Ultraprzetworzona żywność a depresja - nowe odkrycie naukowców z Melbourne

Chyba nie ma na świecie lekarza czy naukowca, który byłby w stanie przedstawić choć jeden argument w obronie żywności przetworzonej. Na jej fatalny wpływ na zdrowie są tysiące naukowych dowodów. W ostatnim czasie doszedł kolejny. Naukowcy z Melbourne dowiedli, że ma bezpośredni związek z ryzykiem rozwoju depresji.

Artykuł na: 6-9 minut

Jedzenie, które „dołuje” - możliwa przyczyna depresji

Zespół badawczy z Melbourne Collaborative Cohort Study pod kierownictwem Melissy M. Lane i współpracowników przeprowadził analizę, której wyniki mogą zaskoczyć wielu z nas. Badanie objęło aż 23,299 uczestników. Wykorzystując system klasyfikacji żywności NOVA, naukowcy zbadali związek między spożyciem tego produktów przetworzonych a poziomem stresu psychicznego, mierzonym za pomocą dziesięcioelementowej Skali Stresu Psychologicznego Kesslera (K10).

Wyniki były jednoznaczne: osoby spożywające najwięcej żywności ultra-przetworzonej miały zwiększone ryzyko wystąpienia objawów depresji w perspektywie kolejnych 15 lat. Konkretnie, uczestnicy z najwyższym spożyciem tego typu produktów mieli o 23% większe ryzyko wystąpienia objawów depresyjnych w porównaniu z tymi, którzy spożywali je najmniej.

Na rozwój depresji ma wpływ wiele czynników. Mogą one mieć charakter psychologiczny, społeczny, kulturowy i biologiczny. Dziś wiadomo już, że niewłaściwa dieta może być jedną z wielu różnych przyczyn rozwoju choroby.

Najnowsze australijskie badanie to nie jedyny dowód na negatywny wpływ żywności przetworzonej na umysł człowieka. Trwające ponad dekadę badanie, którego wyniki opublikowano w 2022 r., objęło prawie 11 000 dorosłych Brazylijczyków. Wykazało ono wyraźną korelację między spożywaniem ultraprzetworzonej żywności a gorszymi funkcjami poznawczymi, takimi jak zdolność uczenia się, zapamiętywania, rozumowania i rozwiązywania problemów. Chociaż z wiekiem następuje naturalny spadek tych zdolności, badanie pokazało, że spadek ten przyspieszył o 28 procent u osób, które spożywają ponad 20 procent kalorii z jedzenia ultraprzetworzonego.

Co to jest żywność ultraprzetworzona?

W 2009 roku brazylijscy badacze ocenili żywność na czterostopniowej skali, od nieprzetworzonej i minimalnie przetworzonej (ryż, zboża, mięso, ryby, mleko, jaja, owoce, korzenie, bulwy, warzywa, orzechy i nasiona) do przetworzonej (oleje, masło, cukier, produkty mleczne, niektóre konserwy oraz wędzone mięso i ryby) po ultraprzetworzoną. Żywność ultraprzetworzona, zaliczana do grupy NOVA 4, obejmuje składniki rzadko stosowane w domowych przepisach, takie jak wysokofruktozowy syrop kukurydziany, uwodornione oleje, izolaty białek i dodatki chemiczne, takie jak barwniki, sztuczne aromaty, słodziki, emulgatory i konserwanty.

Jak rozpoznać żywność ultraprzetworzoną podczas zakupów?

Podczas codziennych zakupów w sklepie spożywczym możemy być przytłoczeni mnogością produktów na półkach. Aby unikać żywności ultraprzetworzonej, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów.

  • Czytaj etykiety spożywcze. Zawsze zwracaj uwagę na skład produktu. Jeśli lista składników jest długa i zawiera wiele nieznanych Ci nazw, prawdopodobnie masz do czynienia z produktem ultraprzetworzonym.
  • Unikaj produktów z wieloma dodatkami chemicznymi. Jeśli na etykiecie widzisz wiele konserwantów, barwników, wzmacniaczy smaku czy sztucznych słodzików, to znak, że produkt jest mocno przetworzony.
  • Sprawdź kolejność składników. Składniki na etykiecie są wymienione w kolejności malejącej ilości. Jeśli pierwsze składniki to cukry, tłuszcze czy sól, warto zastanowić się nad wyborem tego produktu.
  • Zwróć uwagę na zawartość błonnika. Produkty bogate w błonnik, takie jak pełnoziarniste produkty, są zazwyczaj mniej przetworzone. Jeśli produkt ma niską zawartość błonnika, może to być sygnał, że jest ultraprzetworzony.
  • Unikaj produktów "gotowych do spożycia". Wiele produktów "z półki", takich jak mrożone dania, przekąski czy napoje gazowane, to typowe przykłady żywności ultraprzetworzonej.
  • Zwracaj uwagę na termin przydatności do spożycia. Produkty o bardzo długim terminie ważności często zawierają konserwanty, które przedłużają ich trwałość.
  • Zakupy na obrzeżach sklepu. W wielu sklepach spożywczych świeże produkty, takie jak warzywa, owoce, mięso czy nabiał, są umieszczone na obrzeżach sklepu, podczas gdy środkowe alejki są pełne produktów przetworzonych.

