu z grupy pionowych wad zgryzu (tzw. zgryz głęboki)9, który polega na zbyt dużym nachodzeniu siekaczy szczę­ki na zęby żuchwy. Wśród jego przyczyn wylicza się nieprawidłowe układanie nie­mowlęcia do snu, ustny tor oddychania oraz złe nawy­ki, takie jak ssanie palca, warg czy policzków, długo­trwałe ssanie smoczka itp.

Irańscy naukowcy z kolei wykazali, że infekcje pasożyt­nicze mogą być jedną z pier­wotnych przyczyn inicjacji zgrzytania zębami wśród dzie­ci w wieku przedszkolnym. Co więcej, bruksizm może także sygnalizować braki pewnych składników odżyw­czych lub być skutkiem ubocznym niektórych leków, np. zawierających selektywne inhibitory wychwytu zwrot­nego serotoniny (SSRI)10.

Jak wygląda leczenie bruksizmu?

Leczenie często obejmuje kilka dziedzin stomatologii, by finalnie podnieść wyso­kość zwarciową za pomocą odbudowy zębów materia­łami kompozytowymi lub pracami protetycznymi. Nikt tak naprawdę nie wie, co poza chorobą okluzyjną powoduje nocne zgrzytanie zębami, jednak często wiąże się je ze stanami lękowymi, stresem i napięciem, wypar­tym gniewem lub frustracją, ale także łączone jest z typem osobowości – agresywnym, uwielbiającym współzawod­nictwo, nadaktywnym.

Naturalne sposoby na pozbycie się zgrzytania zębami

Ojciec z córką myją zęby
Aby skutecznie walczyć ze zgrzytaniem zębami, warto spróbować określić jego pier­wotną przyczynę. Gdy już ją poznasz, w wielu przypad­kach za pomocą naturalnych środków będziesz mógł zna­cząco złagodzić bruksizm

Sprawdź leki, które przyjmujesz

Wiadomo, że niektóre far­maceutyki na receptę, takie jak amfetamina, leki prze­ciwdrgawkowe i selektywne inhibitory wychwytu zwrot­nego serotoniny, powodują zgrzytanie zębami. Z tego powodu warto rozważ alter­natywne ich zamienniki11.

Odstaw używki

Zwłaszcza wieczorem unikaj alkoholu i kofeiny12. Mogą one stymulować zgrzytanie zębami. Porzuć też zdecy­dowanie gumę do żucia. Jej stosowanie wzmacnia siłę mięśni żwaczy, które w spo­rej części odpowiedzialne są za mimowolne zaciskanie zębów. Staraj się ograniczyć też przekąski takie jak orzeszki, popcorn.

kot obgryza ołówek
Obgryzanie długo­pisów, ołówków lub innych przedmiotów przyzwyczaja mięśnie żuchwy do kurczenia się, co zwiększa prawdopo­dobieństwo mimowolnego nocnego zgrzytania zębami

Spróbuj ziołowej herbaty

Przed snem przyda Ci się uspokajający napój. Spróbuj codziennie przed nocnym wypoczynkiem parzyć sobie napar ziołowy. 2 łyżeczki melisy lub rumianku zagotuj w wodzie. Przefiltruj i odstaw przykryte na bok na 5 min. Następnie dodaj łyżeczkę soku z cytryny i miodu. Wszystko dobrze wymieszaj. Pij najpóź­niej na godzinę przed snem.

ciepły napój z kurkumą
Do szklanki mleka dodaj ły­żeczkę kurkumy – zawarty w płynie tryptofan pomoże Twojemu układowi nerwowe­mu zrelaksować się i zasnąć spokojnie, a kurkuma będzie działała jak środek przeciwbó­lowy. Dodatkowo ciepły napój pozwoli nieco rozluźnić mię­śnie. Przy okazji upieczesz 2 pieczenie na jednym ogniu i... zadbasz o zęby, dostarcza­jąc organizmowi wapnia

Zwróć uwagę na swoją dietę

Niektórzy badacze wierzą, że nocne zgrzytanie jest spowodowane niedoborami magnezu w organizmie lub brakiem równowagi między jego poziomem a stężeniem wapnia, które skutkują rozle­głym napięciem w mięśniach twarzy i karku. Francuski lekarz, dr C. Plocieniak, którego kliniczne doświad­czenia zostały opublikowane w 1990 r., uważał, że wzboga­cenie diety przez dłuższy czas w magnez niemal zawsze jest skuteczne w walce ze zgrzyta­niem14. Spore ilości tego pier­wiastka dostarczą Ci awokado, banany, migdały, figi, szpinak, czarna fasola i nasiona dyni oraz gorzka czekolada.