Pamiętaj, że kluczem do zdrowej diety jest świadome dokonywanie wyborów. Czytanie etykiet i zrozumienie, co dokładnie spożywasz, pozwoli Ci unikać pułapek żywności ultraprzetworzonej i dbać o swoje zdrowie na co dzień.

Dlaczego ultraprzetworzona żywność wpływa negatywnie na naszą psychikę?

Nie ma wątpliwości, że to, co jemy, wpływa na nasze zdrowie psychiczne. Ale jak dokładnie ultraprzetworzona żywność wpływa na nasz umysł? Co do tego jest kilka hipotez. Melissa Lane z Centrum Food & Mood na Uniwersytecie Deakin w Australii podkreśla, że choć wiele badań potwierdza korzystny wpływ diety bogatej w składniki odżywcze na zdrowie psychiczne, to mechanizm działania przetworzonej żywności na nasz umysł nadal nie jest w pełni zrozumiały.

To, co jemy, wpływa na skład naszej mikrobioty. Ultraprzetworzona żywność nie dostarcza błonnika, więc mikrobiom jest ubogi i nieróżnorodny, a to z kolei obniża nasze samopoczucie. 

Jednym z kluczowych czynników może być wpływ diety na nasze jelita. Ultraprzetworzona żywność często jest uboga w błonnik, który jest kluczowym składnikiem odżywczym dla zdrowych bakterii jelitowych. Błonnik, obecny głównie w produktach roślinnych takich jak pełnoziarniste produkty, owoce, warzywa oraz orzechy, wspomaga produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu naszego mózgu. Wolfgang Marx, prezes Międzynarodowego Towarzystwa Badań Psychiatrii Żywieniowej, zwraca uwagę na fakt, że osoby z zaburzeniami psychicznymi często mają mniej różnorodny mikrobiom jelitowy.

Dodatki chemiczne obecne w ultraprzetworzonej żywności mogą zakłócać równowagę mikroflory jelitowej. Badania wskazują, że pewne składniki, takie jak sztuczne słodziki czy emulgatory, mogą mieć negatywny wpływ na nasze jelita. Dr Lane podkreśla również, że niska różnorodność bakterii jelitowych oraz dieta bogata w cukry mogą prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego, który jest powiązany z wieloma problemami zdrowotnymi, w tym z depresją. Istnieje przekonanie, że przewlekłe stany zapalne mogą wpływać na interakcje między mózgiem a układem immunologicznym, prowadząc do rozwoju depresji.

Nie można jednak zapomnieć o wzajemnym wpływie diety i nastroju na siebie. Jak zauważa dr Frank Hu z Harvard TH Chan School of Public Health, nasz nastrój może wpływać na wybory żywieniowe. W stresujących sytuacjach często sięgamy po produkty ultraprzetworzone, bogate w cukry, tłuszcze i dodatki chemiczne, co tworzy błędne koło wpływające na nasze zdrowie psychiczne.

Inne zagrożenia związane z żywnością przetworzoną

Oprócz ryzyka depresji, żywność ultraprzetworzona wiąże się z wieloma innymi zagrożeniami dla zdrowia. Może prowadzić do otyłości, chorób serca, cukrzycy typu 2 czy nawet niektórych rodzajów nowotworów. Dodatki chemiczne, które są często dodawane do takiej żywności, mogą zakłócać równowagę hormonalną, co prowadzi do problemów z płodnością czy zaburzeń tarczycy. Wysoka zawartość soli w wielu produktach ultraprzetworzonych może prowadzić do nadciśnienia tętniczego, podczas gdy brak błonnika może powodować problemy z układem trawiennym, takie jak zaparcia czy zespół jelita drażliwego.

To, co jemy, jest w dużej mierze kwestią naszych wyborów konsumenckich. Nie unikniemy wszystkich zagrożeń, ale z całą pewnością podczas kolejnych zakupów możemy szerokim łukiem ominąć półkę z gotowymi daniami czy zupkami instant i ruszyć na lokalny bazarek po zapas świeżych warzyw. A potem przygotować i zjeść je w dobrym, a nie depresyjnym nastroju!

Bibliografia
  • https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165032723006092?via%3Dihub#s0010

  • https://www.nytimes.com/2023/05/04/well/eat/ultraprocessed-food-mental-health.html

  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/ultra-processed-foods-may-increase-depression-risk-long-term-study-shows#1

  • https://jamanetwork.com/journals/jamaneurology/article-abstract/2799140

 

Autor publikacji:
Wczytaj więcej
Nasze magazyny