Z kolei Dr Moti Nissa­ni, ze stanowego uniwer­sytetu Wayne’a w Detroit, w stanie Michigan, zale­ca, aby dziennie przyjmo­wać ok. 100 mg magne­zu, 150 mg wapnia oraz 50 mg kwasu pantoteno­wego, połączonego z wita­minami: A (1 000 j.m.), C (300 mg), E (60 mg), jod (0,1 mg lub 100 mcg) i konty­nuować zażywanie witamin, nawet gdy kłopoty ze zgrzy­taniem ustaną. Dla optymal­nych rezultatów zaleca się przyjmowanie wyższych dawek magnezu (200-600 mg), witaminy C (1-3 g) i E (200-400 j.m). Jeśli po 2 miesiącach nie widać efektów, trzeba podjąć inną metodę7.

Pokochaj błonnik

Japońscy uczeni postano­wili zidentyfikować skład­niki odżywcze związane z bruksizmem podczas snu. W tym celu w 2021 r. zrekru­towali 143 studentów i przy­dzielili ich do grup bruksizmu podczas snu (58) i bez snu (85). Uczestnicy wypełnili kwestionariusz dotyczący częstotliwości spożywania posiłków na podstawie grup żywności. Eksperyment wy­kazał, że u osób jedzących sporo błonnika pokarmowego dochodziło do złagodze­nia zgrzytania zębami13.

Terapia kwiatowa na rozluźnienie policzków

Uczeni z Brazylii stworzyli formułę zwiotczającą policzki, łącząc 8 esencji kwiatowych i przetestowali ją w podwójnie ślepej próbie klinicznej prze­prowadzonej na pacjentach z bruksizmem.

Okazało się, że alkoholowy roztwór środka zwiotczającego policzek, za­wierający wyciągi kwiatowe Daughter of Gaia z mniszka lekarskiego (Taraxacum offi­cinale), wyżlina większego (Antirrhinum majus), fuksji mieszańcowej (Fuchsia × hy­brida), uczepu rózgowatego (Bidens bipinnata), dzwonka karpackiego (Campanula car­patica), marceli (Achyrocline), lotosu błękitnego (Nympha­ea caerulea) i Tetraoensis riparia istotnie złagodził skroniowe bóle głowy u osób z bruksizmem w porównaniu z grupą placebo.

Ponadto pacjenci po 21 dniach stoso­wania środka zwiotczającego policzek poprawili jakość snu i doświadczyli złagodzenia sztywności mięśni żuchwy czy porannych trudności z otwieraniem ust. Zaobser­wowano również mniejszy przerost żwaczy i zmniejszoną wrażliwość z powodu abfrak­cji fasetek szkliwa. Naukowcy zastrzegają się, że chociaż wy­niki są obiecujące, potrzebne są długoterminowe badania w celu wyjaśnienia mechani­zmu farmakologicznego każ­dej esencji kwiatowej w for­mule zwiotczającej policzki15.

olejek lawendowy
Oto sztuczka do wypróbowa­nia, zaproponowana przez fizjoterapeutkę Pat Brunson: „W małej butelce z atomi­zerem zmieszaj kilka kropli olejku lawendowego oraz 20-50 ml wody destylowanej. Następnie, tuż przed snem, psiknij kilka razy z każdej strony poduszki, tak byś mógł wdychać zapach la­wendy przed snem. Olejek lawendowy ułatwi zasy­pianie, a przy tym rozluźni Twoje mięśnie twarzy”.

Stosuje ciepłe kompresy

Ciepło jest powszechnie stoso­wane w fizjoterapii po wysiłku fizycznym wywołanym przez opóźnioną bolesność mięśni (DOMS). W tym celu stosuje się długotrwałe suche okłady rozgrzewające, które powoli i bezpiecznie ogrzewają tkan­ki, jednocześnie zmniejszając ból związany z DOMS. Okazu­je się jednak, że wilgotne cie­pło penetruje głębokie tkanki szybciej. Badacze z Loma Lin­da w Californii porównywali wpływ suchego i wilgotnego ciepła na 100 młodych osób po ćwiczeniach indukujących DOMS. Największą redukcję bólu wykazano po natych­miastowym zastosowaniu wilgotnego kompresu. Uczeni zwracają uwagę, że to roz­wiązanie jest korzystniej­sze, bo czas aplikacji jest krótszy (2 godz. a nie 8 jak w przypadku mokrego)16. Zdaniem Mazen Natour, protetyka z Manhattanu: „ciepło zwięk­sza miejscowe ukrwienie, poprawia krążenie i poma­ga rozluźnić mięśnie, dzięki temu może złagodzić napię­cie, zmniejszając potencjalnie destrukcyjne zgrzytanie”.

Jak stosować ciepłe kompresy?

Namocz ściereczkę w gorą­cej wodzie, wykręć ją i na chwilę przyłóż do szczęki. Możesz też zagrzać w pie­karniku poduszeczkę wypeł­nioną gorczycą i ogrzewać nią twarz. Delikatne ciepło pomoże rozluźnić mięśnie twarzy i zmniejszy ryzyko zgrzytania zębami we śnie. Możesz też w tym celu użyć poduszki elektrycznej. Połóż się tak, by najpierw roz­grzała jedną stronę twarzy (pozostań w tej pozycji przez 15 min), a następnie przy­łóż do niej drugi policzek. Wyłącz poduszkę po kolej­nym kwadransie.

Melatonina i waleriana pomoże się zrelaksować

Głęboki i relaksujący sen ma kluczowe znaczenie dla przezwyciężenia zgrzytania zębami. Wypróbuj jeden z 2 dostępnych bez recepty środków – melatoninę lub ko­rzeń waleriany (Valeriana officinalis radix). Oba mają działanie uspokajające i prze­ciwlękowe, dlatego często przepisuje się je osobom cier­piącym na bezsenność. Ba­dania wykazały, że waleriana skraca czas zasypiania i po­prawia jakość snu, a w prze­ciwieństwie do tabletek na­sennych na receptę, ma mniej skutków ubocznych. W ba­daniu przeprowadzonym przez Foellinge Health Center w Szwecji 89% uczestników zgłosiło znaczną poprawę snu po zażyciu ekstraktu z korzenia waleriany. Nato­miast 44% zgłosiło absolutnie idealny sen i brak jakichkol­wiek skutków ubocznych17.

Z kolei testy przeprowa­dzone przez zespół uczonych z University of Pennsylvania’s School of Nursing wykazało, że 800 mg korzenia kozłka podawanego przez 8 tygo­dni może pomóc złagodzić objawy zespołu niespokoj­nych nóg (RLS), uważa­ne za zaburzenie ruchowe związane ze snem. Zda­niem akademików fakt, że tak dobrze oddziału­je na RLS, jest przesłanką do stosowania jej w łagodze­niu bruksizmu, który też nale­ży do tej grupy zaburzeń18.

Jakie ćwiczenia na bruksizm można wykonać w domu?

Zredukuj stres

Bruksizm od dawna był uwa­żany za jeden z fizycznych przejawów stresu i niepokoju. Na przykład osoby zgrzyta­jące zębami zgłaszają więcej objawów lęku i depresji niż ludzie, którzy tego nie robią19. Mają też tendencję do zgła­szania większego stresu życiowego i częściej cierpią na depresję i zaburzenia lę­kowe20. Gdy jesteśmy zestre­sowani, napinają się mięśnie szyi, obręczy barkowej, górnej partii pleców oraz... szczęki. Dlatego redukcja napięcia nerwowego powinna łączyć się z terapią manualną, której celem jest usunię­cie napięcia mięśniowego. Zdaniem wielu dentystów, techniki relaksacyjne mogą być istotnym przyczynkiem zmniejszenia bruksizmu.

W badaniach z udziałem małych dzieci zastosowano psychologiczne metody kon­troli stresu wraz z relaksacją mięśni, które znacznie ob­niżyły symptomy zgrzytania nocnego po 6 miesiącach. W innym doświadczeniu osoby cierpiące na zgrzyta­nie wzięły udział w treningu na temat świadomej relak­sacji mięśniowej i uzyskały lepsze rezultaty niż te, które stosowały tylko kontrolę21.

Jak się odprężyć? Możesz słuchać muzyki, spacerować z psem, ko­sić trawę, malować, ćwiczyć jogę, boks, biegać po górach lub chodzić do biblioteki. Ważne jest, abyś robił to, co sprawia Ci przyjemność i pomaga odreagować stres.

Popularne sposoby redu­kowania go obejmują:

  • Twórcze zajęcia i hobby – zapewniają one ujście napięcia i znaczące zmniej­szenie stresorów, a także pomagają zachować pozy­tywne nastawienie.
  • Aktywność fizyczna ułatwia uwalnianie substancji che­micznych (np. serotoniny), które relaksują ciało i poma­gają zmniejszyć napięcie oraz zachować dobrą formę i zdro­wie. Odpowiednia porcja ćwiczeń zapewnia również nocny wypoczynek – ułatwia zasypianie i pogłębia sen.
  • Joga i medytacja pomagają przystosować się do poten­cjalnie stresujących sytuacji. Obie czynności spowalniają tętno, poprawiają koncentra­cję i zmniejszają napięcie9.

Naucz się robić ćwiczenia rozciągające

Jednym z głównych objawów bruksizmu sennego jest ból mięśni szczęki. Ponieważ nieświadomie zaciskasz zęby i zgrzytasz, często wywie­rasz ogromną siłę. Nacisk ten powoduje uszkodzenie wszystkich mięśni połą­czonych ze szczęką, w tym twarzy, szyi i górnej części pleców.

Aby zmniejszyć ten dyskomfort, wykonaj 3 ćwiczenia rozciągające:

  • Umieść palec wskazujący w jamie ustnej na ostatnim tylnym zębie, odwiń go do tyłu, a następnie do góry. Możesz odczuwać bole­sność w tym obszarze mię­śnia. Dociśnij palec do tego mięśnia, aby delikatnie złagodzić napięcie. Powtórz z przeciwną stroną.
  • Przesuń palce do przodu ucha, w pobliżu jego płatka. Delikatnie masuj to miejsce, aż przestanie boleć. Prze­suń się ok. 1,25 cm w dół, podążając za mięśniem szczęki i linią uszu, i powtórz. Na koniec prze­suń się w dół do miejsca, w którym szczęka i szyja spotykają się poniżej ucha. Powtórz. Te 3 punkty są odpowiedzialne za wiele bólów ucha związanych ze zgrzytaniem zębami.
  • Zamknij usta, ale jedno­cześnie staraj się mieć rozwarte zęby i trzymaj język oparty o tył dolnych zębów. Jest to standardowa pozycja spoczynkowa ust, ale nie przychodzi natu­ralnie osobom zgrzytają­cym zębami. Kiedy robisz to codziennie, za każdym razem, gdy o tym pomy­ślisz, staje się to nawykiem, który trwa aż do snu.
    Wykonuj te ćwiczenia tak często, jak to moż­liwe w ciągu dnia, tak by weszły Ci w krew.

Olejki eteryczne na bruksizm

Yang-ylang i jaśmin to za­pachy uważane za naj­bardziej wskazane w aro­materapii bruksizmu. Pierwszy ułatwia zasy­pianie, łagodzi napięcie mięśni, jest też silnym środ­kiem przeciwdepresyjnym. Natomiast jaśmin to słodki zapach, który jest powiąza­ny ze zmniejszonym pozio­mem lęku. Olejek jaśminowy pomoże poprawić jakość snu. Te olejki eteryczne warto mieć pod ręką.

kominek zapachowy
Wkropl wybrany olejek do kominka zapachowe­go, zapal tealighta i pozwól powietrzu wypełnić się lecz­niczą wonią. Możesz też zapalić zapachową świecę lub wpuścić kilka kropli olej­ku do kąpieli. Ciepła woda ułatwi rozluźnienie spiętych mięśni, w tym także twarzy.

Kąpiele solne usuwają toksyny w organizmu

Epsom Według Agencji Ochrony Śro­dowiska przeciętny obywatel amerykański ma w swoim organizmie pozostałości po­nad 400 toksycznych związ­ków. Sól Epsom zawiera pier­wiastki detoksykujące, które wypłukują trucizny i metale ciężkie z organizmu. W czasie kąpieli ten związek magnezu i siarczanu jest wchłaniany przez skórę. Może to wes­przeć walkę z bruksizmem. Tym bardziej że ta absorpcja korzystnie wpływa na po­ziom serotoniny w mózgu, pomagając się zrelaksować i złagodzić stres. Kąpiele solne Epsom uspokajają mię­śnie i zmniejszają napięcie. Skutecznie łagodzą skurcze i bóle mięśniowe, co uła­twia nocny odpoczynek.

Zacznij obserwować swoje ciało

Zacznij się obserwować. Zwróć uwagę na to, kiedy zaciskasz zęby, zgrzytasz nimi lub obgryzasz przed­mioty. Gdy już sobie z tego zdasz sprawę, postaraj się zatrzymać i odwrócić bieg rzeczy. Powoli rozluźnij mięśnie i zadbaj, by choć usta są zamknięte, zęby się ze sobą nie stykały. W pra­widłowym układzie ich po­wierzchnie żujące powinny się stykać jedynie podczas żucia lub połykania. Dlatego, ilekroć poczujesz zaciska­nie szczęk, opuść żuchwę, spróbuj nią chwilę poruszać, tak by rozluźnić napięte mięśnie, a następnie spróbuj utrzymać tę pozycję.

Oto 2 przydatne sposoby: napełnij policzki powietrzem, a po­tem gwałtownie go wypuść (z „pyknięciem”). Nabierz powietrza, ułóż usta w literkę „o” i powoli je wypuszczaj.

A może hipnoza? Kilka studiów przypadków oraz jedno małe badanie su­gerują, że hipnoterapia może być skuteczna w przypadku mimowolnego zgrzytania zę­bami22. W jednym przypadku bruksizm całkowicie zniknął po 7 sesjach hipnoterapii ba­dających trudne dzieciństwo pacjenta oraz jego „milczącą i początkowo zaprzeczo­ną wrogość”. Jak dowiodła kontrola rok później, nie było nawrotu choroby23.

akupunktura
Akupunktura i tzw. przez­skórna stymulacja nerwów (ang. transcutaneous electrical nerve stimulation, w skrócie: TENS), używająca impulsów elektrycznych do stymulacji nerwów, może być pomocna w obniżeniu napięcia mię­śniowego, uważanego często za przyczynę zgrzytania24.

Nakładka na zęby w walce z bruksizmem

Wreszcie dochodzimy do nurtującej Cię kwestii. Stomatolog może zapropono­wać szynę na zęby, którą należy zakładać tylko na noc, lub szynę, którą będziesz musiał nosić cały czas. Ta akrylowa nakładka na zęby na noc ma zadanie znacząco zmniejszyć ściera­nie szkliwa i zapobiec uszko­dzeniu zębów. Najczęściej szyny robione są na zamówie­nie i noszone na górnej linii zębów. Niektóre wkładki są tak zaprojektowane, by rozluźniać szczękę, inne – zapobiegają stykaniu się ostatnich, górnych i dolnych zębów, co redukuje zgrzytanie.

Zgodnie z założe­niem mają one pomóc wyrobić w mięśniach nowe, prawidło­we nawyki. Sporo dowodów świadczy jednak o niezbyt wielkiej skuteczności tych środków – w praktyce jedynie chronią zęby25. Jeśli chcesz osiągnąć zadowalające efekty, musisz pomyśleć o noszeniu szyny 24 godz. na dobę przez dłuższy czas. Jedynie wtedy – w połączeniu z korektą zgry­zu oraz ustabilizowaniem wła­ściwych nawyków – będziesz miał szansę skutecznie prze­ciwdziałać bruksizmowi. Jak podają naukowcy z Austrii, wpływ szyn oklu­zyjnych na zmniejszenie zdarzeń elektromiograficz­nych (EMG) bruksizmu jest przejściowy26.

Biofeedback na bruksizm

Ta terapia używa elektronicz­nego monitoringu automa­tycznych funkcji organizmu, aby wyrobić u chorego zdol­ność kontrolowania. Przy­niosła ona dobre rezultaty w grupie osób borykających się z nocnym zgrzytaniem. Za­zwyczaj używany do tego jest elektromiograf (EMG), który odczytuje aktywność mięśni i włącza alarm, gdy określona partia mięśni ulega napięciu. To niewielkie, łatwe w obsłu­dze urządzenie jest dostępne do samodzielnego użytku i może zmniejszyć nocne zgrzytanie w ciągu 6 miesięcy po zastosowaniu terapii27. Inną opcją są aparaty, któ­re za pomocą delikatnego wyładowania elektrycznego zapobiegają zgrzytaniu. Jak wykazały wstępne próby, ich skuteczność sięga 50%28. Połą­czenie bioreakcji z wkładkami ustnymi może dać nawet lep­sze rezultaty. Ponoć metoda łącząca obie terapie była sku­teczna aż u 90% pacjentów29.

Czy jad kiełbasiany pomaga na zgrzytanie zębami?

U pacjentów, którzy nie za­reagowali na leczenie zacho­wawcze, stosuje się zastrzyk z toksyny botulinowej. Tu­reccy naukowcy postanowili sprawdzić jej skuteczność w leczeniu zgrzytania zęba­mi. Retrospektywne badanie objęło 25 kobiet w wieku 23-55 lat. Każdej z nich jedno­razowo wstrzyknięto botoks w prawe i lewe żwacze. Wyni­ki dotyczące bólu w obecnym badaniu wykazały znaczącą różnicę przed i po iniekcji.

W pewnym koreań­skim badaniu doniesiono, że wstrzyknięcie jadu kieł­basianego zmniejszyło liczbę przypadków zgrzytania zęba­mi podczas snu30. Z kolei inne badanie wykazało, że dzięki zastrzykom toksyny botulino­wej można zwiększyć mak­symalne otwarcie jamy ust­nej31. Choć terapia wydaje się najskuteczniejsza w leczeniu nocnego bruksizmu, to jednak jej wadą są wysokie koszty oraz konieczność powtarzania zastrzyków co kilka miesięcy.

Bibliografia
  • Int J Environ Res Public Health. 2021 Sep; 18(18): 9544
  • Sleep Sci. 2019;12: 185-9
  • Arch. Oral Biol. 2015;60: 1618-24
  • Chest. 2014;146: 1387-94
  • Pediatr. Med. Rodz. 2019;15: 374-377
  • Rev. Chil. Pediatr. 2015;86: 373-379
  • J Oral Sci, 2001; 43: 73-83
  • J Am Dent Assoc, 1999; 130: 1229- 30
  • The Duke Encyclopedia of New Medicine. New York: Rodale Books, 2006
  • Ned Tijdschr Tandheelkd, 2007; 114: 388-90
  • Ned Tijdschr Tandheelkd, 2019; 126: 247-53
  • J Am Dent Assoc, 2016; 147; 859-66.e4
  • J. Clin. Med. 2023, 12(7), 2623; https://doi.org/10.3390/ jcm12072623
  • Rev Stomatol Chir Maxillofac, 1990; 91 Suppl 1: 127
  • ClinicalTrials.gov Identifier: NCT03112954
  • J Clin Med Res. 2013 Dec; 5(6): 416-42
  • Pharmacol Biochem Behav. 1989 Apr;32(4): 1065-6
  • Altern Ther Health Med. 2009 Mar­-Apr;15(2): 22-8
  • Journal of International Medical Research. 2009;37: 547-50
  • Chest. 2001;119: 53-6
  • J Oral Rehabil, 2001; 28: 354-60; 1999; 26: 280-7
  • Am J Clin Hypn, 1991; 33: 248-53
  • Int J Clin Exp Hypn, 2013;61: 205-18
  • Minerva Med, 2003; 94 [4 Suppl 1]: 9-15; Fortschr Kieferorthop, 1995; 56: 245-53
  • Cochrane Database Syst Rev, 2007; 4: CD005514; Br Dent J, 1999; 186: 217-22
  • Curr Treat Options Neurol. 2016; 18: 10
  • Appl Psychophysiol Biofeedback, 2004; 29: 141-7
  • Acta Odontol Scand, 2012 Nov 13
  • J Am Dent Assoc, 2001; 132: 1275-7
  • American Journal of Physical Medicine and Rehabilitation. 2010;89(1):16-23
  • British Journal of Oral and Maxillo­facial Surgery. 2013;51(3):199-200
Autor publikacji:
Wczytaj więcej
Nasze magazyny